Son günlerde İstanbul’da etkili olan şiddetli yağışlar; alt geçitlerde, kapalı otoparklarda ve dere yataklarına yakın sokaklarda çok sayıda aracın su altında kalmasına yol açtı. Hasar dosyası açan araç sahiplerinin aklındaki soru aynı: Kasko bu zararı karşılayacak mı, sigorta şirketi “teminat dışı” derse ne yapılabilir?

Bu yazıda sel ve su baskını kaynaklı araç hasarlarının kasko sigortası kapsamında tazminini; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları çerçevesinde, büromuzun taradığı ilk derece, bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay kararlarıyla birlikte ele alıyoruz. Amaç, poliçenizi okurken neye bakacağınızı, eksper sürecinde hangi delilleri toplayacağınızı ve ret hâlinde hangi yolu seçeceğinizi netleştirmek.

1. Sel ve Su Baskınında Araç Hasarına Hangi Mevzuat Uygulanır?

Sel ve su baskını sonucu su altında kalan motorlu kara araçlarında meydana gelen hasarların kasko sigortası kapsamında tazmin edilmesine ilişkin temel yasal çerçeve şu düzenlemelerden oluşur:

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — özellikle m. 1409, 1420, 1426, 1427, 1429, 1446, 1448, 1453 ve 1472,
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — özellikle m. 11 ve sigorta tahkimini düzenleyen m. 30,
• Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları (yürürlük 01.04.2013; konsolide metindeki son değişiklik 01.06.2015),
• ilgili sigorta sözleşmesinin (poliçenin) hükümleri, poliçe özel şartları ve klozlar,
• uyuşmazlığın çözüm yolu bakımından 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve idareye karşı talepler bakımından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu.

Genel şartlar ve özel şartlar: Sigortalı hangi metne bakmalı?

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu madde 11/1, poliçenin ana içeriğini genel şartlara bağlar ve özel şartların açıkça yazılmasını şart koşar:

Aynı maddenin dördüncü fıkrası, uygulamada “açık teminat ilkesi” olarak anılan kuralı içerir:

Sigortacının sorumluluğunun ve ispat yükünün temel kuralı ise TTK madde 1409’dadır:

Bu hükümler uyarınca, poliçede teminat altına alınan veya kapsam dışı bırakılmamış sel ve su baskını rizikolarında meydana gelen zararlardan sigortacı sorumludur. Gerçekleşen hasarın teminat dışı kaldığını iddia eden sigortacı, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür.

2. Her Kasko Seli Karşılar mı? Dar Kasko, Kasko, Genişletilmiş ve Tam Kasko Farkı

Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nın A.1 maddesi ana teminat gruplarını sayar: aracın başka araçlarla çarpışması; hareket veya durma hâlinde iken iradeye bağlı olmayan ani ve harici etkilerle çarpma, devrilme, düşme, yuvarlanma gibi kazalar; üçüncü kişilerin kötü niyetli veya muzip hareketleri; aracın yanması; aracın veya parçalarının çalınması ya da çalınmaya teşebbüs edilmesi. Sel ve su baskını bu ana gruplar arasında yer almaz.

Genel Şartların A.4 maddesi ise “ancak ek sözleşmeyle teminat altına alınabilecek” halleri sayar; A.4.5 bendi “Sel ve su baskını ile meydana gelen zararlar”dır. Ürün adları da bu yapıya göre belirlenir ve genel şartlar, teminatın içeriği hangi ürüne uyuyorsa poliçe başlığında o ürün adının en az 16 punto harflerle yazılmasını ister:

Uygulamada bazı marka kasko ürünlerinde sel ve su baskını teminatının muafiyetsiz ve zorunlu teminat olarak yer aldığı da görülüyor. Bu nedenle ilk iş, poliçenin teminat tablosunda “Sel ve Su Baskını” satırını, varsa muafiyet oranını ve özel şartlar bölümündeki istisnaları birlikte okumaktır.

Sel dosyasında önem taşıyan diğer A.4 kalemleri

• A.4.8 — Kullanım ve gelir kaybı: Aracın teminat kapsamındaki bir zarar nedeniyle kullanılamadığı süredeki kullanım ve gelir kaybı, ancak ek sözleşmeyle ve poliçedeki limitle teminata girer. İkame araç bedelinin kaynağı çoğu zaman bu ek teminattır.
• A.4.14 — Yağsızlık, susuzluk, donma, bozukluk, eskime, çürüme, paslanma ve bakımsızlık: Bu zararlar da ancak ek sözleşmeyle teminata alınabilir. Sigortacılar sel suyunun yol açtığı korozyon hasarlarını zaman zaman bu bende dayandırarak reddeder; oysa korozyonun sebebi sel ise hasar A.4.5’e bağlı bir sonuçtur (aşağıdaki İzmir 2. ATM kararı).
• A.4.15 — Mekanik, elektrik ve elektronik arızalar: Genel şartlar bu arızaları ancak “sigorta kapsamına giren bir olaydan doğmadıkça ve böyle bir olayla sonuçlanmadıkça” kapsam dışına iter. Yani motorun, şanzımanın veya elektronik aksamın teminatlı bir sel olayı nedeniyle bozulması, salt mekanik arıza sayılamaz.

3. Poliçede Sel Teminatı Varsa Mahkemeler Nasıl Karar Veriyor?

İncelenen yargı kararlarında, sel ve su baskını kaynaklı hasarların kasko sigortası tarafından tazmin edilip edilmeyeceği hususunda ilk olarak poliçenin türü ve sel klozunun varlığı incelenmektedir. Kasko Sigortası Genel Şartları uyarınca sel ve su baskını teminatı standart poliçelerde kendiliğinden bulunmayıp ek kloz veya genişletilmiş kasko poliçeleri ile teminat altına alınmaktadır. Teminatın varlığı tespit edildikten sonra mahkemelerin yaklaşımı oldukça istikrarlıdır:

4. Yağmur Suyu mu, Sel mi? Su Birikintisi Savunmasına Dikkat

Poliçede yer alan teminat klozunun lafzı uyuşmazlığın çözümünde belirleyicidir. Salt yağmur yağmış olması, sel ve su baskını teminatının kendiliğinden devreye girmesi için yeterli görülmeyebilmektedir. Sigortacıların en sık başvurduğu savunma da budur: “Olay sel değil; araç yağmur suyunun biriktiği bir çukura girdi.”

“Sel” olgusu nasıl ispatlanır?

Bu kararlar birlikte okunduğunda, dosyanın kaderini çoğu zaman olayın ilk günlerde nasıl belgelendiği belirliyor. Sel veya su baskınını, yani sokağın, alt geçidin, otoparkın aşırı yağış veya taşkın nedeniyle sular altında kaldığını gösteren delillerin hasar ihbarıyla birlikte sigortacıya sunulması önerilir:

• olay yeri ve saatine ait Meteoroloji Genel Müdürlüğü yağış ve uyarı kayıtları (Antalya 2. ATM’nin 2022/465 E. sayılı dosyasında meteoroloji kayıtları hükme esas alınmıştır),
• itfaiye, AFAD, belediye veya su ve kanalizasyon idaresine yapılan ihbar ve müdahale kayıtları, varsa tutanaklar,
• aracın bulunduğu yerin su altında kaldığını gösteren tarih ve saat bilgili fotoğraf ve videolar, güvenlik kamerası görüntüleri, aynı noktada zarar gören diğer araçların bilgileri,
• olayın yerel ve ulusal basında yer alan haber ve görüntüleri,
• aracın içinde su seviyesini gösteren iz (çamur çizgisi) ve kabin içi fotoğraflar.

Park hâlindeki aracın sel sularıyla dolması ile su basmış bir yola bilerek girilmesi, eksper raporlarında farklı değerlendirilebiliyor. İkinci durumda bile teminatın tümden düşmediği, ancak TTK m. 1448 çerçevesinde indirim tartışmasının açıldığı aşağıda ayrıca ele alınmıştır.

5. İspat Yükü Kimde? Teminat Dışılık Savunmalarına Karşı Yargı Kararları

TTK m. 1409/2 gereğince sigortacı, gerçekleşen rizikonun poliçe teminatı dışında kaldığını veya hasarın bildirilen şekilden farklı gerçekleştiğini somut delillerle kanıtlamak zorundadır. Yargı kararları bu kuralı istikrarlı biçimde uygulamaktadır:

Bu kararlardan çıkan pratik sonuç şudur: Sigortacının ret yazısında “eksper incelemesinde hasarın sel kaynaklı olmadığı kanaatine varılmıştır” gibi genel bir ifade yer alması yeterli değildir. Ret gerekçesinin hangi teknik bulguya dayandığı yazılı olarak istenmeli, eksper raporunun bir örneği talep edilmeli ve gerektiğinde bağımsız eksper veya mahkeme kanalıyla delil tespiti yaptırılmalıdır.

6. Sürücünün Kusuru, Su Birikintisine Girme ve Motorun Yeniden Çalıştırılması

Sigortalının veya sürücünün su birikintisinden geçmesi, aracı sel bölgesinden uzaklaştırmaya çalışması veya aracın su aldıktan sonra çalıştırılması gibi durumlarda TTK m. 1429 ve m. 1448 çerçevesinde değerlendirme yapılmaktadır.

Sonuç olarak TTK m. 1429 uyarınca sigortalının veya sürücünün ihmali zararın ödenmesine engel teşkil etmez; sigortacının tazminat borcundan tamamen kurtulabilmesi için zarara kasten sebebiyet verildiğinin kanıtlanması gerekir. Su birikintisine girilmesi veya araç su aldıktan sonra motorun zorlanması gibi durumlarda da m. 1448/2 uyarınca teminat tamamen ortadan kalkmaz; yalnızca sigortalının kusurunun ağırlığı oranında tazminattan indirim yapılabilir. Ayrıca aracı çekiciyle çektirmek, kurutma ve muhafaza gibi zararı azaltmak için yapılan makul giderler, faydasız kalsalar bile tazminattan ayrı olarak istenebilir ve bunlar için avans talep edilebilir (m. 1448/3-4).

Zararı azaltma yükümlülüğüne aykırılığın hukuki sonucu

Sürücünün aracı olay yerinden uzaklaştırma çabası

Su birikintisinden geçme iddiaları ve hatalı kullanım denetimi

Motorun su çekmesi (hidrolik kilitlenme) ve “mekanik arıza” savunması

Sel dosyalarında en çok tartışılan kalem motorun su çekmesidir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nda motorun su çekmesine veya su basmış yola girilmesine özgü ayrı bir hüküm bulunmamaktadır. Sigortacılar bu hasarı ya “sel değil, sürücü hatası” ya da A.4.15’e dayanarak “mekanik arıza” olarak nitelendirme eğilimindedir.

Oysa A.4.15, mekanik arızaları yalnızca “sigorta kapsamına giren bir olaydan doğmadıkça” kapsam dışında tutar. Sel ve su baskını teminatı bulunan bir poliçede motora suyun sel nedeniyle girdiği gösterilebiliyorsa, motor hasarı teminatlı olayın sonucudur. İstanbul BAM 8. HD (hava filtresinden su alma), İstanbul 12. ATM (emme manifoldundan su girmesi) ve Ankara 8. ATM (seyir hâlinde motorun su alması) kararları bu yaklaşımı yansıtır. Tartışma bu noktada TTK m. 1448’e kayar: sürücü su seviyesini fark edebilecek durumdaydı ve buna rağmen sürdü mü, ya da su almış motoru yeniden çalıştırarak hasarı büyüttü mü? Bu soruların cevabı da sigortacının ispatına bağlıdır ve sonuç, teminatın kaybı değil indirimdir.

Bazı poliçelerin özel şartlarında “aracın hasar sonrası yürütülmesi nedeniyle oluşan ilave hasar” gibi ek istisnalar yer alabilmektedir. Bu tür özel şartların 5684 sayılı Kanun m. 11/1’in aradığı biçimde, özel şartlar başlığı altında ve yanılgıya yol açmayacak açıklıkta yazılıp yazılmadığı ayrıca incelenmelidir; tüketici sıfatıyla sigorta yaptıran kişiler bakımından 6502 sayılı Kanun’un haksız şartlara ilişkin denetimi de gündeme gelebilir.

7. Hasar Bildirimi, Belgeler, Ödeme Süresi ve Temerrüt Faizi

Rizikonun gerçekleştiğinin bildirilmesi hususunda TTK m. 1446 uygulanır:

Kasko genel şartları ve poliçelerde bildirim için genellikle beş iş günlük bir süre öngörülmektedir; poliçenizdeki süreyi mutlaka kontrol edin. Ancak geç bildirimin yaptırımı kanunda sınırlandırılmıştır: Geç bildirim tazminatı artırmadıysa indirim yapılamaz, sigortacı olayı zaten öğrenmişse (örneğin asistans hattı üzerinden çekici gönderdiyse) bu savunmayı kullanamaz.

Hasar tespiti ve kapsam belirleme giderleri bakımından TTK m. 1426/1 amirdir:

Tazminatın ödenmesi ve sigortacının temerrüdü hususunda TTK m. 1427 hükümleri uygulanır:

Gerekli belgelerin teslimi ve TTK m. 1446 uyarınca yapılacak ihbardan itibaren azami kırk beş gün içinde borç muaccel olur (m. 1427/2). Bu sürenin dolmasıyla sigortacı ayrıca bir ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer (m. 1427/4). İncelenen kararlarda mahkemelerin, işin ticari iş niteliğine göre avans veya ticari faize hükmettiği görülmektedir. Toplu afet dönemlerinde eksper atamaları uzayabildiğinden üç aylık sürenin dolması hâlinde en az %50 avans hakkının hatırlanması önemlidir (m. 1427/3).

Hasar dosyası için tipik belge listesi

• poliçe ve varsa özel şartlar/klozlar, araç ruhsatı, sürücü belgesi,
• olay yerine ait fotoğraf ve videolar, meteoroloji ve resmî kurum kayıtları, varsa itfaiye/AFAD/belediye tutanakları,
• çekici, otopark ve muhafaza faturaları,
• servisin ön hasar tespiti, parça ve işçilik teklifi,
• sigortacıya yapılan bildirimin tarihini gösteren kayıt (e-posta, KEP, noter veya iadeli taahhütlü posta).

8. Muafiyet, Servis Kesintisi, Rayiç Değer ve Pert: Ödenecek Tutar Nasıl Hesaplanır?

Poliçede sel ve su baskını hasarları için muafiyet öngörülüp öngörülmediği hasar bedelinden yapılacak kesintileri doğrudan etkiler. Bu nedenle poliçe özel şartlarında sel ve su baskını hasarları için muafiyet (tenzili muafiyet) veya belirli oranlarda yetkili/özel servis hasar kesintisi öngörülüp öngörülmediği kontrol edilmelidir.

Poliçede sel ve su baskını için muafiyetsizlik klozu öngörülmüşse (Antalya 2. ATM 2022/465, İzmir 7. ATM, Yargıtay 4. HD), sigortacı tarafından hasar muafiyeti kesintisi yapılamaz. Tamir ettirilmeden hasarlı satılan araçlarda servis muafiyeti uygulanamaz (Ankara 8. ATM). Tazminatın üst sınırı ise kural olarak aracın hasar tarihindeki rayiç değeridir (İzmir 7. ATM; Kayseri 2. ATM). Onarım maliyetinin ekonomik olmadığı durumlarda araç “tam hasar” (pert) olarak değerlendirilir; bu hâlde rayiç değer, sovtaj (hurda) bedeli ve aracın sigortacıya devri birlikte hesaplanır ve rayiç değer tespitine itiraz, sel dosyalarında en sık başvurulan itiraz başlıklarından biridir.

9. Değer Kaybı, İkame Araç ve Kazanç Kaybı Kaskodan İstenebilir mi?

Aksine sözleşme bulunmadıkça kazanç kaybı, araç kiralama bedeli veya ikame araç yokluğundan doğan zararlar TTK m. 1453/2 uyarınca sigorta teminatı dışındadır; bu kalemlerin talep edilebilmesi için poliçede açıkça ikame araç teminatının veya ek klozların yer alması gerekir. Genel Şartların A.4.8 bendi de kullanım ve gelir kaybını ancak ek sözleşmeyle ve poliçedeki limitle teminata alır.

Değer kaybı kalemi ise kasko ilişkisinde çoğu zaman karşılanmaz; ancak sel hasarına bir idarenin altyapı kusuru yol açmışsa, kaskonun karşılamadığı değer kaybı ve muafiyet tutarı gibi kalemlerin o idareye karşı ayrıca talep edilip edilemeyeceği değerlendirilmelidir (bir sonraki bölüm).

10. Halefiyet, Rücu ve Kaskosu Olmayanlar: Belediyeye veya Su İdaresine Başvuru

Sigortalının zarara sebep olan üçüncü kişilere karşı hakları bakımından TTK m. 1472/1 uygulanır:

Bu nedenle sigortalı, altyapı kusuru bulunan idare veya üçüncü kişilere karşı delil tespitini yaptırmalı ve sigortacının TTK m. 1472 kapsamındaki halefiyet ve rücu haklarını zedeleyecek feragat veya ibra işlemlerinden kaçınmalıdır. Zararın önlenmesi yükümlülüğünü düzenleyen m. 1448/1’in rücu haklarının korunmasını da kapsadığı unutulmamalıdır.

Kaskosu veya sel teminatı olmayan araç sahibi ne yapabilir?

Kasko yoksa ya da poliçede sel teminatı bulunmuyorsa, tek yol sigorta değildir. Zarar, yağmur suyu ve kanalizasyon hatlarının yetersizliği, ızgaraların tıkalı olması, dere ıslahının yapılmaması veya alt geçitlerde gerekli uyarı ve kapatmanın yapılmaması gibi bir hizmet kusurundan kaynaklanmışsa, ilgili idareye (belediye, su ve kanalizasyon idaresi, karayolu idaresi) karşı tam yargı yolu gündeme gelir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13 uyarınca idari eylemden zarar görenler, dava açmadan önce eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak zararlarının giderilmesini istemelidir; isteğin reddi veya altmış gün içinde cevap verilmemesi hâlinde idare mahkemesinde dava açma süresi işlemeye başlar. Bu davalarda kilit nokta hizmet kusurunun ispatıdır; bu nedenle olay yerinin durumu, altyapı ve müdahale kayıtları ile aynı noktada önceki yıllarda yaşanan su baskınları mümkün olan en erken aşamada belgelenmelidir. Doğal afetin olağanüstü boyutu idarenin sorumluluğunu tartışmalı hâle getirebileceğinden, her dosya kendi olgularıyla değerlendirilmelidir.

Kasko teminatı bulunan araç sahibi bakımından da bu yol tamamen kapanmaz: Sigortacı ödediği tutar kadar sigortalının yerine geçer; ancak kaskonun karşılamadığı muafiyet, değer kaybı veya teminat dışı kalan kalemler yönünden sigortalının idareye karşı talep hakkı kendisinde kalır.

11. Sigorta Şirketi Ödemezse: Sigorta Tahkim Komisyonu, Hakem Heyeti, Arabuluculuk ve Dava

Ret, eksik ödeme veya cevapsız kalma hâlinde izlenecek yol; sigortalının tüketici olup olmadığına, talep tutarına ve sigorta şirketinin tahkim sistemine üyeliğine göre değişir. Yanlış merci seçimi, İstanbul 15. ATM kararında görüldüğü gibi dosyanın esasa girilmeden usulden reddiyle sonuçlanabilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu

5684 sayılı Kanun m. 30 ile kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu, tahkim sistemine üye sigorta kuruluşlarıyla yaşanan uyuşmazlıklarda mahkemeye alternatif bir yoldur. Komisyona başvurabilmek için önce sigorta kuruluşuna başvurulmuş ve talebin kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olması gerekir; kuruluşun başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de başvuru için yeterlidir (m. 30/13). Mahkemeye veya tüketici hakem heyetine taşınmış bir uyuşmazlık için ayrıca Komisyona başvurulamaz.

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), 05.08.2026 tarihli ve 2026/02 sayılı Kurum Sirküleri ile kasko ve zorunlu trafik sigortası kapsamında ekspertiz süreci tamamlanmamış maddi zararlar için Komisyona yapılacak başvurulara açıklık getirmiştir. Basına yansıyan açıklamalara göre eksper raporunun henüz hazır olmaması tek başına başvuru şartlarının oluştuğu anlamına gelmemektedir. Toplu sel hasarlarında eksper süreçleri uzayabileceğinden, başvuru zamanlaması sirkülerin güncel metni üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir. Komisyondaki hakem kararlarının kesinlik ve itiraz sınırları her yıl güncellenen parasal tutarlara bağlıdır; güncel tutarlar Komisyonun resmî sitesinden teyit edilmelidir.

Tüketici olarak kasko yaptıranlar: Hakem heyeti, arabuluculuk ve tüketici mahkemesi

Aracını kişisel kullanım için kaskolatan gerçek kişi bakımından kasko sözleşmesi bir tüketici işlemidir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, kasko poliçesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin bir dosyada, sözleşmenin 6502 sayılı Kanun m. 3 anlamında tüketici işlemi olduğunu, davacının aracını kiraya vermiş olsa dahi tacir sayılmadığını ve görevli mahkemenin tüketici mahkemesi olduğunu kabul etmiştir (Y. 17. HD, E. 2016/19466, K. 2016/12012, T. 28.12.2016). Buna karşılık araç bir şirkete aitse ve fatura şirket adına düzenlenmişse, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu aracın hususi olarak tescilli olmasının sonucu değiştirmediğini ve uyuşmazlığın asliye ticaret mahkemesinde görüleceğini kabul etmiştir. Yazının başında yer alan kararların büyük bölümünün asliye ticaret mahkemelerinden çıkmış olması da bu ayrımla ilgilidir.

Tüketici uyuşmazlıklarında her yıl Ticaret Bakanlığınca ilan edilen parasal sınırın altındaki talepler için tüketici hakem heyetine başvurulur. Sınırın üzerindeki taleplerde ise 6502 sayılı Kanun’a 7251 sayılı Kanun’la eklenen m. 73/A uyarınca dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesinde (bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde) dava açılır.

Şirket ve ticari araçlar: Asliye ticaret mahkemesi ve dava şartı arabuluculuk

Sigortalı tacir ise uyuşmazlık ticari davadır ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması TTK m. 5/A uyarınca dava şartıdır. İtirazın iptali yolu da kullanılabilir; İstanbul 21. ATM kararında sel hasarı alacağı için başlatılan icra takibine yapılan itiraz bu yolla iptal edilmiştir.

12. Zamanaşımı: Kasko Tazminatı İçin Ne Kadar Süreniz Var?

İki yıllık süre, olay tarihinden değil alacağın muaccel olduğu tarihten başlar; muacceliyet de TTK m. 1427/2’ye göre belirlenir (araştırmaların bitimi, her hâlde ihbardan 45 gün sonra). Altı yıllık süre ise rizikonun gerçekleştiği tarihten işleyen mutlak üst sınırdır. Dava şartı arabuluculukta, arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen süre zamanaşımı hesabında dikkate alınmaz (6325 sayılı Kanun m. 18/A). Yine de sel hasarlarında delillerin hızla kaybolduğu düşünülürse, sürelerin sonuna bırakılmaması gerekir.

13. İncelenen Yargı Kararları Tablosu

Büromuzun anlamsal arama yöntemiyle yaptığı taramada sorguya anlamca en yakın kararlar puanlanmış, bir arama turunda 115 aday karar değerlendirilmiş ve 26 kararın tam metni incelenmiştir. Tarama bir mahkemenin, dairenin ya da dönemin bütün kararlarını kapsamaz. Tablonun son satırı, görev meselesi için ayrıca yapılan açık kaynak taramasından eklenmiştir.

14. Uygulama Rehberi: Dosyanızı Güçlendiren Kontrol Listesi

Uyuşmazlığa olası etkiler

• Teminat denetimi ve kapsam: Sel ve su baskını teminatı kasko poliçesine ek kloz olarak dâhil edilmişse (veya genişletilmiş kasko poliçelerinde teminat altına alınmışsa), sigortacı doğrudan araç hasarlarını poliçe limiti ve rayiç değer dâhilinde karşılamakla yükümlüdür. TTK m. 1409/2 gereğince olayın teminat dışı kaldığını ispat yükü sigorta şirketindedir.
• Kusur ve ihmal ayrımı: TTK m. 1429 uyarınca sigortalının veya sürücünün ihmali zararın ödenmesine engel teşkil etmez; sigortacının tazminat borcundan tamamen kurtulabilmesi için zarara kasten sebebiyet verildiğinin kanıtlanması gerekir. Sürücünün aracı sel bölgesinden uzaklaştırmaya çalışması hukuka ve sözleşmeye uygun bir eylemdir (İstanbul BAM 40. HD).
• Zararı azaltma yükümlülüğüne aykırılığın sonucu: Su birikintisine girilmesi veya araç su aldıktan sonra motorun zorlanması gibi durumlarda TTK m. 1448/2 uyarınca teminat tamamen ortadan kalkmaz; bu yöndeki savunmalar kanıtlandığı takdirde yalnızca sigortalının kusurunun ağırlığı oranında indirim yapılabilir (Antalya 2. ATM 2025/125).
• Temerrüt ve faiz: Gerekli belgelerin teslimi ve TTK m. 1446 uyarınca yapılacak ihbardan itibaren azami kırk beş gün içinde borç muaccel olur (m. 1427/2); bu sürenin dolmasıyla sigortacı ayrıca bir ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer (m. 1427/4). Mahkemeler ticari iş niteliğine göre avans veya ticari faize hükmetmektedir.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar

• Poliçe özel şartları ve kloz incelemesi: Poliçede sel ve su baskını teminatının açıkça ek kloz olarak bulunup bulunmadığı veya poliçenin genişletilmiş kasko niteliğinde olup olmadığı tespit edilmeli; sel ve su baskını hasarları için muafiyet (tenzili muafiyet) veya belirli oranlarda yetkili/özel servis hasar kesintisi öngörülüp öngörülmediği kontrol edilmelidir. Poliçede yalnızca sel veya su baskını düzenlenmişse, somut olayın salt yağmur suyundan mı yoksa taşkın/sel veya su baskınından mı kaynaklandığı ayrımı gözetilmelidir (İstanbul BAM 9. HD).
• Muafiyet ve kesintiler: Poliçe özel şartlarında sel ve su baskını için muafiyetsizlik klozu öngörülmüşse (Antalya 2. ATM 2022/465, İzmir 7. ATM, Yargıtay 4. HD), sigortacı tarafından hasar muafiyeti kesintisi yapılamaz. Tamir ettirilmeden hasarlı satılan araçlarda servis muafiyeti uygulanamaz (Ankara 8. ATM).
• Dolaylı zararlar: Aksine sözleşme bulunmadıkça TTK m. 1453/2 gereğince değer kaybı, kazanç kaybı veya araç kiralama giderleri kasko teminatı kapsamında karşılanmamaktadır (Adana 3. ATM). Poliçede açıkça ikame araç klozu yer alıyorsa bu bedel talep edilebilir (İzmir 2. ATM 2022/639).
• Ekspertiz ve belgeleme: Hasar tespiti ve delil tespiti amacıyla yapılan makul giderler TTK m. 1426/1 gereğince sigorta tazminatından ayrı olarak sigortacıdan talep edilebilir.
• Rücu haklarının korunması: Sigortalı, altyapı kusuru bulunan idare veya üçüncü kişilere karşı delil tespitini yaptırmalı ve sigortacının TTK m. 1472 kapsamındaki halefiyet ve rücu haklarını zedeleyecek feragat veya ibra işlemlerinden kaçınmalıdır.
• Doğru merci ve süre: Tüketici ile tacir sigortalı ayrımı görevli mahkemeyi ve dava şartı arabuluculuğun dayanağını değiştirir; Sigorta Tahkim Komisyonu ön şartı ve TTK m. 1420 zamanaşımı birlikte takip edilmelidir.

Sel sonrası adım adım yol haritası

1. Aracı çalıştırmadan çekiciyle güvenli alana taşıtın; olay yerini, su seviyesini ve saati belgeleyin.
2. Sigortacıya gecikmeksizin ve kayıt bırakan bir kanaldan bildirimde bulunun; dosya numarasını not edin.
3. Meteoroloji, itfaiye, belediye ve su idaresi kayıtlarını; haber görüntülerini ve tanık bilgilerini toplayın.
4. Eksper raporunun bir örneğini ve ret ya da eksik ödeme hâlinde gerekçeyi yazılı olarak isteyin.
5. Gerekirse bağımsız eksper veya mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırın; onarımı bu aşamadan sonra başlatın.
6. Ret, eksik ödeme veya 15 iş günü cevapsızlık hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu, hakem heyeti veya dava şartı arabuluculuk yolundan uygun olanı seçin.
7. Kaskonun karşılamadığı kalemler için idareye başvuru süresini (İYUK m. 13) ayrıca takvime alın.

15. Sık Sorulan Sorular

Kasko sel hasarını otomatik olarak karşılar mı?

Hayır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nda sel ve su baskını ana teminatlar arasında değildir; A.4.5 bendi uyarınca ancak ek sözleşmeyle teminata alınabilir. Tam kaskoda bu teminat bulunur, genişletilmiş kaskoda ise poliçede seçilip seçilmediğine bakmak gerekir.

Sigorta şirketi “olay sel değil, yağmur suyu” diyerek ödeme yapmıyor. Ne yapabilirim?

Poliçe klozunun lafzı belirleyicidir; İstanbul BAM 9. HD, salt yağmur belgesini yeterli görmemiştir. Bu nedenle olayın sel veya su baskını niteliğinde olduğunu gösteren meteoroloji kayıtları, itfaiye ve belediye müdahale kayıtları, görüntüler ve haberler sunulmalıdır. Hasarın teminat dışında kaldığını ispat yükü ise TTK m. 1409/2 uyarınca sigortacıdadır.

Su birikintisine girdim ve motor su çekti. Kasko tamamen reddedebilir mi?

Kural olarak hayır. TTK m. 1429’a göre sigortalının ihmali teminatı ortadan kaldırmaz; sigortacı ancak kast hâlinde tamamen kurtulur. Zararı azaltma yükümlülüğüne aykırılık ispatlanırsa TTK m. 1448/2 uyarınca kusurun ağırlığına göre indirim yapılabilir. Antalya 2. ATM’nin 2026 tarihli kararı ve İstanbul BAM 8. HD kararı bu yöndedir; buna karşılık İstanbul 18. ATM’nin 2026 tarihli kararında su birikintisinden geçen traktörün hasarı sel klozu kapsamında görülmemiştir.

Su almış aracımı çalıştırırsam ne olur?

Motor hidrolik kilitlenmeyle ağır hasar görebilir ve sigortacı hasarın büyümesini sizin davranışınıza bağlayarak indirim talep edebilir. Aracı çalıştırmadan çekiciyle taşıtmak hem teknik hem hukuki açıdan en güvenli yoldur; çekici masrafı da TTK m. 1448/3 uyarınca sigortacıdan istenebilir.

Sel hasarını ne kadar sürede bildirmeliyim?

TTK m. 1446 gecikmeksizin bildirim ister; poliçelerde genellikle beş iş günlük süre yer alır. Geç bildirim ancak tazminatın artmasına yol açmışsa ve kusurun ağırlığına göre indirime neden olur; sigortacı olayı başka yoldan öğrenmişse bu savunmayı kullanamaz.

Kasko şirketi ödemeyi ne zaman yapmak zorunda?

TTK m. 1427/2 uyarınca tazminat, belgelerin verilmesi ve araştırmaların bitmesiyle, her hâlde ihbardan 45 gün sonra muaccel olur ve sigortacı ihtar gerekmeksizin temerrüde düşer. Araştırma üç ay içinde bitmezse hasar tutarının en az yüzde ellisi avans olarak ödenmelidir.

Sel hasarında muafiyet kesilir mi?

Poliçeye bağlıdır. Birçok poliçede sel ve su baskını hasarları için muafiyet uygulanmayacağı yazılıdır; bu durumda kesinti yapılamaz (Antalya 2. ATM, İzmir 7. ATM, İstanbul Anadolu 9. ATM, Yargıtay 4. HD). Araç tamir ettirilmeden satılmışsa servis muafiyeti de uygulanmamıştır (Ankara 8. ATM).

Değer kaybı ve ikame araç bedelini kaskodan alabilir miyim?

Aksine sözleşme yoksa TTK m. 1453/2 uyarınca kazanç kaybı ve benzeri dolaylı zararlar kapsam dışıdır; Adana 3. ATM değer kaybı ve kiralama talebini reddetmiştir. Poliçede ikame araç veya kullanım kaybı teminatı varsa bu bedel istenebilir (İzmir 2. ATM).

Kaskom yoksa sel zararını kimden isteyebilirim?

Zarar, yağmur suyu altyapısının yetersizliği veya bakımsızlığı gibi bir hizmet kusurundan kaynaklanmışsa ilgili belediye veya su idaresine karşı tam yargı yolu gündeme gelir. İYUK m. 13 uyarınca önce idareye, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde beş yıl içinde başvurulmalı; ret veya altmış gün cevapsızlık hâlinde idare mahkemesinde dava açılmalıdır.

Sigorta Tahkim Komisyonu mu, mahkeme mi daha uygun?

Sigortacı tahkim sistemine üyeyse Komisyon genellikle daha hızlı sonuç verir; ancak önce sigortacıya başvurulmuş ve olumsuz cevap alınmış ya da 15 iş günü içinde cevap verilmemiş olmalıdır. Tüketici sıfatıyla açılacak davalarda dava şartı arabuluculuk, tacir sigortalılarda TTK m. 5/A arabuluculuğu gerekir. Tutar, delil durumu ve itiraz imkânları birlikte değerlendirilerek seçim yapılmalıdır.

Kasko tazminatı için zamanaşımı süresi nedir?

TTK m. 1420 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan istemler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda, sigorta tazminatına ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar.

Aracım bir şirkete kayıtlı. Hangi mahkemede dava açılır?

Araç şirkete aitse ve sigortalı tacir ise uyuşmazlık ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür; dava açmadan önce TTK m. 5/A uyarınca arabulucuya başvurulmalıdır. Kişisel kullanım için kasko yaptıran gerçek kişide ise Yargıtay 17. HD kararına göre tüketici mahkemesi görevlidir.

16. Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Sel ve su baskını kaynaklı kasko dosyaları ilk bakışta basit bir hasar ödemesi gibi görünse de sonuç çoğu zaman üç teknik soruya bağlanır: Poliçedeki klozun lafzı olayı kapsıyor mu, motor veya elektronik aksamdaki hasar sel olayının mı yoksa sürücü davranışının mı sonucu, ve sigortacının teminat dışılık savunmasını destekleyen somut bir delil var mı? Bu soruların cevabı eksper raporunun teknik bulguları, meteoroloji ve resmî kurum kayıtları ile poliçe özel şartlarının birlikte okunmasını gerektirir. Ayrıca tüketici ile tacir sigortalı ayrımına göre değişen görevli mahkeme, dava şartı arabuluculuk, Sigorta Tahkim Komisyonu ön şartı ve TTK m. 1420’deki zamanaşımı birlikte doğru kurulmadığında, esas bakımından haklı bir dosya usulden kaybedilebilir.

2M Hukuk Avukatlık Bürosu, sigorta uyuşmazlıklarında sigortalılar adına hasar başvurusunun hazırlanması, eksper raporuna itiraz, delil tespiti, Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları ve asliye ticaret ile tüketici mahkemelerindeki davaların takibi alanlarında çalışmaktadır. Kaskonun karşılamadığı zararlar için belediye ve su idarelerine karşı idari başvuru ve tam yargı davası süreçleri de aynı dosya bütünlüğü içinde değerlendirilir. Sel sonrası hasar dosyalarında TTK m. 1448 kapsamındaki indirim savunmalarına, muafiyet ve servis kesintilerine ve rayiç değer tespitine yönelik itiraz hatları dosyanın başından itibaren kurgulanır.

Tuzla’daki büromuz başta olmak üzere Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir, Ümraniye, Sancaktepe, Sultanbeyli, Üsküdar ve Kadıköy gibi Anadolu Yakası ilçeleri ile Gebze, Çayırova, Darıca, Dilovası, İzmit ve Körfez’i kapsayan Kocaeli hattında sel ve su baskını sonrası açılan kasko dosyalarını takip ediyoruz. İstanbul’un Avrupa Yakası’ndaki mahkemeler ve tahkim mercileri ile Türkiye’nin farklı illerindeki dosyalarda da süreç, gerektiğinde uzaktan iletişim ve UYAP üzerinden kesintisiz yürütülmektedir; yurt dışında yaşayan ve Türkiye’deki aracı için hasar dosyası açması gereken araç sahiplerine de vekâlet ilişkisi üzerinden destek verilmektedir. Büromuz hakkında ayrıntılı bilgi için 2M Hukuk Avukatlık Bürosu sayfasını inceleyebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut uyuşmazlıkta poliçe, eksper raporu ve olay koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.