Teknenizin hasar dosyası kapandı ve sigorta şirketinden gelen yazıda tek cümle var: “Meydana gelen hasar poliçe teminatı kapsamında değildir.” Yat ve tekne sahiplerinin büyük bölümü bu noktada dosyayı kapanmış sayar. Oysa ret yazısı, uyuşmazlığın sonu değil başlangıcıdır. Sigortacının dayandığı klozun lafzı, hasarın hangi kalemlerinin gerçekten o kloza girdiği, eksper raporunun neye dayandığı ve ispat yükünün kimde olduğu incelendiğinde, ret gerekçelerinin önemli bir kısmının dar yorum ilkesi karşısında ayakta kalamadığı görülür. Bu yazıda yat, gezinti teknesi, sürat motoru ve benzeri deniz araçlarına ilişkin sigorta poliçelerinde ret kararına nasıl itiraz edileceğini, Yargıtay ve Sigorta Tahkim Komisyonu uygulaması üzerinden adım adım ele alıyoruz.

1. Ret yazısı geldiğinde ilk olarak ne yapılmalı?

Ret yazısının ilk okunuşunda yapılacak en önemli iş, sigortacının hangi gerekçeye dayandığını tespit etmektir. Uygulamada ret yazıları ya çok genel (“hasar, oluş şekli itibarıyla poliçe teminatlarından hiçbirine atfedilememektedir”) ya da tek bir kloza atıflıdır (“Sürat Botu Klozu uyarınca teminat dışıdır”). Genel ifadeli bir ret, sigortacının henüz somut bir istisnaya dayanmadığını gösterir ve itiraz bakımından çoğu zaman sigortalının lehinedir. Kloz atıflı bir ret ise tartışmanın çerçevesini çizer: sonraki aşamada sigortacının bu çerçeveyi genişletmesi kolay değildir.

İlk günlerde atılması gereken adımlar şunlardır:

• Poliçenin tamamını, özel şartlar ve ek klozlarla birlikte (İngilizce kısımlar dahil) sigortacıdan veya acenteden yazılı olarak isteyin.
• Eksper raporunun tam metnini, fotoğraf ekleri ve hesap tablosuyla birlikte talep edin. Ret yazısı tek başına yeterli değildir.
• Hasarın meydana geldiği günün meteoroloji kayıtlarını, varsa liman başkanlığı veya sahil güvenlik tutanaklarını, marina kayıtlarını ve kaptan/tayfa beyanlarını bir araya getirin.
• Onarım faturalarını ve teklifleri kalem kalem ayırın: gövde, makine, şaft-pervane, elektrik, iç donanım, çekme-kurtarma.
• Sigortacının ret tarihini ve size ulaştığı tarihi not edin; zamanaşımı ve başvuru süreleri bu tarihlere göre hesaplanır.

Son madde özellikle önemlidir. Aşağıda göreceğimiz Yargıtay kararlarında sonucu belirleyen husus çoğu zaman hasarın tek parça değil, kalem kalem değerlendirilmesi olmuştur.

2. Yat sigortası poliçesi hangi metinlerden oluşur?

Türkiye’de gezinti teknesi ve yat sigortaları tek bir metinden ibaret değildir. Poliçe, birbirinin üzerine eklenmiş katmanlardan oluşur ve itiraz stratejisi bu katmanların hangisinin uyuşmazlığı belirlediğine göre kurulur.

Katmanlar ve öncelik sırası

En altta 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun sigorta hukukuna ilişkin hükümleri (m.1401 vd.) bulunur. Bunların önemli bir kısmı emredicidir ve sözleşmeyle sigortalı aleyhine değiştirilemez. Onun üzerinde Türk Tekne Sigortası Genel Şartları yer alır. Uygulamada yat poliçelerine, uluslararası piyasadan alınmış Enstitü Yat Klozları (Institute Yacht Clauses, CL.328) özel şart olarak eklenir. En üstte ise poliçeye özgü özel şartlar bulunur: daimi yatma yeri veya marina, seyir alanı, kullanım amacı (özel/ticari, çarter), azami sürat, kaptan ehliyeti gibi.

Piyasadaki bilgilendirme formları da bu yapıyı doğrular. Örneğin bazı şirketler Türk Tekne Sigortası Genel Şartları’nın yanında Enstitü Yat Klozları’nın kişisel eşya, makine hasarı genişletme ve hız botu klozlarının ayrıca sözleşmeyle teminata dahil edilebileceğini belirtmektedir. Dolayısıyla poliçenizde hangi klozun gerçekten yer aldığını, kopyasını görmeden bilmek mümkün değildir.

Yorum kuralı: belirsizlik, metni yazan aleyhine

Sigorta sözleşmesi, sigortacı tarafından önceden hazırlanmış ve sigortalının içeriğine fiilen müdahale edemediği bir metindir. Bu nedenle açık olmayan bir hükmün, o hükmü kabul ettiren taraf aleyhine yorumlanması ilkesi tekne sigortasına eklenen özel şartlar bakımından da geçerlidir. İstisna klozları da dar yorumlanır; sigortacı bir istisnayı kıyas yoluyla, lafzın kapsamadığı durumlara taşıyamaz. Ret kararlarına karşı kurulacak itirazların büyük kısmı bu iki ilkenin üzerine inşa edilir.

3. İspat yükü kimde: TTK m.1409’un iki kademeli düzeni

TTK m.1409/1’e göre sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan sorumludur. Aynı maddenin ikinci fıkrası ise, sözleşmede öngörülen rizikolardan birinin teminat dışında kaldığını ispat yükünü açıkça sigortacıya yükler. Bu hüküm, ret dosyalarında en sık başvurulan dayanaktır; ancak doğru okunması gerekir.

Hüküm ispat yükünü bütünüyle sigortacıya geçirmez. İlk kademede sigortalı, teminat kapsamındaki bir rizikonun gerçekleştiğini (fırtına, çatma, karaya oturma, yangın vb.) ve zararın miktarını ortaya koymalıdır. Bu eşik aşıldıktan sonra, hasarın bir istisna klozuna girdiğini ispat külfeti sigortacıya geçer. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi’nin bir tekne sigortası uyuşmazlığına ilişkin kararında (E.2018/391, K.2019/615, T.29.04.2019) bilirkişi heyetinin ispat yükünü doğrudan sigortacıya yükleyen yaklaşımı bu gerekçeyle isabetli bulunmamıştır.

4. En sık ret gerekçeleri ve itiraz hatları

Yat ve tekne dosyalarında karşılaşılan ret gerekçeleri sınırlı sayıdadır. Aşağıdaki tablo, her gerekçenin hangi dayanağa oturtulduğunu ve buna karşı kurulabilecek ana itiraz hattını özetler. Ayrıntıları sonraki bölümlerde ele alıyoruz.

5. Sürat botu klozu (17 mil sınırı) her hasarı teminat dışı bırakır mı?

Yat poliçelerinde en sık karşılaşılan ret gerekçelerinden biri, teknenin tasarım hızının poliçede öngörülen sınırı (uygulamada çoğunlukla 17 mil/saat) aşması hâlinde devreye giren sürat botu (speedboat) klozudur. Bu kloz, belirli parçalardaki hasarları (dümen, bağlantı mili/şaft, pervane) teminat dışında bırakır. Sigortacılar ise zaman zaman bu klozu, aynı olayda meydana gelen tüm hasarı reddetmek için kullanır. Yargıtay’ın 2024 ve 2026 tarihli iki kararı, bu konudaki sınırı net biçimde ortaya koymaktadır.

Yargıtay 11. HD, E.2025/5439, K.2026/827, T.09.02.2026

Olayda gezinti teknesi sigorta poliçesiyle teminat altındaki tekne, 08.07.2021 tarihinde ağır hava koşullarında çarpma sonucu yarı batık hâle gelmiştir. Sigortacı, poliçeye göre teknenin hızı 17 mil/saati aştığında dümen, şaft ve pervane için teminat bulunmadığını, teknenin de bu hızın üzerinde olduğunu savunarak talebin tamamının reddini istemiştir.

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti, önceki bozma kararı doğrultusunda bilirkişi raporunu esas almıştır. Rapora göre hasar yalnızca şaft ve pervaneyle sınırlı değildi; ana makine, jeneratör, elektrik sistemleri, klima, iç donanım ve gövdede de ağır hasar oluşmuştu. Bilirkişi, toplam hasarın yalnızca şaft ve pervaneye isabet eden 57.600 TL’lik kısmının sürat botu klozu nedeniyle teminat dışında kalabileceğini, 2.370.000 TL’lik bölümün ise poliçe kapsamında olduğunu tespit etmiştir. Heyet, sigortacının tahkim cevabında bu kloz dışında bir istisna ileri sürmediğini, poliçe hükümlerinin genişletici yoruma tabi tutulamayacağını belirterek başvuruyu kabul etmiş ve 2.370.000 TL’nin avans faiziyle ödenmesine hükmetmiştir. Yargıtay bu kararı oybirliğiyle onamıştır.

Yargıtay 11. HD, E.2024/4376, K.2024/8627, T.04.12.2024

Bu dosyada ise tablo sigortalı aleyhine sonuçlanmıştır ve bu yüzden en az ilk karar kadar öğreticidir. Motor yatın pervanesinde 7.979,16 USD tutarında hasar oluşmuş, sigortacı poliçedeki azami hızın 17 mil olmasına karşın teknenin 34 knot hıza ulaşabildiğini tespit ederek sürat botu klozuna dayanmıştır. Sigortalı; pervane hasarını teminat dışı bırakan açık bir hüküm bulunmadığını, poliçenin yarısının yabancı dilde olduğunu ve aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmediğini ileri sürmüştür.

İtiraz Hakem Heyeti, sigortacının özel şartlar hakkında bilgilendirme yaptığına dair delil sunmadığını, yani aydınlatma yükümlülüğünün ihlal edildiğini kabul etmiştir. Buna karşın TTK m.1423/2 uyarınca sigorta ettirenin poliçenin tanziminden itibaren 14 gün içinde itiraz etmediğini, bu nedenle sözleşmenin poliçede yazılı şartlarla kurulmuş sayılacağını belirterek pervane hasarını teminat dışı görmüştür. Yargıtay kararı oybirliğiyle onamıştır.

İki karar birlikte okunduğunda şu sonuç çıkar: Hasar yalnızca klozda sayılan parçalarla sınırlıysa (yalnızca pervane gibi) sürat botu klozuna karşı başarı ihtimali düşüktür ve aydınlatma itirazı da 14 günlük süre nedeniyle çoğu zaman sonuç vermez. Hasar bu parçaların ötesine geçiyorsa, sigortacının tüm dosyayı reddetmesi hukuken savunulamaz ve kalem bazlı ayrıştırma talebi güçlü bir itiraz hattıdır.

6. “Teknede kimse yokken” istisnası ve demir taraması

Bazı yat poliçelerinde, teknenin fırtınaya açık plaj veya kıyıda, şamandıraya bağlı ya da demirli olarak içinde kimse olmaksızın bırakıldığı sırada oturması, batması veya sürüklenerek hasar görmesi teminat dışında tutulur. Bu istisna, özellikle yaz aylarında koylarda demirli bırakılan teknelerde sıkça gündeme gelir.

Yargıtay 11. HD, E.2020/1964, K.2021/2512, T.17.03.2021

Olayda tekne demir tarayarak sürüklenmiş ve hasar görmüştür. Uyuşmazlık ve İtiraz Hakem Heyetleri, teknede kimse yokken fırtınaya açık plajda demirli hâlde hasarın meydana geldiğini kabul ederek talebi reddetmiş; Yargıtay bu kararı oyçokluğuyla onamıştır. Yani bu dosyada sonuç sigortalı aleyhinedir.

Kararı önemli kılan karşı oy gerekçesidir. Karşı oy yazan üye, istisnanın uygulanabilmesi için riziko anında teknede hiç kimsenin bulunmaması ve teknenin denetimsiz kalması gerektiğini; eksper raporu ve kaptanın yazılı beyanına göre demir taraması başladığında kaptanın tekneye gelerek müdahale ettiğini, demir almaya çalıştığını, dolayısıyla istisnanın maddi unsurunun gerçekleşmediğini belirtmiştir. Karşı oya göre rizikonun teminat dışında kaldığı sigortacıca ispat edilememiştir.

7. Marina, daimi yatma yeri ve seyir alanı klozları

Yat poliçelerinde iki ayrı coğrafi kloz bulunur ve ret yazılarında bunlar sıklıkla birbirine karıştırılır. Daimi yatma yeri (marina) klozu, teknenin sezon dışında veya genel olarak bağlı tutulduğu yeri tanımlar. Seyir alanı klozu ise teknenin teminat altında dolaşabileceği coğrafi sınırları belirler (örneğin Karadeniz, Marmara, Ege, Akdeniz, Yunan adaları dahil).

Yayımlanmış bir Sigorta Tahkim Komisyonu dosyasında (Ege’de alargada demirli iken fırtınada sürüklenerek karaya oturan bir motoryat), sigortacı teknenin poliçede yazılı marinada bulunmadığını ileri sürmüştür. Hakem heyeti iki noktayı vurgulamıştır: Klozdaki teminat şartı “daimi yatma yerinin Türk limanı veya marinası olması veya teknenin Türk bayraklı olması” biçiminde seçimlik kurulmuştu ve tekne Türk bayraklı olduğu için marina tartışmasından bağımsız olarak teminat yürürlükteydi. Ayrıca hasar yeri poliçedeki seyir alanının içindeydi; tekne seyir alanı içinde kaldığı sürece yatma yerinden uzakta olması teminatı ortadan kaldırmaz. Bu dosyanın ayrıntıları dosyayı yürüten meslektaşımızın yayımladığı incelemede anonim olarak aktarılmıştır.

Pratikte bu, poliçedeki her coğrafi şartın kelime kelime okunmasını gerektirir. “Ve” ile “veya” arasındaki fark, bir yat dosyasında yüz binlerce dolarlık sonucu değiştirebilir.

8. Aydınlatma yükümlülüğü ve 14 günlük itiraz süresi

TTK m.1423/1 uyarınca sigortacı ve acente, sözleşme kurulmadan önce sigortalıya teminatın kapsamını, istisnaları ve hak ve yükümlülüklerini açıklayan bir aydınlatma açıklaması vermek zorundadır. Pek çok sigortalı, ret yazısını aldıktan sonra “bu istisnadan hiç haberim yoktu” itirazıyla yola çıkar. Ancak bu itirazın sonucu, kanunun ikinci fıkrası nedeniyle sınırlıdır.

TTK m.1423/2’ye göre aydınlatma açıklaması verilmemişse, sigorta ettiren 14 gün içinde sözleşmenin yapılmasına itiraz etmediği takdirde sözleşme poliçede yazılı şartlarla kurulmuş sayılır. Yargıtay bu hükmü lafzına bağlı, katı biçimde uygulamaktadır. Yukarıda aktarılan 2024/4376 E. sayılı karar bunun tipik örneğidir: aydınlatma ihlali tespit edilmesine rağmen, süresinde itiraz olmadığı için istisna uygulanmıştır.

Aydınlatma itirazı ne zaman hâlâ işe yarar?

Doktrinde ve tahkim uygulamasında, poliçenin sigorta ettirene hiç teslim edilmediği veya teminat dışı hâlleri içeren poliçede sigorta ettirenin imzasının bulunmadığı durumlarda farklı bir sonuca varılabileceği savunulmaktadır. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun bir kasko dosyasında (01.06.2022, 2022/İHK-26575), teminat dışı hususu içeren poliçe sigortalının imzasını taşımadığı ve sigortacı bilgilendirme yaptığını ispat edemediği için sözleşmenin poliçede yazılı şartlarla kurulmuş sayılamayacağı kabul edilmiştir. Bu yaklaşım yat dosyalarına da taşınabilir; ancak Yargıtay’ın genel çizgisi karşısında tek başına güvenilecek bir hat değildir. Poliçenin size ne zaman, hangi kanaldan ve hangi içerikle ulaştığı mutlaka belgelenmelidir.

9. Pervane, makine ve kurtarma masraflarında uygulama

Makine ve sevk sistemine ilişkin hasarlar, yat poliçelerinde en çok tartışma yaratan kalemlerdir. Sigortacılar burada çoğunlukla “aşınma-yıpranma” veya “mekanik arıza” istisnasına dayanır. Oysa bir arızanın kendisi ile arızanın yol açtığı kaza ayrı şeylerdir.

Yayımlanmış incelemelerde aktarılan bölge adliye mahkemesi kararlarına göre İstanbul BAM 13. Hukuk Dairesi, teknenin selameti için yapılan manevra sırasında oluşan pervane hasarında istisna klozunun uygulanamayacağına ve hasarın teminat dahilinde olduğuna hükmetmiştir (E.2022/1824, K.2025/975, T.12.06.2025). Aynı Daire bir başka dosyada, makine arızası sonucu manevra kabiliyetini yitiren yatın çekilerek kurtarılmasını deniz tehlikesi olarak nitelendirmiş ve kurtarma masraflarını Enstitü Yat Klozları’nın ilgili hükmü kapsamında teminat içinde görmüştür (E.2019/154, K.2020/1284, T.12.11.2020).

Bu kararlar, makine kaynaklı her dosyanın reddedilemeyeceğini gösterir. İtiraz dilekçesinde arızanın kendisi için talepte bulunmak yerine, arızanın ardından gelen olayın (sürüklenme, oturma, çekme, kurtarma) teminat altındaki bir deniz tehlikesi olduğu vurgulanmalıdır. Poliçede makine kırılması ek teminatı varsa, makinedeki hasar da ayrıca bu teminat altında değerlendirilmelidir.

10. Eksper raporuna nasıl itiraz edilir?

Ret kararlarının neredeyse tamamı sigortacının görevlendirdiği eksperin raporuna dayanır. Eksper raporu bağlayıcı değildir; tahkimde ve mahkemede bilirkişi incelemesiyle denetlenir. Ancak raporun zayıf noktaları baştan tespit edilip itirazda gösterilmezse, bilirkişi de çoğu zaman eksperin çizdiği çerçevede kalır.

Raporda aranacak zayıflıklar

• Kaynağı gösterilmeyen olgusal tespitler (“teknenin ev olarak kullanıldığı öğrenilmiştir” gibi).
• Hasar mekanizmasının açıklanmadan doğrudan istisnaya bağlanması.
• Hasar kalemlerinin ayrıştırılmadan toptan değerlendirilmesi (sürat botu klozu dosyalarında en kritik hata).
• Hukuki nitelendirme yapılması: eksperin “teminat dışıdır” demesi teknik değil hukuki bir değerlendirmedir ve hakem veya hâkimi bağlamaz.
• Onarım bedelinin piyasa fiyatlarıyla uyumsuzluğu, yabancı menşeli parçaların kur ve tedarik maliyetinin dikkate alınmaması.
• Tam ziya değerlendirmesinde rayiç değer ve sovtaj (enkaz) değerinin gerekçesiz belirlenmesi.

Büyük hasarlarda sigortalının kendi bağımsız eksperini veya deniz teknolojisi alanında çalışan bir uzmanı devreye sokması, tahkim ve dava aşamasında bilirkişinin önüne alternatif bir teknik değerlendirme koyar. Sigortacının araştırmalarının uzaması hâlinde TTK m.1427/3 kapsamında avans ödemesi talep etme imkânı da gözden kaçırılmamalıdır.

11. Muafiyet, eksik sigorta ve tam ziya hesabı

Ret yazısı her zaman tümden ret değildir. Sigortacı ödeme yapıp, muafiyet ve eksik sigorta indirimleriyle tutarı ciddi ölçüde düşürebilir. Bu dosyalarda itiraz, hesabın kendisine yöneltilir.

Yukarıda değinilen tahkim dosyasında hakem heyeti, tenzili muafiyetin işlevi itibarıyla küçük ve sık hasarların sigorta dışında tutulmasına hizmet eden, kısmi hasarlara özgü bir kurum olduğunu; teknenin gerçek veya hükmî tam ziyaya uğradığı hâllerde muafiyet indiriminin yapılamayacağını kabul etmiştir. Bu görüş, tam ziya dosyalarında sigortacının hesabına itiraz edilirken güçlü bir dayanaktır. Tam hasarda tazminatın poliçe bedeli üzerinden mi yoksa riziko anındaki rayiç değer üzerinden mi hesaplanacağı ise poliçeden poliçeye değişir; şirketlerin bilgilendirme formlarında her iki yönteme de rastlanmaktadır. Bu nedenle hesap itirazının ilk adımı, poliçenizin hangi yöntemi benimsediğini tespit etmektir.

12. 45 günlük ödeme süresi, temerrüt ve döviz faizi

TTK m.1427/2’ye göre sigorta tazminatı, rizikonun gerçekleşmesi ve gerekli belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının araştırmaları bitince, her hâlde rizikonun gerçekleştiğine ilişkin ihbardan 45 gün sonra muaccel olur. Muacceliyetle birlikte sigortacı, ayrıca ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer (TTK m.1427/4). Bu nedenle ihbar tarihinin ve belgelerin teslim tarihinin ispatlanabilir biçimde (e-posta, KEP, iadeli taahhütlü gönderi, acente teslim tutanağı) belgelenmesi önemlidir.

Yat poliçelerinin önemli bir kısmı döviz (USD veya EUR) üzerinden düzenlenir. Bu durumda tazminat yabancı para borcu niteliğindedir ve temerrüt faizi, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının ilgili döviz cinsinden bir yıl vadeli mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranı üzerinden istenebilir. TL’ye çevrilerek talepte bulunulması, kur farkı bakımından ciddi kayıplara yol açabileceğinden, talebin para birimi baştan doğru belirlenmelidir.

13. Zamanaşımı: hangi süre ne zaman başlar?

TTK m.1420/1’e göre sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yılda; sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler ise her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar. Hüküm emredicidir; poliçelerde zaman zaman görülen “hasar tarihinden itibaren iki yıl” gibi daha kısa başlangıç öngören düzenlemeler sigortalı aleyhine geçerli değildir.

Uygulamada iki yıllık sürenin başlangıcı, yukarıdaki 45 günlük muacceliyet kuralıyla birlikte hesaplanır. Sigortacıyla uzun süren yazışmalar zamanaşımını kendiliğinden durdurmaz. Ret yazısı geldikten sonra “bir süre daha görüşelim” denilerek geçen aylar, sürenin büyük kısmını tüketebilir.

14. İtiraz yolları: Sigorta Tahkim Komisyonu, tüketici yargısı, ticaret mahkemesi

Ret kararına karşı başvurulacak merci, sigortacının durumuna ve teknenin kullanım amacına göre değişir. Yanlış merciye gitmek zaman kaybına ve görevsizlik kararlarına yol açar.

Önce sigorta şirketine yazılı başvuru

Sigorta Tahkim Komisyonu’na gidilebilmesi için önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış olmalı ve şirket talebi reddetmiş veya 15 gün içinde cevap vermemiş olmalıdır. Bu başvuru, ret yazısına karşı gerekçeli bir itiraz niteliğinde hazırlanırsa, sigortacının sonraki savunmalarını da sınırlar.

Sigorta Tahkim Komisyonu: üyelik şartına dikkat

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 ile kurulan Komisyon, yat dosyalarında hızlı ve teknik bir yol sunar. Ancak yat sigortası ihtiyari bir sigortadır ve ihtiyari sigortalarda Komisyon’a başvurulabilmesi için sigorta şirketinin tahkim sistemine üye olması gerekir. Bazı şirketler yat sigortası bilgilendirme formlarında Komisyon üyesi olmadıklarını açıkça belirtmektedir. Dolayısıyla ilk iş, poliçeyi düzenleyen şirketin üyelik durumunu bilgilendirme formundan ve Komisyon’un güncel üye listesinden kontrol etmektir.

Tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi

Tekne özel kullanım amaçlıysa ve sigortalı ticari veya mesleki amaçla hareket etmeyen bir kişiyse, sigorta sözleşmesi tüketici işlemi niteliği taşır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 83/2. maddesi, taraflardan birinin tüketici olduğu işlemlerde diğer kanunlarda hüküm bulunsa dahi bu Kanun’un görev ve yetki hükümlerinin uygulanacağını öngörür. Yargıtay da tüketici konumundaki sigortalının açtığı davalarda tüketici mahkemesinin görevli olduğunu kabul etmektedir. Komisyon üyesi olmayan şirketlerin bilgilendirme formlarında da hak sahiplerinin tüketici hakem heyetine veya arabulucuya başvurduktan sonra tüketici mahkemesine gidebileceği belirtilmektedir. Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır.

Ticari kullanım ve şirket adına kayıtlı tekneler

Çarter işletmeciliğinde kullanılan veya şirket adına kayıtlı teknelerde uyuşmazlık ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Para alacağına ilişkin ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak TTK m.5/A uyarınca dava şartıdır.

Tüketici hakem heyetlerinin ve Komisyon kararlarının kesinlik sınırları her yıl yeniden belirlendiğinden, bu yazıda rakam verilmemiştir. Başvurudan önce güncel tutarlar resmî kaynaklardan kontrol edilmelidir.

15. Sigorta şirketiyle uzlaşma: ibraname imzalamadan önce

Yat dosyalarının önemli bir kısmı tahkim veya dava sonuna kadar gitmeden, sigortacıyla müzakere sonucunda kapanır. Bu doğru yürütülürse hem zaman hem maliyet bakımından sigortalının yararınadır. Ancak uzlaşma aşamasında yapılan hatalar, sonradan telafisi mümkün olmayan hak kayıplarına yol açabilir.

• İbraname ve tazminat makbuzu: Sigortacının hazırladığı “tüm haklarımdan feragat ederim, sigortacıyı ibra ederim” kalıbındaki belgeler, kısmi ödemede imzalanırsa kalan alacağın talep edilmesini güçleştirir. Kısmi ödemeyi kabul ediyorsanız belgeye “fazlaya ilişkin talep ve dava haklarım saklıdır” kaydı konulmalıdır.
• Kalem bazlı müzakere: Sürat botu klozu gibi kısmi istisnalarda teminat dışı kalabilecek kalemleri kabul edip geri kalanında ödeme talep etmek, hem gerçekçi hem de Yargıtay uygulamasıyla uyumlu bir müzakere zemini sunar.
• Faiz ve para birimi: Uzlaşma tutarına temerrüt faizinin dahil olup olmadığı ve ödemenin hangi para biriminde yapılacağı açıkça yazılmalıdır.
• Sovtaj ve enkaz: Tam ziya uzlaşmalarında enkazın kimde kalacağı ve enkaz kaldırma masraflarının kim tarafından karşılanacağı belirlenmelidir.
• Rehinli alacaklı: Tekne üzerinde ipotek veya kredi varsa, alacaklının tazminat üzerindeki hakkı uzlaşma metninde gözetilmelidir.
• Zamanaşımı: Müzakere sürerken zamanaşımı işlemeye devam eder. Uzlaşma uzayacaksa süreyi koruyacak işlemler ihmal edilmemelidir.

16. Delil dosyası kontrol listesi

Yat sigortası uyuşmazlıklarında dosyayı kazandıran çoğu zaman hukuki argümandan çok, hasarın hemen ardından toplanan belgelerdir. Aşağıdaki liste, itiraz dosyasının omurgasını oluşturur.

17. İstanbul’dan Ege’ye, yabancı bayraklı teknelere: yetki ve bölge meseleleri

İstanbul, hem tekne sahipliğinin hem de sigorta şirketlerinin genel merkezlerinin yoğunlaştığı şehirdir. Tuzla, Pendik, Kartal ve Maltepe sahil şeridindeki marinalar ile Kocaeli’de Gebze, Darıca ve Dilovası hattındaki bağlama yerleri, Marmara’daki tekne sahiplerinin önemli bir bölümüne ev sahipliği yapar. Ancak hasarlar çoğunlukla teknenin bağlı olduğu yerde değil, yaz sezonunda Ege ve Akdeniz koylarında meydana gelir. Bu durumda hasarın gerçekleştiği yer, sigortacının merkezi ve sigortalının yerleşim yeri farklı illerde olabilir. Hangi mahkemenin yetkili olduğu, tüketici işlemi niteliği ve poliçedeki yetki şartı birlikte değerlendirilmelidir.

Yabancı bayraklı tekneler ve yurt dışında yerleşik tekne sahipleri bakımından ayrıca uygulanacak hukuk ve yetki meselesi gündeme gelir. Enstitü Yat Klozları’nın bazı versiyonları İngiliz hukukuna tabi olduğunu belirtir; poliçenin bu kloza ve Türk Tekne Sigortası Genel Şartları’na hangi sırayla tabi olduğu, uyuşmazlığın çözümünü doğrudan etkiler. Yabancı sigortacıların Türkiye’deki acente veya temsilcileri üzerinden düzenlenen poliçelerde, başvurunun kime ve nereye yapılacağı ayrıca incelenmelidir.

Tekne kaynaklı diğer uyuşmazlıklar için sitemizdeki yat veya gemi sahiplerinin iskele ve marina ile ilişkilerine dair yazımıza, alacağın tahsili aşamasında başvurulabilecek ihtiyati tedbir ve haciz yolları için gemi ihtiyati haczi sayfamıza ve tüm deniz ticaret hukuku yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yat sigortası hasarı ödemezse ilk ne yapmalıyım?

Ret gerekçesini, poliçenin tamamını ve eksper raporunun tam metnini yazılı olarak isteyin. Ardından sigorta şirketine gerekçeli bir itiraz yazısı gönderin. Bu yazı, hem Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusunun ön şartını karşılar hem de sigortacının sonraki savunmalarını sınırlar.

Hasarın teminat dışında olduğunu kim ispatlamalı?

Sigortalı, teminat kapsamındaki bir rizikonun gerçekleştiğini ve zarar miktarını göstermelidir. Bu yapıldıktan sonra hasarın bir istisnaya girdiğini ispat yükü TTK m.1409/2 uyarınca sigortacıdadır.

Teknem 17 milin üzerinde hız yapabiliyorsa hiç tazminat alamaz mıyım?

Sürat botu klozu yalnızca klozda sayılan parçaları (dümen, şaft, pervane) teminat dışı bırakır. Yargıtay 11. HD’nin 09.02.2026 tarihli kararında, aynı olayda oluşan makine, elektrik, iç donanım ve gövde hasarlarının teminat içinde kaldığı kabul edilmiştir. Hasar yalnızca bu parçalarla sınırlıysa sonuç farklı olabilir.

Poliçedeki istisnadan haberim yoktu, bu yeterli bir itiraz mı?

Tek başına çoğu zaman yeterli değildir. TTK m.1423/2’ye göre aydınlatma yapılmasa bile 14 gün içinde itiraz edilmezse sözleşme poliçede yazılı şartlarla kurulmuş sayılır. Ancak poliçenin size hiç teslim edilmediği veya imzanızın bulunmadığı durumlarda farklı değerlendirmeler mümkündür.

Sigorta şirketi ne kadar sürede ödeme yapmak zorunda?

Tazminat, sigortacının araştırmaları bitince ve her hâlde rizikonun ihbarından 45 gün sonra muaccel olur. Bu tarihten itibaren sigortacı ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer ve faiz işlemeye başlar.

Dolar bazlı poliçede tazminatı TL olarak mı istemeliyim?

Poliçe dövizle düzenlenmişse tazminat yabancı para borcudur. Faiz, 3095 sayılı Kanun m.4/a uyarınca devlet bankalarının ilgili dövizde bir yıl vadeli mevduata uyguladığı en yüksek oran üzerinden istenebilir. Para biriminin baştan doğru belirlenmesi kur kaybını önler.

Tekne pert olduysa muafiyet düşülür mü?

Sigorta Tahkim Komisyonu uygulamasında, tenzili muafiyetin kısmi hasarlara özgü olduğu ve gerçek veya hükmî tam ziya hâlinde uygulanamayacağı yönünde kararlar bulunmaktadır. Poliçenizdeki muafiyet hükmünün lafzı da ayrıca incelenmelidir.

Sigorta şirketim Sigorta Tahkim Komisyonu üyesi değilse ne olur?

İhtiyari bir sigorta olan yat sigortasında Komisyon’a başvurulamaz. Özel kullanımdaki teknelerde tüketici hakem heyetine veya arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine; ticari kullanımda arabuluculuk sonrasında asliye ticaret mahkemesine gidilir.

Yat sigortasında zamanaşımı ne kadar?

TTK m.1420’ye göre istemler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda, sigorta tazminatına ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar. Sigortacıyla yazışmalar süreyi kendiliğinden durdurmaz.

Sigorta şirketinin uzlaşma teklifini kabul edersem başka bir şey isteyebilir miyim?

İmzaladığınız belgenin içeriğine bağlıdır. Genel ibra kalıbında bir belge imzalanırsa kalan alacağın talebi güçleşir. Kısmi ödemeyi kabul ediyorsanız fazlaya ilişkin haklarınızı saklı tutan bir kayıt konulmalıdır.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Yat sigortası uyuşmazlıkları, Türk Ticaret Kanunu’nun emredici sigorta hükümleri ile İngiliz piyasasından gelen Enstitü Yat Klozları’nın kesiştiği, teknik ve hukuki bilginin aynı dosyada birlikte kullanılmasını gerektiren bir alandır. Sürat botu klozunda hasarın kalem kalem ayrıştırılması, “teknede kimse yokken” istisnasında olay anının tanık ve kayıtlarla yeniden kurulması, aydınlatma yükümlülüğünde poliçenin teslim tarihinin belgelenmesi, tam ziyada muafiyet ve döviz faizi hesabının doğru yapılması; her biri dosyanın sonucunu doğrudan değiştiren ayrıntılardır. Sigortacının ilk cevabında dayandığı gerekçeyle bağlı tutulması ve eksper raporundaki hukuki nitelendirmelerin ayıklanması da sürecin başından itibaren planlanmalıdır.

2M Hukuk Avukatlık Bürosu, deniz ticaret hukuku ve sigorta uyuşmazlıklarını çalışma alanları arasında yürütmektedir. Tuzla merkezli büromuz; İstanbul Anadolu Yakası’nda Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir ve Üsküdar ile Kocaeli’de Gebze, Darıca, Dilovası ve İzmit hattındaki tekne sahiplerine hizmet verirken, Ege ve Akdeniz kıyılarında meydana gelen hasarlar, İstanbul’da merkezi bulunan sigorta şirketlerine karşı yürütülen dosyalar ve yabancı bayraklı teknelere ilişkin uyuşmazlıklarda da Türkiye genelinde ve yurt dışı bağlantılı dosyalarda çalışmaktadır.

Ret yazısına karşı sigortacıya gerekçeli itiraz, Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu, tüketici veya ticaret yargısında dava ve sigortacıyla sulh müzakeresi aşamalarında dosyanızı birlikte değerlendirmek için sitemizin iletişim sayfası üzerinden görüşme talebinde bulunabilirsiniz.