Sel sularında saatlerce kalan bir araçta motor, şanzıman, elektronik beyin ve döşeme aynı anda zarar görür. Eksper raporu çoğu zaman aynı sonuca varır: onarım ekonomik değil, araç pert. Bu noktadan sonra araç sahibinin karşısına üç kalem çıkar: aracın olay günkü rayiç değeri, hasarlı hâliyle sovtaj (hurda) değeri ve çoğu zaman yanlış biçimde talep edilen değer kaybı. Tazminatın ne kadar olacağı, bu üç kalemin doğru kurulmasına bağlıdır.

Bu yazıda sel nedeniyle pert olan aracın tazminat hesabını; Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Karayolları Trafik Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde, rayiç değerin nasıl tespit edildiği, sovtajın ne zaman düşüleceği, hurdanın kimde kalacağı ve pert araçta neden ayrıca değer kaybı istenemeyeceği sorularıyla ele alıyoruz. Büromuzun taradığı Yargıtay, bölge adliye mahkemesi ve ilk derece kararları, somut rakamlarıyla birlikte aktarılmıştır.

1. Pert Araç Tazminatında Hukuki Çerçeve

Sel veya su baskını gibi doğal afetler ile kazalar neticesinde ağır hasar gören ve tamiri teknik veya ekonomik olarak mümkün bulunmayan motorlu araçların tazminat süreçlerinde rayiç bedel, sovtaj (hurda) bedeli ve değer kaybı kalemlerinin hesabı temel hukuki uyuşmazlık konularını oluşturmaktadır. Bu uyuşmazlıklar temel olarak şu kanunlar çerçevesinde çözümlenmektedir:

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m. 49, 50, 51 (zararın kapsamı ve ispatı),
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — m. 1427, 1459, 1460, 1461 (sigorta tazminatı ve zenginleşme yasağı),
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — m. 90 (zorunlu sigorta tazminatlarında uygulanacak hükümler),
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 266 (bilirkişi).

Sel hasarında tazminat iki farklı ilişkiden doğabilir. Birincisi, poliçede sel ve su baskını teminatı bulunan kasko sigortasıdır; burada TTK’nın sigorta hükümleri ve kasko genel şartları uygulanır. İkincisi, zarar yağmur suyu altyapısının yetersizliği gibi bir kusurdan doğmuşsa sorumlu idareye veya üçüncü kişiye karşı haksız fiil veya hizmet kusuru esasına dayanan taleptir; burada TBK’nın tazminat hükümleri esas alınır. Rayiç, sovtaj ve değer kaybı hesabı her iki ilişkide de aynı mantıkla yapılır.

İncelenen yargı kararlarında sel hasarına özgü, müstakil veya farklılaştırılmış bir hesaplama yöntemi açıklanmamıştır. Yargı organları sel, su baskını, trafik kazası veya harici etkenlerle tamiri ekonomik olmayacak derecede ağır hasara uğrayan tüm araçlarda genel pert-total, rayiç değer tespiti, sovtaj indirimi ve değer kaybının reddi ilkelerini yeknesak biçimde uygulamaktadır. Bu nedenle aşağıdaki kararların büyük bölümü trafik kazasına ilişkin olsa da sel kaynaklı pert dosyalarına doğrudan uygulanabilir niteliktedir.

2. İlgili Kanun Hükümleri

Türk Borçlar Kanunu: Zararın kapsamı ve ispatı

Türk Ticaret Kanunu: Tazminat ilkesi ve zenginleşme yasağı

Sigorta hukuku bakımından zarar sigortalarının temel dayanağını zenginleşme yasağı ve tazminat ilkesi oluşturur:

Karayolları Trafik Kanunu m. 90

KTK m. 90 uyarınca zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir; söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanunda düzenlenmeyen hususlar hakkında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Maddeye 7327 sayılı Kanun’la (9.6.2021) eklenen bir cümle ve bir fıkra, Anayasa Mahkemesinin 29.12.2022 tarihli E. 2021/82, K. 2022/167 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle genel şartlardaki hesaplama yöntemleri, TBK’nın gerçek zarar ilkesini sınırlayacak biçimde uygulanamaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 266

3. Araç Ne Zaman Pert Sayılır? Ekonomik Onarım Sınırı

Aracın pert-total işlemine tabi tutulabilmesi için onarımın teknik ya da ekonomik olarak rasyonel bulunmaması şarttır. Sel olaylarında motor, elektronik aksam ve iç donanımın su altında kalması nedeniyle onarım masraflarının aracın olay tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değerini aşması ya da onarım bedelinin ekonomik olmayacak oranda yüksek olması durumunda araç tam hasara uğramış kabul edilir.

Onarım giderlerinin araç değerini aşması

Yüzde 50 eşiği ve ekonomiklik değerlendirmesi

İzmir 6. ATM kararındaki ikinci ölçüt pratikte önemlidir: Onarım bedeli + sovtaj değeri > rayiç değer ise, aracı onarmak yerine hurdasını satıp rayiç bedeli almak ekonomik olarak daha mantıklıdır. Sel hasarlarında elektronik aksamın tamamen değiştirilmesi gerektiği için bu eşik çoğu zaman kolayca aşılır.

Ekonomiklik objektif ölçütlere göre belirlenir

Kasko genel şartlarında tam hasar

Kasko uygulamasında da onarım masraflarının aracın değerini aştığı durumlar tam hasar olarak değerlendirilir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nın tam hasara ilişkin hükmü, hurdanın sigortacıya bırakılması hâlinde aracın değerinin tamamının, sigortalıda kalması hâlinde ise rayiç değer ile hasarlı değer arasındaki farkın ödenmesini öngörmektedir. Poliçede rayiç değerin belirlenmesine ilişkin özel bir yöntem veya referans öngörülmüşse, bu düzenleme de ayrıca dikkate alınmalıdır. Sel ve su baskını teminatının poliçede bulunup bulunmadığı ve sel hasarları için muafiyet uygulanıp uygulanmayacağı, tam hasar hesabından önce kontrol edilmesi gereken ilk noktadır.

4. Rayiç Bedel Nasıl Tespit Edilir?

HMK m. 266 uyarınca teknik uzmanlığı haiz bilirkişiler marifetiyle aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, hasar geçmişi, genel kondisyonu ve olay tarihindeki serbest piyasa koşulları ile emsal satış bedelleri incelenerek olay anındaki ikinci el piyasa rayiç değeri tespit edilir.

Rayiç değere itirazda nelere dikkat edilmeli?

• Rayiç değer, olay tarihine yakın tarihli ve aynı marka, model, yıl, donanım ve yakın kilometredeki araçların ilanları ve satış bedelleriyle karşılaştırılmalıdır.
• Eksperin yalnızca tek bir kaynağa veya genel değer listelerine dayanması yeterli görülmemelidir; mahkemeler emsal araştırmasının piyasa koşullarıyla uyumlu ve makul olmasını aramaktadır.
• Aracın olay öncesi bakım kayıtları, ekspertiz raporları, ek donanımları ve hasarsızlık durumu belgelenmelidir; bunlar rayiç değeri yükselten olgulardır.
• İzmir BAM 11. HD’nin 2021/125 E. sayılı kararında olduğu gibi emsal araştırması yapılmadan belirlenen rayiç, bilirkişi raporuna itirazda ilk eleştiri noktası olmalıdır.

5. Sovtaj İndirimi ve Gerçek Zarar Formülü

TTK m. 1459 ve 1461’deki tazminat ve zenginleşme yasağı ilkeleri ile TBK m. 49 ve 50 uyarınca zarar görenin gerçek zararı şu formülle belirlenir. Tüm kararlarda yeknesak olarak benimsenen formül şudur:

Kararlardaki rakamsal örnekler

Tablodaki oranlara bakıldığında sovtajın rayiç değerin yaklaşık %18’i ile %72’si arasında değiştiği görülür. Bu geniş aralık, sovtaj değerinin de tıpkı rayiç değer gibi denetlenmesi gereken, itiraza açık bir kalem olduğunu gösterir. Sel hasarlı araçlarda hurdanın piyasa değeri, motor ve elektronik aksamın tamamen kullanılamaz hâle gelmesi nedeniyle çoğu zaman kaza hasarlı araçlardan daha düşüktür; sovtajın yüksek gösterilmesi, araç sahibine ödenecek tutarı doğrudan azaltır.

6. Hurda Kimde Kalacak? Sovtaj Tercihi ve Kasko Uygulaması

Kasko poliçesi kapsamında sel ve su baskını teminatı bulunuyorsa, poliçe genel ve özel şartları, muafiyet hükümleri ve sovtajın sigortacıya terk edilip edilmeyeceği titizlikle incelenmelidir. Hurda sigorta şirketine bırakılıyorsa aracın tam rayiç bedeli; hurda hak sahibinde kalıyorsa rayiç bedelden sovtaj düşülerek bakiye zarar talep edilmelidir.

Uygulamada en çok yaşanan sorun, sigortacının araç sahibine sormadan yüksek bir sovtaj değeri belirleyip bunu rayiçten düşmesi ve hurdayı araç sahibinde bırakmasıdır. 13.10.2026 tarihinde Hukuki Haber’de yayımlanan bir değerlendirmede aktarılan Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararlarına göre hurdanın kimde kalacağına sigortalının karar vermesi gerekmektedir:

• Yargıtay 4. HD, E. 2024/13750, K. 2025/32 (06.01.2025): Sigortalının hurdayı kimin alacağı yönünde tercihi alınmadan yapılan sovtaj kesintisi nedeniyle karar bozulmuştur.
• Yargıtay 4. HD, E. 2023/5134, K. 2025/3306 (26.02.2025): Hurdanın sigortacıya bırakılması hâlinde hükmün hurda veya trafikten çekme belgesinin teslimine bağlanması gerektiği belirtilmiştir.
• Yargıtay 4. HD, E. 2022/16302, K. 2024/13865 (26.12.2024) ve E. 2024/9287, K. 2025/13535 (02.10.2025): Sigortalının aracı elinde tuttuğu ve sovtajın düşüldüğü durumlarda hurda belgesi şartı aranmayacağı kabul edilmiştir.

Aynı değerlendirmede ihale yoluyla belirlenen hurda tekliflerinin sigortalıyı bağlamadığı, bilirkişi incelemesinde yalnızca bir veri olarak dikkate alınabileceği ve ihale alıcısının bedeli ödememesi hâlinde bu riskin sigortacıya ait olabileceği ileri sürülmektedir. Kasko genel şartlarındaki tam hasar düzenlemesinin, sigortacının bildirdiği sovtaj değerini belirli bir süre için garanti ettiği yönünde yorumlandığı da belirtilmektedir. Bu nedenle sigortacıdan gelen sovtaj teklifine hemen onay verilmemeli; hurdanın sigortacıya bırakılması ile araç sahibinde kalması seçenekleri net tutarlar üzerinden karşılaştırılmalıdır.

7. Değer Kaybı Nedir ve Ne Zaman Doğar?

Değer kaybı, onarımı ekonomik olan araçlarda, aracın usulüne uygun tamir edilmesinden sonra dahi kaza veya hasar öncesi ikinci el piyasa değeri ile onarılmış hâli arasındaki değer farkını ifade eden bir zarar kalemidir.

Sel hasarında onarımın ekonomik bulunduğu durumlarda değer kaybı özellikle önem taşır: Su basmış olduğu bilinen bir aracın ikinci el piyasada alıcı bulması zorlaşır. Ancak değer kaybı kural olarak kasko teminatı dışındadır; aksine sözleşme yoksa TTK m. 1453/2 uyarınca dolaylı zararlar kapsama girmez. Değer kaybı, daha çok sel zararına yol açan idareye veya üçüncü kişiye karşı haksız fiil esasına dayanan taleplerde gündeme gelir.

8. Pert Olan Araçta Neden Ayrıca Değer Kaybı İstenemez?

Sel veya kaza sonucunda pert-total işlemine tabi tutulan araçlarda araç onarılmayıp ekonomik varlığı sona erdirildiğinden ve zarar görene aracın olay tarihindeki hasarsız rayiç bedeli (sovtaj indirimi sonrası net tutar) ödendiğinden ayrıca değer kaybı zararı doğmaz. Yargı kararları bu konuda yeknesaktır:

• Konya BAM 3. HD, E. 2025/1910, K. 2025/1964: “Aracın pert olarak değerlendirilmesi halinde ayrıca değer kaybı oluşmayacağı hususu da göz önünde bulundurulmalıdır.”
• Bursa 1. ATM, E. 2021/97, K. 2022/28: “pert olan araç için değer kaybı talep edilemez”
• İzmir BAM 11. HD, E. 2021/1993, K. 2024/1220: İlk derece mahkemesinin “aracın tamirinin ekonomik olmaması nedeniyle pert kabul edilerek sovtaj bedelinin rayiç bedelinden indirilmesi suretiyle tazminat miktarının hesaplanmasına, araç pert kabul ediliğinden değer kaybı zararının oluşmamasına” yönündeki yaklaşımı onanmış ve istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.
• İzmir 3. ATM, E. 2024/135, K. 2025/280: “pert işlemine tabi tutulan araçlarda hasar yanında ayrıca değer kaybından söz edilemeyeceğinden” değer kaybı talebi reddedilmiştir.
• İzmir BAM 11. HD, E. 2021/125, K. 2023/1412: “aracın pert olarak kabul edilmesi nedeniyle değer kaybı oluşmayacağı tespit edilmiştir.”
• İzmir 6. ATM, E. 2019/786, K. 2019/698: Bilirkişi raporundaki “pert olan araçta değer kaybı oluşmasının mümkün bulunmadığı” tespiti benimsenmiştir.
• Konya BAM 3. HD, E. 2022/2485, K. 2023/268: Pert durumlarında “araç hasarı ve değer kaybı gibi taleplere hükmedilemeyecektir” ilkesi vurgulanmış; bakiye zararın “aracın kaza tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değerinden sovtaj bedeli mahsup edilerek” bulunacağı belirtilmiştir.
• Diyarbakır ATM, E. 2024/1506, K. 2025/904: Bilirkişinin “dava konusu …plakalı aracın ağır hasarlı-pert olması nedeniyle değer kaybının olmayacağı” görüşü doğrultusunda değer kaybı istemi reddedilmiştir.
• Kayseri 1. ATM, E. 2024/773, K. 2025/923: Bilirkişi raporundaki “pert total işlemi uygulanması gerektiği, bu nedenle değer kaybı bedelinin oluşmayıp, bakiye araç zararının değerlendirileceği” tespiti hükme esas alınmıştır.
• Ankara Batı ATM, E. 2022/100, K. 2022/767: Bölge adliye mahkemesi kararında olduğu gibi “perte ayrılması durumunda değer kaybı zararının olmayacağının da gözönüne alınması” gerektiği gözetilmiştir.
• Ankara 13. ATM, E. 2024/711, K. 2025/927: “talep edilebilecek maddi zarar, ilgili aracın kazadan önceki 2. el piyasa rayiç bedeli ile sovtaj değerinin mahsubundan oluşan pert bedeli kadar olacak olup bu durumda ayrıca değer kaybı talep edilmesine olanak bulunmamaktadır.”
• İzmir 6. ATM, E. 2018/513, K. 2019/875: Bilirkişi raporundaki “PERT Total İşleme tabi tutulan araçlarda ve davaya konu araçta açıklanan gerekçe ile DEĞER KAYBI OLUŞMAYACAĞI” kanaati kabul edilerek değer kaybı talebi reddedilmiştir.
• Ankara BAM 26. HD, E. 2019/1799, K. 2021/2376: Zarar hesabında “ekonomik ise tamir bedelinin, ekonomik değilse; aracın kaza tarihindeki 2. el piyasa rayiç bedelinden sovtaj değerinin mahsubu ile gerçek zarar miktarının hesaplanması” ve “perte ayrılması durumunda değer kaybı zararının olmayacağının da gözönüne alınması” gerektiği belirtilmiştir.
• Ankara BAM 35. HD, E. 2025/1362, K. 2026/52: “pert total bedeli hesaplanan araç yönünden değer kaybı olamayacağı” değerlendirmesi yerinde bulunmuştur.
• Sakarya ATM, E. 2023/554, K. 2025/174: Aracın pert kabul edilmesi nedeniyle “değer kaybı talebi kabul edilmemiştir.”
• Konya 2. ATM, E. 2021/31, K. 2022/322: “aracın pert olarak değerlendirilmesi sebebiyle değer kaybı maddi zararının oluşmayacağı” sonucuna varılmıştır.
• İstanbul BAM 9. HD, E. 2018/3159, K. 2019/3369: “pert edilen araçlarda değer kaybı ve değer kazancı hesaplaması yapılamayacağı tespit edilerek bildirilmiştir.”
• İzmir 4. ATM, E. 2018/192, K. 2021/244: Kararda aktarılan Yargıtay kararındaki “pert olan araçta değer kaybı oluşmasının mümkün bulunmadığı” yaklaşımı doğrultusunda “Değer kaybı bedele ilişkin talebin REDDİNE” karar verilmiştir.
• Konya 2. ATM, E. 2021/325, K. 2022/606: Bilirkişiden onarım ekonomik değilse net maddi zararın ve varsa değer kaybının hesaplanması istenmiş; neticede “aracın pert olarak kabul edilmesi sebebiyle değer kaybı maddi zararının olmayacağı” gerekçesiyle talep reddedilmiştir.

9. Zenginleşme Yasağı ve Gerçek Zarar İlkesi

Pert olan bir araç için hem tam hasar tazminatının (rayiç bedel − sovtaj) hem de onarım görmüş gibi değer kaybının talep edilmesi, TTK m. 1459 ve 1461’de düzenlenen zenginleşme yasağına ve TBK m. 49 vd. maddelerinde ifadesini bulan gerçek zarar ilkesine açıkça aykırıdır. Zarar gören, pert işlemi neticesinde olay anındaki piyasa değerine kavuştuğundan ayrıca bir değer kaybı zararı doğmamaktadır.

Mantığı basittir: Değer kaybı, onarılmış bir aracın hasarsız emsaline göre daha düşük fiyatla satılmasından doğan zarardır. Pert araç onarılmaz; araç sahibi aracın hasarsız rayiç değerine kavuşur. Bu durumda ayrıca değer kaybı ödenmesi, aynı zararın iki kez karşılanması anlamına gelir.

Bu nedenle dava veya sigorta başvuru dilekçelerinde, araç için pert-total işlemi uygulanıyorsa ayrıca değer kaybı kalemi talep edilmemeli; talep, rayiç bedel üzerinden bakiye pert bedeline hasredilmelidir. Aksi hâlde değer kaybı talebi reddedilir ve reddedilen kısım üzerinden araç sahibi aleyhine yargılama gideri ve karşı vekâlet ücretine hükmedilir. Onarımın ekonomik olup olmadığı başlangıçta belirsizse, değer kaybı talebi “aracın onarımının ekonomik bulunması hâlinde” şeklinde terditli kurulabilir veya bilirkişi raporu sonrasında talep ıslah ve açıklama yoluyla netleştirilebilir.

10. Sel Hasarına Özgü Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Gizli hasar ve korozyon: Hızlı tespit şart

Sel felaketlerinde aracın motor, elektronik beyin ve döşeme aksamının suya maruz kalması hızlı korozyon ve gizli hasar riski doğurur. Elektronik aksamın gördüğü zararın boyutu, korozyon riski ve onarım maliyetlerinin tespiti teknik uzmanlık gerektirdiğinden, gecikmeksizin delil tespiti veya bağımsız sigorta ekspertizi yaptırılmalı; onarım masraflarının piyasa değerini aşıp aşmadığı belgelenmelidir. Su seviyesinin aracın içinde ulaştığı nokta (koltuk, gösterge paneli, tavan) fotoğraflanmalıdır; bu iz, hangi aksamın zarar gördüğünü ve onarımın ekonomikliğini doğrudan etkiler.

Kasko teminatı ve sel klozu

Sel hasarları zorunlu trafik sigortası kapsamında, üçüncü kişi işletenlerin sorumluluğu doğmadıkça karşılanmaz; zararın tazmini genel olarak zarar görenin kasko poliçesindeki sel ve su baskını ek teminatına dayanır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nda sel ve su baskını zararları ancak ek sözleşmeyle teminata alınabildiğinden, poliçede bu teminatın, muafiyetin ve tam hasar hâlinde rayiç değerin belirlenme yönteminin bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

İdareye veya üçüncü kişiye karşı talep

Kasko yoksa veya kasko zararı tam karşılamıyorsa, sel zararına yol açan belediye, su ve kanalizasyon idaresi ya da üçüncü kişiye karşı talepte de aynı hesap uygulanır: Pert hâlinde rayiç − sovtaj, onarım ekonomikse onarım bedeli ile değer kaybı. Bu taleplerde TBK m. 52 ve KTK m. 86/2 uyarınca araç sahibinin müterafik kusuru oranında indirim yapılabileceği unutulmamalıdır; Kayseri 1. ATM’de %75, Ankara BAM 35. HD’de %50 kusur indirimi uygulanmıştır. Aracın serviste veya kullanılamaz durumda kaldığı makul süreye ilişkin araç mahrumiyeti bedeli de ayrıca talep edilebilir (Bakırköy 2. ATM; Diyarbakır ATM).

Trafik sigortasında 1 Temmuz 2026 değişiklikleri

Sel zararına bir başka aracın işleteni yol açmışsa veya talep zorunlu trafik sigortasına yöneltiliyorsa, SEDDK’nın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında yaptığı ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikler de dikkate alınmalıdır. Basına yansıyan açıklamalara göre bu değişikliklerle pert araçlarda tazminatın ruhsatta “trafikten çekilmiştir” şerhi bulunmasına bağlandığı, değer kaybının ise hasar ekspertizi sırasında eksper tarafından hesaplanacağı belirtilmektedir. Genel şartların güncel metni dosyaya göre ayrıca incelenmelidir.

11. Ödeme Süresi, Avans ve Temerrüt

TTK m. 1427/2 uyarınca rizikonun ve belgelerin sigortacıya tesliminden itibaren incelemeler bitince ve her hâlde ihbardan itibaren 45 gün sonra borç muaccel olur. Araştırmaların üç ay içinde tamamlanamaması hâlinde aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca tespit edilecek hasar bedelinin en az yüzde ellisinin avans olarak talep edilebileceği ve muacceliyetle birlikte sigortacının ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşeceği gözetilmelidir.

Toplu sel olaylarında eksper atamaları ve sovtaj ihaleleri uzayabildiğinden, bu süreler pert dosyalarında özellikle önemlidir. Sigortacının sovtaj ihalesini sonuçlandırmadığı gerekçesiyle ödemeyi süresiz bekletmesi, muacceliyet ve temerrüdü engellemez; sigortalı rayiç değeri ve kendi sovtaj tercihini yazılı olarak bildirip ödemeyi talep etmelidir.

12. İncelenen Yargı Kararları Tablosu

Büromuzun anlamsal arama yöntemiyle yaptığı taramada mahkeme ve yıl süzgeci uygulanmadan bir arama turunda 129 aday karar puanlanmış ve 25 kararın tam metni ayrıntılı olarak incelenmiştir. Tarama belirli bir mahkemenin, dairenin ya da dönemin bütün kararlarını kapsamaz.

13. Uygulamaya Yönelik Strateji ve Kontrol Listesi

• Hasar ekspertizi ve delil tespiti: Sel kaynaklı hasarlarda elektronik ve mekanik aksamın zararı, korozyon riski ve onarım maliyeti HMK m. 266 uyarınca teknik bilirkişi veya eksperlerce derhal tespit edilmeli; onarım masraflarının piyasa değerini aşıp aşmadığı belgelenmelidir.
• Rayiç değerin emsallerle desteklenmesi: Olay tarihine yakın, aynı özellikteki araçların ilan ve satış bedelleri toplanmalı; aracın bakım geçmişi, donanımı ve hasarsızlık durumu belgelenmelidir.
• Sovtajın denetlenmesi: Sovtaj değerinin gerçekçi olup olmadığı sorgulanmalı; hurdanın sigortacıya bırakılması ile araç sahibinde kalması seçenekleri karşılaştırılarak tercih yazılı olarak bildirilmelidir.
• Değer kaybı isteminden kaçınılması: Pert-total işlemine tabi araçlar için ayrıca değer kaybı istenmemeli; talep, rayiç bedel üzerinden bakiye pert bedeline hasredilmelidir. Bu talep davanın kısmen reddine ve haksız yere vekâlet ücreti ile yargılama gideri yüklenmesine yol açar.
• Kasko poliçesi ve sel teminatı: Poliçe genel ve özel şartları, muafiyet hükümleri ve sovtajın sigortacıya terk edilip edilmeyeceği incelenmelidir.
• Temerrüt ve avans: İhbardan itibaren 45 günlük muacceliyet süresi ve üç ayı aşan araştırmalarda en az %50 avans hakkı takip edilmelidir.
• Araç mahrumiyeti: Pert hâlinde de aracın kullanılamadığı makul süreye ilişkin mahrumiyet bedeli, özellikle idareye veya üçüncü kişiye karşı taleplerde ayrıca değerlendirilmelidir.

14. Sık Sorulan Sorular

Selde kalan aracım ne zaman pert sayılır?

Onarım masrafları aracın olay tarihindeki rayiç değerini aşıyorsa veya onarım ekonomik değilse araç pert-total sayılır (Yargıtay 17. HD, E. 2014/24138). Uygulamada hasarın rayicin %50’sini aşması ve onarım bedeli ile sovtajın toplamının rayiç değeri geçmesi önemli ölçütler olarak kullanılmaktadır.

Pert bedeli nasıl hesaplanır?

Pert bedeli, aracın olay tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değerinden sovtaj (hurda) değerinin düşülmesiyle bulunur. Örneğin Bakırköy 2. ATM’de 650.000 TL rayiçten 227.500 TL sovtaj düşülerek 422.500 TL zarar hesaplanmıştır.

Rayiç değer neye göre belirlenir?

Aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, hasar geçmişi, genel durumu ve olay tarihindeki emsal satış bedelleri esas alınarak bilirkişi tarafından belirlenir. İstanbul BAM 8. HD, emsal araçların 80-100 bin TL aralığında satıldığı dosyada rayiçi 90.000 TL kabul etmiştir.

Hurdayı sigortaya bırakırsam ne kadar alırım?

Hurda sigortacıya bırakılırsa aracın rayiç değerinin tamamı, araç sahibinde kalırsa rayiç değerden sovtaj düşülerek bakiye talep edilir. Hurdanın sigortacıya bırakıldığı durumlarda ödeme hurda veya trafikten çekme belgesinin teslimine bağlanabilir.

Sigorta şirketi sovtajı bana sormadan düşebilir mi?

Kamuoyuna yansıyan Yargıtay 4. HD kararlarına göre hurdanın kimde kalacağı konusunda sigortalının tercihi alınmadan yapılan sovtaj kesintisi bozma sebebi yapılmıştır (E. 2024/13750, K. 2025/32). Tercihinizi yazılı olarak bildirmeniz önerilir.

Pert olan aracım için değer kaybı da isteyebilir miyim?

Hayır. Pert araç onarılmadığı ve size aracın hasarsız rayiç değeri ödendiği için ayrıca değer kaybı doğmaz. Konya BAM 3. HD, İzmir BAM 11. HD, Ankara BAM 35. HD ve çok sayıda ilk derece mahkemesi bu talebi reddetmiştir.

Değer kaybını yanlışlıkla talep edersem ne olur?

Değer kaybı talebi reddedilir ve reddedilen kısım üzerinden aleyhinize yargılama gideri ile karşı vekâlet ücretine hükmedilebilir. Bu nedenle pert dosyalarında talep bakiye pert bedeline hasredilmeli, onarımın ekonomik olup olmadığı belirsizse talep terditli kurulmalıdır.

Onarım ekonomik bulunursa ne talep edebilirim?

Onarım bedeli ve, onarım sonrası aracın piyasa değerinde azalma oluşmuşsa, değer kaybı talep edilebilir. Değer kaybı, aracın hasarsız rayici ile onarılmış hâlinin rayici arasındaki farktır (İstanbul 2. ATM, E. 2025/142). Kasko teminatı kural olarak değer kaybını kapsamaz; bu kalem daha çok idareye veya üçüncü kişiye karşı ileri sürülür.

Kasko ne zaman ödemek zorunda?

TTK m. 1427 uyarınca belgelerin tesliminden ve araştırmaların bitiminden sonra, her hâlde ihbardan 45 gün sonra tazminat muaccel olur ve sigortacı ihtar gerekmeksizin temerrüde düşer. Araştırma üç ayı aşarsa hasar bedelinin en az %50’si avans olarak ödenmelidir.

Sel hasarlı aracımın rayiç değeri düşük belirlendi; itiraz edebilir miyim?

Evet. Olay tarihine yakın emsal ilan ve satış bedelleri, aracın bakım geçmişi ve donanımı ile eksper raporuna itiraz edilebilir; anlaşma sağlanamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye başvurulabilir. Mahkemeler, rayiç değerin emsal araç fiyatlarıyla uyumlu ve makul olmasını aramaktadır.

Belediyeye karşı açacağım davada da aynı hesap mı yapılır?

Evet. Pert hâlinde rayiç değerden sovtaj düşülür, onarım ekonomikse onarım bedeli ve değer kaybı istenir. Ancak haksız fiile dayalı taleplerde araç sahibinin müterafik kusuru varsa TBK m. 52 uyarınca indirim yapılabilir; ayrıca araç mahrumiyeti bedeli de talep edilebilir.

15. Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Sel nedeniyle pert olan araç dosyalarında uyuşmazlık çoğu zaman “pert mi, değil mi” sorusundan çok rakamlar üzerinde yaşanır: rayiç değerin hangi emsallerle belirlendiği, sovtajın gerçekçi olup olmadığı, hurdanın kimde kalacağı ve hangi kalemlerin birlikte talep edilebileceği. Rayiç değerin birkaç on bin lira düşük, sovtajın birkaç on bin lira yüksek belirlenmesi, araç sahibinin eline geçecek tutarı önemli ölçüde azaltır. Pert araçta değer kaybı talep etmek gibi bir hata ise kısmi ret ve karşı vekâlet ücretiyle sonuçlanabilir.

2M Hukuk Avukatlık Bürosu; sel ve su baskını nedeniyle pert olan araçlarda eksper raporlarına ve sigortacının pert teklifine itiraz, rayiç değer ve sovtaj tespitinin denetlenmesi, hurda tercihinin yazılı olarak bildirilmesi, Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları, kasko ve idareye karşı tazminat davaları ile bilirkişi raporlarına itiraz alanlarında çalışmaktadır. Talep kalemlerinin dava veya başvurunun başında doğru kurulması, emsal araştırmasının dosyaya kazandırılması ve muacceliyet ile avans haklarının takibi sürecin temel parçalarıdır.

Tuzla’daki büromuz başta olmak üzere Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir, Ümraniye, Üsküdar, Sancaktepe ve Sultanbeyli gibi Anadolu Yakası ilçeleri ile Gebze, Çayırova, Darıca, Dilovası, İzmit ve Körfez’i kapsayan Kocaeli hattındaki pert dosyalarını takip ediyoruz. İstanbul’un Avrupa Yakası’ndaki mahkemeler ve tahkim mercileri ile Türkiye’nin farklı illerindeki dosyalarda da süreç UYAP üzerinden kesintisiz yürütülmekte; yurt dışında yaşayan ve Türkiye’deki aracı selde pert olan araç sahiplerine vekâlet ilişkisi üzerinden destek verilmektedir. Büromuz hakkında ayrıntılı bilgi için 2M Hukuk Avukatlık Bürosu sayfasını inceleyebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut uyuşmazlıkta poliçe, eksper raporu ve emsal değerler ayrıca değerlendirilmelidir.