Mal paylaşımı davasının boşanma davasıyla birlikte açılma zorunluluğu ve usulü
1. Genel Kural ve Davanın Niteliği
Yargıtay kararları uyarınca, mal rejiminin tasfiyesi (mal paylaşımı) davasının boşanma davasıyla birlikte açılması zorunlu değildir. Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasının eki (fer’îsi) niteliğinde bir dava değildir. Bu nedenle eşler, tasfiyeyi boşanma davası ile birlikte talep edebilecekleri gibi, boşanma kararı kesinleştikten sonra zamanaşımı süresi içerisinde ayrı bir dava olarak da açabilirler (Yargıtay HGK-2019/335 K, 2024/7 .
2. Birlikte Açılma Durumunda Usul ve “Bekletici Mesele” Uygulaması
Mal paylaşımı davası boşanma davasıyla birlikte açıldığında veya boşanma davası derdest iken açıldığında, mahkemelerin izlemesi gereken usul Yargıtay içtihatlarıyla netleştirilmiştir:
Tefrik Zorunluluğu: Boşanma davası ile mal rejimi davası birlikte açılmışsa, mal rejimi davasının tefrik edilerek (ayrılarak) ayrı bir esasa kaydedilmesi gerekmektedir (Yargıtay HGK-2017/1673 , 2. HD-2009/7767).
Görülebilirlik Ön Koşulu: Mal rejiminin tasfiyesine karar verilebilmesi için eşler arasındaki mal rejiminin sona ermiş olması şarttır. TMK m. 225/2 uyarınca, boşanma kararı verilmesi halinde mal rejimi dava tarihinden itibaren sona erer. Ancak tasfiyenin yapılabilmesi için boşanma hükmünün kesinleşmesi bir “görülebilirlik ön koşulu”dur (Yargıtay 3. HD-2024/2885 , 8. HD-2013/23669 K).
Bekletici Mesele: Tefrik edilen mal rejimi davasında, boşanma davasının sonucu “bekletici mesele” yapılmalıdır. Boşanma davası reddedilirse mal rejimi sona ermeyeceğinden tasfiye davası da reddedilir; boşanma kabul edilir ve kesinleşirse tasfiye davasının esasına girilir (Yargıtay 8. HD-2013/11522 K, 2. HD-2022/8976).
3. Zamanaşımı Süreleri
Yargıtay kararlarında zamanaşımı konusunda iki farklı yaklaşım görülmekle birlikte, güncel ve baskın görüş 10 yıllık süreyi esas almaktadır:
10 Yıllık Genel Zamanaşımı: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili dairelerin güncel kararlarına göre, mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan alacak davaları TBK m. 146 uyarınca 10 yıllık genel zamanaşımı süresine tabidir. Bu süre, boşanma hükmünün kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar (Yargıtay HGK-2017/1673 K, 8. HD-2016/6818 K, 2. HD-2022/11249 K).
1 Yıllık Süre (Eski Uygulama/İstisnai Kararlar): Bazı kararlarda TMK m. 178’e atıfla 1 yıllık zamanaşımı süresi uygulanmışsa da (Yargıtay 8. HD-2009/6109 , 2009/4306), güncel içtihatlar bu sürenin mal rejimi davalarını kapsamadığı yönündedir.
4. Anlaşmalı Boşanma ve Mal Paylaşımı
Eşler, anlaşmalı boşanma davasında mal rejiminin tasfiyesi konusunda da anlaşma yapabilirler. Ancak tarafların sadece anlaşmalı olarak boşanmış olmaları, aralarındaki mal rejimini tasfiye ettikleri anlamına gelmez. Eğer boşanma protokolünde veya duruşmadaki beyanlarda mal rejimine ilişkin açık bir feragat veya düzenleme yoksa, boşanma sonrası tasfiye davası açılması mümkündür (Yargıtay HGK-2024/78. HD-2016/21959 .
5. İkincil Kaynaklar ve Özel Durumlar
Aşağıdaki hususlar karar metinlerindeki sınırlı bilgiler ve özel durumlar kapsamında ikincil kaynak olarak değerlendirilmiştir:
Yabancı Mahkeme Kararları ve Tanıma/Tenfiz: Yabancı mahkemelerden alınan boşanma kararlarında, mal rejimi tasfiyesi davası için 10 yıllık zamanaşımı süresi, yabancı ilamın kesinleşme tarihinden değil, Türkiye’deki “tanıma veya tenfiz” kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlar. Tanıma/tenfiz süreci tamamlanmadan Türkiye’de tasfiye davası açılması durumunda, tanıma davasının sonucu bekletici mesele yapılmalıdır
Dava Tarihinin Belirlenmesi: Boşanma davası ile birlikte açılıp sonradan tefrik edilen davalarda, zamanaşımı ve hak doğumu açısından esas alınan tarih, tefrik tarihi değil, boşanma davası ile birlikte talebin ileri sürüldüğü ilk dava tarihidir (Yargıtay 2. HD-2022/11249 ).
Hukuki Yarar Yokluğu: Henüz açılmış bir boşanma davası yokken veya evlilik birliği devam ederken açılan mal rejimi tasfiyesi davaları, hukuki yarar yokluğu veya görülebilirlik ön koşulu oluşmadığı gerekçesiyle reddedilmektedir (Yargıtay 17. HD-2016/2835
Mal paylaşımı davası boşanma davasıyla birlikte açılmak zorunda mı?
Hayır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre mal rejiminin tasfiyesi davasının boşanma davasıyla birlikte açılması zorunlu değildir. Mal paylaşımı davası, boşanma davasının fer’îsi (eki) değildir. Boşanma kesinleştikten sonra, zamanaşımı süresi içinde ayrı bir dava olarak da açılabilir.
Boşanma davası devam ederken mal paylaşımı davası açılırsa ne olur?
Bu durumda mahkeme, mal paylaşımı davasını tefrik eder ve boşanma davasının sonucunu bekletici mesele yapar. Boşanma davası reddedilirse → mal rejimi sona ermeyeceği için tasfiye davası da reddedilir. Boşanma kabul edilip kesinleşirse → mal paylaşımı davasının esasına girilir.
Mal paylaşımı davası için zamanaşımı süresi kaç yıldır?
Güncel ve baskın Yargıtay uygulamasına göre 10 yıllık genel zamanaşımı uygulanır. Bu süre, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Eski bazı kararlarda geçen 1 yıllık süre, artık mal rejimi tasfiyesi davaları için geçerli kabul edilmemektedir.
Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?
Mal paylaşımı davaları, uygulamada en teknik ve hata kaldırmayan aile hukuku davaları arasındadır. Özellikle şu riskler söz konusudur:
Mal paylaşımı davasının yanlış zamanda açılması nedeniyle hukuki yarar yokluğu
Tefrik, bekletici mesele ve kesinleşme süreçlerinin hatalı yönetilmesi
Zamanaşımı süresinin yanlış hesaplanması
Anlaşmalı boşanma protokolündeki muğlak feragat ifadeleri nedeniyle hak kaybı
Boşanma davası ile mal paylaşımı davası arasındaki stratejik bağın kurulamayışı
Bu nedenle, özellikle Tuzla boşanma avukatı, Tuzla mal paylaşımı avukatı ve Tuzla aile avukatı alanında deneyimli bir hukuk bürosu ile çalışmak, telafisi imkânsız hak kayıplarını önler. İstanbul genelinde, özellikle Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe ve Anadolu Yakası odaklı mal paylaşımı ve boşanma davalarında, bu alana yoğunlaşmış bir ekip tarafından dosyanın yürütülmesi kritik önemdedir. Bu kapsamda, boşanma ve mal rejimi tasfiyesi davalarında uzmanlığıyla öne çıkan 2M Hukuk Avukatlık Bürosu, Yargıtay içtihatlarına uygun stratejik dava yönetimi ile süreci güvenli şekilde yürütmektedir.
Mal paylaşımı davası boşanmayla birlikte açılmak zorunda değildir
Birlikte açılırsa tefrik + bekletici mesele uygulanır
10 yıllık zamanaşımı boşanma kesinleşmesiyle başlar
Yanlış usul = ciddi hak kaybı
Uzman aile hukuku avukatıyla çalışmak zorunluluk niteliğindedir
