
İki kardeşin, iki ortağın ya da eski komşuların hisseli olarak sahip olduğu bir arsa düşünün. Paydaşlar bir müteahhitle anlaşıyor, bina belirli bir götürü bedel karşılığında yapılacak. Sözleşmeyi iki paydaş birlikte imzalıyor; birkaç ay sonra aralarındaki ilişki bozuluyor ve paydaşlardan biri müteahhide “sözleşmeden dönüyorum, inşaatı durdurun” diye bildirim gönderiyor.
Bu yazı, paylı mülkiyete konu iki hisseli taşınmazda paydaşların tamamının taraf olduğu götürü bedelli eser sözleşmesinin nasıl geçerli olarak kurulacağını, nasıl sona erdirilebileceğini ve paydaşlardan birinin tek başına dönme veya inşaatı durdurma iradesinin hukuken ne anlama geldiğini Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararları ışığında ele almaktadır. Paydaşlardan birinin belediye işlemlerine imza vermemesi ayrı bir sorun olduğu için ayrı bir yazının konusudur.
İçindekiler
- 1. Paylı Mülkiyette Götürü Bedelli İnşaat Sözleşmesi Nedir?
- 2. Hangi Kanun Hükümleri Uygulanır?
- 3. Hisseli Arsada İnşaat Sözleşmesi İçin Tüm Paydaşların İmzası Şart mı?
- 4. Paydaşlardan Biri İmzalamamışsa Sözleşme Ne Olur?
- 5. Geçersiz Kalan Sözleşmede Kâr Kaybı, Cezai Şart veya İade İstenebilir mi?
- 6. Sözleşmeyi Sona Erdirmek İçin de Tüm Paydaşların Kararı Gerekir mi?
- 7. Paydaşlardan Biri Tek Başına Sözleşmeden Dönerse veya İnşaatı Durdurursa Ne Olur?
- 8. Haksız Durdurma Girişiminde Bulunan Paydaş Hangi Zararlardan Sorumlu Olur?
- 9. Fesih Davasında Bütün Paydaşlar Davada Yer Almak Zorunda mı?
- 10. Sözleşmeyi Baştan Doğru Kurmak İçin Nelere Dikkat Edilmeli?
- 11. Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
- 12. İlgili Yargı Kararları Tek Tabloda
- 13. Sık Sorulan Sorular
- 14. Neden Avukat Desteği Gerekli?
- 15. Kaynaklar ve Mevzuat
1. Paylı Mülkiyette Götürü Bedelli İnşaat Sözleşmesi Nedir?
Türk Medenî Kanunu m.688 uyarınca paylı mülkiyette “birden çok kimse, maddî olarak bölünmüş olmayan bir şeyin tamamına belli paylarla maliktir.” Başka türlü belirlenmedikçe paylar eşit sayılır; her paydaş kendi payı bakımından malik hak ve yükümlülüklerine sahiptir, payını devredebilir, rehnedebilir ve pay alacaklıları tarafından haczettirilebilir. Ancak arsanın tamamı üzerinde yapılacak bir bina, artık tek bir paydaşın payıyla sınırlı bir iş değildir.
Türk Borçlar Kanunu m.470 eser sözleşmesini, “yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme” olarak tanımlar. Bedel, TBK m.480 anlamında götürü olarak belirlenmişse yüklenici eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür; eser öngörülenden fazla emek ve masraf gerektirse bile bedelin artırılmasını isteyemez, öngörülenden az masraf gerektirse bile iş sahibi bedelin tamamını öder. Başlangıçta öngörülemeyen durumlar götürü bedelle işin yapılmasını engeller veya son derece güçleştirirse yüklenici hâkimden uyarlama, bu mümkün değilse dönme isteyebilir.
Yüklenici, TBK m.471 uyarınca edimlerini iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır; özen ölçütü, benzer işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin meslekî ve teknik kurallara uygun davranışıdır. Sözleşmenin iş sahibi tarafında iki paydaş bulunduğunda bu sadakat borcu her iki paydaşa birlikte yöneliktir.
Arsa payı karşılığı inşaattan farkı
Götürü bedelli sözleşmede müteahhide arsa payı devredilmez; bedel para olarak ödenir. Bu nedenle noterde düzenleme şeklindeki şekil şartı, kural olarak arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri için aranır. Aşağıda aktarılan kararların büyük bölümü arsa payı karşılığı sözleşmelere ilişkindir; ancak bu kararların dayandığı TMK m.692’deki oybirliği kuralı sözleşmenin bedel türünden değil, paylı taşınmaz üzerinde yapı işine girişilmesinden kaynaklandığı için götürü bedelli sözleşmeler bakımından da yol göstericidir.
2. Hangi Kanun Hükümleri Uygulanır?
Uyuşmazlık, eşya hukuku ile borçlar hukukunun kesiştiği bir alanda yer alır. Uygulamada en sık başvurulan hükümler şunlardır:
| Hüküm | Düzenlediği konu | Bu uyuşmazlıktaki önemi |
|---|---|---|
| TMK m.2 | Dürüstlük kuralı, hakkın kötüye kullanılması yasağı | Haksız durdurma ve engelleme girişimleri hukuk düzenince korunmaz |
| TMK m.688 | Paylı mülkiyetin tanımı | Her paydaş payında malik, ama bütün üzerinde tek başına tasarruf edemez |
| TMK m.689 | Paydaşlar arası yönetim anlaşmaları | Zorunlu yönetim işleri ve acil önlem hakkı anlaşmayla kaldırılamaz; anlaşma tapuya şerh verilebilir |
| TMK m.691 | Önemli yönetim işleri | Pay ve paydaş çoğunluğu; eşitlik hâlinde hâkimin karar vermesi ve kayyım atanması |
| TMK m.692 | Olağanüstü yönetim ve tasarruflar | Olağan kullanımı aşan yapı işleri bütün paydaşların kabulüne bağlıdır |
| TMK m.693 | Yararlanma, kullanma ve ortak menfaatlerin korunması | Her paydaş bölünemeyen ortak menfaatleri diğerlerini temsilen koruyabilir |
| TMK m.695 | Kararların sonraki paydaşlara etkisi | Taşınmazlarda bağlayıcılık için tapu kütüğüne şerh gerekir |
| TBK m.470, 471, 480 | Eser sözleşmesi, yüklenicinin özeni, götürü bedel | Sözleşmenin niteliği ve bedel rejimi |
| TBK m.473 | İşe zamanında başlamama ve gecikmede dönme | İş sahibinin vadeyi beklemeden dönme hakkı |
| TBK m.484 | Tazminat karşılığı fesih | Yapılan kısmın bedeli ve yüklenicinin bütün zararı |
| TBK m.485 | İş sahibiyle ilgili sebeple imkânsızlık | Yüklenicinin yaptığı işin değeri, giderleri ve kusur hâlinde tazminat |
TMK m.689 ayrıca, paydaşların kendi aralarında oybirliğiyle yaptıkları yararlanma, kullanma ve yönetim anlaşmalarının, imzaları noterlikçe onaylanmak koşuluyla paydaşlardan birinin başvurusu üzerine tapu kütüğüne şerh verilebileceğini öngörür. TMK m.695’e göre bu tür kararların sonradan paydaş olan veya pay üzerinde aynî hak kazanan kişileri bağlaması için şerh gereklidir. Bu imkân, inşaat sürecinde paydaşlardan birinin payını devretmesi riskine karşı önemli bir güvencedir.
3. Hisseli Arsada İnşaat Sözleşmesi İçin Tüm Paydaşların İmzası Şart mı?
Paylı mülkiyete tabi taşınmaz üzerinde bina inşası, TMK m.692 kapsamında olağanüstü yönetim ve tasarruf işlemidir. Maddeye göre “Paylı malın özgülendiği amacın değiştirilmesi, korumanın veya olağan şekilde kullanmanın gerekli kıldığı ölçüyü aşan yapı işlerine girişilmesi veya paylı malın tamamı üzerinde tasarruf işlemlerinin yapılması, oybirliğiyle aksi kararlaştırılmış olmadıkça, bütün paydaşların kabulüne bağlıdır.” Bu nedenle iki paydaşlı taşınmazda müteahhitle götürü bedelli eser sözleşmesi akdedilebilmesi için kural olarak her iki paydaşın birlikte imza koyması veya usulüne uygun onay vermesi gerekir.
Yargıtay’ın yaklaşımı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 03.05.2023 tarihli, E. 2021/669, K. 2023/412 sayılı kararında, Özel Daire bozma ilamına atıfla, paylı taşınmazda olağan kullanımın gerektirdiği ölçüyü aşan yapı işlerinin bütün paydaşların kabulüne bağlı olduğunu vurgulamıştır. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 21.04.2022 tarihli, E. 2021/1277, K. 2022/2349 sayılı kararında bu tür yapı işlerini olağanüstü tasarruflardan saymış; aynı değerlendirme Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 10.03.2016 tarihli, E. 2015/5559, K. 2016/1493 sayılı kararında da yinelenmiştir.
Arsa payı karşılığı sözleşmeler bakımından ilke daha da keskindir: Yargıtay 6. HD’nin 06.02.2024 tarihli, E. 2023/2001, K. 2024/526 ve 06.11.2023 tarihli, E. 2022/4228, K. 2023/3688 sayılı kararları ile İstanbul BAM 15. HD’nin 19.04.2021 tarihli, E. 2018/1843, K. 2021/808 sayılı kararında, sözleşmenin tüm hissedarlarca imzalanmasının geçerlilik şartı olduğu açıkça belirtilmiştir. Ankara BAM 31. HD de 22.06.2023 tarihli, E. 2022/335, K. 2023/847 ve 11.06.2026 tarihli, E. 2026/494, K. 2026/596 sayılı kararlarında aynı sonucu benimsemiştir.
Somut durumda
Her iki paydaş sözleşmeyi bizzat imzalamışsa oybirliği şartı gerçekleşmiş ve sözleşme geçerli olarak kurulmuştur. Bundan sonraki asıl soru, sözleşmenin nasıl sona erdirilebileceğidir.
4. Paydaşlardan Biri İmzalamamışsa Sözleşme Ne Olur?
Taşınmazda pay sahibi olan tüm paydaşların imzalamadığı sözleşmeler kural olarak askıda hükümsüzdür. Hukuk Genel Kurulunun 2021/669 E., 2023/412 K. sayılı kararında belirtildiği gibi, diğer hissedarlarla sözleşme yapılana kadar askıda kalan sözleşme, diğer hissedarlarla sözleşme yapılması durumunda geçerli hâle gelir.
Yargıtay 23. HD’nin 26.03.2015 tarihli, E. 2014/5583, K. 2015/1967 ve 01.10.2014 tarihli, E. 2014/1599, K. 2014/6122 sayılı kararları ile Yargıtay 6. HD’nin 19.10.2022 tarihli, E. 2021/6239, K. 2022/4853 sayılı kararı, sözleşmenin paydaşları ve yükleniciyi bağlaması için tüm paydaşlarca ya da yetkili temsilcilerince imzalanmış olmasını veya yapılan sözleşmeye onay verilmesini zorunlu saymaktadır.
Sözleşme sonradan nasıl geçerlilik kazanır?
- Sonradan onay: İmzası bulunmayan paydaşın sözleşmeye onay vermesi askıdaki sözleşmeyi geçerli kılar.
- Önceden verilmiş onay: Yargıtay 6. HD 02.07.2024 tarihli, E. 2023/4480, K. 2024/2388 sayılı kararında, paydaşlar arasındaki fiilî taksim anlaşmasıyla önceden verilen onayın sözleşmeyi geçerli kıldığı kabul edilmiştir.
- Payın yükleniciye geçmesi: Yargıtay 6. HD 23.06.2025 tarihli, E. 2024/2834, K. 2025/2475 sayılı kararında, başlangıçta imzası bulunmayan paydaşın hissesinin yüklenici tarafından devralınmasıyla sözleşmenin geçerli hâle geldiği değerlendirilmiştir.
5. Geçersiz Kalan Sözleşmede Kâr Kaybı, Cezai Şart veya İade İstenebilir mi?
Askıdaki sözleşme geçerlilik kazanmazsa sonuçları ağırdır. Yargıtay 6. HD’nin 2023/2001 E., 2024/526 K. sayılı kararında, Maliye Hazinesinin katılmadığı paylı taşınmaz sözleşmesi geçersiz sayılmış ve bu sözleşmeye dayanılarak kâr kaybı ile cezai şart istenemeyeceği belirtilmiştir. Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 12.09.2023 tarihli, E. 2023/467, K. 2023/899 sayılı kararında da tüm paydaşların onayının geçerlilik şartı olduğu, geçersiz sözleşmeye dayalı kâr kaybı ve tazminatın istenemeyeceği gerekçesiyle dava reddedilmiştir.
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 09.03.2022 tarihli, E. 2020/191, K. 2022/203 sayılı kararı ise bütün paydaşların imzalamadığı sözleşmede yalnızca sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade istenebileceğini kabul etmiştir. Yargıtay 6. HD’nin 18.12.2024 tarihli, E. 2024/593, K. 2024/4935 sayılı kararına göre tüm maliklerin imzalamadığı sözleşmenin feshi istenemez; istenebilecek olan geçersizliğin tespitidir. Yargıtay 7. HD’nin 30.06.2025 tarihli, E. 2025/2799, K. 2025/3317 sayılı kararında da tüm maliklerin katılmadığı sözleşmenin ifa kabiliyetinin bulunmadığı vurgulanmıştır.
| Sözleşmenin durumu | Kâr kaybı / cezai şart | Yapılan işin karşılığı | Uygun dava |
|---|---|---|---|
| Tüm paydaşlar imzalamış (geçerli) | Sözleşme hükümlerine göre istenebilir | Sözleşme bedeli üzerinden | İfa, fesih/dönme, tazminat |
| Bir paydaş imzalamamış, onay yok (askıda / geçersiz) | İstenemez | Sebepsiz zenginleşme hükümleri | Geçersizliğin tespiti, iade |
| Sonradan onay verilmiş | Sözleşme hükümlerine göre | Sözleşme bedeli üzerinden | Geçerli sözleşmeye dayalı davalar |
Sözleşmenin ayakta olmasına bağlı cezai şart taleplerinin sınırları için arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde cezai şart yazımıza da bakılabilir.
Hisseli Arsada İnşaat Sözleşmesi Hazırlıyor veya Tartışıyor musunuz?
Sözleşmenin geçerliliği, paydaşların imza ve temsil durumu ve tapu kaydı birlikte incelenmeden atılan her adım, sonradan geçersizlik tartışmasına dönüşebilir. Belgelerinizi birlikte değerlendirelim.
Görüşme Talebi6. Sözleşmeyi Sona Erdirmek İçin de Tüm Paydaşların Kararı Gerekir mi?
İş sahibi tarafında yer alan iki paydaşın birlikte imzaladığı bir sözleşmede dönme veya fesih iradesinin kullanılması, taşınmazın bütünü ve işin akıbeti üzerinde sonuç doğuran olağanüstü bir işlemdir. TBK m.484’teki tazminat karşılığı fesih veya TBK m.473’teki dönme hakkı kullanılarak sözleşmenin sona erdirilmesi de kural olarak iş sahiplerinin birlikte, oybirliğiyle irade beyanında bulunmasını gerektirir. Paydaşlar arasında uyuşmazlık varsa sözleşme tek taraflı iradeyle sona erdirilemez; fesih veya dönme mahkeme kararıyla hüküm altına alınmalıdır.
İçtihattaki karşılığı
- Hukuk Genel Kurulu 2021/669 E., 2023/412 K. sayılı kararında, sözleşmenin tek taraflı iradeyle sona erdirilemeyeceğini; taraf iradelerinin fesih konusunda uyuşması veya mahkeme kararı gerektiğini belirtmiştir.
- Yargıtay 15. HD 02.11.2012 tarihli, E. 2012/4594, K. 2012/6784 sayılı kararında, sözleşmenin yapılmasının da feshedilmesinin de olağan kullanımı aşan yapı işlerinden olduğunu ve fesih davasının ya da iradesinin tüm arsa sahiplerince ortaya konulması gerektiğini kabul etmiştir.
- Yargıtay 23. HD 16.06.2020 tarihli, E. 2018/762, K. 2020/2109 sayılı kararında, geçerli sözleşmenin varlığı hâlinde feshinin de tüm paydaşlarca talep ve dava edilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
- Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.06.2021 tarihli, E. 2019/5, K. 2021/652 sayılı kararında aktarılan bölge adliye mahkemesi gerekçesinde de feshin taraf iradelerinin birleşmesi veya mahkeme kararıyla mümkün olduğu belirtilmiştir.
Nakit bedelli sözleşmelerdeki genel kuralla ilişkisi
Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında, iş sahibi tarafının tamamı adına yapılan fesih beyanı, nakit bedelli eser sözleşmesinde karşı tarafa ulaşmakla sonuç doğurur. Hisseli arsada ise mesele beyanın içeriği değil, beyanı yapanın yetkisidir: paydaşlardan yalnızca birinin beyanı, iş sahibi tarafının tamamının iradesini yansıtmaz. Kararların büyük kısmı arsa payı karşılığı sözleşmelere ilişkin olduğundan, götürü bedelli sözleşmede bu ilkelerin nasıl uygulanacağı somut sözleşmenin içeriğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
7. Paydaşlardan Biri Tek Başına Sözleşmeden Dönerse veya İnşaatı Durdurursa Ne Olur?
İki paydaşın birlikte imzaladığı inşaat sözleşmesinde iş sahibi tarafı birden fazla kişiden oluştuğundan fesih veya dönme yetkisi bölünemez bir tasarruf işlemidir. Yargıtay 15. HD’nin 2012/4594 E., 2012/6784 K. sayılı kararında, tapuda pay devrini içeren sözleşmelerin tek taraflı irade beyanının karşı tarafa ulaşmasıyla sonuç doğuramayacağı vurgulanmıştır.
Bu nedenle paydaşlardan birinin tek başına yükleniciye dönme ihbarı göndermesi veya inşaatı durdurma talimatı vermesi hukuken bağlayıcı sonuç doğurmaz. Diğer paydaş sözleşmenin ayakta tutulmasını ve ifasını talep etme hakkına sahiptir. TMK m.2 uyarınca dürüstlük kuralına aykırı biçimde, diğer paydaşın ve yüklenicinin iradesi hilafına inşaatın durdurulması hukuk düzenince korunmaz.
| Paydaşın girişimi | Hukuki değeri | Diğer paydaşın tepkisi |
|---|---|---|
| Tek başına dönme / fesih ihbarı | Sözleşmeyi sona erdirmez | Yükleniciye ve paydaşa ihtarla itiraz, ifa talebi |
| Yükleniciye “inşaatı durdur” talimatı | Yükleniciyi bağlamaz | Yükleniciye işe devam çağrısı, zararların saklı tutulması |
| Şantiyeye girişin engellenmesi | TMK m.2 kapsamında korunmaz; zarar doğurabilir | Delil tespiti, ihtiyati tedbir, tazminat |
| Ödemelerin kesilmesi | Paydaşın sözleşmeye aykırılığı | Kendi payına düşen ödemenin belgelenmesi, iç ilişkide rücu |
8. Haksız Durdurma Girişiminde Bulunan Paydaş Hangi Zararlardan Sorumlu Olur?
Tek başına durdurma talimatı veren veya haksız dönme girişiminde bulunan paydaş, hem yüklenicinin hem de diğer paydaşın bu nedenle uğradığı zararları tazmin etmekle yükümlü tutulabilir. Burada iki ayrı ilişki birbirinden ayrılmalıdır:
- Yükleniciye karşı: TBK m.485 uyarınca eserin tamamlanması iş sahibiyle ilgili bir sebeple imkânsızlaşırsa yüklenici yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerini isteyebilir; imkânsızlıkta iş sahibi kusurluysa ayrıca tazminat isteme hakkı vardır. Paydaşın haksız engellemesi, yüklenicinin bu hükme dayanmasına zemin hazırlayabilir.
- Diğer paydaşa karşı: Gecikme, artan maliyet ve kira kaybı gibi zararlar genel hükümler çerçevesinde talep edilir. Paydaşlar arasında yazılı bir protokol varsa sözleşmeye aykırılık (TBK m.112), yoksa haksız fiil (TBK m.49) hükümleri gündeme gelir.
Dikkat
Yükleniciye ödenecek tazminat dış ilişkide çoğu zaman iş sahibi tarafına, yani her iki paydaşa yöneltilir. Feshe katılmayan paydaşın bu talepler karşısında, zararın diğer paydaşın tek başına yaptığı girişimden kaynaklandığını ihtar ve yazışmalarla belgelemesi, iç ilişkideki rücu hakkı bakımından belirleyicidir.
9. Fesih Davasında Bütün Paydaşlar Davada Yer Almak Zorunda mı?
Sözleşmenin feshi davası olağanüstü tasarruf niteliğinde olduğundan, paydaşların tamamı zorunlu dava arkadaşıdır. Bu ilke birçok kararda tekrarlanmıştır:
- Yargıtay 6. HD 2021/1277 E., 2022/2349 K.: tüm arsa maliklerinin zorunlu dava arkadaşı sıfatıyla davada yer alması gerekir.
- Yargıtay 6. HD 06.02.2024 tarihli, E. 2023/256, K. 2024/525: fesihte tüm paydaşların birlikte dava açması veya onay vermesi gerekir.
- Yargıtay 6. HD 30.01.2024 tarihli, E. 2022/3572, K. 2024/385: kararda aktarılan önceki bozma ilamında tüm paydaşların zorunlu dava arkadaşı olduğu belirtilmiştir.
- Yargıtay 6. HD 14.09.2023 tarihli, E. 2022/2188, K. 2023/2772: ilk derece gerekçesinde feshin tüm paydaşlarca talep edilmesi gerektiği vurgulanmış, bölge adliye mahkemesi kararı usulden bozulmuştur.
- Yargıtay 23. HD 2015/5559 E., 2016/1493 K. ve 2014/5583 E., 2015/1967 K.: taraf teşkilinin tamamlanması gerekir.
- Yargıtay 23. HD 2014/1599 E., 2014/6122 K.: müşterek paydaşların birlikte dava açması zorunludur; noter muvafakatinin taraf teşkili için yeterli görülmediği belirtilmiştir.
Uygulamada davayı açmak isteyen paydaşa, diğer paydaşın davaya muvafakatini sağlaması için süre verilir; muvafakat alınamazsa bu paydaş aleyhine de dava açılarak taraf teşkili tamamlanır. Davaya katılmayan paydaşın dışarıda bırakıldığı bir dosyada verilen karar, usulden bozma riskiyle karşı karşıyadır.
Paydaşınız İnşaatı Durdurmaya mı Çalışıyor?
Sözleşmenin ayakta tutulması için yükleniciye ve paydaşa yapılacak bildirimler, delillerin toplanması ve taraf teşkili baştan doğru planlanmalıdır. Sözleşme ve yazışmalarınızla görüşme talebinde bulunabilirsiniz.
Görüşme Talebi10. Sözleşmeyi Baştan Doğru Kurmak İçin Nelere Dikkat Edilmeli?
Uyuşmazlıkların önemli bir kısmı, sözleşme imzalanırken paydaşlar arasındaki ilişkinin düzenlenmemesinden doğar. İki hisseli arsada götürü bedelli sözleşme hazırlanırken şu hususlar ayrıca ele alınmalıdır:
- Sözleşmeyi bütün paydaşların bizzat veya özel yetkili vekilleri aracılığıyla imzalaması, tapu kaydının imza tarihi itibarıyla kontrol edilmesi,
- Paydaşların bedel borcundan müteselsil mi yoksa payları oranında mı sorumlu olduğunun açıkça yazılması,
- Ruhsat, proje tadilatı ve yapı kullanma izni gibi idari işlemlerde paydaşların imza verme taahhüdünün ve buna aykırılığın sonuçlarının düzenlenmesi,
- Paydaşlar arasındaki karar alma usulünün TMK m.689 kapsamında ayrı bir anlaşmayla belirlenmesi ve imzaların noterce onaylanarak tapuya şerh verilmesi (TMK m.695),
- Paydaşlardan birinin payını devretmesi hâlinde yeni malikin sözleşmeye katılımına ilişkin hüküm konulması,
- Fesih ve dönme bildirimlerinin ancak bütün paydaşların ortak imzasıyla geçerli olacağının sözleşmede açıkça yazılması.
11. Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
Sözleşmeden kaynaklanan fesih, ifa ve tazminat davalarında HMK m.2 uyarınca görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir. Uyuşmazlığın her iki tarafı tacir ve iş ticari işletmelerini ilgilendiriyorsa görev asliye ticaret mahkemesine aittir. Paydaşlar arasındaki ortaklığın giderilmesi davaları ise HMK m.4/1-b uyarınca sulh hukuk mahkemesinde görülür.
Yetki bakımından, sözleşmeye dayalı davalarda HMK m.6 uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesi veya sözleşmenin ifa yeri mahkemesi yetkilidir. Taşınmaz üzerindeki aynî hakka ilişkin davalar ile ortaklığın giderilmesi davasında HMK m.12/1 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Ticari davalarda para alacağına ilişkin taleplerde ve ortaklığın giderilmesinde (6325 sayılı Kanun m.18/B) dava şartı arabuluculuk da gözetilmelidir.
12. İlgili Yargı Kararları Tek Tabloda
| Karar | Değerlendirme | Sonuç |
|---|---|---|
| YHGK 03.05.2023, E. 2021/669, K. 2023/412 | TMK m.692 oybirliği; tek taraflı irade beyanıyla feshin mümkün olmaması; askıda hükümsüzlük | Bozma |
| Y6HD 21.04.2022, E. 2021/1277, K. 2022/2349 | Fesih davası olağanüstü tasarruf; tüm maliklerin zorunlu dava arkadaşlığı | Bozma |
| Y6HD 19.10.2022, E. 2021/6239, K. 2022/4853 | Fesih/iptal davasında tüm paydaşların birlikte hareketi veya muvafakati | Bozma |
| Y6HD 06.02.2024, E. 2023/2001, K. 2024/526 | Hazinenin katılmadığı sözleşme geçersiz; kâr kaybı ve cezai şart istenemez | Gerekçe değiştirilerek onama |
| Y6HD 06.02.2024, E. 2023/256, K. 2024/525 | Katılım olmaksızın sözleşme geçersiz; fesihte birlikte dava veya onay | Bozma |
| Y6HD 02.07.2024, E. 2023/4480, K. 2024/2388 | Fiilî taksim anlaşmasıyla önceden verilen onay sözleşmeyi geçerli kılar | Bozma |
| Y6HD 18.12.2024, E. 2024/593, K. 2024/4935 | Tüm maliklerin imzalamadığı sözleşmenin feshi değil geçersizliğinin tespiti istenebilir | Bozma |
| Y6HD 23.06.2025, E. 2024/2834, K. 2025/2475 | İmzası olmayan paydaşın hissesinin yükleniciye geçmesiyle sözleşme geçerli hâle gelir | Bozma |
| Y7HD 30.06.2025, E. 2025/2799, K. 2025/3317 | Tüm maliklerin katılmadığı sözleşmenin ifa kabiliyeti yoktur | Bozma |
| Y15HD 02.11.2012, E. 2012/4594, K. 2012/6784 | Fesih iradesi tüm paydaşlarca ortaya konulmalı; tek taraflı fesih sonuç doğurmaz | Bozma |
| Y23HD 16.06.2020, E. 2018/762, K. 2020/2109 | Feshin tüm paydaşlarca talep ve dava edilmesi; muvafakat aranması | Bozma |
| Y23HD 26.03.2015, E. 2014/5583, K. 2015/1967 | Tüm paydaşların imzası veya onayı bağlayıcılık şartı | Re’sen bozma |
| Y23HD 01.10.2014, E. 2014/1599, K. 2014/6122 | Birlikte dava açma zorunluluğu; noter muvafakatinin yetersizliği | Re’sen bozma |
| İst. BAM 15. HD 19.04.2021, E. 2018/1843, K. 2021/808 | Tüm hissedarların imzası geçerlilik şartı | Esastan ret |
| Ank. BAM 31. HD 22.06.2023, E. 2022/335, K. 2023/847 | Eksik imzalı sözleşmenin geçersizliği | Kaldırma ve iade |
| Kayseri 1. ATM 09.03.2022, E. 2020/191, K. 2022/203 | Geçersiz sözleşmede sebepsiz zenginleşmeye göre iade | Kısmen kabul |
| Ankara Batı ATM 12.09.2023, E. 2023/467, K. 2023/899 | Geçersiz sözleşmeye dayalı kâr kaybı ve tazminat istenemez | Ret |
13. Sık Sorulan Sorular
Hisseli arsada müteahhitle sözleşmeyi tek paydaş imzalayabilir mi?
Tek paydaşın imzaladığı sözleşme diğer paydaşları bağlamaz ve kural olarak askıda hükümsüzdür. TMK m.692 uyarınca paylı taşınmazda olağan kullanımı aşan yapı işleri bütün paydaşların kabulüne bağlıdır.
Götürü bedelli inşaat sözleşmesi noterde yapılmak zorunda mı?
Bedeli para olarak ödenen eser sözleşmesi için noter şekli kural olarak aranmaz. Noterde düzenleme şekli, arsa payı devrini içeren kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde geçerlilik şartıdır. Ancak tüm paydaşların katılımı her iki türde de gereklidir.
İmzalamayan paydaş sonradan onay verirse sözleşme geçerli olur mu?
Evet. Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre diğer hissedarlarla sözleşme yapılana kadar askıda kalan sözleşme, onların katılımı veya onayıyla geçerli hâle gelir.
Paydaşlardan biri tek başına sözleşmeden dönebilir mi?
Hayır. İş sahibi tarafı iki paydaştan oluştuğunda dönme ve fesih yetkisi bölünemez. Tek paydaşın dönme ihbarı veya inşaatı durdurma talimatı hukuken bağlayıcı sonuç doğurmaz.
Paydaşlar anlaşamıyorsa sözleşme nasıl sona erdirilir?
Taraf iradeleri fesihte birleşmiyorsa fesih veya dönme mahkeme kararıyla hüküm altına alınmalıdır. Davada tüm paydaşlar zorunlu dava arkadaşı olarak yer almalıdır.
İnşaatı durduran paydaş tazminat öder mi?
Haksız durdurma veya dönme girişiminde bulunan paydaş, yüklenicinin ve diğer paydaşın bu nedenle uğradığı zararlardan sorumlu tutulabilir. Yüklenici bakımından TBK m.485, paydaşlar arasında genel hükümler gündeme gelir.
Geçersiz sözleşmede müteahhit kâr kaybı isteyebilir mi?
Yargıtay 6. HD ve ilk derece kararlarına göre geçersiz sözleşmeye dayanılarak kâr kaybı ve cezai şart istenemez. Yapılan işin karşılığı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talep edilebilir.
Noterden alınan muvafakatname davaya katılım yerine geçer mi?
Yargıtay 23. HD 2014/1599 E., 2014/6122 K. sayılı kararında, müşterek paydaşların birlikte dava açmasının zorunlu olduğu ve noter muvafakatinin taraf teşkili için yeterli görülmediği belirtilmiştir.
Paydaşlar arasındaki anlaşma tapuya şerh verilebilir mi?
TMK m.689 uyarınca yararlanma, kullanma ve yönetime ilişkin anlaşmalar, imzaları noterce onaylanmak koşuluyla paydaşlardan birinin başvurusu üzerine tapu kütüğüne şerh verilebilir; şerh, sonraki paydaşları da bağlar (TMK m.695).
Fesih davası hangi mahkemede açılır?
Kural olarak asliye hukuk mahkemesinde; her iki taraf tacir ve iş ticari ise asliye ticaret mahkemesinde. Yetki bakımından davalının yerleşim yeri veya sözleşmenin ifa yeri mahkemesi yetkilidir.
14. Neden Avukat Desteği Gerekli?
Hisseli arsada inşaat sözleşmesi uyuşmazlıkları, sözleşmenin geçerliliği, taraf teşkili ve tazminat hesabının birbirine bağlı olduğu dosyalardır. Bir paydaşın imzasının eksik olması sözleşmeyi askıda bırakır; geçerli bir sözleşmede ise paydaşlardan birinin tek başına attığı adım, sözleşmeyi sona erdirmeden tazminat yükü doğurabilir. Dosyada izlenecek hat genellikle sözleşmenin geçerlilik durumunun tespiti, tek paydaşın girişimine karşı ihtarla itiraz, şantiyenin durumunun delillendirilmesi ve gerektiğinde tüm paydaşların yer aldığı davanın açılmasıdır.
2M Hukuk Avukatlık Bürosu, Tuzla merkezli olarak İstanbul Anadolu Yakası’nda (Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir, Ümraniye, Üsküdar, Sancaktepe, Sultanbeyli) ve Kocaeli’de (Gebze, Çayırova, Darıca, Dilovası, Körfez, İzmit) paylı mülkiyet, inşaat sözleşmeleri, kat karşılığı inşaat ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti vermektedir. Büro, İstanbul’un diğer bölgelerinde, Türkiye genelinde ve yurt dışında yaşayan paydaşların Türkiye’deki taşınmazlarına ilişkin inşaat uyuşmazlıklarında da vekâlet üstlenmektedir.
Paydaşlardan birinin yurt dışında yaşadığı, payını sonradan devrettiği veya miras yoluyla yeni paydaşların ortaya çıktığı dosyalarda sözleşmenin kimleri bağladığı ayrıca incelenmelidir. Tapu kaydının, sözleşmenin ve paydaşlar arasındaki yazışmaların erken aşamada değerlendirilmesi, hem geçersizlik riskini hem de gereksiz davaları önler.
15. Kaynaklar ve Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — m.2, 688, 689, 691, 692, 693, 695
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49, 112, 470, 471, 473, 480, 484, 485
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.2, 4, 6, 12
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — m.18/B
- Yukarıdaki tabloda yer alan Yargıtay, bölge adliye ve ilk derece mahkemesi kararları
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Anılan kararların büyük bölümü arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerine ilişkindir; götürü bedelli sözleşmeye uygulanması somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmeli, karar metinleri kullanılmadan önce UYAP üzerinden teyit edilmelidir.


