Türkiye kıyılarında, özellikle İstanbul’un Anadolu Yakası marinalarında ve Ege–Akdeniz hattında el değiştiren ikinci el teknelerin önemli bir kısmında alıcı ya da satıcı yabancı uyruklu. Bu satışlarda en sık karşılaşılan yanılgı, tekneyi satın almanın ve teknenin Türk bayrağıyla kayıtlı kalmasının aynı şey sanılması. Oysa yabancının tekne sahibi olması ile teknenin hangi bayrağı çekeceği ve hangi kayda gireceği birbirinden ayrı hukuki sorulardır.

Bu yazıda; yabancıların Türkiye’de tekne ve yat edinme imkânını, Türk bayraklı bir teknenin yabancıya satılmasında bayrağın akıbetini ve Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği uyarınca yabancı adına kayıt sürecini, yürürlükteki mevzuat metinleri ve Yargıtay kararları üzerinden ele alıyoruz. Yazı, satıcı ile alıcının satıştan önce netleştirmesi gereken noktaları ve uygulamada sık görülen hataları da içeriyor.

1. Yabancılar Türkiye’de tekne veya yat satın alabilir mi?

Kısa cevap: Evet. Türk hukukunda yabancı gerçek veya tüzel kişilerin tekne ya da yat mülkiyeti edinmesini yasaklayan bir hüküm bulunmuyor. Taşınmazlarda yabancılara uygulanan karşılıklılık ve alan sınırlamalarının teknelerde bir karşılığı yok; tekne, hukuken taşınır maldır.

Belirleyici olan, satın alınan teknenin hangi bayrağı çekeceği, hangi kütük veya sicile kaydedileceği ve Türkiye’de hangi amaçla kullanılacağıdır. Yabancı alıcının önünde, kendi durumuna göre birbirinden farklı sonuçlar doğuran üç temel yol vardır:

2. Bu işlemlerde hangi mevzuat uygulanır?

Yabancıya tekne satışında tek bir kanun yoktur; birkaç farklı düzenleme birlikte uygulanır. Hangisinin devreye gireceği, teknenin boyuna, kullanım amacına ve kaydına göre değişir.

Bağlama kütüğünün kanuni dayanağı, 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 43. maddesidir. Yargıtay, bu hükmün tek bir maddeden ibaret olmasından ve “sicil” kavramının kullanılmamasından hareketle bağlama kütüğünü bir gemi sicili olarak görmemektedir. Bu tespit, aşağıda 8. bölümde anlatacağımız gibi satışın şekli bakımından önemli sonuçlar doğurur.

3. Tekneyi satın almak ile Türk bayrağı çekmek neden ayrı konulardır?

TTK m.940’a göre her Türk gemisi Türk bayrağı çeker ve yalnız Türk vatandaşının malik olduğu gemi Türk gemisidir. Paylı mülkiyette payların, elbirliği mülkiyetinde maliklerin çoğunluğunun Türk vatandaşı olması gerekir. Türk ticaret şirketlerinde ise yönetmeye yetkili olanların çoğunluğunun Türk vatandaşı olması, oy çoğunluğunun Türk ortaklarda bulunması ve anonim şirketlerde payların çoğunluğunun nama yazılı olup yabancıya devrinin yönetim kurulu iznine bağlanması aranır (m.940/4-b).

Bu kurala göre yabancıya ait bir yat, kural olarak “Türk gemisi” değildir. Ancak Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği, küçük ve özel kullanıma mahsus tekneler için bir istisna kurmuştur: Bağlama kütüğüne kayıtlı ticari tekneler ile yabancılara ait özel kullanıma mahsus tekneler, TTK’nın bayrak çekmeye ilişkin hükümlerine bağlı olmaksızın Türk bayrağı çeker (Yönetmelik m.12/3). Bağlama kütüğüne kayıtlı tekne Türk bayrağı çekmek zorundadır ve bu hak geçerli ruhsatname ile ispat edilir (m.12/1-2).

Öğretide ayrıca TTK m.945 uyarınca 18 gros tonilatodan küçük gemiler ile yalnız gezinti ve spor amacına ayrılmış yatların, gemi tasdiknamesi ve bayrak şahadetnamesi olmaksızın Türk bayrağı çekebildiği belirtilmektedir. Bayrak çekme hakkının genel çerçevesini büromuzun TTK’ya göre gemilerin tanımı ve bayrak çekme hakları yazısında ayrıca ele aldık.

4. Türk bayraklı tekne yabancıya satılırsa bayrak ne olur?

4.1. Alıcının Türkiye’de oturma izni varsa

Yönetmeliğin 9. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi, yabancı uyruklu olup oturma izni bulunan gerçek kişilere ait özel kullanıma mahsus teknelerin, TTK’nın bayrak hükümlerine bağlı olmaksızın, talep hâlinde bağlama kütüğüne kaydedileceğini düzenler. Kayıt için istenen belgeler arasında yabancılar bakımından oturma izin belgesi açıkça sayılmıştır (m.16/1-c).

Bu durumda Türk bayraklı tekne, alıcı adına bağlama kütüğünde kalır; yeni malik adına ruhsatname düzenlenir ve tekne Türk bayrağı çekmeye devam eder. Yönetmelik oturma izninin türü konusunda bir ayrım yapmamaktadır; ancak işlem günü geçerli bir izin belgesinin ibrazı gerekir.

Uygulama da bu yöndedir: İzmir Bölge Liman Başkanlığı’nın bağlama kütüğüne ilk kayıt sayfasında yabancı başvuru seçeneği, Türk vatandaşı olmayan ve Türkiye’de oturum müsaadesi bulunan kişiler için öngörülmüştür.

2009 tarihli eski Yönetmelikte yabancıların kaydı ayrıca İdarenin “uygun bulması” şartına bağlanmıştı. 2014 tarihli yürürlükteki metinde, yabancıya ilişkin bentte bu ibare yer almamakta, kayıt talep hâlinde yapılmaktadır.

4.2. Alıcının oturma izni yoksa

Oturma izni bulunmayan yabancı, Yönetmelik m.9/2-a ve m.16/1-c karşısında teknenin bağlama kütüğüne kendi adına kaydını sağlayamaz. Bu durumda teknenin Türk bayrağıyla ve alıcı adına kayıtlı kalması mümkün değildir; tekne, alıcının seçeceği bir devletin siciline kaydedilerek yabancı bayrak çekecektir.

Yönetmelik, bağlama kaydının silinme sebepleri arasında teknenin yurt dışına satılmış olmasını saymış (m.20/1-ç) ve silinen teknenin malikine silinme belgesi verileceğini düzenlemiştir (m.20/5). Yabancı sicillerin büyük bölümü, önceki kaydın kapatıldığını gösteren bu tür bir belgeyi yeni tescil için ister.

4.3. Çifte vatandaşlar ve Mavi Kart sahipleri

Türk vatandaşlığını koruyan çifte vatandaşlar, işlemlerde Türk vatandaşı olarak hareket eder; TTK m.940 bakımından da Türk vatandaşı sayılırlar.

Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlıktan ayrılan kişiler ve kanunda sayılan altsoyları ise 5901 sayılı Kanun m.28 uyarınca, maddede sayılan istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmaya devam eder. İstisnalar; seçme ve seçilme hakkı, muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakkı ve askerlik yükümlülüğüdür. Mavi Kart sahibinin bağlama kütüğü kaydında hangi statüde değerlendirileceği ilgili liman başkanlığından önceden sorulmalıdır.

4.4. Yabancı ortaklı bir Türk şirketi üzerinden alım

Yönetmeliğin yabancılara tanıdığı istisna, metin itibarıyla gerçek kişilerle sınırlıdır (m.9/2-a). Türkiye’de kurulu bir şirket tüzel kişi olarak vergi numarasıyla başvurur (m.16/1-b). Yabancı sermayeli bir şirketin özel kullanıma mahsus teknesinin Türk bayrağıyla kaydında, TTK m.940/4-b’deki yönetim ve oy çoğunluğu şartlarının aranıp aranmayacağı uygulamada tartışmalıdır. Şirket yapısı kurulmadan önce bu konu liman başkanlığıyla netleştirilmelidir; aksi hâlde şirket kurulduktan sonra kayıt yapılamaması riski doğar.

5. Bağlama kütüğü nedir, hangi tekneler kaydedilir?

Bağlama kütüğü; gemi, deniz ve iç su araçlarının kaydedildiği, ana ve yardımcı kütüklerden oluşan elektronik kayıt sistemi ile bu araçlara ait dosyadır (Yönetmelik m.4/1-a). Kütük, liman başkanlıklarında ve liman başkanlığı yetki alanı dışındaki iç sularda belediye başkanlıkları bünyesinde tutulur (m.5) ve kayıtlar GESBİS üzerinden yürütülür (m.15).

30.12.2023 tarihli değişiklikle 2,5 metrenin altındaki özel kullanıma mahsus teknelerin talep üzerine kaydı imkânı kaldırılmış, bu teknelerin mevcut kayıtlarının silinmesi için geçici madde öngörülmüştür (Geçici m.3).

Kütüğe; rehin ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve haciz kararları kaydedilir (m.10). Bu nedenle kütük kaydı, alıcı için teknenin hukuki durumunu gösteren ilk belgedir. İlgisini ispat eden herkes kayıt örneği alabilir (m.23).

6. Yabancı adına bağlama kütüğü kaydı için hangi belgeler istenir?

Kayıt, malikin veya işletenin, vekilinin ya da kanuni temsilcisinin yazılı talebiyle yapılır; talebin yapıldığı tarih, saat ve dakika dilekçeye işlenir ve talep o andan itibaren yapılmış sayılır (m.13/1-2). Eksiklik varsa talep sahibine makul bir süre verilir; giderilmezse talep reddedilir (m.13/3).

Yönetmeliğin 16. maddesi kayıt için genel belgeleri sayar: talep dilekçesi, gerçek kişide kimlik numarası ve tüzel kişide vergi numarası, yabancılar için oturma izin belgesi, hak sahipliğini gösteren adli veya idari mercilerden alınmış resmî belge ve ticari teknelerde tonilato belgesi. Diğer belgeler Bakanlıkça belirlenir ve internet sitesinde ilan edilir.

Liman başkanlıklarının satış işlemleri için yayımladığı uygulama duyurularında, işlemin önce Umurbey sistemi üzerinden “Bağlama Kütüğü Gemi Satış Başvurusu” ile randevu alınarak başlatıldığı belirtilmektedir. Çeşme Liman Başkanlığı’nın duyurusundaki belge listesi şöyledir:

Şirket evrakı olarak imza sirküleri, yetki belgesi, ticaret sicil gazetesi, vergi bilgisi ve son üç ay içinde alınmış faaliyet belgesi istenmektedir. Belge listeleri liman başkanlıkları arasında küçük farklılıklar gösterebileceğinden, işlem yapılacak başkanlığın güncel duyurusu esas alınmalıdır.

7. Satış liman başkanlığında mı, noterde mi yapılır?

30.12.2023 tarihli değişiklikten önce, bağlama kütüğüne kayıtlı teknelerin satışı yalnızca başkanlıklar huzurunda yapılabiliyordu. Yürürlükteki m.14/1 ise mülkiyetin devrini gerektiren işlemlere ilişkin belgelerin başkanlıklar huzurunda veya noterde düzenlenmesini zorunlu tutar. Devir, teknenin kayıtlı olduğu başkanlık dışındaki başka bir başkanlıkta da yapılabilir.

Yönetmeliğe göre başkanlık veya noter dışında yapılan ve mülkiyetin devrini amaçlayan işlemler geçersizdir ve bu işlemlerde hak sahibi görünen kişi adına kayıt yapılmaz. İcra ve İflas Kanunu ile 6183 sayılı Kanun kapsamındaki satışlar saklıdır; bu satışlar sonucunda düzenlenen belgelerle malik değişikliği formu düzenlenerek kayıt yapılır (m.14/1, m.14/5).

8. Adi yazılı sözleşmeyle satılan tekne alıcıya geçer mi? Yargıtay ne diyor?

Yönetmeliğin geçersizlik hükmüne karşın, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bağlama kütüğüne kayıtlı teknelerde mülkiyetin devrine ilişkin farklı bir değerlendirme yapmıştır. Yargıtay 12. HD, 01.06.2022 tarihli, E.2021/10109 K.2022/6648 sayılı kararında ve aynı yöndeki 07.06.2022 tarihli, E.2022/2986 K.2022/6825 sayılı kararında şu tespitlerde bulunmuştur:

• Bağlama kütüğü 655 sayılı KHK’nin tek bir maddesiyle düzenlenmiştir; kanun koyucunun “sicil” kavramını kullanmayarak yeni bir gemi sicili ihdas etmeme amacı açıktır.
• Bir sicile kayıtlı olmayan taşınır niteliğindeki gemilerde mülkiyetin devri Türk Medeni Kanunu’na tabidir; TMK hükmü bir yönetmelikle ortadan kaldırılamaz.
• Bu nedenle bağlama kütüğüne kayıtlı teknelerin devrinde ne TTK m.1001’deki şekle ne de Yönetmeliğin 14. maddesindeki şartlara uyulması gerekir; mülkiyetin devri TMK hükümlerine tabidir.
• Gemilerin haczinde haciz kararının yalnızca kütüğe şerh edilmesi yeterli değildir; geminin fiilen haczedilmesi gerekir. Bu nedenle sadece kütüğe şerh verilmiş bir haciz, istihkak davası bakımından geçerli haciz sayılmamıştır.

Kararlara konu dosyanın ilk derece aşaması, İstanbul Anadolu 3. İcra Hukuk Mahkemesi’nde görülmüştür. Teknenin adi yazılı sözleşmeyle satın alındığını ileri süren üçüncü kişinin istihkak davası, ilk derece mahkemesince devrin başkanlık huzurunda veya noterde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmiş; Yargıtay ise yukarıdaki gerekçelerle kararları bozmuştur.

Bu yaklaşım kanunda da dayanak bulur: TTK m.997/1’e göre Türk Gemi Siciline kayıtlı bulunmayan Türk gemileri üzerindeki mülkiyet ve sınırlı ayni haklara TMK’nın taşınırlara ilişkin hükümleri uygulanır. Aynı maddenin ikinci fıkrası, gemi veya payının devrinde taraflardan her birine, giderleri karşılamak şartıyla devre ilişkin resmî veya imzası noterce onaylı bir senet isteme hakkı tanır. Öğretide ise bağlama kütüğünün niteliği tartışmalıdır; idari yargı ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında kütüğün sicil benzeri değerlendirildiği, Yargıtay’ın ise taşınır hükümlerini uyguladığı belirtilmektedir (Işıklar/Süzel, DEHUKAMDER 2022).

Bu kararlar adi sözleşmeyle satışı güvenli hâle getirir mi?

Hayır. Kararlar, TMK uyarınca zilyetliğin devriyle mülkiyetin geçebileceği yönünde önemli bir içtihat ortaya koysa da, alıcı açısından adi sözleşme üç ayrı risk taşır:

• İspat riski: Aynı dosyanın istinaf aşamasında Bölge Adliye Mahkemesi, adi sözleşmenin tarihine itibar etmemiş; sözleşmede tekne henüz kütüğe kaydedilmemişken kütük numarasının yazılı olmasını, banka dekontlarında yalnızca “tekne” açıklamasının bulunmasını ve teknenin uzun süre satıcı adına kayıtlı kalmasını hayatın olağan akışına aykırı bulmuştur.
• Kullanım riski: Ruhsatname alıcı adına düzenlenmeden tekne sefere çıkamaz; ruhsatnamesi olmayan tekne seferden men edilir (m.18/6, m.27). Kaydı ve ruhsatnamesi yapılmamış teknenin malikinin diğer talepleri de yerine getirilmez (m.18/12).
• Üçüncü kişi riski: Kütükte satıcı adına görünen tekne, satıcının alacaklıları tarafından takip konusu yapılabilir; alıcı mülkiyetini istihkak davasıyla ispatlamak zorunda kalır.

9. Satın almadan önce takyidat ve borç kontrolü nasıl yapılır?

Yabancı alıcının en büyük riski, kütükte veya kütük dışında var olan bir yükü satın almasıdır. Kontrol, ödeme yapılmadan önce ve satış günü ayrı ayrı yapılmalıdır.

• Güncel bağlama kaydı örneği: Rehin, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve haciz kayıtları kütükte görünür (m.10). Noterde yapılacak satışta, satış günüyle aynı tarihli kayıt örneği zorunludur (m.14/2).
• Kütükteki şerhlerin sonucu: Üzerinde haciz veya başka takyidat bulunan tekne, ancak alacaklıların muvafakatiyle kütükten silinebilir (m.22/4). Oturma izni olmayan alıcıya yapılacak satışta, silme işlemi bu nedenle tamamen durabilir.
• Kütükte görünmeyen yükler: Ödenmemiş marina ve çekek alacakları, tamir bedelleri ve bazı deniz alacakları kütüğe yansımayabilir. Gemi adamı ücretleri gibi bazı alacaklar TTK m.1320 vd. uyarınca gemi alacaklısı hakkı doğurabilir ve malik değişse de gemiyi izleyebilir. Marina alacaklarının nasıl takip edildiğini marina ve iskele alacakları yazımızda, deniz alacakları için teknenin nasıl seferden men edilebileceğini ise gemi ihtiyati haczi sayfamızda anlattık.
• Kimlik ve yetki kontrolü: Satıcı şirketse imza yetkisi, birden fazla malik varsa tüm paydaşların katılımı veya usulüne uygun vekâletnameleri kontrol edilmelidir.
• Teknik ve idari belgeler: Ruhsatnamenin geçerlilik süresi, motor seri numarasının kayıtla uyumu, telsiz kaydı ve sigorta poliçesi de satış öncesi listede yer almalıdır.

10. Ruhsatname, ad değişikliği ve süreler

Bağlama kütüğüne kaydedilen her tekneye ruhsatname verilir ve bayrak çekme hakkı bu belgeyle ispat edilir (m.18/1). 30.12.2023 değişikliğiyle yıllık vize sistemi kaldırılmış (m.19 mülga), ruhsatnamenin bir yıl veya katları olmak üzere en fazla beş yıla kadar düzenlenmesi kabul edilmiştir (m.18/2).

Ruhsatname harcı, 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (8) sayılı tarifenin bağlama kütüğü ruhsatnamelerine ilişkin bölümünde düzenlenir. Yönetmeliğin harca ilişkin 25. maddesi ile istisnalara ilişkin 26. maddesi, Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 26.12.2019 tarihli, E.2016/1016 K.2019/7581 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; bu nedenle harç tutarları için Yönetmeliğe değil, her yıl güncellenen tarifeye bakılmalıdır. İdari para cezasına tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir (m.29).

11. Yabancı malik Türk bayraklı tekneyle neler yapabilir, neler yapamaz?

Oturma izniyle bağlama kütüğüne kaydedilen tekne, özel kullanıma mahsus olarak kaydedilir. Bu kayıt, yabancı malike Türk bayrağıyla seyir imkânı verir; ancak ticari kullanım için bir kapı açmaz.

• Yönetmelik m.12/4, yabancı uyruklu kişilere ait tekneler hakkında 815 sayılı Kabotaj Kanunu hükümlerini saklı tutar. Kabotaj Kanunu, Türk sahillerinde bir noktadan diğerine yük ve yolcu taşımayı ve liman hizmetlerini Türk bayraklı gemilere; karasularında taşıtlarla seyrüsefer ve nakliyat yoluyla ticari faaliyeti Türk vatandaşlarına ayırır.
• Bu nedenle yabancı malikin teknesini Türk bayrağı taşıdığı gerekçesiyle ücretli tur veya kiralama (charter) işinde kullanması, Kabotaj Kanunu’na aykırılık oluşturabilir ve idari para cezası ile seferden alıkoyma yaptırımlarını gündeme getirir.
• Özel kullanıma mahsus teknede ticari kullanım amacıyla cins değişikliği yapılması, Yönetmelikte bağlama kaydının silinme sebepleri arasında sayılmıştır (m.20/1-f). Ticari kullanım planı olan alıcının yapıyı baştan buna göre kurması gerekir.

17 Temmuz 2026’dan itibaren: Özel Tekneler Yönetmeliği

RG 17.01.2026 tarih ve 33140 sayılı Özel Teknelerin Donatımı ve Özel Tekneleri Kullanacak Kişilerin Yeterlikleri Hakkında Yönetmelik, RG 03.07.2026 tarih ve 33299 sayılı değişiklikle birlikte 17.07.2026’da yürürlüğe girmiştir. Yabancı malik açısından öne çıkan noktalar şunlardır:

• Amatör denizci belgesi ikiye ayrılmıştır: 10 metreye kadar tekneler için ADB 10, 24 metreye kadar tekneler için ADB 24. Teknenin malik olunması, kullanma yetkisi vermez; dümende yeterlik belgesi bulunan biri olmalıdır.
• Özel tekne, sahibi tarafından kullanma ehliyetine sahip başka bir kişiye noter veya liman başkanlığı onaylı yetki yazısıyla geçici olarak kullandırılabilir. Eş ve çocuklar için düzenlenen yetki yazısında bu onay aranmaz.
• Yetkisiz kullanım ve yeterlik belgesiz kullanım gibi ihlallerde tekne boyunun her metresi üzerinden hesaplanan idari para cezaları öngörülmüştür.
• Yabancıların ADB başvuru şartları ile yabancı ülkelerden alınmış belgelerin geçerliliği konusunda yayımlanan özetler birbirinden farklıdır. Yabancı malikin kendi belgesiyle tekneyi kullanıp kullanamayacağı, Resmî Gazete metni üzerinden ve ilgili liman başkanlığına sorularak teyit edilmelidir.

12. Oturma izni sona ererse tekne kaydı ne olur?

Yönetmelik, yabancı malikin oturma izninin sona ermesinin kayda etkisini açıkça düzenlememektedir. Kayıt şartı olarak oturma izni aranması (m.9/2-a, m.16/1-c), yabancılar adına kayıtlı teknelerin batma, tamir edilemezlik, kaybolma ve yurt dışına satış hâllerinde veya isteğe bağlı olarak silinebileceğine ilişkin hüküm (m.20/2) ve ruhsatname yenilemede istenecek belgeleri Bakanlığın belirlemesi (m.18/2) birlikte okunduğunda, uygulamada ruhsatname yenilenirken güncel oturma izninin istenmesi kuvvetle muhtemeldir.

Bu konu açık bir soru olarak kalmaktadır. Oturma izni sona erecek veya yenilenmeyecek yabancı malikin, ruhsatname süresi dolmadan teknenin satışı, yabancı bayrağa geçiş veya kaydın silinmesi seçeneklerini değerlendirmesi ve ilgili liman başkanlığından yazılı görüş alması önerilir.

13. Yabancı bayrak yolu: Tekne Türkiye’de nasıl kullanılır?

Alıcı tekneyi yabancı bayrakla almayı tercih ederse veya oturma izni bulunmadığı için başka yolu yoksa, Türk hukuku bakımından ilk belirleyici hüküm MÖHUK m.22’dir: Deniz taşıma araçları üzerindeki ayni haklar menşe ülke hukukuna tabidir; menşe ülke, ayni hakların tescil edildiği sicil yeri, sicil yoksa bağlama limanıdır. Yani tekne fiilen Türkiye’de olsa bile, yabancı sicildeki bir teknenin mülkiyetinin devri o sicil devletinin kurallarına (çoğunlukla Bill of Sale ve sicil değişikliği) göre yapılır.

Yabancı bayraklı özel yatların Türkiye’deki kullanımı, seyir izin belgesi (transit log) ile yürür. Deniz Turizmi Yönetmeliği’ne göre bu yatlar Türk liman ve karasularında seyir izin belgesiyle serbestçe seyredebilir (m.42/2) ve ticari amaç taşımamak kaydıyla gezi, spor ve eğlence amacıyla kullanılabilir (m.47/1). 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu m.29 ve Yönetmeliğin 46. maddesi uyarınca belgeli tesislerde beş yıla kadar kalabilen yatların kalış süresi, belirli şartlarla Kültür ve Turizm Bakanlığınca beş yıl daha uzatılabilir.

Yabancı bayraklı teknelerin kalış süresi, belge yenileme ve gümrük boyutu ayrı bir inceleme gerektirdiğinden bu yazıda ayrıntıya girmiyoruz; satış öncesinde bu kalemlerin de maliyet ve takvim planına dâhil edilmesi gerekir.

14. Yabancı alıcı için satış sözleşmesinde bulunması gereken maddeler

Liman başkanlığında veya noterde imzalanan devir belgesi, mülkiyetin geçişine ilişkin resmî belgedir; tarafların ödeme, teslim ve ayıp gibi konulardaki karşılıklı haklarını düzenlemez. Bu nedenle yabancı alıcının, devirden önce ayrıntılı bir satış sözleşmesi imzalaması gerekir.

15. Alıcı yurt dışındaysa: vekâletname, tercüme ve apostil

Yabancı alıcı ya da satıcı işlem günü Türkiye’de bulunamayacaksa, işlem vekil aracılığıyla yürütülebilir. Kayıt talebi malik veya işletenin vekili tarafından da yapılabilir (m.13/1).

• Vekâletname Türk konsolosluğunda veya yabancı ülke noterinde düzenlenebilir. Yabancı noterde düzenlenen vekâletnamenin Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde apostil şerhi taşıması, Türkçeye tercüme ettirilmesi ve tercümenin Türkiye’de noter onayından geçirilmesi gerekir.
• Vekâletnamede teknenin adı, bağlama kütüğü numarası ve bağlama limanı ile birlikte satın alma, devir belgesini imzalama, harç ödeme, ruhsatname alma, ad değişikliği ve gerektiğinde silme talebinde bulunma yetkileri açıkça yazılmalıdır. Genel ifadeli vekâletnameler başkanlık veya noter tarafından yetersiz bulunabilir.
• Noterde yapılacak işlemde Türkçe bilmeyen taraf için yeminli tercüman bulundurulması gerekir; iki dilli sözleşme taslaklarının önceden hazırlanması işlem gününü kısaltır.

16. En sık yapılan hatalar

17. Sık sorulan sorular

Yabancılar Türkiye’de tekne satın alabilir mi?

Evet. Türk hukukunda yabancıların tekne ve yat edinmesini yasaklayan bir hüküm yoktur. Belirleyici olan, teknenin hangi bayrağı çekeceği ve hangi kayda gireceğidir.

Yabancı birinin teknesi Türk bayrağı çekebilir mi?

Türkiye’de oturma izni bulunan yabancı gerçek kişilere ait özel kullanıma mahsus tekneler, talep hâlinde bağlama kütüğüne kaydedilir ve TTK’nın bayrak hükümlerine bağlı olmaksızın Türk bayrağı çeker (Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği m.9/2-a ve m.12/3).

Oturma izni olmayan yabancı Türk bayraklı tekne alabilir mi?

Tekneyi satın alabilir; ancak bağlama kütüğüne kendi adına kayıt yaptıramaz. Bu durumda tekne Türk bayrağıyla kalamaz ve alıcının seçeceği devletin siciline kaydedilir. İşlem sırası liman başkanlığıyla önceden teyit edilmelidir.

Tekne satışı noterde yapılabilir mi?

Evet. 30.12.2023 tarihli değişiklikten sonra bağlama kütüğüne kayıtlı teknelerin devrine ilişkin belgeler başkanlıklar huzurunda veya noterde düzenlenebilir. Noterde satışta, satış günüyle aynı tarihli bağlama kaydı örneğinin alıcıya gösterilmesi zorunludur.

Adi yazılı sözleşmeyle tekne satışı geçerli midir?

Yönetmelik bu işlemleri geçersiz sayar. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi ise 2022 tarihli kararlarında, bağlama kütüğünün gemi sicili olmadığını ve mülkiyetin devrinin TMK hükümlerine tabi olduğunu kabul etmiştir. Buna rağmen adi sözleşme; ispat, ruhsatname ve üçüncü kişi riskleri nedeniyle önerilmez.

Yabancı alıcı için hangi belgeler gerekir?

Pasaport, geçerli oturma izni, vesikalık fotoğraf ve tekne 5 metre ve üzerindeyse ruhsatname harcı makbuzu istenir. Tekne ticari olacaksa vergi levhası ve oda kaydı da gerekir. Güncel liste işlem yapılacak liman başkanlığından teyit edilmelidir.

Satın aldığım teknenin borcu veya haczi olup olmadığını nasıl öğrenirim?

Bağlama kütüğüne rehin, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve haciz kayıtları işlenir; ilgisini ispat eden herkes kayıt örneği alabilir. Marina ve tamir alacakları gibi kütüğe yansımayan borçlar ise ayrıca araştırılmalıdır.

Ruhsatname ne kadar süre geçerlidir?

Ruhsatname bir yıl veya katları olmak üzere en fazla beş yıla kadar düzenlenir. Yenileme başvurusu süre dolmadan en az 15 gün önce yapılmalıdır.

Yabancı malik Türk bayraklı teknesini kiraya verebilir mi?

Özel kullanıma mahsus kayıtlı tekne ticari amaçla kullanılamaz. Ayrıca Yönetmelik yabancılara ait tekneler hakkında Kabotaj Kanunu’nu saklı tuttuğundan, Türk karasularında ücretli taşıma veya kiralama faaliyeti idari yaptırım riski taşır.

Oturma iznim sona ererse teknemin kaydı ne olur?

Yönetmelikte açık bir düzenleme yoktur. Ruhsatname yenilemesinde güncel oturma izninin istenmesi muhtemel olduğundan, izin sona ermeden önce satış, yabancı bayrağa geçiş veya kaydın silinmesi seçenekleri değerlendirilmelidir.

Mavi Kart sahibi Türk bayraklı tekne alabilir mi?

Mavi Kart sahipleri, 5901 sayılı Kanun m.28’de sayılan istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır. Bağlama kütüğü kaydında hangi statüde işlem yapılacağı ilgili liman başkanlığından önceden teyit edilmelidir.

Satın aldığım tekneyi başkasına kullandırabilir miyim?

17.07.2026’da yürürlüğe giren Özel Tekneler Yönetmeliği’ne göre özel tekne, kullanma ehliyetine sahip başka bir kişiye noter veya liman başkanlığı onaylı yetki yazısıyla geçici olarak kullandırılabilir; eş ve çocuklar için bu onay aranmaz. Bu yetki yazısı satış işlemi değildir ve ücret karşılığı kiralamaya da imkân vermez.

18. Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Yabancıya tekne satışı, ilk bakışta liman başkanlığında birkaç imzayla tamamlanan basit bir işlem gibi görünür. Gerçekte ise aynı satışta TTK’nın bayrak hükümleri, Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği, Kabotaj Kanunu, MÖHUK ve çoğu zaman yabancı bir ülkenin sicil kuralları birlikte uygulanır. Oturma izninin işlem günü geçerli olup olmadığı, silme belgesinin hangi aşamada alınacağı, kütük dışı alacakların araştırılması ve ödemenin devirle eşzamanlı yapılması gibi ayrıntılar, satışın sorunsuz tamamlanmasını ya da yıllar sürecek bir istihkak veya iade davasını belirler. 2M Hukuk, deniz ticareti hukuku çalışma alanında; satış öncesi kütük ve takyidat incelemesi, iki dilli satış sözleşmesi hazırlığı, liman başkanlığı ve noter süreçlerinin takibi ile satış sonrası doğan uyuşmazlıklarda alıcı ve satıcıya danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktadır.

Büromuz, Tuzla merkezli olarak İstanbul Anadolu Yakası’nda Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir, Ümraniye ve Üsküdar ile Kocaeli’de Gebze, Çayırova, Darıca, Dilovası, Körfez ve İzmit’teki marina ve tersane bölgelerine yakın konumdadır. Bununla birlikte Ege ve Akdeniz kıyılarındaki marinalarda bulunan teknelere ilişkin işlemlerde ve alıcı ya da satıcının yurt dışında yaşadığı dosyalarda da Türkiye genelinde hizmet verilmektedir. İngilizce, Fransızca ve Arapça yazışma imkânı, yabancı müvekkillerin süreci kendi dillerinde takip edebilmesini sağlar. Büromuz hakkında ayrıntılı bilgiye kurumsal sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Tekne satışlarında hataların büyük kısmı, satıştan sonra değil, kapora ödenirken yapılır. Bu nedenle teknenin bayrak ve kayıt yolu, alıcının yabancı statüsü ve ödeme kurgusu satış görüşmeleri başlamadan önce birlikte değerlendirilmelidir. Bu inceleme, hem alıcıyı kayıt yapılamayan bir tekneyle baş başa kalmaktan hem de satıcıyı, satıştan sonra adına kayıtlı kalan bir tekne nedeniyle doğabilecek sorumluluklardan korur.