İşyerinde kurulan bir WhatsApp grubunda yapılan konuşma, bir gün ekran görüntüsü olarak yönetimin masasına düşer. Ardından savunma istenir veya doğrudan fesih bildirimi gelir. Bu ekran görüntüsü mahkemede delil sayılır mı; sayılıyorsa hangi şartlarla?
Kısa cevap
Elektronik veriler HMK m.199 uyarınca belgedir; ancak HMK m.189/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilmiş deliller ispatta dikkate alınamaz. Yargıtay, WhatsApp yazışmalarını kişisel veri ve üçüncü kişilere kapalı bir iletişim olarak nitelendirmekte; nasıl temin edildiği anlaşılamayan yazışmalara dayanan feshi haksız saymaktadır. Buna karşılık yazışmanın tarafı olan kişinin kendisine yöneltilen hakareti işverene iletmesi farklı değerlendirilmekte ve bu durumda fesih haklı sayılabilmektedir. İşçi için savunma; görüntünün kaynağını, bütünlüğünü ve bağlamını tartışmaktan geçer.
İçindekiler
1. Mevzuat: HMK m.189/2 ve m.199
HMK m.189/2
“Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.”
HMK m.199
“Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları bu Kanuna göre belgedir.”
Bu iki hüküm birlikte okunduğunda sonuç şudur: Ekran görüntüsü teknik olarak belgedir, ancak hukuka aykırı biçimde elde edilmişse hükme esas alınamaz. Tartışma bu nedenle içerikten önce kaynak üzerinde yürür.
2. Kaynağı Belirsiz Yazışma: Yargıtay’ın Ölçütü
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 10.01.2019, E. 2018/10718, K. 2019/559
Sonuç: Kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddi hatalı bulunmuştur.
WhatsApp sisteminin “kendi içinde korunan ve 3. kişilere kapalı bir konumda” olduğu ve “kişisel veri olarak da korunması esastır” ilkesi hatırlatılarak: “Somut uyuşmazlıkta, whatsapp konuşmaları gizlilik içeren kişisel veri niteliğinde olduğundan, salt nasıl temin edildiği anlaşılamayan bu yazışmalara dayanılarak iş aktinin feshi haksız olup, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı taleplerinin kabulü yerine reddi hatalıdır.”
Karardan çıkan ilke: WhatsApp yazışmaları kişisel veri niteliğindedir; kaynağı açıklanamayan yazışmaya dayanan fesih haksızdır.
Uygulamada nasıl kullanılır?: Savunmanın ilk cümlesi şu olmalıdır: “Bu görüntü kim tarafından, hangi cihazdan, hangi tarihte elde edilmiştir?”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 02.10.2023, E. 2023/15698, K. 2023/13552
Mahkeme, “Whatsapp isimli sosyal medya aracına yansıyan konuşmaların gizlilik içeren kişisel veri niteliğinde olduğu” tespitini yaparak “nasıl temin edildiği anlaşılamayan bu yazışmaların salt delil olarak nazara alınmasının da mümkün olmadığı” sonucuna varmıştır.
Karardan çıkan ilke: Kaynağı belirsiz yazışmalar tek başına delil olarak kullanılamaz.
Uygulamada nasıl kullanılır?: İşveren açısından ders: Fesih gerekçesi, mesajdan bağımsız delillerle (tanık, işyeri kayıtları, tutanaklar) de desteklenmelidir.
Savunmanızı vermeden önce bir saat ayırın
Görüntünün kaynağına ve bütünlüğüne yönelik itirazlar hazırlanır. Savunma metniniz, ileride açılacak davayla uyumlu biçimde yazılır. Fesih gelirse izlenecek süre takvimi çıkarılır.
3. Yazışmanın Tarafı Verirse Durum Değişir mi?
Uygulamada en çok karıştırılan nokta budur. Üçüncü bir kişinin gizlice ele geçirdiği yazışma ile yazışmanın tarafı olan kişinin kendisine yöneltilen bir mesajı işverene iletmesi aynı değildir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 28.11.2018, E. 2018/2785, K. 2018/21795
Sonuç: Fesih haklı nedene dayalı kabul edilmiştir.
“…iş akdinin feshine sebep olan olay, davacının davalının bir diğer işçisi …’e telefon mesajı ile hakaret etmesi olup, bu durumun 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 25/II-d maddesine göre işveren açısından haklı fesih sebebi olduğu sabittir.” — “Davacının sarf ettiği sözler sataşma niteliğinde olduğundan işverence yapılan fesih haklı nedene dayanmaktadır.”
Karardan çıkan ilke: Kendisine yöneltilen hakareti işverene bildiren işçinin beyanı ve buna ilişkin mesaj, sataşma nedeniyle haklı fesih değerlendirmesinde esas alınabilir.
Uygulamada nasıl kullanılır?: Bu hâlde işçinin “hukuka aykırı delil” savunması güç kazanmaz; savunma daha çok mesajın bağlamı, hedefi ve sataşma ağırlığı üzerinden kurulmalıdır. İşveren ise altı iş günlük süreye dikkat etmelidir.
| Görüntüyü sunan | Değerlendirme |
|---|---|
| Yazışmanın muhatabı (mesajı alan işçi) | Kendi konuşmasını sunduğu için hukuka aykırılık iddiası zayıflar; içerik tartışılır |
| Grubun üyesi olan üçüncü bir çalışan | Grup içi iletişimin üçüncü kişilere aktarılması ve gizlilik yönünden tartışma doğar; somut olaya göre değerlendirilir |
| Gruba dâhil olmayan kişi veya kaynağı belirsiz | Hukuka aykırı delil tartışması güçlüdür; Yargıtay bu yazışmalara dayanan feshi haksız saymıştır |
| İşverenin cihaz denetimi yoluyla elde etmesi | Önceden bilgilendirme ve ölçülülük denetimine tabidir |
4. Grup Kurmak ve Grupta Konuşmak Yasak mı?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 01.06.2017, E. 2016/14205, K. 2017/9526
“Ancak bu sistem kendi içinde korunan ve 3. kişilere kapalı bir konumdadır. Dolayısı ile işçilerin iş akışını bozmadığı ve çalışmaların etkilemediği sürece bir grup kurmaları ve burada iletişim içinde olmaları yasak değildir.” — “İşçilerin işyerinde mailleri, işverene bildirimleri işçilik hakları ile ilgili demokratik talep niteliğinde olup, bu tür barışçıl davranışların fesih nedeni yapılması doğru değildir.”
Karardan çıkan ilke: İşçilerin kendi aralarında grup kurması yasak değildir; işçilik haklarına ilişkin barışçıl talepler fesih nedeni yapılamaz.
Uygulamada nasıl kullanılır?: Ücret, fazla mesai, çalışma koşulları veya sendikal konuların konuşulduğu gruplar nedeniyle yapılan fesihlerde bu karar öne çıkarılmalıdır.
Not: Alıntıdaki yazım hataları kaynaktaki gibidir.
Anayasa Mahkemesi, B. No: 2019/33833, 20.07.2023
“Hükme göre bir davranış ancak işyerinde olumsuzluklara yol açması hâlinde geçerli sebep sayılabilir. İşçinin davranışlarının işyerindeki üretim ve iş ilişkisi sürecine olumsuz bir etkisi yoksa bu davranışların iş sözleşmesinin sona erdirilmesinde geçerli bir sebep olarak gösterilmesi mümkün değildir.”
Karardan çıkan ilke: Grup içi bir paylaşımın geçerli sebep sayılabilmesi için işyerinde somut bir olumsuzluk doğurması gerekir; grubun bileşimi ve paylaşımın zamanı, aracı ve yeri dikkate alınır.
Uygulamada nasıl kullanılır?: Kapalı, sınırlı sayıda kişiden oluşan ve mesai dışında kullanılan gruplardaki paylaşımlarda bu ölçütler vurgulanmalıdır.
Not: Kararın sonucu kaynaklarda açıkça yer almadığından tam metin kontrol edilmelidir.
5. İşçinin Savunma Stratejisi: Üç İtiraz
| İtiraz | Nasıl ileri sürülür? |
|---|---|
| 1. Kaynak itirazı | Görüntünün kim tarafından, hangi cihazdan ve hangi tarihte elde edildiğinin açıklanması istenir; açıklanamazsa hukuka aykırı delil itirazı yapılır (HMK m.189/2). |
| 2. Bütünlük itirazı | Görüntünün sahtelik veya montaj ihtimaline karşı yazışmanın tamamının sunulması ve gerekirse cihaz üzerinde bilirkişi incelemesi talep edilir. |
| 3. Bağlam ve ağırlık itirazı | Mesajın hedefi, tonu, konuşmanın bütünü ve işyerinde somut bir olumsuzluğa yol açıp açmadığı tartışılır. |
Bu üç itiraz, savunma dilekçesinde ve arabuluculuk aşamasında aynı sırayla kurgulanmalıdır. Savunmanın erken aşamada içeriğe girip mesajı kabul eder biçimde yazılması, ileride kaynak itirazını zayıflatabilir.
İlk yazdığınız savunma, davanızın çerçevesini belirler
Savunma metniniz kaynak, bütünlük ve bağlam itirazlarını koruyacak şekilde hazırlanır. Fesih gelirse aynı dosya üzerinden arabuluculuk ve dava süreci yürütülür. İşveren tarafı için ise fesih öncesi delil ve usul denetimi yapılır.
Neden Uzman Avukat Desteği? 2M Hukuk Avukatlık Bürosu Yaklaşımı
İş sözleşmesinin WhatsApp yazışmaları gerekçe gösterilerek feshedildiği dosyalar; iş hukuku, kişisel verilerin korunması hukuku ve ispat hukukunun kesiştiği dosyalardır. Sürelerin kısa, delillerin kırılgan olması nedeniyle ilk günlerde atılan adımlar sonucu belirler. Büromuzun bu dosyalardaki çalışma biçimi şöyledir:
| Aşama | 2M Hukuk’un yaptığı iş |
|---|---|
| Delil analizi | Ekran görüntüsünün kaynağı, tarih bütünlüğü ve hukuka uygunluğu incelenir. |
| Savunma metni | Kaynak, bütünlük ve bağlam itirazlarını koruyan bir savunma hazırlanır. |
| Nitelendirme | Feshin haklı, geçerli veya haksız olduğu belirlenir; tazminat kalemleri çıkarılır. |
| Bilirkişi ve tanık | Cihaz incelemesi ve tanık listesi, ispat yükü dağılımına göre planlanır. |
| Paralel yollar | Kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması hâlinde KVKK ve ceza yolları değerlendirilir. |
| Takip | Arabuluculuk, dava, istinaf ve icra aşamaları tek elden yürütülür. |
Büromuz Tuzla’dadır; iş uyuşmazlıklarında İstanbul Anadolu ve İstanbul Adliyesi iş mahkemeleri, arabuluculuk büroları ile Gebze ve Kocaeli adliyelerindeki dosyaları takip ediyoruz. Tuzla, Pendik, Kartal, Ataşehir, Ümraniye, Kadıköy, Sancaktepe, Başakşehir, Esenyurt, Beylikdüzü ve Gebze, Çayırova, Dilovası, Darıca bölgelerindeki işçi ve işveren dosyalarında çalışıyoruz.
6. Sık Sorulan Sorular
Grup yazışmasının ekran görüntüsü mahkemede delil olur mu?
Elektronik ortamdaki veriler HMK m.199 uyarınca belgedir; yani kural olarak delil olabilir. Ancak HMK m.189/2’ye göre hukuka aykırı elde edilmiş deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Bu nedenle belirleyici olan, görüntünün kim tarafından ve nasıl elde edildiğidir.
Grubun üyesi olan bir kişi görüntüyü verdiyse durum ne olur?
Yazışmanın tarafı olan kişinin kendi konuşmasını delil olarak sunması ile üçüncü kişinin gizlice ele geçirdiği yazışma farklı değerlendirilir. Yargıtay 9. HD, E. 2018/2785 sayılı kararında, kendisine mesajla hakaret edilen işçinin durumu üzerine yapılan feshi haklı bulmuştur.
İşveren görüntüyü nereden bulduğunu açıklamazsa?
Yargıtay 9. HD, E. 2018/10718, K. 2019/559 sayılı kararında, nasıl temin edildiği anlaşılamayan yazışmalara dayanan feshin haksız olduğu belirtilmiştir. E. 2023/15698 sayılı kararda da bu tür yazışmaların salt delil olarak dikkate alınamayacağı vurgulanmıştır.
Ekran görüntüsünün sahteliğini ileri sürebilir miyim?
Evet. Ekran görüntüleri kolayca değiştirilebildiğinden, yazışmanın bütünlüğüne ve doğruluğuna itiraz edebilir; cihaz üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasını veya yazışmanın tamamının sunulmasını talep edebilirsiniz.
Sadece bir kısmı sunulmuşsa ne yapmalıyım?
Yazışmanın tamamının dosyaya sunulmasını isteyin. Bağlamından koparılmış tek bir mesaj, konuşmanın bütünü içinde bambaşka bir anlam taşıyabilir; bu itiraz özellikle hakaret ve sataşma iddialarında etkilidir.
Görüntüyü veren iş arkadaşıma karşı bir hakkım var mı?
Somut olaya göre değişir. Kapalı bir grup yazışmasının izinsiz olarak üçüncü kişilere aktarılması, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması veya haberleşmenin gizliliğinin ihlali kapsamında değerlendirilebilir; ayrıca kişilik haklarının ihlali nedeniyle tazminat gündeme gelebilir.
Grup mesajı nedeniyle işten çıkarılırsam ne talep edebilirim?
Fesih haksız sayılırsa kıdem ve ihbar tazminatı; iş güvencesi kapsamındaysanız işe iade; yazışmaların hukuka aykırı biçimde elde edilip yayılması hâlinde manevi tazminat talep edilebilir.
İşveren olarak elimdeki ekran görüntüsünü nasıl kullanmalıyım?
Görüntünün kim tarafından, hangi cihazdan ve hangi tarihte elde edildiğini tutanakla kayıt altına alın; mümkünse yazışmanın tarafı olan çalışanın beyanını alın ve fesih gerekçesini mesajdan bağımsız delillerle de destekleyin.
7. Sonuç
Sonuç olarak, bir WhatsApp grubunun ekran görüntüsü teknik olarak belgedir; ancak hukuka aykırı biçimde elde edilmişse ispatta dikkate alınamaz. Yargıtay, kaynağı açıklanamayan yazışmalara dayanan feshi haksız saymakta ve bu yazışmaların tek başına delil olarak kullanılamayacağını belirtmektedir. Buna karşılık yazışmanın tarafı olan işçinin kendisine yöneltilen hakareti işverene bildirmesi farklı değerlendirilmekte; bu durumda sataşma nedeniyle haklı fesih kabul edilebilmektedir. İşçi açısından savunma; kaynak, bütünlük ve bağlam itirazlarının doğru sırayla kurulmasına bağlıdır.
İlgili yazılarımız
WhatsApp yazışmaları işten çıkarma sebebi olur mu? · İşverenin WhatsApp denetimi: Samet Ayyıldız kararı · Şirket telefonundaki WhatsApp okunarak işten çıkarma · 2M Hukuk Avukatlık Bürosu
İletişim
2M Hukuk Avukatlık Bürosu · Postane Mahallesi, Seher Sokak No: 18/2, Tuzla / İstanbul
Telefon ve WhatsApp: 0505 390 25 48 — 0551 280 25 48 · E-posta: info@2mhukuk.com
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Anılan kararlar yayımlandıkları kaynaklardaki metinlere dayanmakta olup, kullanılmadan önce UYAP veya resmî karar veri tabanlarından teyit edilmelidir.
