Makaleler

Kısa cevap: Yargıtay’ın onadığı son karara göre

Türkiye marinalarında el değiştiren ikinci el teknelerin

Kısa cevap: 2010 yılında kiralanan Güney Kore bayraklı bir gemi, Novorossiysk'te ana makine arızası nedeniyle seferini tamamlayamadı. Kiracı şirket, gemide kalan ve bedelini kendisi ödediği 231.300 USD'lik yakıt için gemi üzerinde kanuni rehin hakkı talep etti. Dava Kocaeli'de açıldı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu dâhil dört aşamadan geçerek 16 yıl sürdü. Basına yansıyan bilgilere göre Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2026 yılında kiracı lehine verilen kararı onadı. Dosyanın asıl önemi, 6762 sayılı eski TTK döneminde kiracının ödediği yakıt bedelinin "gemi alacaklısı hakkı" doğurup doğurmadığı sorusundadır. Bu soru bugün yürürlükteki 6102 sayılı TTK karşısında farklı cevaplanır. İçindekiler Olay nasıl başladı? Dava 16...

Kısa cevap: Deniz yoluyla eşya taşımasında hasarın haricen belli olması hâlinde en geç teslim sırasında, haricen belli olmaması hâlinde ise teslimden itibaren aralıksız hesaplanacak üç gün içinde taşıyana yazılı bildirimde bulunulması şarttır (TTK m. 1185/1). Süresinde ihbar yapılmazsa dava hakkı düşmez. Bu süreler hak düşürücü süre değil, karine ve ispat yükü kuralıdır. İhbar yoksa TTK m. 1185/4 uyarınca iki karine birden doğar: taşıyanın eşyayı senette yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve hasar varsa bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten kaynaklandığı. Kanun bu karinelerin aksinin ispat olunabileceğini açıkça belirtir — ama ispat yükü artık yük ilgilisindedir. Tek istisna gecikmedir: teslimdeki gecikme,...

Kısa cevap: Deniz taşımasında eşyanın ambalajlanması ve gemiye getirilmesi taşıtan/yükleten tarafındadır; buna karşılık yükletilme, istif, elden geçirme, taşıma, koruma, gözetim ve boşaltma TTK m. 1178/1 uyarınca taşıyanın özen borcu kapsamındadır. Yetersiz ambalaj ve yükletenin fiilleri taşıyan lehine kusursuzluk karinesi doğurur (TTK m. 1182/1-(e) ve (g)). Ancak bu karine mutlak değildir: m. 1182/2 uyarınca, bu sebeplerin ortaya çıkmasına taşıyanın sorumlu olduğu bir olayın yol açtığı ispatlanırsa taşıyan sorumluluktan kurtulamaz. Taşıyanın elindeki en güçlü koruma, konişmentoya gerekçeli çekince koymaktır (TTK m. 1239). Gerekçesiz veya hiç konulmayan çekince, konişmento kaydını taşıyan aleyhine karine hâline getirir ve temiz konişmento karşılığı alınan garanti mektubu bu...

Bu Yazının Özeti Yabancı hat konşimentolarının arka yüzünde neredeyse istisnasız bir yetki kaydı bulunur: “uyuşmazlıklar Londra’da görülür”, “geminin bayrak devleti mahkemeleri yetkilidir”, “taşıyanın merkezinin bulunduğu yer mahkemeleri yetkilidir” gibi. Yükü hasarlı çıkan Türk alıcı, çoğu zaman bu kaydı gördüğünde davasını Türkiye’de açamayacağını düşünür. Oysa bu kaydın Türk mahkemesinin yetkisini kaldırabilmesi, 5718 sayılı MÖHUK m. 47’deki şartların gerçekleşmesine bağlıdır. Şartlardan biri bile eksikse kayıt hüküm doğurmaz. Bu yazıda o şartları, Yargıtay’ın “belirlilik” ölçütünü, kaydın gönderileni ve sigortacıyı bağlayıp bağlamadığını ve gemi ihtiyati haczine etkisini ele alıyoruz. İçindekiler Sorun: Arka Yüzdeki Matbu Yetki Kaydı Hangi Hüküm Uygulanır: HMK m. 17 mi, MÖHUK...