Türkiye’de vize veya ikamet süresini aşarak kayıt dışı (kaçak) duruma düşmüş bir yabancı, kural olarak ülkeden çıkış yapmadan ikamet iznine başvuramaz. Ancak yalnızca ev hizmetlerinde — çocuk, yaşlı ve hasta bakımında — çalışacak olanlar bakımından Göç İdaresi Başkanlığı, 08.10.2024 tarihli ve 300694 sayılı Genelgesi ile kamuoyunda “af” olarak anılan istisnai bir yol açmıştır. Bu yazı; düzenlemenin gerçek hukuki kimliğini, verilen iznin gerçekte hangi izin türü olduğunu, hangi belgenin hangi aşamada sunulacağını, e-ikamet/GöçNet üzerinden randevu alınamadığında hazırlanacak manuel dilekçe ve ekran çıktısı paketini ve ret hâlinde açılacak iptal davasının stratejisini uygulamaya dönük biçimde ele alır.

1. Düzenlemenin kimliği: 08.10.2024 tarihli ve 300694 sayılı Genelge

Kamuoyunda “ev hizmetleri affı” olarak anılan uygulamanın dayanağı, Göç İdaresi Başkanlığı’nın 08.10.2024 tarihli ve 300694 sayılı Genelgesidir. Genelge Resmî Gazete’de yayımlanmadığı için tam metnine kamuya açık kaynaklardan ulaşılamamakta; ancak içeriği, bu genelge kapsamındaki ret işlemlerine karşı açılan davalarda idarenin sunduğu savunmalar ve mahkeme kararları yoluyla belirginleşmiştir.

Yargı kararlarına ve uygulamaya yansıdığı kadarıyla genelge şu çerçeveyi kurmaktadır:

2. “Af” nedir, ne değildir? Hukuki niteliği ve sonuçları

Ortada TBMM’den çıkmış bir af kanunu, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ya da Resmî Gazete’de yayımlanmış bir yönetmelik yoktur. Uygulama, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu‘nun idareye tanıdığı takdir yetkisi çerçevesinde çıkarılmış bir iç genelgeye dayanır. Bunun dört somut sonucu vardır:

• Metin kamuya kapalıdır. “Genelge metni bizde” iddiasıyla ortaya çıkan aracılara itibar edilmemelidir.
• Takdire dayanır. Aynı belge seti Fatih’te kabul edilirken Pendik’te ek belge talebiyle karşılanabilir.
• Her an değişebilir. Kapsamı idarenin bir sonraki talimatıyla daraltılabilir veya sonlandırılabilir.
• Ama denetimsiz değildir. Genelgeye dayanan ret işlemleri idari yargı denetimine tabidir; nitekim genelgede yer almayan, yazılı olmayan kısıtlamalar uygulandığında mahkemeler bu işlemleri iptal etmektedir (bkz. 22. bölüm).

Genel çerçeve için bkz. Kaçak Yabancılara Af Var mı? Güncel Durum · 2026 Af Düzenlemesi Hakkında SSS

3. Yasal çerçeve: hangi kanun, hangi madde?

Ayrıca ikamet izni başvurularında, Göç İdaresi Başkanlığı’nın açıkladığı üzere, talep edilen izin süresinden 60 gün daha uzun pasaport geçerliliği aranır; çalışma izni ise pasaport süresinden 60 gün kısa düzenlenir. Bu iki kural, “pasaport süresi kaç ay kalmış?” sorusunu dosyanın ilk sorusu hâline getirir.

4. Verilen izin gerçekte hangi izindir?

Uygulamada sıkça “insani ikamet izni verilir” denmektedir. Bu doğru değildir. Genelge kapsamında düzenlenen izin, YUKK m. 31 anlamında 6 ay süreli, turizm amaçlı kısa dönem ikamet iznidir ve bir defaya mahsustur. Amacı da nettir: yabancının kaçak statüsünü sona erdirmek ve çalışma izni başvurusunda bulunabilmesini sağlamak.

5. Ev hizmeti sayılan ve sayılmayan işler

6. Yabancı yönünden başvuru şartları

1. Yasal giriş. Türkiye’ye pasaportla, bir hudut kapısından, vize veya vize muafiyeti kapsamında giriş yapılmış olmalı; pasaportta giriş kaşesi bulunmalıdır. Sınırdan yasa dışı geçiş yapanlar, sahte vize/belge kullananlar kesinlikle kapsam dışıdır.
2. Sonradan düşülmüş ihlal. Yasal girişten sonra kalış süresinin aşılmış olması aranır; “baştan kaçak” olanlar kapsam dışıdır.
3. İhlal süresi. 90 günü aşmayan ihlallerde mazeret aranmadan işlem yapılır; 90 günü aşan ihlallerde de başvuru kabul edilir, ancak inceleme sıkılaşır.
4. Pasaport geçerliliği. Uygulamada asgari 8 ay aranmakta; çoğu il müdürlüğü en az 1 yıl talep etmektedir. Ayrıca talep edilen izin süresinden 60 gün uzun geçerlilik kuralı da işler.
5. Temiz göç geçmişi. Geçerli deport kararı, giriş yasağı veya tahdit kodu bulunmamalı; geri gönderme merkezine alınmamış, şartlı giriş taahhüdünü ihlal etmemiş olmalıdır.
6. Ret geçmişi. Uygulamada, yakın dönemde reddedilmiş ikamet başvurusu bulunması olumsuz değerlendirilmektedir.
7. Adli sicil. Kamu düzenine, kamu güvenliğine, teröre veya yüz kızartıcı suçlara ilişkin kayıt ya da devam eden takibat bulunmaması.
8. Fiilen ev hizmetinde çalışacak olma. Beyan edilen iş gerçekten bakım işi olmalı ve beyan edilen adreste yapılacak olmalıdır.

7. İşveren yönünden şartlar ve gelir eşiği

Bu süreçte idare, aslında işvereni denetler. Başvurunun kaderini büyük ölçüde işveren dosyası belirler.

• T.C. vatandaşı olmak. Türkiye’de ikamet eden bir yabancının bu yolla başka bir yabancıyı çalıştırması mümkün değildir.
• Asgari ücretin 4 katı gelir. Genelge şartları arasında bildirilen bu eşik, 2026’da yaklaşık aylık 132.120 TL brüt gelire karşılık gelir (4 × 33.030,00 TL). Bu, dosyaların en sık takıldığı noktadır.
• Noter onaylı kefalet formu. İşverenin, yabancının geçimini ve yükümlülüklerini üstlendiğini gösteren temel belge.
• Gerçek ve ispatlanabilir bakım ihtiyacı. Hanede bakıma muhtaç çocuk, yaşlı veya hasta bulunmalıdır.
• Hısım desteği. Gelir, bakılacak kişinin ikinci derece dâhil kan veya kayın hısımlarınca destekleniyorsa, bu kişilerin gelir belgesi ve noter onaylı destek taahhütnamesi aranabilir.
• SGK ve vergi borcu bulunmaması.
• Kısmi süreli çalıştırmama. Ev hizmetlerinde kısmi süreli çalışmaya izin verilmez; primler tam zamanlı, aylık 30 gün üzerinden ödenir.

8. Kategorik olarak kapsam dışı kalanlar

• Türkiye’ye yasa dışı yollarla giriş yapmış olanlar (giriş kaşesi bulunmayanlar).
• İnşaat, tekstil, sanayi, lojistik, turizm, otelcilik, restoran, kafe, kuaför, mağaza gibi ev hizmetleri dışındaki sektörlerde çalışanlar.
• Hakkında geçerli deport kararı, giriş yasağı veya tahdit kodu bulunanlar.
• Geri gönderme merkezine alınmış ve kaydı bu şekilde oluşmuş olanlar.
• Ev temizliği, gündelikçilik, bahçıvanlık gibi bakım dışı işlerde çalışacağını beyan edenler.
• İşvereni T.C. vatandaşı olmayanlar.

9. Alternatif yol: çıkış yapıp temiz dönmek (YUKK m. 9/4)

Af yolu tek seçenek değildir. Kaçaklık durumunun ortadan kaldırılmasının klasik yolu, hudut kapısında idari para cezası ödenerek çıkış yapmaktır. Bu yolun kritik ayrıntısı YUKK m. 9/4’te gizlidir: ikamet ihlali yetkili makamlarca tespit edilmeden önce çıkış yapmak üzere başvuran yabancılar hakkında, idari para cezalarını ödemiş olmaları ve belirlenen ihlal sürelerini aşmamış olmaları kaydıyla giriş yasağı kararı alınmayabilir.

Doğru strateji, iki yolun karşılaştırılmasıyla seçilir. İşverenin geliri asgari ücretin 4 katı eşiğinin altındaysa, af yolunda ret ve deport riski yüksektir; bu durumda kontrollü çıkış çoğu zaman daha az riskli seçenektir.

10. Süreç haritası: sekiz aşama

11. Aşama 0 — Risk analizi ve tahdit kodu skalası

Dosyanın açılıp açılmayacağına karar veren aşama budur. Atlandığında başvuru, fırsat değil ihbar hâline gelir.

12. Aşama 1 — Randevu denemesi ve “randevu alınamadı” ekran çıktısı

Kaçak durumdaki bir yabancı için e-ikamet ve Göç Randevu Sistemi çoğu zaman randevu üretmez. Buna bir de genelgeye ait ayrı bir başvuru sekmesinin bulunmaması eklenir. Süreç burada durmaz; manuel başvuru yoluna geçilir. Ancak idare, manuel işlem yapabilmek için sistemin randevu vermediğinin belgelenmesini bekler.

Ekran çıktısı nasıl alınmalı?

13. Aşama 2 — Manuel başvuru dilekçesi (güncellenmiş örnek metin)

Dilekçe, dosyanın kapak sayfasıdır ve bu süreçte hukuken en kritik belgedir. Sebebi şudur: başvuru sistemde “turizm amaçlı kısa dönem ikamet izni” olarak görünecektir. Dosyada başvurunun genelge kapsamında yapıldığı yazılı olarak ortaya konulmazsa, idare turizm kriterlerine göre değerlendirme yapıp reddedebilir; ret sonrası açılacak davada ise “başvurunun genelge kapsamında olduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır” savunmasını kurmak zorlaşır.

14. Aşama 3 — İl Göç İdaresi’ne şahsen müracaat

Manuel başvuru, çalışılacak adresin bağlı olduğu İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne yapılır. İstanbul’da Anadolu yakasında Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Ümraniye ve Ataşehir; Avrupa yakasında Fatih, Esenyurt, Küçükçekmece, Başakşehir, Bağcılar, Zeytinburnu, Avcılar ve Beylikdüzü kaynaklı dosyalar yoğunluk oluşturmakta; Kocaeli tarafında Gebze ve çevresi öne çıkmaktadır.

Kimler hazır bulunmalı?

• Yabancı bizzat. İlk müracaatta yabancının şahsen hazır bulunması gerekmektedir. Noter onaylı vekâletnameye dayanan avukatın tek başına ilk müracaatı yapabildiği dönem 2025 Haziran’ında sona ermiştir.
• İşveren bizzat. Bakım ihtiyacı ve gelir durumu yerinde sorgulanabilmektedir.
• Avukat. Vekâletname ile süreci yönetir, evrak paketini kurgular, ret ihtimaline karşı savunma hattını hazırlar.

15. Aşama 4 — İdari para cezasının hesaplanması ve ödenmesi

Başvuru uygun bulunursa, yabancının geçmiş vize/ikamet ihlali süresine karşılık gelen idari para cezası hesaplanır ve tebliğ edilir. Uygulamada tutar; uyruğa, ihlalin süresine ve yıllık olarak güncellenen tarifeye göre değişir. Bazı dosyalarda süreye bakılmaksızın sabit bir tutar, bazılarında ise ilgili yılın ikamet harcı esas alınarak süreye göre hesaplanan bir tutar uygulandığı görülmektedir. Tutar, tebliğ edilen belge üzerinden okunmalı, önceden tahmin edilmemelidir.

• Ceza, tebliğ belgesiyle birlikte vergi dairesine ödenir; dekont dosyaya eklenir.
• Ödenmemiş idari para cezası, ileride ülkeye girişte süresiz engel oluşturabilir (N-97 kodu).
• Ödeme, sürecin devam koşuludur; sonucun garantisi değildir.
• Cezaya itiraz edilecekse, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27 uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur.

16. Aşama 5 — Kısa dönem ikamet izninin düzenlenmesi

Ceza ödendikten sonra yabancıya 6 ay süreli, bir defaya mahsus kısa dönem ikamet izni düzenlenir. Bu kart, kaçak statüyü sona erdirir. Ancak saat işlemeye başlar: bu 6 ay içinde çalışma izni alınamazsa, aynı yol ikinci kez kullanılamaz.

Bu aşamada aranan tipik belgeler:

• Geçerli pasaport (aslı + fotokopi)
• Biyometrik fotoğraf
• Yerleşim yeri belgesi: kira sözleşmesi ya da noter onaylı ikamet taahhütnamesi
• Geçerli sağlık sigortası: özel sağlık sigortası poliçesi ya da SGK’dan alınmış provizyon / GSS başvuru belgesi. Poliçe süresi, talep edilen ikamet süresini tamamen kapsamalıdır.
• Harç ve kart (değerli kâğıt) bedeli ödeme dekontları

17. Aşama 6 — Çalışma izni başvurusu ve 2026 harçları

Harç ve kart bedeli (2026)

Harçlar, başvuru onaylandıktan sonra ve sistemde kayıtlı e-posta adresine gelen bildirim üzerine yatırılır. 2026’da 1 yıla kadar süreli çalışma izni harcı 12.574,90 TL, değerli kâğıt (kart) bedeli 964,00 TL; toplam yaklaşık 13.539 TL’dir. Ödemeler anlaşmalı bankalara (Ziraat, Vakıfbank, Halkbank), yabancının 99 ile başlayan kimlik numarası beyan edilerek, harç 9130, kart bedeli 9267 kodlu hesaba ayrı makbuzlarla yatırılır.

18. Aşama 7 — SGK: ev hizmetleri bildirgesi ve primler

• Ay içinde 10 gün ve daha fazla çalıştırılanlar, 4/a kapsamındaki sigortalılara sağlanan haklardan aynı şekilde yararlanır; uzun ve kısa vadeli sigorta kolları, genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası hükümleri uygulanır.
• Bildirim, “Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge” (Ek-1) ile yapılır; bildirgedeki işe giriş tarihi sigortalılık başlangıç tarihidir.
• Bildirge, çalışmanın başladığı ayın sonuna kadar ikamete en yakın SGK ünitesine verilmelidir. Süresinde verilmezse işverene her sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.
• İşten ayrılış bildirimi, ayrılış tarihinden itibaren 10 gün içinde yapılmalıdır.
• Prim, beyan ve taahhüt edilen ücret üzerinden ve tam zamanlı (aylık 30 gün) hesaplanır.

19. Belge listeleri: yabancı ve işveren, aşama aşama

A) Yabancının hazırlayacağı belgeler

B) İşverenin hazırlayacağı belgeler

20. Belgelerin içeriği: kefalet formunda ne yazmalı?

Noter onaylı kefalet formu / taahhütname, idarenin işverenin sorumluluğu üstlendiğini gördüğü temel güvencedir. İçeriğinde en az şunlar bulunmalıdır:

1. Çalışma yeri ve işin niteliği: Yabancının yalnızca beyan edilen adreste ve yalnızca ev hizmetlerinde (çocuk / yaşlı / hasta bakımı) çalıştırılacağı.
2. Ücret: Yürürlükteki asgari ücretin altında ücret ödenmeyeceği.
3. Sosyal güvenlik: SGK primlerinin eksiksiz, zamanında ve tam zamanlı (aylık 30 gün) esasıyla yatırılacağı.
4. Geçim ve kefalet: Yabancının Türkiye’deki geçiminin üstlenildiği; doğabilecek kamu alacaklarından sorumluluk kabul edildiği.
5. Bildirim yükümlülüğü: İşten ayrılma, adres değişikliği veya statü değişikliğinin derhal Göç İdaresi’ne bildirileceği.
6. Beyanların doğruluğu: Sunulan tüm bilgi ve belgelerin doğru olduğu; aksinin tespiti hâlinde hukuki ve cezai sorumluluğun kabul edildiği.

Gelir belgesi neyi ispatlamalı?

Gelir belgesi tek bir ayı değil sürekliliği göstermelidir. En işlevsel kombinasyon: (i) son 3–6 aylık bordro veya gelir vergisi beyannamesi, (ii) aynı döneme ait banka hesap hareketleri, (iii) varsa kira geliri veya emekli aylığı belgesi. Tek başına sunulan vergi levhası, gelirin fiilen devam ettiğini göstermez ve 4 kat eşiğinin karşılandığını ispatlamaz.

Sağlık kurulu raporu

Hasta veya engelli bakımı gerekçesiyle yapılan başvurularda rapor devlet ya da üniversite hastanesinden alınmalı, bakımın sürekli refakat gerektirdiğini açıkça ortaya koymalıdır. Rapor tarihi başvuruya yakın olmalıdır.

Belge hazırlığına ilişkin ayrıntılı kontrol listesi için bkz. Ev Hizmetlerinde Çalışma İzni Başvurusu Öncesi Kontrol Listesi ve Gerekli Belgeler Rehberi.

21. Sık yapılan hatalar ve ret gerekçeleri

22. Ret hâlinde hukuki yollar, süreler ve emsal karar

Süreler tablosu

Emsal karar: İstanbul 18. İdare Mahkemesi, E. 2025/3199 – K. 2025/5514, 30.12.2025

Türkmenistan uyruklu davacının, genelge kapsamında yaptığı başvurunun İstanbul Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nün 11.07.2025 tarihli işlemiyle “kalışını haklı nedenlere dayandırmadığı” ve YUKK m. 32’deki şartların sağlanmadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine açılan davada mahkeme, işlemin iptaline oybirliğiyle karar vermiştir. Kararın taşıyıcı gerekçesi şudur:

Genelgede ev hizmetlerinde çalışacak olan yabancılar için ayrı bir düzenleme getirildiği, GöçNet sisteminde bu genelge kapsamında başvuru yapmalarına olanak sağlayacak bir sekmenin bulunmadığı, dolayısıyla yabancıların başvuru yaparken kısa dönem ikamet izni başvuru türlerinden birini seçmek zorunda kaldıkları göz önüne alındığında; dosyadaki bilgi ve belgelerden bu düzenleme kapsamında başvuru yapıldığı sabit olan davacının başvurusunun, yine bu genelgede aranan şartlar üzerinden değerlendirilerek karara bağlanması gerekir.

Mahkeme ayrıca, kararın davacıya doğrudan ikamet izni verilmesi anlamına gelmediğini, başvurunun idarece genelge kapsamında yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Diğer yargı kararlarından çıkan ilkeler

Konuya ilişkin yerleşik yargı kararlarından çıkan başlıca ilkeler şunlardır. Kararların tam metinlerine Danıştay Emsal Karar Arama üzerinden ulaşılabilir.

Deport ve idari gözetim süreçlerinin ayrıntısı için bkz. Deport Kararı Nedir? 7 Günlük Dava Süresi ve İptal Yolları · Deport Kararı, İptal Davası, GGM ve İdari Gözetim Süreci

23. 2026 maliyet ve ceza tablosu

Süreç maliyetleri

İzinsiz çalıştırmanın bedeli (6735 s. UİK m. 23 — 2026)

Fiilin tekrarı hâlinde cezalar bir kat artırılarak uygulanır. İşveren ayrıca yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama, sağlık ve ülkelerine dönüş masraflarından da sorumludur. Güncel tarife için bkz. ÇSGB Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü — İdari Para Cezaları.

24. Sık sorulan sorular

İlgili yazılarımız: 2026’da Kaçak Kalan Yabancılara Af Var mı? Tüm Şartlar ve Süreç · Yabancıların Çalışma İzni ile İlgili En Çok Sorulan Sorular · Ev Hizmetlerinde Çalışanlar İçin Çalışma ve Oturma İzni Hakkı · Yeni İkamet ve Çalışma İzni Düzenlemesi · GGM Süreci ve Hukuki Haklar Rehberi · Tüm Yabancılar Hukuku yazıları

25. Neden uzman bir yabancılar hukuku avukatıyla çalışmalı?

Bu süreçte avukatın işlevi “evrak toplamak” değil riski ölçmek ve dosyayı davaya hazır kurmaktır. Başvuru, yabancının kaçak durumunu idareye beyan etmesi anlamına geldiğinden, dosya açılmadan önce yapılması gereken analiz sonradan telafi edilemez.

• Ön risk analizi: Tahdit kodu, deport kaydı, GGM geçmişi ve ret geçmişi sorgulanmadan dosya açılmaz.
• Yol seçimi: Af yolu ile YUKK m. 9/4 kapsamında kontrollü çıkış karşılaştırılır; işveren geliri eşiğin altındaysa doğru tercih genellikle ikincisidir.
• Doğru hukuki kurgu: Talebin “af” olarak değil, genelgeye açık atıfla ev hizmetlerinde çalıştırılmak üzere kısa dönem ikamet izni talebi olarak kurulması.
• Dosyanın davaya hazır kurulması: Başvurunun genelge kapsamında yapıldığını gösteren yazılı unsurların ve ekran çıktılarının baştan dosyaya konulması — ret hâlinde davanın kazanılması buna bağlıdır.
• İşveren dosyasının güçlendirilmesi: Gelir ve bakım belgelerinin, hem genelge hem Bakanlık kriterlerini baştan karşılayacak şekilde hazırlanması.
• Ret hâlinde savunma: İdari gözetim varsa sulh ceza hâkimliğine derhal başvuru; sınır dışı kararına 7 gün, ikamet reddine 60 gün içinde yürütmenin durdurulması talepli iptal davası.