1. Yasal dayanak: 6284 sayılı Kanun m.5/3 ve m.5/4

Anayasa Mahkemesi B. No: 2014/12009 (26/10/2016) ve B. No: 2017/32972 (29/9/2021) kararlarında da hâkimin bu yetkisine yer verilmiştir. Bu düzenleme, şiddet mağdurunun ayrı bir boşanma veya ayrılık davası açmak zorunda kalmadan, tedbir başvurusu içinde ekonomik ve çocuklara ilişkin korumaya kavuşmasını amaçlar.

2. Tedbir nafakasının şartları

Kanun, nafakanın talep edilmese dahi verilebileceğini düzenler. Buna rağmen dilekçede nafaka talebinin açıkça yazılması, karşı tarafın geliri (maaş, işyeri, SGK kaydı, taşınmaz ve araçlar) ve ailenin aylık giderleri (kira, faturalar, çocukların okul ve sağlık giderleri) hakkında bilgi verilmesi, miktarın doğru belirlenmesini kolaylaştırır.

3. Nafaka nasıl tahsil edilir? m.18 ve Yönetmelik m.43

6284 sayılı Kanun’un 18. maddesi, tahsil konusunda şiddet mağduruna önemli bir kolaylık sağlar:

• Nafaka kararının bir örneği resen nafaka alacaklısının veya borçlusunun yerleşim yeri icra müdürlüğüne gönderilir.
• Nafaka ödemekle yükümlü kişinin SGK ile bağlantısı varsa, korunan kişinin başvurusu aranmaksızın nafaka, ilgilinin aylık, maaş veya ücretinden icra müdürlüğü tarafından kesilir.
• Posta giderleri Cumhuriyet başsavcılığının suçüstü ödeneğinden karşılanır; 6284 s. Kanun m.20 uyarınca bu işlemlerden harç ve masraf alınmaz.

Uygulama Yönetmeliği’nin 43. maddesi de nafaka kararının icra müdürlüğüne gönderilmesini ve bordro yoluyla tahsilini düzenler; korunan kişi hakkında gizlilik kararı varsa bu bilgilerin korunması gerektiği de aynı maddede yer alır.

4. Bu nafaka ne kadar sürer? Anayasa Mahkemesinin tespiti

Anayasa Mahkemesi B. No: 2014/5783 (20/12/2017) kararında, “6284 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen nafakanın aynı Kanun’un 5. ve 18. maddelerine göre aile hâkimi tarafından verilecek önleyici bir tedbir kararı niteliği taşıdığı” tespitini yapmıştır. Kararda, Kanun’un 8. maddesinin 2. fıkrası uyarınca tedbirlerin ilk defasında en çok altı ay için verilebileceği hatırlatılmış ve “söz konusu Kanun hükümlerinin … süresiz olarak nafaka verilmesini sağlamadığı” vurgulanmıştır.

Bu nedenle 6284 kapsamındaki nafaka, geçici bir koruma aracıdır. Uzun süreli bir ekonomik güvence için:

• Tedbir süresi dolmadan uzatma talebinde bulunulabilir (m.8/2).
• Boşanma davası açılırsa dava içinde TMK m.169 uyarınca tedbir nafakası istenir; boşanma sonrası için yoksulluk ve iştirak nafakası talep edilir.
• Boşanma davası açılmadan, evlilik birliği devam ederken TMK hükümlerine göre ayrıca nafaka davası da açılabilir.

Boşanma sürecinin nasıl başlatılacağı için boşanma davası nasıl açılır yazımıza bakabilirsiniz.

5. Çocuklar için geçici velayet ve kişisel ilişki

Evlilik devam ettiği sürece velayet anne ve babaya birlikte aittir. Şiddet nedeniyle ayrı yaşanan dönemde çocukların kimin yanında kalacağı, okul ve sağlık işlemlerini kimin yürüteceği belirsiz kalmamalıdır. m.5/3 uyarınca hâkim, tedbir dosyası içinde:

• Çocukların geçici olarak korunan ebeveynin yanında kalmasına (geçici velayet) karar verebilir.
• Diğer ebeveynle kişisel ilişkinin gün, saat ve yerini belirleyebilir; gerekirse refakatçi eşliğinde veya çocuk görüşme merkezinde yapılmasını kararlaştırabilir.
• 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’ndaki koruyucu ve destekleyici tedbirleri (danışmanlık, sağlık, eğitim tedbirleri gibi) uygulayabilir.

Talepte çocukların yaşı, okulu, bakımını fiilen kimin üstlendiği ve şiddetin çocuklar üzerindeki etkisi anlatılmalıdır. Karar verilirken belirleyici ölçüt her zaman çocuğun üstün yararıdır.

6. Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

6284 sayılı Kanun, boşanma davası açılmadan tedbir nafakası ve geçici velayet alınmasına imkân tanır; ancak nafakanın miktarı, tahsili ve süresi ile çocukların velayeti gibi konular dilekçenin nasıl hazırlandığına göre büyük farklılık gösterir. Karşı tarafın gelir bilgilerinin, aile giderlerinin ve çocukların durumunun eksiksiz sunulması, tedbir nafakası ve geçici velayet talebinin sonucunu belirler. Bu nedenle bu taleplerde uzman avukat desteği önem taşır.

Anayasa Mahkemesinin de belirttiği gibi 6284 kapsamındaki nafaka geçicidir. Uzatma, boşanma davası içinde tedbir nafakası veya ayrı bir nafaka davası gibi yolların zamanında kullanılması, deneyimli bir aile hukuku avukatının planlayacağı adımlardır. Tahsil aşamasında icra müdürlüğü ve SGK kesintilerinin takibi de ekonomik güvencenin kesintisiz sürmesini sağlar.

2M Hukuk Avukatlık Bürosu; İstanbul Anadolu Adliyesi aile mahkemelerinde Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir ve Kadıköy’den gelen tedbir, nafaka ve velayet dosyalarında; Kocaeli’de ise Gebze, Çayırova, Darıca ve Dilovası’ndaki aile hukuku uyuşmazlıklarında hukuki destek sunmaktadır.

7. Sıkça sorulan sorular

Boşanma davası açmadan nafaka alınabilir mi?

Evet. 6284 s. Kanun m.5/4 uyarınca şiddet uygulayan ailenin geçimini sağlıyor veya katkıda bulunuyorsa, hâkim tedbir kararıyla birlikte, talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir.

6284 kapsamında geçici velayet alınabilir mi?

Evet. m.5/3 uyarınca hâkim, tedbirlerle birlikte TMK hükümlerine göre velayet, nafaka ve kişisel ilişki konularında karar verebilir.

Tedbir nafakası nasıl tahsil edilir?

Karar resen icra müdürlüğüne gönderilir. Borçlunun SGK kaydı varsa başvuru aranmaksızın nafaka maaşından kesilir (m.18). Bu işlemlerden harç ve masraf alınmaz.

6284 nafakası ne kadar sürer?

Tedbir süresiyle sınırlıdır; ilk defasında en çok altı aydır ve uzatılabilir. Anayasa Mahkemesi, bu nafakanın süresiz nafaka niteliği taşımadığını belirtmiştir.

Boşanma davasında nafaka bağlanmışsa 6284’ten ayrıca nafaka istenebilir mi?

Hayır. m.5/4, TMK hükümlerine göre nafakaya hükmedilmemiş olmasını şart koşar.

Nafaka miktarı nasıl belirlenir?

Şiddet mağdurunun yaşam düzeyi, ailenin giderleri ve nafaka yükümlüsünün gelir durumu dikkate alınır. Dilekçede bu bilgilerin açıkça yer alması önerilir.

8. Mevzuat ve kaynaklar

• 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (m.5/3, m.5/4, m.8/2, m.18, m.20)
• 6284 Sayılı Kanuna İlişkin Uygulama Yönetmeliği (m.43)
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.169)
• 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu
• Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası – B. No: 2014/5783, 2014/12009, 2017/32972

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut dosyanızdaki süreler ve haklar, kararın içeriğine ve tebliğ tarihine göre değişebilir. Mevzuat ve içtihat bilgileri Eylül 2026 itibarıyla derlenmiştir.