Kentsel dönüşümde tahliye edilen malik, kiracı ve hak sahiplerine kira yardımı veya geçici konut verilir mi? Anlaşma şartı, başvuru süresi ve destek türleri.
Riskli yapı tahliye edildiğinde hak sahiplerinin aklına gelen ilk soru, inşaat süresince nerede kalacakları ve kira yardımı alıp alamayacaklarıdır. 6306 sayılı Kanun, tahliye edilen malik, kiracı ve belirli hak sahiplerine çeşitli destekler öngörmüştür. Ancak bu haklardan yararlanmak belirli şartlara ve sürelere bağlıdır. Bu yazıda tahliye sonrası kira yardımı ve geçici konut desteğini ele alıyoruz.
Destek İçin Temel Şart: Anlaşma ile Tahliye
Kanun, kira yardımı ve benzeri destekleri anlaşma ile tahliye şartına bağlamıştır. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı ve yapım için yardım yapılabilir (6306 sayılı Kanun m. 5/1). Buradaki “anlaşma ile tahliye” ifadesi, desteklerden yararlanmanın temel koşuludur. Yardımın usul ve esasları ile yapım için yapılacak yardımın esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir (6306 sayılı Kanun m. 5/1).
Kimler Yararlanabilir?
Destekten yararlanabilecek kişiler geniş tutulmuştur. Malikler, kiracılar ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahipleri, anlaşma ile tahliye halinde geçici konut/işyeri tahsisi ya da kira yardımından yararlanabilir (6306 sayılı Kanun m. 5/1). Ayrıca uygulamanın gerektirmesi hâlinde, Kanun kapsamındaki yapıları kullanmakta olan diğer kişilere de geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı ve yapım için yardım yapılabilir; bu kişilerle yapılacak anlaşmanın, enkaz bedeli ödenmesinin ve faiz desteğinin usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir (6306 sayılı Kanun m. 5/2). Kira yardımı uygulamasının pratik işleyişine dair bir örnek için gecekondu sahibinin kentsel dönüşümde kira yardımı yazısı incelenebilir.
Başvuru Süresi ve Dikkat Edilecekler
Kira yardımı hakkı, süresinde başvurulmazsa kaybedilebilir. Uygulamada kira yardımı başvurusunun, tahliye veya yıkım tarihinden itibaren belirli bir süre (genellikle bir yıl) içinde yapılması gerektiği ve bu sürenin hak düşürücü nitelikte olduğu kabul edilmektedir. Yardım tutarları ile süreleri Bakanlıkça belirlenir, il bazında değişir ve her yıl güncellenir; bu nedenle güncel tutar ve süreler başvuru öncesinde ilgili idareden teyit edilmelidir. Ayrıca aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteğinin birlikte verilmemesi gibi sınırlamalar bulunabilir. Güncel tutar ve başvuru koşulları için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı duyuruları ve e-Devlet takip edilmelidir.
Faiz Desteği ve Diğer Yardımlar
Kira yardımı dışında başka destekler de gündeme gelebilir. Tahliye edilen hak sahipleri, Bakanlıkla protokol imzalayan bankalardan kullanacakları kredilere dönüşüm projeleri özel hesabından faiz desteği alabilir; ancak aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği birlikte verilmez. Kira yardımı ile faiz desteği arasındaki tercih, hak sahibinin durumuna göre değerlendirilmelidir. Mevzuatın güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi takip edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Tahliye edilenlere kira yardımı verilir mi? Evet. Anlaşma ile tahliye edilen malik, kiracı ve yapıda ikamet eden sınırlı ayni hak sahiplerine kira yardımı veya geçici konut/işyeri tahsisi yapılabilir (6306 sayılı Kanun m. 5/1).
Kira yardımının şartı nedir? Temel şart, yapının anlaşma ile tahliye edilmesidir (6306 sayılı Kanun m. 5/1).
Kira yardımı başvurusu ne zaman yapılmalı? Uygulamada başvurunun, tahliye veya yıkım tarihinden itibaren (genellikle bir yıllık) hak düşürücü süre içinde yapılması gerekir; güncel süre ilgili idareden teyit edilmelidir.
Hem kira yardımı hem faiz desteği alınır mı? Hayır. Aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği birlikte verilmez; ikisi arasında tercih yapılır.
Neden Uzman Avukat Desteği Gereklidir?
Kira yardımı ve diğer desteklerden yararlanmak; doğru belgelerle, doğru kuruma ve hak düşürücü süre içinde başvurmayı gerektirir. Tahliye tutanağının usulsüz düzenlenmesi, başvurunun geç yapılması veya belgelerin eksik olması gibi hatalar hakkın tümüyle kaybına yol açabilir. Kentsel dönüşüm; idare hukuku, gayrimenkul hukuku ve sözleşme hukukunun kesiştiği, tek bir usul hatasının dahi büyük hak kayıplarına yol açabildiği çok katmanlı bir süreçtir. Bu nedenle destek başvurularının alanında uzman bir avukatla yürütülmesi büyük önem taşır.
2M Hukuk Avukatlık Bürosu olarak Türkiye genelinde ve kentsel dönüşümün en yoğun yaşandığı İstanbul başta olmak üzere; İstanbul’un öncelikli dönüşüm ilçeleri Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Ümraniye, Ataşehir, Kadıköy, Sancaktepe ve Küçükçekmece ile Kocaeli’nin Gebze ve Darıca bölgelerinde hizmet veriyoruz. İstanbul kentsel dönüşüm avukatı ve Tuzla kentsel dönüşüm avukatı olarak tahliye, kira yardımı ve yıkım süreçlerinde hak sahiplerine hukuki destek sunuyoruz.
