Şirket kurmak ve izin almak: birlikte aranan ama sırası karıştırılan ikili

Türkiye’de iş kurmak isteyen yabancıların en sık birlikte sorduğu iki konu vardır: şirket kuruluşu ve çalışma + ikamet izni. Çoğu kişi bunları tek bir işlem sanır; oysa bunlar ayrı süreçlerdir ve sırası önemlidir. Yanlış sırayla başlamak, reddedilen başvurulara ve kaybedilen zamana yol açar.

Bu rehberde üç kritik noktayı netleştiriyoruz: izinlerin doğru sırası (önce ikamet → sonra yurt içinden çalışma izni), çalışma izninin ikamet izni yerine geçmesi ve hepsinin temelindeki şart: şirketin “gerçek” biçimde faaliyet göstermesi.

Önce ayrımı netleştirin: Sahip olmak ≠ çalışmak

Bir Türk şirketine sahip olmak ile o şirkette fiilen çalışmak farklı şeylerdir:

Pasif ortak / yurt dışından yöneten kişi: Çalışma izni gerekmez.

Türkiye’de fiilen çalışan, sahada yöneten ortak/yönetici: Maaş alsa da almasa da çalışma izni zorunludur.

Şirkete sahip olmak otomatik olarak ikamet veya çalışma hakkı vermez. Türkiye’de yaşayıp şirketinizi bizzat yönetmek istiyorsanız, izin sürecini doğru kurgulamanız gerekir.

İki yol: Yurt dışından mı, yurt içinden mi başvuru?

Çalışma izni başvurusu yabancının nerede olduğuna göre iki şekilde yapılır:

Şirketini Türkiye’de kurup burada yaşayarak yönetmek isteyen yatırımcılar için pratikte en sık kullanılan ve yönetilebilir yol, yurt içinden başvuru yoludur — ama bunun bir ön şartı vardır.

Doğru sıra: Önce ikamet izni → sonra yurt içinden çalışma izni

Yurt içinden çalışma izni başvurusu yapabilmek için yabancının en az 6 ay geçerli ve süresi sona ermemiş bir ikamet iznine sahip olması gerekir. Bu yüzden mantıklı sıralama şudur:

İkamet izni alın. Türkiye’de yasal olarak bulunmanızı sağlayan geçerli bir ikamet izni edinin. (İkamet izni türü ve elde edilebilirliği bölgeye ve duruma göre değişir; başvuru öncesi uygunluğun kontrol edilmesi önemlidir.)

Şirketinizi kurun / aktif hale getirin. Şirketin gerçek faaliyete başlaması, izin değerlendirmesinin temelidir (aşağıda açıklıyoruz).

Yurt içinden çalışma izni başvurusu yapın. Geçerli ikametiniz ve YKN ile e-İzin sistemi üzerinden başvuru yapılır.

Geçerli ikameti olmayan yabancı ise önce konsolosluktan referans numarası alıp yurt dışı yolunu izlemek zorundadır.

Çalışma izni, ikamet izni yerine geçer

Sürecin en pratik avantajı şudur: Geçerli çalışma izni, aynı zamanda ikamet izni yerine geçer. Yani çalışma izniniz onaylandığında, ayrıca bir ikamet izni taşımanız gerekmez; çalışma izni Türkiye’de yasal kalış hakkınızı da kapsar.

Bunun anlamı: İkamet izni, çalışma izni başvurusuna giriş kapısıdır; çalışma izni alındıktan sonra ise yasal kalışınızın dayanağı haline gelir. Bu nedenle ikamet izninizin geçerlilik süresini ve çalışma izni başvuru zamanlamasını birlikte planlamak gerekir.

En kritik şart: Şirketin “gerçek” faaliyet göstermesi

Çalışma izni başvurularında — özellikle şirket ortağı yabancılarda — Bakanlık yalnızca kâğıt üzerindeki bir şirkete değil, gerçek ekonomik faaliyete bakar. Değerlendirmede şu unsurlar belirleyicidir:

Şirket aktif olarak faaliyette olmalıdır. Sadece tabela/kâğıt üzerinde kurulmuş, fiilen iş yapmayan şirketler riske girer.

Vergi ve SGK yükümlülükleri düzenli yerine getirilmelidir.

Yabancı ortağın şirkete kattığı değer ortaya konmalıdır — niçin bu kişinin Türkiye’de çalışması gerektiği gerekçelendirilmelidir.

Pay oranı gerçek bir ekonomik değeri yansıtmalıdır. Çok düşük, sembolik pay oranıyla yapılan başvurular daha sıkı incelenir ve gerekçesi zayıf olanlar reddedilir. Pay oranı yalnızca hukuki değil, stratejik bir unsurdur.

Kısacası: “İzin almak için” göstermelik kurulan şirketler, tam da bu nedenle reddedilir. Sağlam bir başvurunun temeli, gerçek ve gerekçelendirilmiş bir iş yapısıdır.

Şirket ortağı yabancı için çalışma izni kriterleri

Şirket ortağı olarak çalışma izni alacak yabancıda, genel değerlendirme kriterlerinin ortaklara uyarlanmış hali aranır:

Sermaye ve pay: Şirketin ödenmiş sermayesi en az 500.000 TL olmak koşuluyla, yabancının sermaye payı en az 500.000 TL ve ortaklık payı en az %20 olmalıdır.

İstihdam kriteri: Şirket ortaklarında 5 Türk istihdamı şartı, çalışma izninin son 6 ayı için aranır (izin süresinin yaklaşık 7. ayı itibarıyla en az 5 T.C. sigortalı personel).

Muafiyet eşiği: Yabancı ortağın sermaye payı 100.000 USD ve üzerinde ise, mali yeterlilik ve istihdam kriterleri uygulanmaz.

İlgili eşikler ve kat değerleri dönemsel olarak değişebildiğinden, başvuru öncesi güncel kriterlerin teyit edilmesi gerekir.

İzin gerektirmeyen haller (muafiyet)

Her ortak için çalışma izni gerekmez:

Anonim şirketin Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyeleri ve

Anonim şirket dışındaki şirketlerde yönetici sıfatı olmayan ortaklar çalışma izni almak zorunda değildir. Bu kişiler gerektiğinde çalışma izni muafiyeti (en fazla 3 aya kadar) başvurusu yapabilir; muafiyet belgesi, geçerlilik süresince çalışma izni almaksızın çalışma ve ikamet hakkı verir.

Ancak şirkette fiilen ve aktif olarak çalışan yönetici/ortak için çalışma izni zorunludur.

Adım adım süreç (yurt içi yolu)

İkamet izni: Geçerli ve en az 6 ay süreli ikamet izninin edinilmesi.

Şirket yapısının kurulması: Türü, sermaye ve pay yapısının çalışma izni kriterlerine uygun planlanması.

Faaliyetin başlatılması: Vergi/SGK kaydı, gerçek ticari faaliyet ve düzenli yükümlülükler.

e-İzin başvurusu: YKN ile online çalışma izni başvurusu ve belgelerin yüklenmesi.

Değerlendirme: Bakanlığın kriterler ve gerçek faaliyet üzerinden incelemesi.

Sonuç: Çalışma izninin onaylanması — bu izin aynı zamanda ikamet izni yerine geçer.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Şirket ortağıyım, yine de çalışma izni gerekir mi? Şirkette fiilen çalışıyorsanız, evet — zorunludur. Maaş alıp almamanız sonucu değiştirmez. Yalnızca pasif ortaksanız veya muafiyet kapsamındaysanız izin gerekmeyebilir.

Çalışma izni ikamet izni yerine geçer mi? Evet. Geçerli çalışma izni, ikamet izni yerine geçer ve Türkiye’de yasal kalış hakkı sağlar.

Yurt içinden başvuru için ne gerekiyor? En az 6 ay geçerli ve süresi dolmamış bir ikamet izni. Bu olmadan yurt içi başvuru yapılamaz; bu durumda yurt dışından (konsolosluk + referans numarası) yol izlenir.

Düşük pay oranıyla izin alınabilir mi? Zordur. Çok düşük/sembolik pay oranıyla yapılan başvurular daha sıkı incelenir ve gerekçesi zayıf olanlar reddedilebilir. Pay oranı stratejik olarak planlanmalıdır.

Göstermelik (kâğıt üzerinde) bir şirket işe yarar mı? Hayır. Şirketin gerçek faaliyette olması, vergi/SGK yükümlülüklerini düzenli yerine getirmesi ve yabancının kattığı değerin ortaya konması beklenir. Faaliyeti olmayan şirketler reddedilir.

Evlenirsem çalışma izni zorunluluğu kalkar mı? Evlenmek başlı başına çalışma hakkı vermez; fiilen çalışacaksanız ilgili izin süreçleri yine gereklidir.

İzinsiz çalışırsam ne olur? İdari para cezası, sınır dışı (deport) ve giriş yasağı riski doğar. Hem yabancı hem işveren ceza yaptırımıyla karşılaşır.

Sermaye payım 100.000 USD üzerindeyse ne değişir? Bu durumda şirket ortağı yabancı için mali yeterlilik ve istihdam kriterleri uygulanmaz; süreç önemli ölçüde kolaylaşır.

Neden uzman avukat desteği gerekli? — 2M Hukuk Avukatlık Bürosu

Şirket + izin süreci, başarısı doğru sıraya ve doğru yapıya bağlı bir süreçtir. İkamet izni zamanlaması, şirket türü ve pay yapısının çalışma izni kriterleriyle uyumu, gerçek faaliyetin belgelenmesi ve başvurunun gerekçelendirilmesi — bunlardan biri eksik olduğunda başvuru reddedilir, hem zaman hem de masraf boşa gider. Üstelik izinsiz çalışma; ceza, sınır dışı ve giriş yasağı gibi ağır sonuçlar doğurur.

Tuzla merkezli 2M Hukuk Avukatlık Bürosu (Kurucu: Av. Meryem Günay), İstanbul Anadolu Yakası (Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe) ve Kocaeli bölgesinde işletmelere ve yatırımcılara hukuki danışmanlık sunmaktadır. Sanayi, lojistik ve denizcilik yoğunluklu bu bölgede yabancı yatırımcı ve nitelikli işgücü ihtiyacı yüksektir; bürodaki ticari, denizcilik ve şirketler hukuku birikimi, yatırımcının şirket + izin sürecine doğrudan yansır.

2M Hukuk’un bu süreçte sunabileceği destek:

Süreç sıralaması ve zamanlama: İkamet → çalışma izni adımlarının ve geçerlilik sürelerinin doğru kurgulanması.

Şirket yapısı danışmanlığı: Sermaye, pay oranı ve şirket türünün çalışma izni kriterleriyle uyumlu planlanması; gerektiğinde 100.000 USD eşiği gibi avantajların değerlendirilmesi.

Gerçek faaliyetin belgelenmesi: Başvurunun ekonomik gerekçesinin ve yabancının kattığı değerin güçlü biçimde ortaya konması.

Başvuru ve dosya yönetimi: Eksiksiz dosya hazırlığı, e-İzin başvurusu ve süreç takibi.

Ret hâlinde itiraz: İdari itiraz ve gerektiğinde idare mahkemesinde iptal davası süreçlerinin yürütülmesi.

İzin sürecini doğru sırayla, ilk seferde tamamlayın. Şirketiniz üzerinden çalışma ve ikamet izni planlaması için 2M Hukuk Avukatlık Bürosu ile iletişime geçin.