Riskli yapı tespitini kimler yapabilir, hangi kurum ve kuruluşlar yetkilidir? Lisanslı kuruluşlar, görevli mühendisler ve lisans şartları 6306 Uygulama Yönetmeliği’ne göre.

Riskli yapı tespiti, herkesin yapabileceği bir işlem değildir; yalnızca yetkilendirilmiş, yani lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar tarafından gerçekleştirilebilir. Hak sahibinin doğru ve geçerli bir rapor alabilmesi için, tespiti yapan kuruluşun lisanslı olması ve raporda görev alan mühendislerin gerekli şartları taşıması büyük önem taşır. Bu yazıda riskli yapı tespitini hangi kurumların yapabileceğini ve bu kuruluşların taşıması gereken nitelikleri ele alıyoruz.

Tespit Yalnızca Lisanslı Kuruluşlarca Yapılır

Riskli yapılar; Başkanlıkça, İdarece veya Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlar tarafından tespit edilir (Uygulama Yönetmeliği m. 6/1). Lisanslandırılabilecek kurum ve kuruluşlar arasında kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, sermayesinin en az yüzde kırkı kamuya ait şirketler, deprem konusunda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları, 4708 sayılı Kanuna göre izin belgesi almış yapı denetimi ve laboratuvar kuruluşları ile inşaat, jeoloji ve jeofizik mühendisleri odalarına büro tescili yaptırmış kurum ve kuruluşlar yer alır (Uygulama Yönetmeliği m. 6/1). Önemli bir nokta, lisanslı kurum ve kuruluşların herhangi bir alan ile sınırlı olmaksızın ülke genelinde riskli yapı tespiti yapabilmesidir (Uygulama Yönetmeliği m. 6/1).

Tespitte Görev Alacak Mühendislerin Şartları

Lisanslandırılan kuruluşlarda riskli yapı tespitinde görev alacak mühendislerin belirli nitelikleri taşıması gerekir. Bu mühendislerin; ilgili meslek odalarına üyeliklerinin devam ediyor olması, mesleklerinde fiilen en az beş yıl çalışmış olmaları, Başkanlıkça veya Başkanlıkça uygun görülen kuruluşlarca düzenlenecek eğitim programlarına katılmaları ve eğitim sonunda yapılacak yazılı sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alarak başarı belgesi almaya hak kazanmış olmaları gerekir (Uygulama Yönetmeliği m. 6/2). Ayrıca lisanslı kuruluşlarda riskli yapı tespiti için en az bir inşaat mühendisinin görevlendirilmesi mecburidir; ihtiyaca göre birden fazla inşaat mühendisi ile jeoloji veya jeofizik mühendisi de görevlendirilebilir (Uygulama Yönetmeliği m. 6/3).

Aynı Mühendis Birden Fazla Kuruluşta Görev Alabilir mi?

Hayır. Riskli yapı tespitinde görev alacak mühendisler, aynı anda birden fazla lisanslı kuruluşta görev alamaz ve bu kuruluşlara ortak olamazlar (Uygulama Yönetmeliği m. 6/3). Bu kural, tespit sürecindeki bağımsızlığı ve tarafsızlığı korumaya yöneliktir. Tespiti yapan kuruluşun lisanslı olup olmadığı ve raporu düzenleyen mühendislerin yetkili olup olmadığı, raporun geçerliliği bakımından doğrudan önem taşır.

Lisanslı Kuruluş Bilgilerine Nereden Ulaşılır?

Hak sahipleri, tespit yaptıracakları kuruluşun lisanslı olduğunu önceden teyit etmelidir; çünkü lisanssız bir kuruluşça düzenlenen rapor geçerli sayılmaz. Lisanslı kurum ve kuruluşların güncel listesine ve iletişim bilgilerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kaynakları üzerinden ulaşılabilir. Tespit, kentsel dönüşüm sürecinin ilk adımı olduğundan, sürecin bütünü için kentsel dönüşüm sürecinin genel çerçevesi ve tespit kesinleştikten sonraki karar aşaması için kentsel dönüşümde salt çoğunluğun nasıl hesaplandığı yazıları incelenebilir. Mevzuatın güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi takip edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Riskli yapı tespitini kimler yapabilir? Tespit; Başkanlıkça, İdarece veya Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlarca yapılır (Uygulama Yönetmeliği m. 6/1).

Lisanslı kuruluş hangi şehirlerde tespit yapabilir? Lisanslı kurum ve kuruluşlar herhangi bir alanla sınırlı olmaksızın ülke genelinde riskli yapı tespiti yapabilir (Uygulama Yönetmeliği m. 6/1).

Tespitte hangi mühendisler görev alır? En az bir inşaat mühendisi görevlendirilmesi zorunludur; mühendislerin meslekte en az beş yıl deneyimi olması ve eğitim sonu sınavında en az yetmiş puan alarak başarı belgesi alması gerekir (Uygulama Yönetmeliği m. 6/2 ve 6/3).

Aynı mühendis birden fazla lisanslı kuruluşta çalışabilir mi? Hayır. Tespitte görev alacak mühendisler aynı anda birden fazla lisanslı kuruluşta görev alamaz ve ortak olamaz (Uygulama Yönetmeliği m. 6/3).

Neden Uzman Avukat Desteği Gereklidir?

Tespiti yapan kuruluşun lisanslı olup olmadığı ve raporda görev alan mühendislerin yetkili olup olmadığı, raporun geçerliliğini ve sonraki itiraz/dava süreçlerini doğrudan etkiler. Lisans veya yetki eksikliği, raporun hukuken sakatlanmasına yol açabilecek önemli bir itiraz nedeni olabilir. Kentsel dönüşüm; idare hukuku, gayrimenkul hukuku ve sözleşme hukukunun kesiştiği, tek bir usul hatasının dahi büyük hak kayıplarına yol açabildiği çok katmanlı bir süreçtir. Bu nedenle tespit raporunun ve düzenleyen kuruluşun usulüne uygunluğunun alanında uzman bir avukatla değerlendirilmesi büyük önem taşır.

2M Hukuk Avukatlık Bürosu  olarak Türkiye genelinde ve kentsel dönüşümün en yoğun yaşandığı İstanbul başta olmak üzere; İstanbul’un öncelikli dönüşüm ilçeleri Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Ümraniye, Ataşehir, Kadıköy, Sancaktepe ve Küçükçekmece ile Kocaeli’nin Gebze ve Darıca bölgelerinde hizmet veriyoruz. İstanbul kentsel dönüşüm avukatı ve Tuzla kentsel dönüşüm avukatı olarak riskli yapı tespiti ve itiraz süreçlerinde hak sahiplerine hukuki destek sunuyoruz.