
Bir yat veya tekne kazasının ilk saatlerinde atılan adımlar, sonraki aylarda yürütülecek sigorta ve tazminat sürecinin sonucunu çoğu zaman belirler. Fırtınada sürüklenme, karaya oturma, başka bir tekneyle çatışma, makine arızası, yangın veya batma gibi olaylarda öncelik elbette can güvenliğidir. Ancak can güvenliği sağlandıktan sonra yapılan bildirimler, toplanan kayıtlar, imzalanan kurtarma sözleşmesi, sigortacıya yapılan ihbar ve onarım öncesindeki inceleme, ileride ödenecek tazminatın kapsamını doğrudan etkiler.
Bu yazıda bir yat veya tekne kazasından sonra yapılması gerekenleri, olay anından tazminatın tahsiline kadar sırasıyla ele alıyoruz. Yazı; Türk Ticaret Kanunu’nun sigorta ve deniz ticareti hükümleri, Limanlar Yönetmeliği, Deniz Kaza ve Olaylarını İnceleme Yönetmeliği, Enstitü Yat Klozları (CL.328) ile Yargıtay ve Sigorta Tahkim Komisyonu kararları üzerine kuruludur.
Kısa özet: ilk 72 saatte yapılacak beş iş
(1) Can güvenliğini sağlayın ve Sahil Güvenlik ile liman başkanlığına bildirimde bulunun. (2) Konum kayıtlarını, fotoğraf ve videoları, karşı tekne ve tanık bilgilerini toplayın. (3) Sigortacıya yazılı ihbarda bulunun. (4) Zararı azaltmak için makul önlemleri alın ve masrafları belgeleyin. (5) Sigortacıya inceleme imkânı vermeden ve gerekirse delil tespiti yaptırmadan onarıma başlamayın.
İçindekiler
- İlk dakikalar: can güvenliği ve yardım çağrısı
- Resmî makamlara bildirim: kime, ne zaman?
- Olay yerinde toplanması gereken bilgi ve deliller
- Kazaya başka bir tekne karıştıysa: çatma hükümleri
- Kurtarma ve çekme: sözleşme imzalamadan önce
- Sigortacıya ihbar: süre, içerik ve şekil
- Zararı azaltma yükümlülüğü ve masrafların karşılanması
- Onarımdan önce: eksper incelemesi ve delil tespiti
- Eksper raporu ve tazminat hesabı
- Ödeme teklifi ve ibraname
- Sigortacı ödemeyi reddederse
- Yaralanma, can kaybı ve üçüncü kişilere verilen zarar
- Hazır bulundurulması gereken belgeler
- Kaza sonrası süreler tablosu
- Kazadan sonra yapılmaması gerekenler
- Yazıda anılan kararlar ve kaynaklar
- Sıkça sorulan sorular
1. İlk dakikalar: can güvenliği ve yardım çağrısı
Kazanın ilk dakikalarında hukuki kaygıların hiçbir önemi yoktur; tek öncelik teknedekilerin güvenliğidir. Teknedeki herkesin can yeleği giymesi, yaralı varsa ilk yardımın yapılması ve gerekirse teknenin terk edilmesi, sonraki tüm adımlardan önce gelir.
- Yardım çağrısı: Denizde acil durumlarda VHF telsizin 16. kanalı uluslararası tehlike ve çağrı kanalıdır. Telefonla 112 Acil Çağrı Merkezi aranabilir; Sahil Güvenlik Komutanlığı’nın 158 numaralı ihbar hattı da 112 sistemiyle entegre biçimde çalışmaktadır. Konumun (enlem-boylam veya belirgin bir kara noktasına göre) net olarak bildirilmesi kurtarmayı hızlandırır.
- Teknenin emniyete alınması: Su alma varsa sintine pompalarının çalıştırılması, yangın varsa yakıt ve elektrik bağlantılarının kesilmesi, sürüklenme varsa demir atılması veya yardım istenmesi.
- Çevre: Yakıt veya yağ sızıntısı varsa bu durum yardım çağrısında ayrıca belirtilmelidir.
- Kayıt: Mümkünse olayın saatinin, konumun ve yapılan çağrıların not edilmesi. Telefon ve telsiz kayıtları, ileride olayın nasıl geliştiğini göstermek için kullanılabilir.
2. Resmî makamlara bildirim: kime, ne zaman?
Kazadan sonra yapılacak resmî bildirimler hem idari bir yükümlülük hem de ileride sigortacıya ve mahkemeye sunulacak en güçlü resmî kayıttır.
Liman başkanlığına bildirim
Limanlar Yönetmeliği (RG 31.10.2012, 28453) m.24/1 uyarınca liman sahasına gelen gemi ve deniz araçlarının ilgilileri, seyir sırasında, demirleme sahasında veya kıyı tesisinde meydana gelen deniz kazalarını önce VHF veya uygun diğer iletişim araçlarıyla derhal, ardından en geç 24 saat içinde yazılı bir raporla liman başkanlığına bildirmekle yükümlüdür. Yönetmelikteki gemi tanımı, adı, tonilatosu ve kullanma amacı ne olursa olsun kürek dışında bir araçla seyredebilen her tekneyi kapsadığından, yatlar ve gezi tekneleri de bu tanımın içindedir. Bildirim yükümlülüğü deniz kirliliklerini ve önemli makine arızalarını da kapsar.
Deniz Kaza ve Olaylarını İnceleme Yönetmeliği
Deniz Kaza ve Olaylarını İnceleme Yönetmeliği (RG 27.11.2019, 30961) m.7, deniz kazalarının en kısa sürede ve en elverişli vasıtalarla Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi’ne bildirilmesini öngörür; bildirimden kaptan ile donatan, işleten veya acente müteselsilen sorumludur. Ancak Yönetmelik m.2/2-b, özel yatları ve ticari amaçla on ikiden fazla yolcu taşımayan gemileri kapsam dışında bırakır. Dolayısıyla özel yat kazaları bu Yönetmelikteki teknik inceleme rejimine kural olarak tabi değildir.
Bu Yönetmelik kapsamındaki incelemeler hakkında iki noktanın bilinmesi faydalıdır: Yönetmelik m.8/2’ye göre inceleme adli veya idari soruşturma niteliğinde değildir ve amacı suçu ve suçluyu tespit etmek veya sorumluluk paylaştırmak değildir. Yönetmelik m.12/1’e göre ise inceleme kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler, adli makamlar istisna olmak üzere inceleme amaçları dışında açıklanamaz. Kusur ve tazminat tartışması bu nedenle ayrı olarak, mahkeme veya hakem önünde yapılır.
Yurt dışında meydana gelen kazalar
Yunan adalarında veya başka bir ülkenin sularında meydana gelen kazalarda yerel liman polisine veya sahil güvenlik birimine bildirim yapılmalı ve düzenlenen tutanağın bir örneği alınmalıdır. Yabancı dilde düzenlenen tutanaklar, ileride Türkiye’de kullanılmak üzere tercüme ettirilmelidir.
3. Olay yerinde toplanması gereken bilgi ve deliller
Olay yerinde ve olaydan hemen sonra toplanan kayıtlar, ispat yükünün dağılımı bakımından belirleyicidir. Sigortalı, teminattaki bir tehlikenin gerçekleştiğini ve zararın miktarını ortaya koymakla yükümlüdür; sigortacı ise hasarın teminat dışında kaldığını ispat eder (TTK m.1409/2).
| Bilgi veya delil | Neden önemli? |
|---|---|
| Tarihli fotoğraf ve videolar (teknenin genel durumu, hasar, çevre, hava ve deniz durumu) | Hasarın boyutu ve olayın koşulları; sonradan değişebilecek durumların tespiti |
| AIS, GPS ve plotter kayıtları | Konum, rota, hız, sürüklenme hattı; seyir alanı ve kusur tartışmaları |
| Meteoroloji uyarıları ve resmî hava verileri | Fırtınanın şiddeti ve öngörülebilirliği; ağır kusur savunmasına karşı |
| Karşı teknenin adı, bayrağı, bağlama limanı, malikinin ve kaptanının kimliği, sigorta bilgileri | Çatma ve haksız fiil taleplerinin muhatabı; sorumluluk sigortacısına doğrudan başvuru |
| Tanıkların ad ve iletişim bilgileri | Olayın nasıl gerçekleştiği; kaptanın veya mürettebatın müdahalesi |
| Marina, iskele ve kıyı tesisi kamera kayıtları | Bağlama veya manevra sırasında meydana gelen olaylarda belirleyici; kısa sürede silinebilir |
| Telsiz ve telefon kayıtları | Yardım çağrısının zamanı ve içeriği; zorunlu sapma veya kurtarma |
| Sahil güvenlik, liman başkanlığı ve kurtarma tutanakları | Resmî makamlarca tespit edilen olay yeri ve oluş |
Yayımlanmış bir Sigorta Tahkim Komisyonu kararında, sigortacının ağır kusur ve ev olarak kullanım savunmaları teknik veri, kayıt, görüntü veya liman raporu yerine genel eksper ifadelerine dayandığı için reddedilmiştir. Aynı ölçüt sigortalı için de geçerlidir: Somut kayıt, genel anlatımdan her zaman daha güçlüdür. Karar, dosyayı yürüten Av. Melih Küçükcankurtaran tarafından Hukuki Haber’de 14.08.2026 tarihinde yayımlanan incelemede anonim olarak aktarılmıştır.
Kazanın hemen ardından ne yapacağınızdan emin değil misiniz?
Bildirimler, delil toplama, sigortacıya ihbar ve karşı tarafla iletişim konusunda ilk adımları birlikte planlayalım.
Görüşme Talebi4. Kazaya başka bir tekne karıştıysa: çatma hükümleri
Kazaya başka bir tekne karıştıysa, TTK’nın çatmaya ilişkin hükümleri devreye girer. Bu hükümler ticari gemilerle sınırlı değildir; yatlar da kapsamdadır.
“Bu Bölüm hükümleri, iki veya daha çok geminin çarpışması “çatma” sonucu gemilere ve gemilerde bulunan insanlara veya eşyaya verilen zararın tazmini hakkında uygulanır.”
TTK m.1286/1
“Çatma, gemilerden birinin donatanının veya gemi adamlarının kusurundan ileri gelmişse, zararı o geminin donatanı tazmin etmek zorundadır.”
TTK m.1288/1
- Ortak kusurda taraflar kusurlarının ağırlığı oranında sorumludur; mal zararlarında sorumluluk müteselsil değildir (TTK m.1289).
- Çatmaya ilişkin delillerin dava açılmadan önce tespit ettirilmesi mümkündür (TTK m.1292).
- Çatmadan doğan tazminat talepleri çatma gününden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.1297). Sigorta süreci uzarken bu süre işlemeye devam eder.
- Olay yerinde karşı tarafla “kusur kabul” içeren bir belge imzalanmamalı, karşı tarafın imzalattırmak istediği tutanaklar dikkatle okunmalıdır. Kusur değerlendirmesi, denizde çatışmayı önleme kuralları (COLREG 1972) çerçevesinde teknik olarak yapılır.
- Karşı tekne yabancı bayraklıysa ve kısa süre içinde Türkiye sularından ayrılacaksa, alacağın teminat altına alınması için teknenin ihtiyati haczi gündeme gelebilir. Bu konuda sitemizdeki gemi ihtiyati haczine ilişkin yazımıza bakılabilir.
Kusurlu tarafa karşı açılan tazminat davasında onarım bedelinden amortisman (eskime payı) düşülmesi kabul görmemektedir. Bir motorun başka bir tekneye çarptığı olayda ilk derece mahkemesi, “hasara maruz kalan teknenin onarımının yapılması sonrası teknenin değer kazanmayacağı, bu sebeple hasar bedelinden amortisman payının düşülmemesi gerektiği” gerekçesiyle amortisman talebini reddetmiş; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bu hükmü onamıştır (E.2012/7823, K.2013/8479, T.29.04.2013).
5. Kurtarma ve çekme: sözleşme imzalamadan önce
Batan, karaya oturan veya sürüklenen bir teknenin kurtarılması ya da çekilmesi, çoğu zaman olay anında, baskı altında ve pazarlık imkânı olmadan kararlaştırılır. Bu aşamada dikkat edilmesi gerekenler:
- Kurtarma ücreti ve sözleşme: Kurtarma, TTK m.1298 vd. hükümlerinde düzenlenmiştir. TTK m.1301, kurtarma sözleşmesinin uyarlanmasını ve iptalini düzenler; hüküm 1989 Uluslararası Kurtarma Sözleşmesi’nin 7. maddesiyle paraleldir. Tehlike baskısı altında kabul edilen ve hakkaniyete aykırı olan şartların sonradan uyarlanması bu çerçevede tartışılabilir.
- Sigortacıya haber: Mümkünse kurtarma veya çekme kararlaştırılmadan önce sigortacıya veya acentesine haber verilmeli, bu mümkün değilse olaydan sonra derhal bildirilmelidir.
- Belgeler: Kurtarma veya çekme işini yapanın kimliği, yapılan iş, süre ve kararlaştırılan veya talep edilen bedel yazılı olarak kayda geçirilmelidir.
- Teminat: Enstitü Yat Klozları’nın 14. maddesi kurtarma masraflarını, 15. maddesi ise sigortalının zararı önlemek veya azaltmak için makul önlemler alma görevini düzenler. Hukuki Haber’deki incelemede aktarıldığına göre İstanbul BAM 13. Hukuk Dairesi, mekanik arıza sonrasında yapılan çekme masraflarını deniz tehlikesi kapsamında değerlendirmiştir (E.2019/154, K.2020/1284, T.12.11.2020).
Kurtarma, çekek ve tersane masrafları ileride tazminat hesabında ayrıca gösterilmelidir; ancak aynı masrafların iki kez talep edilmemesine dikkat edilmelidir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, bilirkişi raporunda zaten yer alan kurtarma masraflarının tazminata tekrar eklenmesini hatalı bularak hükmü bozmuştur (E.2012/14795, K.2013/18096, T.10.10.2013).
6. Sigortacıya ihbar: süre, içerik ve şekil
Sigortacıya ihbar, kazadan sonraki en önemli hukuki adımdır. İhbarın geç yapılması tazminatı tamamen düşürmez, ancak sonucu ağırlaştırabilir:
- Kanun: TTK m.1446 uyarınca rizikonun gerçekleştiği sigortacıya bildirilmelidir. Geç bildirim ancak tazminatın artmasına yol açtıysa, kusurun ağırlığına göre indirim sebebidir.
- Klozlar: Enstitü Yat Klozları’nın 13. maddesine göre tazminat talebine yol açabilecek her olay sigortacılara derhal bildirilmeli ve zıya veya hasar meydana geldiğinde ekspertiz yapılmadan önce sigortacılara bildirim yapılmalıdır. Sigortacının onarım yeri veya onarımcı firmayı veto etme hakkı vardır ve sigortacılar onarım için teklif alabilir veya alınmasını isteyebilir.
- Şekil: İhbar telefonla yapılmış olsa bile e-posta veya yazılı bir bildirimle teyit edilmelidir. İhbarda poliçe numarası, olayın tarihi, saati, yeri, kısa oluşu, teknenin şu anki konumu ve durumu, karşı taraf varsa bilgileri ve yapılan resmî bildirimler yer almalıdır.
- Belgelerin teslimi: Sigorta tazminatı, rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının araştırmaları bitince ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur (TTK m.1427/2); borç muaccel olunca sigortacı ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer (TTK m.1427/4). Bu nedenle teslim edilen belgelerin listesi ve teslim tarihi kayıt altına alınmalıdır.
7. Zararı azaltma yükümlülüğü ve masrafların karşılanması
Sigortalı, kazadan sonra zararı önlemek ve azaltmak için makul önlemleri almakla yükümlüdür (TTK m.1448). Batmış veya su almış bir teknenin sudan çıkarılması, makinenin korozyona karşı korunması, elektrik aksamının kurutulması, açıkta kalan teknenin güvenli bir yere çekilmesi ve hasarlı bölgelerin geçici olarak kapatılması bu önlemlerin tipik örnekleridir.
“Sigortacı sigorta ettirenin birinci fıkra gereğince yaptığı makul giderleri, bunlar faydasız kalmış olsalar bile, sigorta tazminatından veya bedelinden ayrı olarak tazmin etmekle yükümlüdür. Eksik sigortanın yapıldığı hâllerde 1462 nci madde hükmü kıyas yoluyla uygulanır.”
TTK m.1448/3
Bu hüküm sigortalı açısından önemli bir güvencedir: Zararı azaltmak için yapılan makul masraflar, sonuç vermese bile ve hasar tazminatından ayrı olarak ödenir. Bu nedenle bu masrafların faturaları, kimin hangi işi yaptığını gösteren belgeler ve masrafın neden gerekli olduğunu açıklayan notlar ayrıca saklanmalıdır.
8. Onarımdan önce: eksper incelemesi ve delil tespiti
Onarım, hasarın maddi delilini ortadan kaldırır. Bu nedenle onarıma başlamadan önce şu adımlar atılmalıdır:
- Sigortacıya yazılı olarak inceleme daveti gönderilmesi ve eksper incelemesinin beklenmesi. TTK m.1447 sigortacıya inceleme imkânı tanınmasını öngörür; Enstitü Yat Klozları m.13 de ekspertizden önce bildirim yapılmasını arar.
- Eksper incelemesine sigortalı tarafın da kendi teknik danışmanıyla katılması ve incelemede yapılan tespitlerin tutanağa geçirilmesi.
- Karşı tarafın kusuru, hasarın kapsamı veya nedeni tartışmalıysa 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.400 vd. uyarınca mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırılması; çatma hâlinde TTK m.1292’nin de dikkate alınması.
- Tersanelerden birden fazla onarım teklifi alınması ve tekliflerin sigortacıya yazılı olarak iletilmesi.
- Onarım sonrası değer kaybı talebi ileri sürülecekse, hasarın yapısal olup olmadığını gösteren bağımsız bir sörvey raporu alınması.
Sigortacı makul süre içinde inceleme yapmazsa, bu durum yazılı olarak bildirilmeli ve zararın artmasını önlemek için onarıma başlanacağı ihtar edilmelidir. Bu şekilde, sigortacının sonradan “inceleme imkânı verilmedi” savunması önlenir.
9. Eksper raporu ve tazminat hesabı
Eksper raporu bir delildir, bağlayıcı değildir. Hangi tutarın ödeneceği, uyuşmazlık hâlinde hakem heyeti veya mahkeme tarafından bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Raporun hesap eki kalem kalem incelenmeli; muafiyet, “yeni için eski” indirimi, oransal tazmin ve ödenmeyen kalemler ayrıca kontrol edilmelidir.
- Sigorta Tahkim Komisyonu’nun 01.07.2020 tarihli 2020/47599 sayılı dosyasında sigortacı 30.333,60 TL ödeme teklif etmiş, hakem heyetince atanan bilirkişi ise gerçek zararı muafiyet düşüldükten sonra 59.469,87 TL olarak belirlemiştir. Başvuran ıslah yapmadığı için heyet taleple bağlı kalmıştır.
- Enstitü Yat Klozları m.12.1 uyarınca muafiyet tam ziya ve hükmî tam ziya taleplerine uygulanmaz; yukarıda anılan tahkim kararında da tenzili muafiyetin tam ziyada uygulanamayacağı kabul edilmiştir.
- Klozların 12.2 maddesine göre “yeni için eski” indirimi sigortacının seçimine bağlıdır ve üçte biri aşamaz.
Eksper raporunu veya ödeme teklifini birlikte değerlendirelim
Hesap dökümündeki muafiyet, yeni için eski indirimi ve ödenmeyen kalemleri, onarım teklifleriniz ve poliçenizle karşılaştırarak itiraz noktalarını belirleyebiliriz.
Görüşme Talebi10. Ödeme teklifi ve ibraname
Sigortacı ödeme yapmadan önce genellikle “ibraname” veya “tazminat makbuzu” başlıklı bir belge imzalanmasını ister. Bu belge imzalanmadan önce:
- Hesap dökümü alınmalı ve ödeme teklifi kalem kalem incelenmelidir.
- Belgeye bakiye hasar, munzam (aşkın) zarar ve üçüncü kişilere karşı başvurma haklarının saklı tutulduğuna ilişkin açık bir çekince konulmalıdır.
- Zorunlu trafik sigortasındaki özel iptal rejiminin ihtiyari sigortalara uygulanmadığı unutulmamalıdır. Hukuki Haber’deki bir incelemede aktarıldığına göre Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, kasko poliçesi kapsamında çekincesiz imzalanan makbuzu geçerli saymış ve bakiye talebini reddetmiştir (E.2023/1532, K.2025/6259, T.21.04.2025).
- Sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, sigortalı kalan kısımdan dolayı sorumlulara karşı başvurma hakkını korur (TTK m.1472/2). Ancak karşı tarafla yapılacak bir uzlaşma, sigortacıya geçen hakları ihlal etmemelidir.
Sigortacı ödemeyi geciktirir ve bu sürede onarım maliyeti artarsa, temerrüt faizini aşan zarar TBK m.122/1 uyarınca munzam zarar olarak istenebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bir yat dosyasında tamir bedelinin piyasa rayicine göre belirlenip ödenen tazminatla karşılaştırılması gerektiğini belirterek bozma kararı vermiş (E.2018/4031, K.2020/1198, T.11.02.2020); bozmaya uyan İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin takdiren hükmettiği munzam zarar Yargıtay’ca onanmıştır (E.2023/2066, K.2024/519, T.23.01.2024).
11. Sigortacı ödemeyi reddederse
Sigortacının ret yazısında en sık rastlanan gerekçeler; ağır kusur, seyre elverişsizlik, ev olarak kullanım, seyir alanı dışında bulunma ve geç ihbardır. Bu gerekçelere karşı bilinmesi gereken temel ilkeler şunlardır:
- İspat yükü sigortacıdadır: Hasarın teminat dışında kaldığını sigortacı ispat eder (TTK m.1409/2).
- İhmal teminat içindedir: Aksine sözleşme yoksa sigortacı ihmalden doğan zararları da karşılar; yalnızca kast hâlinde tazminattan kurtulur (TTK m.1429). Yukarıda anılan tahkim kararında demirde tek makineyle beklemenin tek başına ağır kusur oluşturmadığı kabul edilmiştir.
- Seyir alanı içinde kalan tekne marinada olmasa da teminattadır: Aynı kararda, teknenin yatma yerinden uzakta bulunmasının seyir alanı içinde kalındığı sürece teminatı ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir.
- Eksper “teminat dışı” diyemez: Teminat dışılık hukuki bir nitelendirmedir; aynı kararda eksperlerin bu yöndeki değerlendirmeleri esas alınmamıştır.
Ret hâlinde izlenecek yol, sigortacının Sigorta Tahkim Komisyonu’na üye olup olmamasına ve teknenin kullanım amacına göre değişir. İhtiyari bir sigorta olan yat sigortasında sigortacı Komisyon’a üye değilse Komisyon’a başvurulamaz; özel kullanımdaki teknelerde tüketici hakem heyetine veya arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine, ticari kullanımda arabuluculuk sonrasında asliye ticaret mahkemesine gidilir. Para alacağına ilişkin ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak TTK m.5/A uyarınca dava şartıdır.
12. Yaralanma, can kaybı ve üçüncü kişilere verilen zarar
Kazada yaralanma veya can kaybı meydana gelmişse, olay aynı zamanda bir ceza soruşturmasının konusu olur. Bu durumda:
- Kolluk ve savcılık aşamasında verilecek ifadelerin, sigorta ve tazminat süreçleriyle çelişmemesi için olayın kronolojisi önceden yazılı olarak hazırlanmalıdır. İfade sırasında avukat bulundurma hakkı vardır.
- Kaptanlı teknelerde kaptanın olaya ilişkin beyanları ve tuttuğu kayıtlar önem taşır. TTK m.1098, kaptanın gemi raporuna ilişkin tespitin mahkeme veya konsolosluk önünde yapılmasını düzenler; tutanağın aslı mahkemece veya konsoloslukça saklanır ve ilgililere onaylı örnekleri verilir.
- Üçüncü kişilere verilen zararlar için teknenin sorumluluk sigortası devreye girer. Enstitü Yat Klozları’nın 11. maddesi, yalnızca poliçe cetvelinde bu amaçla bir tutar belirlenmişse uygulanır; kapsamında başka bir tekneye veya eşyaya verilen zarar, ölüm ve yaralanma, kurtarma ödemeleri ve enkaz kaldırma giderleri yer alır.
- Ticari amaçla yolcu taşıyan teknelerde Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (yürürlük 13.08.2014) yolcuların bedensel ve maddi zararlarını ve yolcu dışındaki üçüncü kişilerin maddi zararlarını kapsar.
- Zarar gören, sorumluluk sigortacısına sigorta bedelini aşmamak üzere doğrudan başvurabilir (TTK m.1478).
13. Hazır bulundurulması gereken belgeler
| Belge | Ne için gerekir? |
|---|---|
| Sigorta poliçesi, cetvel, özel şartlar ve eklenen klozlar | Teminat kapsamı, muafiyet, seyir alanı, yatma yeri ve sürat şartları |
| Teklif formu ve poliçe teslim belgeleri | Poliçenin teklifnameden farklı olup olmadığı (TTK m.1425); aydınlatma (TTK m.1423) |
| Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesi veya tescil belgesi | Mülkiyet ve teknenin kimliği |
| Kaptanın veya kullanıcının yeterlilik belgesi (ör. amatör denizci belgesi) | Ağır kusur ve elverişsizlik savunmalarına karşı |
| Denize elverişlilik belgesi, varsa transitlog ve seyir izin belgeleri | Elverişsizlik ve seyir alanı tartışmaları |
| Bakım, servis ve tersane faturaları; sörvey raporları | Teknenin kaza öncesi durumu; bakımsızlık savunmasına karşı |
| Marina veya bağlama sözleşmesi, kışlama ve çekek bildirimleri | Yatma yeri, gözetim ve kışlama tartışmaları |
| Resmî tutanaklar, liman başkanlığına verilen rapor | Olayın yeri ve oluşu |
| Kurtarma, çekme, çekek ve ekspertiz faturaları | Zararı azaltma giderleri (TTK m.1448/3) ve tazminat hesabı |
14. Kaza sonrası süreler tablosu
| İş | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Liman başkanlığına bildirim (liman sahasında) | Derhal VHF veya uygun araçla; yazılı rapor en geç 24 saat içinde | Limanlar Yönetmeliği m.24/1 |
| Sigortacıya ihbar | Derhal; ekspertizden önce | TTK m.1446; CL.328 m.13 |
| Sigortacının ödeme süresi | Belgelerin teslimi ve araştırmanın bitiminden sonra, her hâlde ihbardan itibaren 45 gün | TTK m.1427/2 |
| Sigorta sözleşmesinden doğan talepler | Muacceliyetten itibaren iki yıl; her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıl | TTK m.1420 |
| Çatmadan doğan tazminat talepleri | Çatma gününden itibaren iki yıl | TTK m.1297 |
| Haksız fiilden doğan talepler | Öğrenmeden itibaren iki yıl; her hâlde fiilden itibaren on yıl | TBK m.72 |
| Kısmi davada kalan kısım | Zamanaşımı işlemeye devam eder; süreden sonra ıslahla istenen kısım reddedilebilir | Yargıtay 11. HD, E.2012/14795, K.2013/18096 |
15. Kazadan sonra yapılmaması gerekenler
- Can güvenliğini riske atarak delil toplamaya çalışmak.
- Resmî makamlara bildirim yapmadan olay yerinden ayrılmak.
- Karşı tarafla olay yerinde kusur kabulü içeren bir belge imzalamak.
- Sigortacıya haber vermeden ve inceleme imkânı tanımadan onarıma başlamak; hasarlı parçaları atmak.
- Kurtarma veya çekme bedelini yazılı olarak kayda geçirmeden kabul etmek.
- Zararı azaltmak için yapılan masrafların faturalarını saklamamak.
- Ödeme teklifini hesap dökümünü görmeden ve çekince koymadan kabul etmek.
- Sigorta sürecinin bitmesini beklerken karşı tarafa karşı iki yıllık çatma zamanaşımını kaçırmak.
- Ret yazısını kesin sonuç sanıp itiraz etmemek; ret gerekçelerinin çoğu ispat yükü ve illiyet bakımından tartışmaya açıktır.
Sigorta şirketiniz ödemeyi reddetti veya eksik mi ödedi?
Ret gerekçesini, poliçenizi ve dosyanızdaki delilleri birlikte inceleyerek itiraz, uzlaşma, tahkim veya dava yolunu belirleyebiliriz.
Görüşme Talebi16. Yazıda anılan kararlar ve kaynaklar
Aşağıdaki kararlar ikincil kaynaklardan aktarılmıştır. Dilekçede kullanılmadan önce UYAP veya resmî karar arama sistemleri üzerinden teyit edilmeleri gerekir.
| Karar künyesi | Konu | Temel değerlendirme |
|---|---|---|
| Sigorta Tahkim Komisyonu (künyesi yayımlanmamış; itiraz kararı Mart 2026) | Alargada demirli motoryatın fırtınada karaya oturması | Seyir alanı içinde kalan tekne marinada olmasa da teminatta; genel eksper ifadeleri ağır kusuru ispatlamaz; tam ziyada muafiyet uygulanmaz |
| Sigorta Tahkim Komisyonu, 01.07.2020, 2020/47599 | Tekne kasko / hasar bedeli | Bilirkişi gerçek zararı teklifin neredeyse iki katı buldu; taleple bağlılık |
| Yargıtay 11. HD, 29.04.2013, E.2012/7823, K.2013/8479 | Tekne çatması | Onarım teknenin değerini artırmadığından amortisman payı düşülmez |
| Yargıtay 11. HD, 10.10.2013, E.2012/14795, K.2013/18096 | Yat sigortası / kısmi dava | Kalan kısım için zamanaşımı işler; mükerrer kurtarma masrafı eklenemez |
| Yargıtay 11. HD, 11.02.2020, E.2018/4031, K.2020/1198 | Yat sigortası / munzam zarar | Tamir bedeli piyasa rayicine göre belirlenip ödemeyle karşılaştırılmalı |
| Yargıtay 11. HD, 23.01.2024, E.2023/2066, K.2024/519 | Yat sigortası / munzam zarar | Takdiren hükmedilen munzam zarar onandı |
| İstanbul BAM 13. HD, 12.11.2020, E.2019/154, K.2020/1284 | Tekne sigortası / çekme masrafı | Mekanik arıza sonrası çekme masrafları deniz tehlikesi |
| Yargıtay 4. HD, 21.04.2025, E.2023/1532, K.2025/6259 | Kasko / makbuz | Çekincesiz makbuz geçerli; KTK m.111/2 kaskoya uygulanmaz |
Sıkça Sorulan Sorular
Yat veya tekne kazasından sonra ilk ne yapmalıyım?
Önce can güvenliğini sağlayın ve VHF 16. kanaldan veya 112 üzerinden yardım isteyin. Ardından liman başkanlığına bildirimde bulunun, konum kayıtlarını, fotoğrafları ve karşı taraf bilgilerini toplayın, sigortacınıza yazılı ihbar yapın ve zararı azaltmak için makul önlemleri alın.
Kazayı liman başkanlığına bildirmek zorunda mıyım?
Limanlar Yönetmeliği m.24/1 uyarınca liman sahasındaki deniz kazaları önce derhal VHF veya uygun araçla, ardından en geç 24 saat içinde yazılı raporla liman başkanlığına bildirilmelidir. Yönetmelikteki gemi tanımı yatları ve gezi teknelerini de kapsar.
Sigortacıya ne kadar sürede haber vermeliyim?
Enstitü Yat Klozları olayın sigortacıya derhal ve ekspertizden önce bildirilmesini arar. TTK m.1446 uyarınca geç bildirim ancak tazminatın artmasına yol açtıysa kusurun ağırlığına göre indirim sebebidir; yine de ihbar gecikmeden ve yazılı olarak yapılmalıdır.
Tekneyi hemen onarıma verebilir miyim?
Sigortacıya inceleme imkânı tanınmadan onarıma başlanmamalıdır. Sigortacı makul sürede inceleme yapmazsa bu durum yazılı olarak bildirilmeli; kusur veya hasar kapsamı tartışmalıysa onarımdan önce delil tespiti yaptırılmalıdır.
Kurtarma ve çekme masraflarını kim öder?
Enstitü Yat Klozları kurtarma masraflarını ve zararı önleme masraflarını düzenler. TTK m.1448/3 uyarınca zararı azaltmak için yapılan makul giderler, faydasız kalsalar bile sigorta tazminatından ayrı olarak ödenir. Kazaya başka bir tekne yol açtıysa bu masraflar kusurlu taraftan da istenebilir.
Kurtarma sözleşmesini baskı altında imzaladım; itiraz edebilir miyim?
TTK m.1301 kurtarma sözleşmesinin uyarlanmasını ve iptalini düzenler. Tehlike baskısı altında kabul edilen hakkaniyete aykırı şartların sonradan uyarlanması bu hüküm çerçevesinde tartışılabilir.
Karşı tekne kusurluysa ne kadar sürem var?
Çatmadan doğan tazminat talepleri TTK m.1297 uyarınca çatma gününden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar. Sigorta süreci uzarken bu süre işlemeye devam eder.
Olay yerinde karşı tarafın hazırladığı tutanağı imzalamalı mıyım?
Kusur kabulü içeren bir belge imzalanmamalı, imzalanacak tutanak dikkatle okunmalıdır. Kusur değerlendirmesi denizde çatışmayı önleme kuralları çerçevesinde teknik olarak yapılır.
Sigortacı ödemeyi reddetti; ne yapmalıyım?
Hasarın teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır (TTK m.1409/2) ve ihmal kural olarak teminat içindedir (TTK m.1429). Ret gerekçesi poliçe ve delillerle birlikte incelenmeli; sigortacının tahkim sistemine üyeliğine göre tahkim, tüketici veya ticaret mahkemesi yolu izlenmelidir.
Ödeme teklifini kabul ederken nelere dikkat etmeliyim?
Hesap dökümünü kalem kalem inceleyin ve imzalayacağınız belgeye bakiye hasar, munzam zarar ve üçüncü kişilere karşı başvurma haklarınızın saklı olduğuna ilişkin açık bir çekince koyun.
Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?
Bir yat veya tekne kazasından sonra hak kayıpları çoğu zaman ilk günlerde yaşanır: bildirimlerin eksik yapılması, delillerin toplanmaması, sigortacıya geç haber verilmesi, inceleme imkânı tanınmadan onarıma başlanması, kurtarma bedelinin yazılı olarak belirlenmemesi veya ödeme belgesinin çekincesiz imzalanması. Bu hataların büyük kısmı sonradan telafi edilemez. Kazanın hemen ardından hukuki destek alınması; sigortacıya yapılacak ihbarın doğru içerikle hazırlanmasını, delil tespitinin zamanında yaptırılmasını, karşı tarafa karşı sürelerin korunmasını ve ret hâlinde ispat yükünün doğru kurulmasını sağlar.
2M Hukuk Avukatlık Bürosu, deniz ticaret hukuku ve yat-tekne sigortası uyuşmazlıklarını çalışma alanları arasında yürütmektedir. Tuzla merkezli büromuz; İstanbul Anadolu Yakası’nda Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir ve Üsküdar ile Kocaeli’de Gebze, Darıca, Dilovası ve İzmit hattındaki tekne ve yat sahiplerine hizmet vermektedir. Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarında meydana gelen kazalar, yabancı bayraklı teknelerle yaşanan çatmalar, İstanbul’da merkezi bulunan sigorta şirketlerine karşı yürütülen talepler ve yurt dışı sularda meydana gelen olaylarda Türkiye genelinde ve yurt dışı bağlantılı olarak çalışmaktadır.
Kaza sonrası sürecin planlanması, sigortacıyla uzlaşma, tahkim başvurusu veya dava süreçlerinde dosyanızı birlikte değerlendirmek için sitemizin iletişim sayfası üzerinden görüşme talebinde bulunabilirsiniz. Deniz ticaret hukukuna ilişkin diğer yazılarımıza Deniz Ticaret Hukuku kategorisinden ulaşabilirsiniz.
Mevzuat ve kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.5/A, 1098, 1286-1301, 1409, 1420, 1423, 1425, 1427, 1429, 1446-1448, 1472, 1478)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.72, 122)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m.400 vd.)
- Limanlar Yönetmeliği (RG 31.10.2012, 28453; m.4, 24)
- Deniz Kaza ve Olaylarını İnceleme Yönetmeliği (RG 27.11.2019, 30961; m.2, 7, 8, 12)
- Enstitü Yat Klozları (CL.328) Türkçe metni (m.11-15)
- Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (13.08.2014)
- Av. Melih Küçükcankurtaran, “Yat Sigortasında Teminat Klozlarının Yorumu, İspat Yükü ve Tam Ziyada Muafiyet Sorunu”, Hukuki Haber, 14.08.2026
- Av. Melih Küçükcankurtaran, “Hasarla Birlikte Ödenen Değer Kaybında Bakiye Talebi”, Hukuki Haber, 04.10.2026


