Sağanak yağışta sokaktaki rögarlar taşar, yağmur suyu kaldırımdan dükkânın kapısına yönelir ya da kanalizasyon geri tepip bodrum kattaki tuvalet ve giderlerden içeri pis su dolar. Birkaç saat içinde depodaki emtia, makine, mobilya ve dekorasyon kullanılamaz hâle gelir; işyeri günlerce kapalı kalır. Bu tablo İstanbul’un Anadolu Yakası’nda, Kocaeli’de ve Türkiye’nin pek çok kentinde her yağış mevsiminde tekrarlanmaktadır.

Taşınmaz maliki veya kiracı açısından asıl soru, bu zararın kimden ve hangi yolla isteneceğidir. Bu yazıda bodrum katı, dükkânı veya deposu su basan kişinin belediyeden ya da İSKİ, İSU, İZSU, ASKİ ve BUSKİ gibi su ve kanalizasyon idarelerinden tazminat talebini; Anayasa, belediye mevzuatı, Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde, Danıştay, Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararlarıyla birlikte ele alıyoruz.

1. İdarenin Mali Sorumluluğu: Anayasa’nın 125. Maddesi

Bodrum katı veya dükkânı su basan taşınmaz malikinin uğradığı maddi ve manevi zararların belediye ya da bağlı su ve kanalizasyon idarelerinden tazmini; Anayasa’nın idarenin mali sorumluluğuna ilişkin temel kuralı, belediye ve altyapı mevzuatı ile Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil ve kusursuz sorumluluk hükümleri kapsamında değerlendirilmektedir.

Belediyelerin ve su ve kanalizasyon idarelerinin yürüttükleri kamu hizmetinin gereği olan kentsel altyapı tesislerini mevzuata ve standartlara uygun kurmaması, yetersiz bırakması, bakım ve onarımlarını periyodik olarak yapmaması veya tıkanıklıkları gidermemesi hizmet kusuru teşkil eder. Bu kusur ile meydana gelen su baskını zararı arasında nedensellik bağı kurulabildiği ölçüde idarenin tazmin sorumluluğu doğmaktadır.

2. Belediyelerin ve Su-Kanalizasyon İdarelerinin Görevleri

Bu normatif görev alanı, büyükşehirlerdeki su ve kanalizasyon idarelerinin yağış ve kanalizasyon sularının uzaklaştırılmasındaki asli sorumluluğunun yasal dayanağını oluşturur. İstanbul’da İSKİ, Kocaeli’de İSU, İzmir’de İZSU, Ankara’da ASKİ, Bursa’da BUSKİ ve Antalya’da ASAT bu görevi yürütmektedir.

3. Hizmet Kusuru ve Haksız Fiil Sorumluluğu (TBK m. 49)

Yargı mercileri, su baskını neticesinde taşınmaz malikinin ya da kiracısının uğradığı zararlar bakımından sorumluluğu iki ana hukuki zeminde ele almaktadır: hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk (bina ve yapı eseri malikinin sorumluluğu).

Bu karşı oy, uygulamada önemli bir uyarı içerir: Hizmet kusurunun olaydan hemen sonra yaptırılan delil tespiti veya idari tespitlerle belgelenmesi, davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

4. Kanalizasyon Geri Tepmesi ve Tıkanıklık

Kanalizasyon hatlarının yetersiz kalması ve geri tepmesi durumunda da yargı organları idarenin sorumluluğunu kabul etmektedir.

Sakarya BAM kararı, Kocaeli’deki bir uyuşmazlığa ilişkindir ve bölgedeki işyeri sahipleri açısından doğrudan emsal değer taşır.

5. Yapı Maliki Sıfatıyla Kusursuz Sorumluluk (TBK m. 69)

Kanalizasyon şebekeleri, rögarlar ve atık su boruları yapı eseri niteliğinde olduğundan, bunların bakım veya yapım eksikliğinden doğan zararlarda kusursuz sorumluluk hükümleri devreye girmektedir.

6. Zarar İdareden Kaynaklanmıyorsa: İlliyet Bağının Kesilmesi

Zararın idarenin yürüttüğü kamu hizmeti veya altyapı tesislerinden kaynaklanmadığı, tamamen özel mülk içerisindeki fiziki koşullardan ileri geldiği durumlarda nedensellik bağı kurulamayacağından belediyeden tazminat alınamaz.

Bu karar, suyun kaynağının tespitinin davanın kaderini belirlediğini gösterir. Suyun sokaktaki rögardan mı, kamuya ait bir dereden mi, şebeke borusundan mı, yoksa parselin kendi bahçesi, rampası veya çatı drenajından mı geldiği, delil tespitinde bilirkişiye mutlaka sorulmalıdır.

7. Mal Sahibinin Müterafik Kusuru ve Tazminatın İndirilmesi

Yargı içtihatlarında mal sahibinin müterafik kusuruna gerekçe gösterilen temel unsurlar şunlardır:

• İmar mevzuatına aykırılık ve ruhsatsız faaliyet: Taşınmazın ruhsatsız veya tasdikli mimari projesine aykırı inşa edilmesi yahut ruhsatsız faaliyet gösterilmesi.
• Kullanım amacına aykırılık: Onaylı projede sığınak veya otopark olarak görünen alanların işyeri, dükkân veya emtia deposu olarak kullanılması.
• Koruyucu tertibat eksikliği: Atık su ve kanalizasyon geri tepmelerini engellemeye yarayan çekvalf (klape) veya geri tepme bacası taktırılmaması; bina yalıtım eksikliği.

8. Sigorta Tazminatı ve Bakiye Zararın İdareden Talebi

Sigorta şirketinin sigortalı malike yaptığı ödeme zararın tamamını karşılamıyorsa (muafiyet, teminat limiti aşımı veya sigorta kapsamı dışı kalemler bulunması hâlinde), malik kalan bakiye zarar için kusurlu belediye veya su ve kanalizasyon idaresine doğrudan başvurabilir.

Sigortacıların rücu davalarındaki emsal değerlendirmeler

Rücu davaları sigorta şirketleri tarafından açılsa da mahkemelerin belediye ve su idarelerinin kusuruna ilişkin değerlendirmeleri, maliklerin doğrudan açacağı davalara emsal teşkil etmektedir:

• Bursa 3. ATM, E. 2023/75, K. 2023/813 (28.09.2023): İşyerinin yağmur suyu altyapısında eksiklik bulunmadığı, altyapının yetersiz kalması sebebiyle “Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ’nün kusurlu olduğu ve meydana gelen zarardan sorumlu oldukları” tespit edilmiş; sigortalıya ödenen 308.088,29 TL için itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmiştir.
• Yargıtay 11. HD, E. 2009/5731, K. 2010/11872 (22.11.2010): Bodrum katına dolan yağmur suyunun depoya yayılması nedeniyle ASKİ’ye yöneltilen davada “davalının tam kusurlu olduğunu” tespitiyle verilen hüküm onanmıştır.
• Ankara BAM 21. HD, E. 2021/886, K. 2023/1659 (28.11.2023): “kanalizasyon sisteminin bakım, onarım ve işletmesinden sorumlu olan davalı … Genel Müdürlüğünün yaşanan su baskınından ötürü sigortalı aracın hasarlanmasında %100 kusurlu olduğu” kabul edilerek 63.250 TL rücuen tazminata hükmedilmiştir.
• İstanbul 2. ATM, E. 2020/749, K. 2023/393 (03.05.2023): Belediyenin %30, su idaresinin %20 oranında kusurlu olduğu belirlenerek 48.784,03 TL rücuen tazminata, 19.04.2019 temerrüt tarihinden itibaren yasal faiziyle hükmedilmiştir.
• İstanbul 7. ATM, E. 2016/617, K. 2019/330 (21.05.2019): TTK m. 1472’ye dayalı rücu davasında 6.340,50 TL yönünden kısmen kabul kararı verilmiştir.
• Ankara BAM 23. HD, E. 2019/2430, K. 2023/262 (15.02.2023): “iş yerinin bodrum katını yağmur sularının bastığı ve sigortalı kıymetlerin hasarına yol açtığı” ve sigortacının ödediği bedeli “rücuen kusurlu davalı …’den talep edebileceği” yönündeki karara karşı istinaf başvuruları esastan reddedilmiştir.
• Yargıtay 4. HD, E. 2023/10155, K. 2024/7615 (12.09.2024): “işyeri sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkin” davada kabul kararı onanmıştır.

9. Adli Yargı mı, İdari Yargı mı?

Kamu hizmetinin yürütülmesi ve idari eylemler nedeniyle kişisel hakları zarar gören mal sahipleri kural olarak idari yargıda tam yargı davası açar. 2577 sayılı İYUK m. 2/1-b uyarınca idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar tam yargı davasıdır.

Buna karşın su ve kanalizasyon idarelerinin haksız fiil sorumlulukları (TBK m. 49 ve m. 69) sebebiyle adli yargıda (asliye hukuk veya asliye ticaret) görülmüş davalar da mevcuttur: Sakarya BAM 3. HD, E. 2025/307; İstanbul BAM 4. HD, E. 2022/1880 ve E. 2022/312; Yargıtay 4. HD, E. 2023/7531 ve E. 2015/10826 kararları bunun örnekleridir. Sigortacıların rücu davalarının büyük bölümü de asliye ticaret mahkemelerinde görülmüştür.

Uyuşmazlık Mahkemesinin ölçütü

Uyuşmazlık Mahkemesi, plan ve projeye göre yapılan kamu hizmeti tesislerinden doğan zararların idari yargıda; ayni bir hakka müdahale niteliğindeki ve plan ve projeye dayanmayan idari eylemlerden doğan zararların ise haksız fiil olarak adli yargıda çözümleneceği ölçütünü uygulamaktadır (UM, E. 2026/244, K. 2026/226, 04.05.2026). Karayolu dışındaki bir alanda park hâlinde sular altında kalan araç için hizmet kusuruna dayalı rücu davasında da idari yargıyı görevli görmüştür (UM, E. 2025/204, K. 2025/418). Bodrum kat ve dükkân su baskınlarında yağmur suyu ve kanalizasyon altyapısının yetersizliğine dayanan talepler bu ölçüte göre çoğunlukla idari yargıya yönelirken, şebeke borusu patlağı gibi somut bir haksız fiilde adli yargıda görülen kararlar da bulunmaktadır.

10. İdareye Ön Başvuru ve Dava Açma Süreleri

İYUK m. 13/2 uyarınca görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi hâlinde idareye ön başvuru şartı aranmaz.

Su baskını olayından sonra doğrudan idari dava açılamaz. Başvurunun açıkça reddi veya 30 günlük cevap süresinin dolması üzerine 60 günlük genel dava açma süresi içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılmalıdır.

11. Husumet: Kime Karşı Başvurulmalı?

• Büyükşehir sınırlarında: Kanalizasyon, ana kolektör, atık su hatları ve yağmur suyu tahliyesinden doğan zararlarda husumet doğrudan büyükşehir su ve kanalizasyon idaresine (İSKİ, İSU, İZSU, ASKİ, BUSKİ, ASAT vb.) yöneltilmelidir. Yargıtay 4. HD, kanalizasyon geri tepmesinde İZSU’nun sorumluluğuna işaret etmiş, ilçe belediyesine yönelik dava tefrik edilmiştir (E. 2023/7531, K. 2023/12098).
• İlçe veya büyükşehir belediyeleri: Yol kotu düzenlemesi, ızgara yapımı, imar planlama hataları veya dere yataklarının usulsüz kapatılması gibi eylemlerde ilgili belediye hasım gösterilmelidir (Danıştay 8. D., E. 2018/2956, K. 2022/6010).
• Birden fazla idare: Danıştay 8. D.’nin E. 2021/6139 sayılı kararında olduğu gibi büyükşehir belediyesi, su idaresi ve ilçe belediyesi farklı oranlarda birlikte kusurlu bulunabilir; bu nedenle başvuru ve dava, olaya katkısı olabilecek tüm idarelere birlikte yöneltilmelidir.
• Özel kişiler: Zarara komşu parselden gelen su, yapı denetim firması veya müteahhidin hatası da katkıda bulunmuşsa, bunların sorumluluğu adli yargıda ayrıca değerlendirilir (Danıştay 8. D., E. 2017/6312).

12. Faizin Başlangıcı ve Talep Edilebilecek Kalemler

Tam yargı davalarında dava dilekçesindeki tutar ile sonradan artırılan miktara uygulanacak faizin başlangıç tarihi, idarenin temerrüde düştüğü idareye ön başvuru tarihidir.

İki karar arasındaki fark, artırılan kısım için faiz başlangıcının dosyaya göre farklı belirlenebildiğini göstermektedir. Bu nedenle idareye ön başvuru dilekçesinde zararın tüm kalemleriyle ve mümkün olan en gerçekçi tutarla belirtilmesi, faiz kaybı riskini azaltır.

13. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

• Delil tespiti: Olay anındaki su basma seviyesi, suyun giriş kaynağı (yağmur suyu yüzey akışı, rögar taşması, kanalizasyon geri tepmesi veya şebeke borusu patlağı), hasar gören emtia ve taşınmaz hasarı derhal sulh hukuk mahkemesi aracılığıyla delil tespiti yaptırılarak teknik raporla kayıt altına alınmalıdır (HMK m. 400). İstanbul BAM 4. HD’nin E. 2022/312 sayılı kararında Bakırköy 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin delil tespiti dosyası zararın belirlenmesinde esas alınmıştır.
• Fotoğraf, video ve tanık: Sokakta biriken su, taşan rögarlar, tıkalı ızgaralar ve suyun içeri giriş noktası olay anında kayda alınmalı; komşu işyerlerinin de zarar görüp görmediği belgelenmelidir.
• İdareye anlık bildirim: İSKİ ve belediyelerin arıza ve şikâyet hatlarına yapılan bildirimlerin kayıt numaraları saklanmalıdır; bunlar idarenin olaydan haberdar olduğunun ispatında kullanılır.
• Zorunlu idari başvuru: İdari yargıda dava açılmadan önce bir yıllık süre içinde idareye yazılı başvuru yapılmalıdır.
• Ruhsat ve proje kontrolü: Bodrumun onaylı projede hangi amaçla gösterildiği, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının bulunup bulunmadığı ve çekvalf tertibatı önceden kontrol edilmeli; müterafik kusur savunmasına karşı hazırlık yapılmalıdır.
• Sigorta: İşyeri veya konut poliçesinde sel ve su baskını teminatı varsa hasar ihbarı gecikmeden yapılmalı; sigortanın karşılamadığı kısım için idareye ayrıca başvurulmalıdır.
• Kiracının durumu: Emtia ve demirbaş zararı çoğu zaman kiracıya aittir; kiracı kendi zararı için doğrudan talepte bulunabilir. Malik ise taşınmazdaki hasar için başvurur.

14. Yargı Kararları Karşılaştırma Tablosu

15. Sonuç ve Değerlendirme

Tazminat hakkının varlığı: Bodrum katı veya dükkânı su basan mal sahibi; belediyelerin ve bağlı su ve kanalizasyon idarelerinin yağmur suyunu tahliye edememesi, altyapı şebekesindeki tasarım, bakım veya işletme eksikliği, boru patlağı veya kanalizasyon geri tepmesi hâllerinde idarenin hizmet kusuruna veya yapı eseri maliki sıfatıyla kusursuz sorumluluğuna dayanarak maddi ve manevi zararını tazmin ettirebilir.

Müterafik kusur indirimi: Taşınmazın ruhsatsız veya projeye aykırı olması, bodrumun projedeki amacına aykırı şekilde ticari faaliyet veya depo olarak kullanılması yahut atık su geri tepmesini önleyici çekvalf tertibatının takılmamış olması durumunda TBK m. 52 uyarınca malik müterafik kusurlu sayılmakta ve tazminattan bilirkişi marifetiyle belirlenen kusur oranında indirim yapılmaktadır. Ancak bu ihmaller, altyapı hizmetini mevzuata uygun yürütmeyen idarenin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz.

Bakiye zarar: Taşınmaz sigortalı ise ve sigorta şirketi tarafından malike zararın yalnızca bir kısmı ödenmişse, malikin karşılanmayan bakiye zarar için idareye doğrudan başvurma hakkı saklıdır (TTK m. 1472/2).

Usul ve husumet: Büyükşehir belediyesi sınırları dâhilindeki kanalizasyon ve yağmur suyu hatlarından kaynaklanan zararlarda husumet doğrudan su ve kanalizasyon idarelerine yöneltilmelidir. İdari yargıda açılacak tam yargı davalarında İYUK m. 13 gereğince öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde idareye yazılı başvuru zorunludur. Hükmedilecek tazminata uygulanacak yasal faizin başlangıcı kural olarak idarenin temerrüde düşürüldüğü ön başvuru tarihidir.

16. Sık Sorulan Sorular

Bodrum katımı su bastı; belediyeden tazminat alabilir miyim?

Su, yağmur suyu altyapısının yetersizliği, tıkalı rögar ve ızgaralar, kanalizasyon geri tepmesi veya şebeke borusu patlağı gibi idarenin sorumluluğundaki bir nedenden kaynaklanıyorsa evet. Anayasa m. 125 uyarınca idare, kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlüdür.

Belediyeye mi, İSKİ’ye mi başvurmalıyım?

Büyükşehirlerde kanalizasyon ve yağmur suyu hatlarından doğan zararda hasım kural olarak su ve kanalizasyon idaresidir (İstanbul’da İSKİ, Kocaeli’de İSU). Yol kotu, ızgara, imar veya dere yatağı kaynaklı zararlarda ilgili belediye de hasım gösterilir. Birden fazla idarenin birlikte kusurlu bulunabileceği gözetilerek başvuru hepsine yöneltilmelidir.

İdareye başvuru için ne kadar sürem var?

İYUK m. 13 uyarınca zararı öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde idareye yazılı başvuru yapmanız gerekir. İdare 30 gün içinde cevap vermezse veya talebi reddederse, 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılabilir.

Kanalizasyon geri tepti, tuvaletlerden pis su doldu; kim sorumlu?

Yargıtay 4. HD, sokaktaki kanalizasyon hattının aşırı yağışta yetersiz kalıp bina borularına geri tepmesi nedeniyle oluşan zarardan su idaresini sorumlu tutmuştur (E. 2023/7531). Ancak binada geri tepmeyi önleyici çekvalf yoksa tazminattan indirim yapılabilir.

Bodrumu projeye aykırı olarak depo veya dükkân yaptım; tazminat alamaz mıyım?

Tazminat hakkınız ortadan kalkmaz, ancak indirim yapılabilir. Danıştay, projede otopark olan yerin depo olarak kullanılmasını ve ruhsatsız faaliyeti müterafik kusur saymış; davanın tümden reddini ise hukuka aykırı bulmuştur (E. 2017/6312, E. 2018/4625). Kusur oranları bilirkişiyle belirlenir.

Çekvalf (klape) takmamak ne kadar indirime yol açar?

Sabit bir oran yoktur; somut olayda bilirkişi değerlendirir. Kararlarda davacının önlem eksikliği nedeniyle %50 oranında kusurlu bulunduğu örnekler bulunmaktadır (Bursa 2. ATM, E. 2017/1560; Danıştay 8. D., E. 2021/6139).

Sigortam zararın bir kısmını ödedi; kalanını idareden isteyebilir miyim?

Evet. TTK m. 1472/2 uyarınca sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, kalan kısım için sorumlulara başvurma hakkınız saklıdır. Danıştay 8. D., sigortadan alınamayan bakiye zarar için malikin idareye başvurabileceğini ve sigortacının kusurunun malike yüklenemeyeceğini açıkça belirtmiştir (E. 2020/7031).

Manevi tazminat da isteyebilir miyim?

Şartları oluştuğunda evet. Danıştay 8. D., işyeri su baskını dosyasında manevi tazminat şartlarının oluştuğunu belirterek ret kararını hukuka aykırı bulmuştur (E. 2018/4625); başka bir dosyada 5.000 TL manevi tazminata hükmedilen karar onanmıştır (E. 2021/3756).

Faiz hangi tarihten itibaren işler?

Danıştay 8. D., faizin kural olarak idarenin temerrüde düştüğü ön başvuru tarihinden başlayacağını belirtmiştir (E. 2021/6139). Artırılan kısım için ise bazı dosyalarda farklı başlangıç tarihi kabul edilmiştir; bu nedenle ön başvuruda zararın gerçekçi tutarla belirtilmesi önemlidir.

Su kendi bahçemden veya rampamdan geldiyse ne olur?

Zarar tamamen özel mülk içerisindeki fiziki koşullardan kaynaklanıyorsa idareyle nedensellik bağı kurulamaz ve tazminat alınamaz. Danıştay 8. D., suyun dereden değil parselin kendi bahçe ve rampasından geldiği dosyada ret kararını onamıştır (E. 2021/909). Bu nedenle suyun kaynağı delil tespitiyle belgelenmelidir.

Kiracıyım; dükkândaki mallarım zarar gördü. Dava açabilir miyim?

Evet. Emtia, demirbaş ve kazanç kaybı kiracının kendi zararıdır ve kiracı bunlar için doğrudan talepte bulunabilir. Taşınmazın kendisindeki hasar için ise malik başvurur. Her iki talep için de idareye ön başvuru süreleri ayrı ayrı takip edilmelidir.

17. Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Bodrum kat ve dükkân su baskını dosyalarında başarının anahtarı, olayın hemen ardından atılan adımlardır. Suyun kaynağı delil tespitiyle belgelenmezse idarenin hizmet kusuru ispatlanamayabilir; idareye bir yıllık süre içinde başvurulmazsa dava hakkı kaybedilebilir; yanlış idare hasım gösterilirse dava husumetten reddedilebilir. Ruhsat, proje ve çekvalf gibi konularda idarenin müterafik kusur savunmasına karşı önceden hazırlık yapılması ise indirim oranını doğrudan etkiler.

2M Hukuk Avukatlık Bürosu; su baskını nedeniyle zarar gören işyeri, depo ve konut maliklerinin ve kiracıların belediye ile su ve kanalizasyon idarelerine karşı ön başvuru, tam yargı ve tazminat davaları, delil tespiti, bilirkişi raporlarına itiraz ve sigortadan karşılanmayan bakiye zarar taleplerinde çalışmaktadır. Zarar kalemlerinin belgelendirilmesi, kusur oranlarının tartışılması ve faiz başlangıcının doğru kurulması bu süreçte öncelik verdiğimiz konulardır.

Tuzla’daki büromuz başta olmak üzere Pendik, Kartal, Maltepe, Kadıköy, Ataşehir, Ümraniye, Üsküdar, Sancaktepe ve Sultanbeyli gibi Anadolu Yakası ilçeleri ile Gebze, Çayırova, Darıca, Dilovası, İzmit ve Körfez’i kapsayan Kocaeli hattında İSKİ ve İSU’ya karşı yürütülen dosyaları takip ediyoruz. İstanbul’un Avrupa Yakası’ndaki ve Türkiye’nin farklı illerindeki idare ve adliye mahkemelerindeki dosyalar UYAP üzerinden yürütülmekte; yurt dışında yaşayan ve Türkiye’deki işyeri veya konutu su baskınından zarar gören maliklere vekâlet ilişkisi üzerinden destek verilmektedir. Büromuz hakkında ayrıntılı bilgi için 2M Hukuk Avukatlık Bürosu sayfasını inceleyebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut uyuşmazlıkta suyun kaynağı, taşınmazın ruhsat ve proje durumu ile süreler ayrıca değerlendirilmelidir.