Yargıtay 2025/5439 E. Sayılı Dosyada Ne Oldu?

Davacı, gezinti teknesini davalı şirkete “Gezinti Tekneleri Sigorta Poliçesi” ile sigortalatmıştı. Tekne 08.07.2021 tarihinde kazaya uğradı. Tekne sahibi, maddi hasarlar ile çekme ve kurtarma masraflarının ödenmesi için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurdu. Talep önce 100 TL olarak gösterildi, ardından ıslahla 2.370.000 TL‘ye çıkarıldı.

Sigortacı tek bir savunma ileri sürdü: Poliçeye göre teknenin hızı 17 mil/saati geçerse dümen, bağlantı mili (strut şaft) ve pervane için teminat yoktu ve tekne bu hız sınırını aşmıştı. Bu nedenle davanın reddini istedi.

Bilirkişi raporu neyi ortaya koydu?

Dosyadaki 13.07.2022 tarihli bilirkişi raporuna göre tekne ağır hava koşulları ve çarpma sonucu yarı batık hâle gelmişti. Hasar yalnızca dümen, şaft ve pervaneyle sınırlı değildi; ana makine, jeneratör, elektrik sistemleri, klima, iç donanım ve gövde gibi birçok parça da ağır hasar görmüştü.

Bilirkişi, hasarın 57.600 TL‘lik kısmının Sürat Botu Klozu uyarınca teminat dışında kalabileceğini, geri kalan 2.370.000 TL’lik kısmın ise poliçe kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Yargıtay Kararı Hangi Gerekçeyle Onadı?

Dosya daha önce bir kez Yargıtay’dan bozularak dönmüştü. Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti bu bozma kararına uydu ve bozmada işaret edilen eksikliği gidermek için 13.07.2022 tarihli bilirkişi raporunu değerlendirmeye aldı.

Heyet kararının kilit gerekçesi şuydu: Sigortacı, Sürat Botu Klozu dışında başka bir istisnaya dayanmamıştı. Kloz yalnızca belirli parçaları teminat dışı bıraktığından, diğer hasarlar için tazminat kabul edildi. Heyet 2.370.000 TL’nin 17.10.2021’den itibaren avans faiziyle ödenmesine hükmetti.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, uyulan bozma kararı gereğince hüküm kurulduğunu ve delillerin takdirinde isabetsizlik bulunmadığını belirterek sigortacının tüm temyiz itirazlarını reddetti. Karar 09.02.2026’da oy birliğiyle verildi.

Yat Sigortasında Sürat Botu Klozu Nedir?

Yat ve gezinti teknesi poliçelerinde sıkça başvurulan kaynaklardan biri, Londra piyasasında hazırlanan Enstitü Yat Klozları’dır (Institute Yacht Clauses 1/11/85, CL.328). Türkiye’deki poliçelerde de bu klozların çevirisine veya benzerlerine rastlanır. Sürat botu klozu bu setin 19. maddesidir.

Klozun mantığı şudur: Enstitü klozlarının 5.1 maddesinde, teknenin tasarım azami hızının 17 knotu aşmadığına ilişkin bir teminat (warranty) vardır. 5.2 maddesine göre sigortacı bu şartı kaldırmayı kabul ederse, yani süratli bir tekneyi sigortalamaya razı olursa, 19. madde devreye girer ve bazı ek sınırlamalar getirir:

Bu tablo önemli bir noktayı gösteriyor: Klozun özgün hâlinde parça istisnası (19.3.2) belirli bir hasar sebebine bağlıdır ve teknenin ağır hava nedeniyle su altında kalması hâlini açıkça dışarıda bırakır. Somut olayda teknenin ağır hava ve çarpma sonucu yarı batık hâle geldiği göz önüne alındığında, poliçe metni Enstitü klozuna dayanıyorsa bu ayrım sigortalı lehine önemli bir argümandır.

Hız İstisnası: 17 Mil/Saat mi, 17 Knot mı, Anlık Hız mı?

Karardaki özete göre sigortacı, “teknenin hızının 17 mil/saati geçmesi hâlinde” teminat bulunmadığını savunmuştur. Bu ifade, klozun yorumunda üç ayrı soruyu gündeme getirir:

1. Birim hangisi?

Denizde hız knot ile ölçülür ve 1 knot, saatte 1 deniz milidir (1.852 metre). Kara mili ise 1.609 metredir. Poliçede yalnızca “mil/saat” yazıyorsa hangi milin kastedildiği belirsiz kalabilir ve bu fark eşiği yaklaşık 2 knot değiştirir.

2. Teknenin kapasitesi mi, kaza anındaki hızı mı?

Enstitü klozlarında 17 knot eşiği, teknenin tasarım azami hızıyla ilgilidir (m.5.1). Yani kloz, teknenin kaza anındaki hızına değil, “sürat botu” sınıfına girip girmediğine bakar. Poliçe ise kaza anındaki fiilî hızı esas alıyorsa, sigortacının teknenin o anda eşiği aştığını somut verilerle (GPS kaydı, plotter, tanık, AIS veya hasar mekaniği) göstermesi gerekir.

3. Belirsizlik kimin aleyhine yorumlanır?

Poliçe özel şartları çoğunlukla sigortacı tarafından önceden hazırlanmış genel işlem koşullarıdır. Türk Borçlar Kanunu m.23 uyarınca açık ve anlaşılır olmayan ya da birden çok anlama gelen bir genel işlem koşulu, düzenleyenin aleyhine yorumlanır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin sigorta istisnalarını dar yorumlama eğilimi de bu yöndedir.

Hız İstisnası Tüm Hasarı mı Kapsar, Yalnızca Belirli Parçaları mı?

Kararın en önemli mesajı budur. Sigortacı, hız istisnasını tüm tazminatı reddetmek için kullandı. Ancak kloz yalnızca dümen, şaft ve pervaneyi saymaktaydı. Bilirkişi hasarı parça parça ayırdı ve istisnanın karşılığını 57.600 TL olarak hesapladı. Kalan 2.370.000 TL, istisnanın kapsamı dışında kaldığı için ödendi.

Bu yaklaşımın pratik sonucu açıktır: Bir parça istisnası, o parçanın hasarının yol açtığı zincirleme zararları kendiliğinden teminat dışına çıkarmaz. Sigortacı daha geniş bir istisnaya dayanmak istiyorsa, bunu poliçede açıkça göstermeli ve ayrıca ileri sürmelidir. Bu dosyada sigortacı başka bir istisnaya dayanmadığı için kapsam dışı hasar, klozda sayılan parçalarla sınırlı kaldı.

Yat Sigortasında İspat Yükü Kimde?

Türk Ticaret Kanunu m.1409/2 uyarınca, sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin teminat dışında kaldığını sigortacı ispat etmek zorundadır. Böylece iki aşamalı bir yapı ortaya çıkar:

1. Sigortalı, teminat altındaki bir rizikonun (örneğin ağır hava veya çarpma) gerçekleştiğini ve zararın miktarını ispat eder.
2. Sigortacı, istisna koşullarının somut olayda gerçekleştiğini ispat eder: teknenin hız eşiğini aştığını, hasarın klozda sayılan parçada olduğunu ve varsa klozun aradığı sebebin gerçekleştiğini.

Hız istisnasında sigortacının en zor ispat konusu, teknenin kaza anındaki hızıdır. Plotter, GPS veya motor kontrol ünitesi kayıtları bu nedenle hem sigortacı hem sigortalı için kilit delildir.

Poliçedeki Özel İstisna Ne Zaman Bağlayıcıdır?

İstisnanın uygulanabilmesi için önce sözleşmenin parçası hâline gelmiş olması gerekir. Burada TTK m.1423/2 önem taşır: Sigortacı aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmemişse, sigorta ettiren poliçenin tesliminden itibaren 14 gün içinde itiraz edebilir. İtiraz edilmezse sözleşme poliçe hükümlerine göre kurulmuş sayılır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 04.12.2024 tarihli, E.2024/4376, K.2024/8627 sayılı kararı bu kuralın yat sigortasındaki sonucunu gösterir. Bir motor yatın pervanesinde 22.04.2021’de oluşan hasar, poliçenin özel şartlarında pervane hasarı teminat dışı bırakıldığı için karşılanmadı. İtiraz Hakem Heyeti, sigortacının aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmediğini tespit etmekle birlikte, sigortalının 14 günlük sürede itiraz etmediğini ve poliçe hükümlerinin geçerli olduğunu kabul etti. Yargıtay bu kararı onadı.

Yat Sigortasında Sık Karşılaşılan Diğer İstisnalar Nelerdir?

• Başında kimse olmadan demirli bırakılan tekne: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 17.03.2021 tarihli, E.2020/1964, K.2021/2512 sayılı kararında, fırtınaya açık bir kıyıda içinde kimse olmadan demirli bırakılan teknenin sürüklenerek hasar görmesini teminat dışı bırakan kaydı değerlendirdi. Kaptanın demir taramaya başlayınca tekneye gelip müdahale ettiği anlaşılmasına rağmen, çoğunluk görüşüyle istisnanın uygulanabileceği kabul edildi ve sigortalının temyizi reddedildi. Karşı oyda ise kaptan teknede bulunduğu için istisnanın uygulanamayacağı savunuldu.
• Yarış ve hız denemesi: Bu faaliyetler sırasında doğan zararlar genellikle teminat dışıdır.
• Yetkin kişinin teknede bulunmaması: Seyir sırasında poliçede adı yazılı kişinin veya yetkin bir kaptanın teknede ve kontrolde olması sigortanın şartı olarak düzenlenebilir.
• Yangın söndürme sistemi: İçten takmalı makineli teknelerde uygun sistem yoksa yangın ve patlama zararları teminat dışı kalabilir.
• Muafiyet (tenzili muafiyet): Enstitü klozlarında (m.12.1) muafiyet kısmi hasarlarda uygulanır, tam veya hükmî tam ziyada uygulanmaz. Yarı batık teknelerde hasarın hükmî tam ziya olup olmadığı bu nedenle ayrıca değerlendirilmelidir.

Marina ve bağlama yeri ücretlerinden doğan uyuşmazlıklar için yat veya gemi sahipleri iskele ya da marina ücretini ödemezse başlıklı yazımıza da göz atabilirsiniz.

Tekne Hasar Gördüğünde ve Sigortacı Reddettiğinde Ne Yapılmalı?

1. Seyir verilerini hemen koruma altına alın: Plotter, GPS ve motor kayıtları üzerine yazılmadan yedeklenmelidir. Hız tartışmasında belirleyici delil bunlardır.
2. Hava durumunu belgeleyin: Meteoroloji verileri ve liman başkanlığı kayıtları, zararın ağır hava kaynaklı olduğunu gösterir.
3. Hasarı parça bazında tespit ettirin: Eksper veya bilirkişinin hasarı kalem kalem ayırması, istisnanın yalnızca ilgili parçalara uygulanmasını sağlar.
4. Red yazısını dikkatle okuyun: Sigortacının hangi istisnaya dayandığını tespit edin. Bu dosyada sigortacının yalnızca hız klozuna dayanması, hasarın büyük bölümünün ödenmesini sağladı.
5. Poliçenin tam metnini isteyin: Özel şartların, Enstitü klozlarının hangi versiyonuna dayandığını ve Türkçe çevirinin aslına uygun olup olmadığını kontrol edin.
6. Başvuru yolunu seçin: Uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonuna veya genel mahkemelere taşınabilir. Hangi yolun daha uygun olduğu, uyuşmazlık tutarına ve sigortacının durumuna göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sürat botu klozu nedir?

17 knot ve üzeri hıza ulaşabilen tekneler için yat poliçelerine konan ek sınırlamalardır. Enstitü Yat Klozlarının 19. maddesinde düzenlenir ve dümen, şaft ve pervane hasarları ile yarış ve hız denemesi zararları gibi konularda teminatı daraltır.

Tekne hız sınırını aştıysa sigortacı hiçbir hasarı ödemez mi?

Hayır. Yargıtay’ın onadığı 2025/5439 E. sayılı dosyada istisna yalnızca klozda sayılan dümen, şaft ve pervane hasarına (57.600 TL) uygulandı; kalan 2.370.000 TL ödendi.

Teknenin hızını kim ispat etmelidir?

TTK m.1409/2 uyarınca istisnanın koşullarını sigortacı ispat eder. Hız eşiğinin aşıldığını gösterme yükü de sigortacıdadır.

Poliçede “mil/saat” yazması önemli mi?

Evet. Denizde hız knot (deniz mili/saat) ile ölçülür. Birimin belirsiz olması, TBK m.23 uyarınca kaydın sigortacı aleyhine yorumlanması sonucunu doğurabilir.

Poliçedeki istisnaya sonradan itiraz edebilir miyim?

Aydınlatma yapılmamışsa TTK m.1423/2 uyarınca poliçenin tesliminden itibaren 14 gün içinde itiraz edilmelidir. Süre geçirilirse Yargıtay 2024/4376 E. sayılı kararında olduğu gibi poliçe hükümleri geçerli sayılabilir.

Yarı batık teknede muafiyet uygulanır mı?

Enstitü klozlarında muafiyet tam ve hükmî tam ziyada uygulanmaz. Onarım maliyeti tekne değerine yaklaşıyorsa hükmî tam ziya talebi değerlendirilmelidir.

Tazminata hangi faiz uygulandı?

İtiraz Hakem Heyeti, 2.370.000 TL’ye 17.10.2021 tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar verdi ve bu karar onandı.

Kararın künyesi nedir?

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 09.02.2026 tarihli, E.2025/5439, K.2026/827 sayılı karar. Dilekçede kullanmadan önce UYAP üzerinden teyit edilmesi ve ilk bozma kararının da temin edilmesi önerilir.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Yat ve gezinti teknesi sigortası uyuşmazlıklarında sonuç çoğu zaman poliçenin tek bir cümlesinin nasıl okunduğuna bağlıdır. Enstitü Yat Klozlarından çevrilen özel şartlar, knot ile mil arasındaki fark, istisnanın hangi parçalarla sınırlı olduğu ve ispat yükünün kimde bulunduğu, tazminatın tamamen reddi ile büyük bölümünün ödenmesi arasındaki farkı belirler. Yargıtay’ın onadığı bu dosyada da sonucu belirleyen, hasarın parça bazında ayrıştırılması oldu.

2M Hukuk Avukatlık Bürosu, Tuzla merkezli olarak Tuzla, Pendik, Kartal ve Maltepe başta olmak üzere İstanbul Anadolu Yakası’ndaki marinalar ile Gebze, Darıca ve Kocaeli kıyı hattında deniz ticaret hukuku alanında çalışmaktadır. Tekne ve yat sahipleri adına sigorta hasar dosyalarının takibi, red kararlarına itiraz, Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları ve tazminat davalarını yürütüyoruz.

Tekneniz hasar gördüyse ve sigortacınız poliçedeki bir istisnaya dayanarak ödemeyi reddettiyse, delillerin kaybolmaması için poliçe, eksper raporu ve red yazısıyla birlikte iletişim sayfamız üzerinden görüşme talebinde bulunabilirsiniz.