1. Yurtdışında Yapılan Evliliklerin Hukuki Geçerliliği ve Otomatik Tanınma

Yargıtay kararları ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, yurtdışında yetkili yabancı makamlar önünde yapılan evlenmeler Türk hukukunda otomatik olarak tanınmaktadır. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (MÖHUK) 13/2 maddesi gereğince, “evliliğin şekline yapıldığı ülke hukuku uygulanır.” Bu ilke uyarınca, evlenmenin şekli şartları evliliğin gerçekleştiği ülke hukukuna uygunsa, bu evlilik Türkiye’de de geçerli kabul edilir (Yargıtay HGK-2023/470).

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ve 18. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre, yurtdışında yapılan bir evliliğin Türkiye’de geçerli sayılabilmesi için şu şartlar aranmaktadır:

Evlenmenin yapıldığı ülke mevzuatına (şekil yönünden) uygun olması,

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine aykırı olmaması,

Butlanla batıl olmayı gerektiren bir sebebin bulunmaması (Yargıtay 2. HD-2007/6488, 2022/1299K, 2023/5764).

2. Bildirim ve Nüfus Siciline Tescil Şartı

Yargı kararlarında açıkça vurgulandığı üzere, yurtdışında gerçekleşen evliliklerin Türk nüfus siciline tescil edilmemiş olması veya resmi makamlara bildirilmemesi, evliliğin geçerliliğine etki etmez.

Geçerlilik Bakımından: Evlenme iradesinin yetkili yabancı makam önünde açıklanmasıyla evlilik akdi hukuken oluşur. Nüfus kaydının yapılmaması bu akdi geçersiz kılmaz veya “yok” sayılmasını gerektirmez (Yargıtay 2. HD-2008/3494, 2012/1614.

İspat ve Usul Bakımından: Bildirim yapılmaması durumunda evlilik nüfus kayıtlarında görünmese dahi, mahkemeler istinabe yoluyla veya resmi belgelerle evliliğin varlığını tespit ettiğinde bu evliliği hukuken geçerli kabul ederek işlem yapmaktadır (Yargıtay 2. HD-2023/141, 2021/8121).

İdari Yükümlülük: 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. ve 24. maddeleri ile ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca, dış temsilciliklerce yapılan evlenmelerin 30 gün içinde bildirilmesi bir idari yükümlülüktür. Ancak bu bildirim, evliliğin kurucu bir unsuru değil, mevcut durumun idari yoldan tescili niteliğindedir (Uyuşmazlık Mahkemesi-2024/113).

3. Yabancılar ve Mülteciler İçin Özel Durum

Yabancı uyruklu kişilerin veya Türkiye’de geçici koruma/sığınmacı statüsünde bulunanların yurtdışındaki evlilikleri söz konusu olduğunda, 5490 sayılı Kanun’un 8/1 maddesi uyarınca yabancılar kütüğüne tescil zorunluluğu bulunmaktadır. Bu kişilerin evlilik gibi nüfus olaylarını nüfus müdürlüğüne beyan etmeleri ve evliliğin ilgili ülke büyükelçiliklerinden alınacak resmi belgelerle tevsik edilmesi gerekmektedir (Yargıtay 2. HD-2010/2037).

4. Evlilik ve Boşanma Arasındaki Fark

Yurtdışında yapılan evlilikler MÖHUK 13/2 uyarınca otomatik tanınırken, yurtdışında verilen boşanma kararları için durum farklıdır. Yabancı bir mahkemeden alınan boşanma kararının Türkiye’de sonuç doğurabilmesi için Türk mahkemelerinde “tanıma ve tenfiz” davası açılması veya yetkili idari makamlarca tescil edilmesi şarttır (Yargıtay 2. HD-2012/3521).

5. İkincil Kaynak Değerlendirmeleri

İkincil kaynak niteliğindeki kararlar, konuya ilişkin şu ek bağlamları sağlamaktadır:

İdari Tescil Süreci: Danıştay, yurtdışındaki evliliğin nüfus kaydına işlenmesinin “yanlış bir kaydın düzeltilmesi” değil, “var olan durumun idari yoldan tescili” olduğunu ve bunun için mutlaka bir mahkeme kararına gerek olmadığını, idari başvuruyla yapılabileceğini belirtmiştir (Danıştay 10. Daire-2020/6376).

Belge İbrazı Zorunluluğu: Otomatik tanınma ilkesine rağmen, bir dava sürecinde evliliğin varlığına dayanılıyorsa, ilgili yabancı makamlardan alınmış resmi evlilik belgesinin (apostilli ve tercümeli) mahkemeye sunulması ispat açısından zorunludur. Sadece beyan veya Göç İdaresi kayıtları evliliğin ispatı için yeterli görülmeyebilir (Yargıtay 2. HD-2025/1941, 2024/4284).

Tanıma-Tenfiz Usulü: Yabancı aile hukuku kararlarının (özellikle boşanma ve buna bağlı nüfus düzeltmeleri) tescili için MÖHUK 50-59 maddeleri uyarınca kesinleşmiş şerhi, apostil ve noter onaylı tercüme gibi katı usul şartlarının yerine getirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır (Yargıtay 2. HD-2024/5813, 2023/2152).

Sonuç: Yurtdışında yetkili makamlar önünde yapılan evlilikler, Türk kamu düzenine aykırı olmamak kaydıyla yapıldığı andan itibaren Türkiye’de geçerlidir ve otomatik olarak tanınır. Nüfus siciline bildirim yapılması evliliğin geçerlilik şartı değil, idari bir tescil işlemidir; ancak hak kayıplarının önlenmesi ve resmi işlemlerin yürütülebilmesi için bildirim yapılması ve resmi belgelerin muhafazası önem arz etmektedir.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli? | 2M Hukuk Avukatlık Ofisi – İstanbul Anadolu Yakası

Yurtdışında yapılan evliliklerin Türkiye’de tanınması ve nüfus siciline tescili, her ne kadar “otomatik tanınma” ilkesine tabi olsa da uygulamada apostil, tercüme, konsolosluk işlemleri, yabancılar kütüğü ve nüfus kayıtları bakımından ciddi teknik sorunlar içermektedir. Özellikle bildirim yapılmayan evliliklerde, hak sahipliği ve ispat sorunları sıkça yaşanmaktadır.

2M Hukuk Avukatlık Ofisi, İstanbul merkezli olarak Anadolu Yakası, Tuzla, Pendik, Kartal, Aydınlı, Bayramoğlu ve Gebze bölgelerinde;

Yurtdışında yapılan evliliklerin nüfusa tescili,

Yabancılar ve geçici koruma statüsündekilerin evlilik işlemleri,

Tanıma–tenfiz davaları ve idari başvurular,

Apostil ve belge ispatına ilişkin uyuşmazlıklar

konularında uzman ve etkin hukuki destek sunmaktadır. Yurtdışı evliliklerde ileride telafisi güç hak kayıpları yaşamamak için uzman avukat desteği büyük önem taşımaktadır.