Sorunun kaderi çoğu zaman esasta değil, husumette belirleniyor: davalının somut olaydaki sıfatı — taşıyan mı, komisyoncu mu, yoksa yalnızca acente mi — doğru saptanmazsa haklı bir talep pasif husumet yokluğundan reddedilir.

Kısa Cevap

Cevap, davalının somut olaydaki sıfatına göre üç ayrı sonuç doğurur:

Taşıyan / akdi taşıyan sıfatını kazanmış komisyoncu: Forwarder; taşımayı bizzat üstlenmiş (TTK m. 926), taşıma giderlerini de içeren tek/götürü bir bedel kararlaştırmış (m. 921) veya kendi adına navlun faturası düzenleyip navlun tahsil etmişse, taşıyan gibi sorumlu olur ve kendisine doğrudan dava açılabilir.

Saf (akdi taşıyan sıfatı kazanmamış) komisyoncu: Zilyetliğindeki eşyanın zıya ve hasarından (m. 928/1) sorumludur; zilyetliğinde bulunmayan eşyaya ilişkin gecikme ve benzeri zararlardan ise ancak m. 918’deki örgütleme yükümlülüğünü ihlal etmişse (m. 928/2) sorumlu tutulur. Tedbirli bir tacir gibi hareket etmişse sorumluluğu doğmaz.

Salt acente: Konşimentoda “as forwarder agent only”, “varış acentesi”, “teslim/dağıtım acentesi” veya “gönderilen” olarak yer alan ve taşımayı taahhüt etmeyen kişiye doğrudan dava açılamaz. TTK m. 105/2 uyarınca acenteye ancak asıl taşıyana izafeten dava açılabilir; doğrudan yöneltilen dava pasif husumet yokluğundan reddedilir.

En kritik uyarı: Konşimentoda taşıyanın adı hiç veya açıkça gösterilmemişse, TTK m. 1238 devreye girer ve belgeyi düzenleyen temsilci de donatanla birlikte taşıyan sayılabilir — bu, yük ilgilisi için önemli bir “kurtarıcı” hükümdür.

1. Sorunun Özü: Kime Dava Açılır?

Deniz taşımasında yük hasara uğradığında, zıyaa uğradığında veya geç teslim edildiğinde ihracatçı ya da sigortacı çoğu zaman ilk temas ettiği, faturayı kesen veya konşimentoyu kaşeleyen kişiye — yani forwarder’a veya varış acentesine — yönelir. Oysa Türk hukukunda asıl belirleyici soru “kim zarar verdi?” değil, “davalı bu taşımada hangi sıfatla hareket etti?” sorusudur.

Bu sıfat doğru saptanmazsa, esasen haklı bir talep dahi pasif husumet yokluğundan (davanın yanlış kişiye yöneltilmiş olması nedeniyle) reddedilir. Aşağıda incelenen güncel Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının önemli bir kısmı tam da bu nedenle — esasa hiç girilmeden — reddedilmiştir.

2. Üç Sıfat: Taşıyan, Komisyoncu, Acente

Aynı şirket, farklı taşımalarda farklı sıfatlarla hareket edebilir; hatta aynı taşımada deniz ayağında acente, kara ayağında taşıyan olabilir. Bu nedenle sıfat tespiti, şirketin unvanına veya genel faaliyetine değil, o taşımadaki belgelere ve fiilî role göre yapılır.

3. Komisyoncunun Taşıyan Sıfatını Kazanması (TTK m. 921, 926)

Bir forwarder üç hâlde komisyoncu olmaktan çıkıp taşıyan/taşıyıcı konumuna geçer ve doğrudan taşıyanın sorumluluk rejimine tabi olur:

Bu hâllerden biri varsa, forwarder’ın “ben sadece organizatörüm” savunması sonuç doğurmaz; taşıyan gibi sorumlu tutulur ve kendisine doğrudan dava açılabilir.

4. Navlun Faturası Karinesi — ve Çürütülmesi

Uygulamada, komisyoncunun taşıyan sıfatını kazanıp kazanmadığının en güçlü göstergesi navlun faturasıdır. Yerleşik yargı uygulamasında, taşıma işleri komisyoncusunun kendi adına navlun talep ve tahsil etmesi hâlinde taşıyan (akdi taşıyan) sayılacağı kabul edilmektedir.

İstanbul BAM 13. HD — E. 2019/702, K. 2020/1375, T. 26.11.2020Konteynerdeki delikten sızan su nedeniyle hasarlanan yük dosyasında; davalının 18.09.2015 tarihli navlun faturası düzenlemiş olması nedeniyle taşıma işleri komisyoncusu olsa dahi TTK m. 926 uyarınca eşyanın taşınmasını bizzat üstlendiği ve taşıyıcı sayılacağı kabul edilerek hasardan sorumlu tutulmuştur. Davalının “sadece taşıyıcıyı seçtim, forwarder’ım” savunması ilk derecede süresinde ileri sürülmediğinden istinafta dinlenmemiştir.

İstanbul BAM 14. HD — E. 2021/1270, K. 2024/1321, T. 26.09.2024Nitrik asit taşımasına ilişkin dosyada; navlun ve hizmet faturası düzenleyen forwarder’ın “yerleşmiş yargı kararlarında taşıma işleri komisyoncusunun navlun talep ve tahsil etmesi hâlinde taşıyan sayılacağı” gerekçesiyle akdi taşıyan olduğu kabul edilmiştir. (Dava, esasta yükün tehlikeli madde olması ve konteyner içi istifin yükleten tarafından yapılmış olması nedeniyle ayrıca değerlendirilmiştir.)

Ancak karine mutlak değildir. Navlun faturası düzenlenmiş olsa bile, davalı bir acentelik sözleşmesi ibraz eder ve konşimentoda “teslim için başvurulacak kişi” / “gönderilen” olarak görünüyorsa, mahkeme onu taşıyan değil acente sayabilir:

İstanbul BAM 12. HD — E. 2019/2173, K. 2022/349, T. 03.03.2022Davalı navlun faturası düzenlemiş olmasına rağmen; acentelik sözleşmesi ibraz etmesi, akdi taşıyanın düzenlediği konşimentoda “teslim için başvurulacak kişi”, ana konşimentoda “gönderilen” olarak yer alması ve ordinoyu düzenlemiş olması birlikte değerlendirilerek, davalının akdi taşıyanın acentesi sıfatıyla hareket ettiği, dolayısıyla TTK m. 105/2 gereğince doğrudan dava açılamayacağı sonucuna varılmıştır.

Uygulayıcı için sonuç: Navlun faturası güçlü bir başlangıç karinesidir; ancak karşı taraf acentelik sözleşmesi ve konşimento kayıtlarıyla bunu çürütebilir. Bu nedenle dava öncesinde yalnızca faturaya değil, konşimentodaki kaşe, sıfat ve teslim düzenine de bakılmalıdır.

5. Saf Komisyoncunun Sorumluluğu (TTK m. 918, 928)

Forwarder taşıyan sıfatını kazanmamışsa dahi sorumluluğu tümüyle ortadan kalkmaz; ancak rejim değişir:

TTK m. 928/1: Komisyoncu, zilyetliğinde bulunan eşyanın zıyaından ve hasarından sorumludur (taşıyanın sorumluluk hükümleri kıyasen uygulanır).
TTK m. 928/2: Zilyetliğindeki malın zıya/hasarından kaynaklanmayan zarardan (gecikme dâhil), yalnızca m. 918’deki örgütleme yükümlülüğünü ihlal etmişse sorumludur; tedbirli bir tacirin özenine rağmen zarar önlenemeyecek idiyse kurtulur.

İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi — E. 2018/124, K. 2021/482, T. 15.06.2021Almanya’ya “kapıdan kapıya” mobilya taşımasında, teslimin kapıdan limana çevrilmesi üzerine doğan sürastarya zararı dosyasında; akdi taşıyan gibi hareket eden komisyoncunun, TTK m. 928 uyarınca zilyetliğinde bulunmayan malın zıya/hasarından kaynaklanmayan zarardan ancak m. 918 yükümlülüğünü (taşıyıcı seçme, yol belirleme, sözleşme yapma, bilgi/talimat verme) ihlal etmişse sorumlu olacağı; bu yükümlülüklerin her birini kusursuz yerine getirdiği için sorumlu tutulamayacağı kabul edilmiştir. Sürastaryanın borçlusunun ise TTK m. 1171 uyarınca taşıtan olduğu belirtilmiştir. (Fiili taşıyanın acentesi olan diğer davalıya ise m. 105 gereği doğrudan dava açılamayacağından o yönden de ret verilmiştir.)

6. Salt Acenteye Dava: TTK m. 105/2 Duvarı

TTK m. 105/2: Acente, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. (Yani asıl tacire izafeten.)

Bu hükmün uygulamadaki karşılığı nettir: Acente, imzaladığı veya aracılık ettiği sözleşmeleri kendi nam ve hesabına değil, temsil ettiği kişi (taşıyan/donatan) adına düzenler. Bu nedenle kural olarak bu sözleşmelerden şahsen sorumlu değildir. Acenteye doğrudan (asaleten) dava açılamaz; ancak asıl taşıyana izafeten dava açılabilir ve karar da müvekkil hakkında verilir.

İstanbul BAM 43. HD — E. 2024/977, K. 2024/1259, T. 19.09.2024Mal bedeli tahsil edilmeden yükün teslimi nedeniyle açılan dosyada; davalının konşimentoyu “as forwarder agent only” (sadece sevkiyatçı acentesi olarak) kaydıyla imzalaması, navlun faturası düzenlememiş olması ve konşimentonun kendi adına düzenlenmemiş olması karşısında akdi taşıyanın acentesi sayıldığı; TTK m. 105/2 gereğince doğrudan dava açılamayacağı kabul edilmiştir. Davacının çok modlu taşıma operatörü (MTO) ve TTK m. 1238/3 argümanları da reddedilmiştir.

İstanbul BAM 13. HD — E. 2025/796, K. 2025/813, T. 15.05.2025Nijerya–Mersin susam taşımasında ıslanma hasarı dosyasında; davalının konşimentoda yalnızca “teslimat için irtibata geçilecek / dağıtım acentesi” olarak yer alması, taşımayı yaptığına veya aracılık ettiğine dair delil bulunmaması nedeniyle taşıyan sıfatını haiz olmadığı; TTK m. 105 uyarınca doğrudan dava açılamayacağı kabul edilerek pasif husumet yokluğundan ret kararı onanmıştır.

7. Konşimentoda Taşıyanın Adı: TTK m. 1238 Kapısı

Peki yük ilgilisi, asıl taşıyanın kim olduğunu bilmiyorsa ne olacak? Kanun burada yük ilgilisini korumak için önemli bir kapı açar.

TTK m. 1238: Taşıyan sıfatı, konşimentoyu düzenlemiş olmaya değil, taşımayı taahhüt etmiş olmaya bağlıdır. (1) Konşimentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan veya konşimento kendi ad ve hesabına imzalanan kişi taşıyan sayılır. (2) Konşimentoda taşıyanın adı ve unvanı ile işletme merkezi gösterilmemiş veya açıkça anlaşılmıyorsa, donatan taşıyan sayılır; meğerki hamil istemi üzerine donatan taşıyanı belgeleyerek bildirsin. (3) Kaptan veya taşıyanın temsilcisi tarafından düzenlenen konşimentoda taşıyanın adı gösterilmemişse, bu belgeyi düzenleyen temsilci de donatanla birlikte taşıyan sayılabilir.

Bu hükmün pratik sonucu şudur: Konşimentoyu düzenleyen forwarder/acente, belgede asıl taşıyanın kimliğini açıkça göstermemişse, yük ilgilisi ona taşıyan sıfatıyla yönelebilir. Kanunun gerekçesi de bunu açıkça belirtir: hamile, donatan veya temsilcisinden taşıyanın kimlik bilgilerini isteme ve taşıyanı doğrudan dava edebilme imkânı tanınmıştır; taşıyanın adının yanlış veya geç bildirilmesinden doğan zararlardan taşıyan, donatan ve temsilci müteselsilen sorumludur.

Strateji notu: TTK m. 1238, “as forwarder agent only” savunmasının tek başına her zaman kurtarıcı olmadığını gösterir. Eğer konşimentoda asıl taşıyanın kimliği açıkça yer almıyorsa, belgeyi düzenleyen temsilcinin taşıyan sayılması gündeme gelebilir. Ancak yukarıdaki BAM 43. HD kararında görüldüğü üzere, ana konşimentoda taşıyanın (fiili taşıyanın) kimliği belli ise bu argüman reddedilmektedir. Bu nedenle m. 1238, konşimentoda taşıyan kimliğinin gerçekten belirsiz olduğu dosyalarda güçlü bir dayanaktır.

8. Husumet Nasıl Doğru Kurulur?

Yük ilgilisinin vekili, dava öncesinde şu üç adımı sırayla izlemelidir:

Belgeleri topla: Ana konşimento, ara (house) konşimento, navlun faturası, hizmet faturaları, ordino, yük teslim talimatı ve e-posta yazışmaları.

Sıfatı tespit et: Davalı navlun faturası düzenlemiş mi? Konşimentoyu hangi sıfatla imzalamış (“as carrier” / “as agent” / “as forwarder agent only”)? Konşimentoda taşıyan olarak mı, gönderilen/teslim acentesi olarak mı görünüyor? Acentelik sözleşmesi var mı?

Husumeti buna göre yönelt:

Taşıyan sıfatı varsa → doğrudan davalıya.

Yalnızca acente ise → asıl taşıyana izafeten acenteye (“… Taşıyan A.Ş.’ye izafeten … Acentelik A.Ş.”).

Taşıyanın kimliği konşimentoda belirsizse → m. 1238’e dayanarak belgeyi düzenleyene taşıyan sıfatıyla.

Acentenin şahsi kusuru istisnası: TTK m. 105/3 uyarınca, acentenin kişisel kusuru iddia edilip ispatlanırsa, ona doğrudan husumet yöneltilebilir. Bu nedenle acente aleyhine dava düşünülüyorsa, dilekçede acentenin somut şahsi kusuru (örneğin kendi zilyetliğindeki yüke özensizliği) açıkça ileri sürülmeli ve delillendirilmelidir.

9. İtirazın İptali Davasındaki Tuzak

Sigortacıların rücu dosyalarında çok sık karşılaşılan ve telafisi güç bir tuzak vardır: İcra takibi yanlış hasma (örneğin doğrudan acenteye) başlatılmışsa, sonradan açılan itirazın iptali davasında husumet düzeltilemez.

İstanbul BAM 13. HD — E. 2025/796, K. 2025/813, T. 15.05.2025Davacı, icra takibini sehven yanlış şirkete yönelttiğini belirterek HMK m. 124 uyarınca taraf değişikliği talep etmiş; ancak mahkeme, itirazın iptali davasının icra takip dosyasına sıkı sıkıya bağlı olduğunu, icra dosyasında taraf değişikliği yapılamayacağını ve yanlış hasma başlatılan takibin eldeki davaya etki etmeyeceğini belirterek pasif husumet yokluğundan ret kararını onamıştır.

Pratik ders: İcra takibi başlatılmadan önce husumet kesinleştirilmelidir. İtirazın iptali yolunda, takip kime karşı başlatıldıysa dava da ona karşı yürür; yanlış hasım seçilmişse HMK m. 124 (taraf değişikliği) bu kusuru gidermez. Bu nedenle sigortacı rücuunda, takipten önce konşimento ve fatura üzerinden sıfat analizi yapılması hayati önemdedir.

10. Zilyetlik Ölçütü ve İspat Yükü

Taşıyan (veya taşıyan sayılan komisyoncu) sorumluluğu, zararın eşya onun hâkimiyetinde iken doğması şartına bağlıdır (TTK m. 1178). Konteyner taşımalarında bu noktada iki kayıt belirleyici olur:

Temiz konşimento karinesi: Konteyner çekincesiz (temiz) teslim alınmışsa, sağlam teslim alındığı ve hasarın taşıma sırasında doğduğu karinesi doğar. Yukarıdaki BAM 13. HD (2020) kararında, konteynerin delik olduğuna dair çekince bulunmaması nedeniyle konteynerin sağlam teslim alındığı, dolayısıyla hasarın taşıma sırasında oluştuğu kabul edilmiştir.

“Shipper’s load & count” / FCL kaydı: Konteynerin yükleten tarafından doldurulup mühürlendiği (STC/FCL) hâllerde, istif ve yüklemeden kaynaklanan zararlarda ispat yükü yer değiştirebilir. BAM 14. HD (2024) kararında, FCL ve “konteynerler yükleten tarafından dolduruldu, istiflendi, sayıldı ve mühürlendi” kayıtları nedeniyle sızıntının yükletenin kusurundan doğduğu kabul edilmiştir.

11. Sorumluluğun Kapsamı ve Sınırları

Davalının sorumlu tutulabildiği hâllerde, tazminatın kapsamı şu çerçevede belirlenir:

12. Demuraj, Sürastarya ve Ekipman Kusuru

Üç özel kalem, uygulamada sık tartışılır ve husumeti doğrudan etkiler:

Sürastarya / demuraj: Konteynerin geç iadesinden veya yükün geç tesliminden doğan bekleme ücretinin borçlusu kural olarak taşıtandır (TTK m. 1171). İzmir 5. ATM kararında da sürastarya borçlusunun taşıtan olduğu, kusursuz komisyoncunun bundan sorumlu tutulamayacağı belirtilmiştir. Ancak konşimentoda “gönderilen” olarak yer alan tarafın eşyayı teslim almaması durumunda onun sorumluluğu da gündeme gelebilir.

Ekipman (konteyner) kusuru: Taşımayı organize eden ve konteyner teminini üstlenen akdi taşıyan, konteynerin teknik kusurundan (örneğin soğutma arızası, tavan deliği) kaynaklanan hasardan sorumlu tutulabilir.

Konşimentosuz teslim: Vesaik mukabili satışta, mal bedeli tahsil edilmeden ve konşimento ibraz edilmeden yükün gönderilene teslimi, taşıyanın sorumluluğunu doğurur; ancak bu talep de yine doğru sıfata (taşıyan veya izafeten acente) yöneltilmelidir.

13. Deniz ve Kara: Süre Farkı (TTK m. 1188 / m. 930)

Davalının sıfatı yalnızca husumeti değil, dava süresinin niteliğini de değiştirir:

Deniz taşıyanına karşı bir yıllık süre hak düşürücü olduğundan, icra takibi veya arabuluculuk başvurusu bu süreyi uzatmaz; sürenin son günlerine bırakılan başvurular hak kaybına yol açar. Komisyoncuya karşı ise süre zamanaşımı niteliğinde olduğundan takip veya dava ile kesilebilir. Ayrıca ticari alacaklarda arabuluculuk dava şartıdır ve süreç boyunca zamanaşımı durur.

14. Güncel Yargı Kararları Tablosu

Tablonun anlattığı örüntü nettir: faturayı kesen ve taşımayı üstlenen sorumlu tutulur; yalnızca acente olan ise ancak izafeten dava edilebilir. Kararların çoğu esasa değil, husumete dayanmaktadır.

15. Husumet Kontrol Listesi

Davalı bu taşımada navlun faturası düzenlemiş mi?

Konşimentoyu hangi sıfatla imzalamış? (“as carrier” / “as agent” / “as forwarder agent only”)

Konşimentoda taşıyan olarak mı, yoksa gönderilen/teslim acentesi olarak mı görünüyor?

Davalı acentelik sözleşmesi ibraz edebiliyor mu?

Ana konşimentoda asıl (fiili) taşıyanın kimliği açık mı? (m. 1238 uygulanır mı?)

All-in / götürü bedel mi kararlaştırılmış? (m. 921)

Yük başka yüklerle konsolide mi edilmiş? (m. 927)

Zarar davalının zilyetliğinde iken mi doğdu? (m. 928/1 mi, m. 928/2 mi?)

Acentenin şahsi kusuru ileri sürülebilir mi? (m. 105/3)

İcra takibi başlatılacaksa, husumet takipten önce kesinleştirildi mi?

Teslim tarihinden itibaren bir yıllık süreye ne kadar kaldı?

16. Sık Yapılan Hatalar

Faturayı kesene otomatik dava açmak. Navlun faturası güçlü karinedir ama acentelik sözleşmesiyle çürütülebilir.

Acenteye doğrudan (asaleten) dava açmak. TTK m. 105/2 gereği izafeten açılmalıdır; aksi hâlde pasif husumet yokluğundan ret.

Konşimentodaki imza sıfatını okumamak. “as forwarder agent only” kaydı, davanın kaderini belirler.

Yanlış hasma icra takibi başlatmak. İtirazın iptali davasında husumet düzeltilemez.

m. 1238 imkânını atlamak. Taşıyanın kimliği belirsizse belgeyi düzenleyene taşıyan sıfatıyla yönelinebilir.

Zilyetlik ölçütünü göz ardı etmek. Saf komisyoncu, zilyetliğinde olmayan malın gecikmesinden ancak m. 918 ihlaliyle sorumludur.

Sürastaryayı yanlış muhataba yöneltmek. Borçlusu kural olarak taşıtandır (m. 1171).

Bir yıllık süreyi hafife almak. Deniz taşıyanına karşı süre hak düşürücüdür.

Neden Uzman Avukat Desteği Gereklidir?

Deniz taşımasında yük hasarı, zıya ve geç teslim davalarının büyük kısmı esasta değil, husumette kaybedilir. Faturayı kesen kişinin taşıyan mı yoksa acente mi olduğu; konşimentoda hangi sıfatla imza atıldığı; asıl taşıyanın kimliğinin belgede yer alıp almadığı; icra takibinin doğru hasma yöneltilip yöneltilmediği — bunların her biri, esasen haklı bir talebin dahi reddedilmesine yol açabilir. Bu tespitler ancak konşimento, fatura, ordino ve yazışmaların bir arada ve doğru sırayla incelenmesiyle yapılabilir.

2M Hukuk Avukatlık Ofisi, Tuzla merkezli yapısı ve tersaneler bölgesindeki saha tecrübesiyle; forwarder ve taşıma işleri komisyoncusu sorumluluğu, acente husumeti, yük hasarı ve zıya davaları, geç teslim tazminatı, navlun–demuraj–sürastarya alacakları, konşimento uyuşmazlıkları, gemi ihtiyati haczi ve deniz alacaklarının tahsili konularında hukuki hizmet vermektedir.

Hizmet alanlarımız: deniz ticaret hukuku avukatı, forwarder sorumluluğu avukatı, yük hasarı ve zıya davaları avukatı, taşıma işleri komisyoncusu davaları avukatı, acente husumeti avukatı, konşimento uyuşmazlıkları avukatı, gemi ihtiyati haczi avukatı — Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Aydınlı, Tepeören, Orhanlı, Gebze, Darıca, Çayırova, Dilovası ve Kocaeli bölgelerinde faaliyet göstermekteyiz.

Yabancı müvekkiller için İngilizce, Fransızca ve Arapça hukuki danışmanlık verilmektedir. Dosyanızda husumetin doğru kurulup kurulmadığını değerlendirmek için avukat ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.

2M Hukuk’tan ilgili makaleler:

Yükleme ve Boşaltmada Zarar Gören Yükten Kim Sorumlu?

Navlun Sözleşmesi Türlerine Göre Uyuşmazlıklar Nasıl Çözülür?

Laytime ve Demurrage Uyuşmazlıkları Nasıl Hesaplanır?

• Gemi İhtiyati Haczi

Sık Sorulan Sorular

Forwarder’a yük hasarı veya geç teslim nedeniyle doğrudan dava açabilir miyim?

Forwarder taşıyan sıfatını kazanmışsa (navlun faturası düzenlemiş, taşımayı bizzat üstlenmiş veya götürü bedel kararlaştırmışsa) doğrudan dava açabilirsiniz. Salt organizatör/acente konumundaysa doğrudan değil, asıl taşıyana izafeten dava açabilirsiniz.Navlun faturası düzenleyen forwarder her zaman taşıyan sayılır mı?

Navlun faturası düzenlemesi güçlü bir karinedir ve yerleşik uygulamada taşıyan sayılmasına yol açar. Ancak forwarder bir acentelik sözleşmesi ibraz eder ve konşimentoda gönderilen/teslim acentesi olarak görünüyorsa, mahkeme onu acente sayabilir. Bu durumda doğrudan dava açılamaz.Acenteye neden doğrudan dava açılamıyor?

TTK m. 105/2 uyarınca acente, sözleşmeleri kendi adına değil temsil ettiği taşıyan/donatan adına düzenler; bu nedenle kural olarak şahsen sorumlu değildir. Acenteye ancak asıl taşıyana izafeten dava açılabilir. Doğrudan (asaleten) açılan dava pasif husumet yokluğundan reddedilir.Konşimentoda “as forwarder agent only” yazıyorsa ne olur?

Bu kayıt, davalının yalnızca sevkiyatçı acentesi olarak imza attığını gösterir ve kural olarak taşıyan sayılmasını engeller. Ancak konşimentoda asıl taşıyanın kimliği açıkça yer almıyorsa, TTK m. 1238 uyarınca belgeyi düzenleyenin taşıyan sayılması gündeme gelebilir.Asıl taşıyanın kim olduğunu bilmiyorum, ne yapabilirim?

TTK m. 1238 uyarınca konşimentoda taşıyanın adı ve unvanı gösterilmemiş veya açıkça anlaşılmıyorsa donatan taşıyan sayılır; belgeyi düzenleyen temsilci de donatanla birlikte taşıyan sayılabilir. Hamil olarak, donatandan taşıyanın kimliğini isteme ve taşıyanı doğrudan dava edebilme hakkınız vardır.Sürastarya (demuraj) bedelinden forwarder sorumlu mu?

Kural olarak hayır. Yükün geç teslim alınmasından doğan sürastaryanın borçlusu, TTK m. 1171 uyarınca taşıtandır. Kusursuz komisyoncu bundan sorumlu tutulamaz. Ancak konşimentoda gönderilen olarak yer alan tarafın eşyayı teslim almaması durumunda onun sorumluluğu doğabilir.İcra takibini yanlış şirkete başlattım, düzeltebilir miyim?

İtirazın iptali davası icra takip dosyasına sıkı sıkıya bağlı olduğundan, takip yanlış hasma başlatılmışsa dava aşamasında HMK m. 124 ile taraf değişikliği yapılamaz. Bu nedenle husumet, icra takibi başlatılmadan önce kesinleştirilmelidir.Saf komisyoncu (taşıyan sayılmayan forwarder) geç teslimden sorumlu mu?

Zilyetliğinde bulunmayan malın gecikmesinden ancak TTK m. 918’deki örgütleme yükümlülüğünü (taşıyıcı seçme, yol belirleme, sözleşme yapma, bilgi/talimat verme) ihlal etmişse sorumludur. Tedbirli bir tacir gibi hareket ettiyse sorumluluğu doğmaz.

Teyit notu: Bu yazıda anılan Bölge Adliye Mahkemesi ve Asliye Ticaret Mahkemesi kararları, ilgili taraflarca sağlanan/erişilen metinler ile açık kaynaklı hukuk yayınlarından derlenmiştir. Karar künyelerinin (daire, esas, karar numarası ve tarih) ve güncelliğinin, dilekçe veya yayında kullanılmadan önce UYAP ve Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi gerekir. Kanun metinleri için 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu‘nun güncel hâli esas alınmalıdır.