Son güncelleme: 11 Ekim 2026 · Konkordato Gider Avansı Tarifesi (RG 26.08.2026) esas alınmıştır.

Çeklerini ödemekte zorlanan bir mobilya mağazası sahibi, tahsilatları geciken bir serbest muhasebeci ya da kredi borçları büyüyen bir nakliyeci… Hepsinin aklına gelen soru aynıdır: Şirketim yok, şahıs işletmesiyim; ben de konkordato ilan edebilir miyim?

Kısa cevap evet. Ancak gerçek kişi borçlunun konkordato yolu, şirketlerinkinden birkaç önemli noktada ayrılır: Hangi mahkemeye başvurulacağı, hangi belgelerin isteneceği, ne kadar gider avansı yatırılacağı ve talep reddedilirse iflas riskinin doğup doğmayacağı, büyük ölçüde borçlunun tacir mi yoksa esnaf veya tacir olmayan bir gerçek kişi mi olduğuna bağlıdır. Bu yazıda, vergi mükellefi gerçek kişilerin konkordato başvurusunu kanun, yönetmelik, Adalet Bakanlığı tarifesi ve güncel yargı kararları ışığında ele alıyoruz.

Kısa Cevap: Vergi Mükellefi Gerçek Kişi Konkordato Talep Edebilir mi?

Evet. İcra ve İflas Kanunu’nun 285. maddesi konkordato talebini şirketlere değil, “herhangi bir borçlu”ya tanır. Şahıs işletmesi sahibi, esnaf ve sanatkâr, serbest meslek erbabı ve hatta ticari faaliyeti bulunmayan gerçek kişiler de borçlarını vadesinde ödeyemiyor veya ödeyememe tehlikesi altındaysa konkordato talep edebilir.

Bununla birlikte mahkemeler, gerçek kişiden kendi gelirine ve malvarlığına dayanan, gerçekçi bir ödeme planı beklemektedir. Başvuru günü yatırılması gereken tutar ise iflasa tabi olmayan bir borçlu için, 15 alacaklı varsayımıyla yaklaşık 68.500 TL düzeyindedir; tacir sıfatı bulunan borçlu için bu tutara 68.900 TL iflas gideri eklenir. Ayrıntılı hesabı aşağıda bulabilirsiniz.

Kanun Ne Diyor? İİK 285'teki "Herhangi Bir Borçlu" İfadesi

Kanun koyucu 2018 yılında 7101 sayılı Kanun’la konkordato hükümlerini baştan düzenlerken başvuru hakkını bilinçli olarak geniş tutmuştur. Maddede tacir, şirket veya ticari işletme şartı yoktur. Aynı maddenin üçüncü fıkrası da yetkili mahkemeyi belirlerken “iflâsa tabi olmayan borçlu”dan ayrıca söz eder. Bu da tacir olmayan kişilerin başvurusunun kanunda öngörüldüğünü açıkça gösterir.

Konkordato iki amaçla istenebilir: Alacaklılardan vade almak (borcun tamamını daha uzun sürede ödemek) veya tenzilat almak (borcun bir kısmından alacaklıların vazgeçmesi). Uygulamada çoğu gerçek kişi projesi, bu ikisinin birlikte kullanıldığı karma bir ödeme planına dayanır.

Yargı Kararlarında Gerçek Kişilerin Konkordato Hakkı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 22.05.2024 tarihli ve E. 2024/148, K. 2024/273 sayılı çoğunluk kararında meseleyi açık bir dille ortaya koymuştur:

Aynı ilke bölge adliye mahkemelerinde ve ilk derece mahkemelerinde de tekrarlanmaktadır:

Tacir mi, Esnaf mı? Ayrım Neden Bu Kadar Önemli?

Vergi mükellefi olmak tek başına tacir olmak anlamına gelmez. Bir şahıs işletmesinin tacir mi yoksa esnaf mı sayılacağı; Türk Ticaret Kanunu’nun 11 ve devamı maddeleri, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu ve 2007/12362 sayılı Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayicinin Ayrımına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’ndaki ölçütlere göre belirlenir. Bu kararda, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre defter tutanların belirli şartlarla esnaf sayılabileceği, bilanço esasına göre defter tutan birinci sınıf tüccarların ise tacir niteliğinde olduğu kabul edilir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi de 20.09.2022 tarihli, E. 2022/4860, K. 2022/6779 sayılı kararında, yeni bir kararname çıkarılıncaya kadar ayrımın bu karardaki ölçütlere göre yapılması gerektiğini belirtmiştir.

Konkordato bakımından bu ayrım şu sonuçları doğurur: İİK m. 43 uyarınca iflas yoluyla takip yalnızca tacirlere karşı yapılabildiğinden, tacir olan gerçek kişi iflasa tabidir, esnaf ve tacir olmayan gerçek kişi ise değildir.

Hangi Mahkemeye Başvurulur?

İİK m. 285/3’e göre görevli mahkeme her durumda asliye ticaret mahkemesidir. Yetki bakımından ise iflasa tabi borçlu için İİK m. 154’te yazılı yer (ticari işletmenin merkezinin bulunduğu yer), iflasa tabi olmayan borçlu için yerleşim yeri esas alınır.

Örneğin Tuzla, Pendik, Kartal veya Maltepe’de yerleşik ve iflasa tabi olmayan bir esnaf, İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki nöbetçi asliye ticaret mahkemesine başvurur. Gebze, Çayırova, Darıca veya Dilovası’nda yerleşik borçlular bakımından ise yerleşim yerinin bağlı olduğu adli yargı çevresindeki asliye ticaret mahkemesi yetkilidir. Yerleşim yeri ile işyeri farklı şehirlerdeyse veya borçlu yurt dışında yaşıyorsa yetki meselesi ayrıca değerlendirilmelidir.

"Ödeyememe Tehlikesi" Ne Demektir? Konkordato Kimler İçin Uygun Değildir?

Konkordato için borçlunun mutlaka icra takibine uğramış olması gerekmez. Vadesi yaklaşan çeklerin karşılığını bulamayacağını öngören, kredi taksitleri ile nakit akışı arasında açık oluşan bir borçlu da vadesinde ödeyememe tehlikesi içindedir.

Ancak konkordato, borçlarından kurtulmanın kısa yolu değildir. Proje tasdik edilse bile borçlu, kabul edilen oranda ve takvimde ödeme yapmak zorundadır. Bu nedenle şu durumlarda konkordato genellikle uygun bir araç değildir:

• Düzenli bir gelir kaynağı bulunmayan ve ödeme planını hiçbir kaynağa dayandıramayan borçlu,
• Borçların büyük kısmı tek bir rehinli alacaklıya (örneğin ipotekli konut kredisine) ait olan ve diğer alacaklılarla yapılacak bir anlaşmanın sonucu değiştirmeyeceği durumlar,
• Yalnızca birkaç ay icra takiplerinden korunmayı amaçlayan, gerçek bir yeniden yapılanma planı olmayan başvurular.

Şirket Borcuna Kefil Olan Şahıslar: Bağımsız Proje Şartı

Uygulamada gerçek kişi başvurularının önemli bir kısmı, şirket ortaklarının veya yöneticilerinin şirket kredilerine verdikleri kefaletlerden kaynaklanır. Mahkemeler bu başvurularda, gerçek kişinin şirketten bağımsız bir ödeme planı sunup sunmadığını titizlikle incelemektedir.

• İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi (09.01.2026, E. 2025/792, K. 2026/14): Konkordato isteminde bulunan her davacı için ayrı ön proje sunulması ve İİK m. 305’teki tasdik şartlarının her davacı için ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
• İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi (30.05.2022, E. 2022/433, K. 2022/522): Kefilin, kefalet borcunu hangi oranda ve vadede, hangi kaynakla ödeyeceğini göstermesi gerektiğini belirterek talebi reddetmiştir.
• İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi (29.02.2024, E. 2024/139, K. 2024/126): Şirket borcuna kefil olan ve bağımsız kaynak göstermeyen şahsın konkordato ve kesin mühlet talebini reddetmiştir.
• İstanbul BAM 17. Hukuk Dairesi (30.10.2025, E. 2025/1249, K. 2025/1431): Bağımsız projesi bulunmayan kefil şahısların istinaf başvurularını ayrı ayrı esastan reddetmiştir.
• İzmir BAM 17. Hukuk Dairesi (28.11.2024, E. 2024/1181, K. 2024/2166): Şirket borcu için yalnızca üçüncü kişi sıfatıyla ipotek veren, kişisel borcu veya kefaleti bulunmayan gerçek kişilerin geçici mühlet taleplerinin reddini yerinde bulmuştur.

Dolayısıyla şahsi işletmesi olan ve aynı zamanda bir şirkete kefil olan kişinin projesi, şirketin projesinin kopyası olmamalı; kendi gelirini, kendi malvarlığını ve kefalet borcunun nasıl ödeneceğini ayrıca göstermelidir. Şirket ile ortak arasındaki borç sorumluluğunun sınırları için şirket ortağının şahsi borcundan şirketin sorumluluğuna ilişkin yazımıza da göz atabilirsiniz.

Yalnızca İcra Takibinden Korunmak İçin Başvurmak Mümkün mü?

Konkordato başvurusunun en bilinen sonucu, mühlet süresince icra takiplerinin durmasıdır. Ancak mahkemeler, bu korumanın tek amaç olduğu başvurulara olumlu bakmamaktadır.

İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 19.11.2018 tarihli, E. 2018/1382, K. 2018/1169 sayılı kararında, gerçek kişilerin sadece icra takibinden korunmak amacıyla konkordato talep etmesinin konkordatonun amacıyla bağdaşmadığını belirterek geçici mühleti kaldırmıştır. Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi de 26.11.2024 tarihli, E. 2024/974, K. 2024/1205 sayılı kararında, şirket borçlarına kefil olmanın tek başına geçici mühlet talep hakkı vermeyeceğini kabul etmiştir.

İşletme Borçları ve Şahsi Borçlar Tek Başvuruda Toplanabilir mi?

Gerçek kişi tacirin hem ticari işletmesinden hem de şahsi hayatından kaynaklanan borçları bulunabilir: Tedarikçi borçları ve çekler yanında konut kredisi, kredi kartı veya taşıt kredisi gibi. İstanbul BAM 45. Hukuk Dairesi 19.11.2025 tarihli, E. 2025/462, K. 2025/1276 sayılı kararında, gerçek kişi tacirin farklı kaynaklı borçlarını göstererek tek bir konkordato talebinde bulunabileceğini ve taleplerin yapay biçimde bölünemeyeceğini kabul etmiştir.

Bu nedenle alacaklı listesi hazırlanırken işletme ve şahsi borçlar birlikte, eksiksiz gösterilmelidir. Listede yer almayan bir alacaklı, ileride projenin uygulanabilirliğini tartışmaya açabilir.

Güncel BAM Kararları: Geçici Mühlet Aşamasında İçerik Denetimi Yapılır mı?

Bazı ilk derece mahkemelerinin, gerçek kişinin projesini daha dilekçe aşamasında yetersiz bularak talebi doğrudan reddettiği görülmüştür. İstanbul BAM 45. Hukuk Dairesi’nin 2026 yılında verdiği kararlar ise bu uygulamanın sınırlarını çizmektedir:

Aynı daire 04.02.2026 tarihli E. 2025/882, K. 2026/164 sayılı kararında İİK m. 287’nin emredici olduğunu ve komiser görüşü ya da bilirkişi incelemesi olmadan içerik denetimiyle tensiben ret kararı verilemeyeceğini; yine 04.02.2026 tarihli E. 2025/1690, K. 2026/179 sayılı kararında belgeler eksiksizse geçici mühlet verilmesi, eksikse tamamlanması için süre verilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Gaziantep BAM 11. Hukuk Dairesi’nin 29.04.2026 tarihli, E. 2025/2138, K. 2026/772 sayılı kararı da aynı yöndedir.

Bu kararlar, gerçek kişi borçlu açısından önemli bir güvencedir: Projenin esasına ilişkin değerlendirme, kural olarak komiser raporu alındıktan sonra kesin mühlet aşamasında yapılmalıdır. Ancak bu, bağımsız proje şartının ortadan kalktığı anlamına gelmez; yalnızca denetimin zamanını belirler.

Alacaklı da Gerçek Kişi Borçlu Hakkında Konkordato İsteyebilir mi?

İİK m. 285/2’ye göre iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir. Yargıtay HGK (E. 2024/148) ve Sakarya BAM 7. HD (E. 2024/354) kararlarında, alacaklının bu yola başvurabilmesi borçlu hakkında iflas talep edebilme yetkisine bağlanmıştır. Bu durumda belgelerin hazırlanma masrafı alacaklıya aittir (İİK m. 287/2; Yönetmelik m. 5/3).

Konkordato Reddedilirse Gerçek Kişi İflas Eder mi?

Bu soru, tacir ile tacir olmayan borçlu arasındaki en kritik farktır:

• İflasa tabi olmayan borçlu: İİK m. 292/2 ve m. 308 uyarınca talep yalnızca reddedilir. Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi (18.07.2022, E. 2022/519, K. 2022/1303), tacir olmayan borçlunun talebini reddederken tacir sıfatı bulunmadığından iflasa ilişkin karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.
• İflasa tabi borçlu (tacir): Kesin mühlet içinde konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılırsa veya tasdik reddedilir ve doğrudan iflas sebeplerinden biri mevcutsa mahkeme borçlunun iflasına resen karar verir (İİK m. 292/1, 308/1). Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (18.05.2021, E. 2019/583, K. 2021/260), ferdi işletme sahibi gerçek kişi tacirin talebini reddederek iflasına karar vermiştir.

Bu nedenle tacir sıfatı bulunan gerçek kişi, başvurudan önce projesinin gerçekçiliğini çok daha dikkatli test etmelidir.

Başvuru Maliyeti: 2026 Yılında Ne Kadar Para Gerekir?

Adalet Bakanlığı’nın 26 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Konkordato Gider Avansı Tarifesi, başvuru sırasında mahkeme veznesine yatırılacak avansı kalem kalem belirlemektedir. 15 alacaklı bildiren, iflasa tabi olmayan bir gerçek kişi için hesap şöyledir:

Başvurudan Önce Kendinize Sormanız Gereken Sorular

Sıkça Sorulan Sorular

Şahıs şirketi sahibi konkordato ilan edebilir mi?

Evet. İİK m. 285 “herhangi bir borçlu” ifadesini kullanır; Yargıtay HGK da tacir olup olmadığına bakılmaksızın bütün gerçek kişilerin konkordatoya başvurabileceğini kabul etmiştir.

Esnaf konkordato başvurusu için bağımsız denetim raporu almak zorunda mı?

Hayır. İflasa tabi olmayan borçlular, Yönetmelik m. 5/2 uyarınca yalnızca ön projeyi, alacaklı listesini ve uygun düştüğü ölçüde malvarlığı belgelerini sunar.

Serbest meslek erbabı (doktor, avukat, mali müşavir) konkordato talep edebilir mi?

Evet. Serbest meslek erbabı tacir değildir ve iflasa tabi değildir; yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir.

Hiç ticari faaliyeti olmayan maaşlı çalışan konkordato isteyebilir mi?

Kanun buna engel değildir. Ancak ödeme planının dayanacağı gelir kaynağı ve projenin gerçekçiliği mahkemece sıkı biçimde değerlendirilir.

Konkordato başvurusu için en az ne kadar para gerekir?

15 alacaklı varsayımıyla, iflasa tabi olmayan borçlu için başvuru günü yaklaşık 68.477 TL (gider avansı ve harçlar) yatırılır. Alacaklı sayısı arttıkça tebligat gideri yükselir.

Tacir olan şahıs için masraf neden daha yüksek?

Tarife m. 4/1-g uyarınca iflasa tabi borçlulardan 68.900 TL iflas gideri alınır; ayrıca bağımsız denetim raporu hazırlatılması gerekir.

Konkordato reddedilirse esnaf iflas eder mi?

Hayır. İflasa tabi olmayan borçlu hakkında yalnızca talebin reddine karar verilir; iflas kararı verilmez.

Şirket borcuna kefil oldum, konkordato beni korur mu?

Ancak kendi gelir ve malvarlığına dayanan bağımsız bir proje sunarsanız. Salt kefalet nedeniyle, şirketin projesine dayanan başvurular pek çok kararda reddedilmiştir.

Mahkeme dilekçeyi ilk incelemede reddedebilir mi?

İstanbul BAM 45. HD’nin 2026 kararlarına göre belgeler eksiksizse geçici mühlet verilmesi gerekir; eksiklik varsa tamamlanması için süre verilmelidir. Projenin içeriği kural olarak kesin mühlet aşamasında değerlendirilir.

Konkordato talebi kredi siciline yansır mı?

Geçici mühlet kararı Türkiye Bankalar Birliği dahil ilgili kurumlara bildirilir ve ilan edilir (İİK m. 288). Bu nedenle bankacılık ilişkilerine etkisi başvurudan önce hesaba katılmalıdır.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Gerçek kişi konkordatosunda dosyanın kaderi çoğu zaman ilk iki haftada belirlenir: Borçlunun tacir mi esnaf mı olduğunun doğru tespiti, yetkili mahkemenin seçimi, eksiksiz belge seti ve doğru hesaplanmış gider avansı, geçici mühlet kararının alınıp alınamayacağını doğrudan etkiler. Sonraki aşamada ise ön projenin şirket veya kefalet ilişkilerinden bağımsız, borçlunun kendi gelirine dayanan gerçekçi bir plan olarak savunulması; komiser raporuna ve alacaklı itirazlarına karşı hazırlıklı olunması gerekir.

2M Hukuk Avukatlık Bürosu, İcra ve İflas Kanunu’nun konkordato hükümleri, güncel bölge adliye mahkemesi içtihatları ve Adalet Bakanlığı tarifeleri çerçevesinde başvuru dosyasını mali müşavirle eş güdüm içinde hazırlar; geçici ve kesin mühlet duruşmalarını, alacaklılar toplantısını ve tasdik yargılamasını takip eder.

Tuzla merkezli büromuz, İstanbul Anadolu Yakası’nda Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir, Ümraniye ve Üsküdar ile Kocaeli’de Gebze, Çayırova, Darıca ve Dilovası başta olmak üzere İstanbul’un tamamında ve Türkiye genelindeki asliye ticaret mahkemelerinde konkordato dosyalarını yürütmekte; yurt dışında yaşayan ya da yabancı alacaklıları bulunan borçluların süreçlerinde de destek sağlamaktadır.