Trafik kazasında aracı ağır hasar gören kişinin ilk duyduğu cümle çoğu zaman şudur: “Araç pert, sigorta rayiç bedeli öder.” Uygulamada iş bu kadar düz ilerlemez. Sigorta şirketinin belirlediği rayiç değer piyasanın altında kalabilir, hurda (sovtaj) bedeli yüksek gösterilebilir, ödeme geniş kapsamlı bir ibranameye bağlanabilir; araçsız geçen günlerin bedeli ise sigortadan hiç istenemez. Hangi zararın kime, hangi sırayla ve hangi yoldan yöneltileceğini baştan doğru kurmak, sonradan telafisi güç hak kayıplarını önler.

Bu yazıda pert-total (tam hasar) durumundaki bir aracın malikinin taleplerini; sorumlu kişiler, tazminat kalemleri, sigortaya başvuru, tahkim ve dava yolları, faiz, kusur dağılımı ve ibraname sorunu başlıkları altında, 2026 yılında yürürlüğe giren düzenlemeler ve mahkeme kararlarıyla birlikte ele alıyoruz.

1. Pert araçta kimler sorumludur, hukuki dayanak nedir?

Bir motorlu aracın işletilmesi sırasında başka bir araç zarar gördüğünde, zarar gören malik tek bir kişiye mahkûm değildir. Sorumluluk üç ayrı kaynaktan doğar ve bu kişiler zarar görene karşı müştereken ve müteselsilen sorumludur:

• Kusurlu sürücü — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 uyarınca haksız fiil faili sıfatıyla.
• Aracın işleteni / maliki — 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85 uyarınca; işleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.
• Zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortacısı — KTK m. 91 uyarınca, işletenin sorumluluğunu poliçe limiti içinde karşılar.

Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 29.05.2025 tarihli, E. 2023/828, K. 2025/363 sayılı kararında bu üçlü yapıyı açıkça ortaya koymuştur: “…6098 sayılı TBK’nın 49. maddesi uyarınca araç sürücüsü, 2918 sayılı KTK’nın 85. maddesi uyarınca araç işleteni ve şartları varsa teşebbüs sahibi ve 2918 sayılı KTK’nın 91. maddesi uyarınca sigortacı müştereken ve müteselsilen sorumludur.”

Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 18.04.2025 tarihli, E. 2023/746, K. 2025/280 sayılı kararında da işletenin, doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu vurgulanmıştır.

Kazaya birden fazla kusurlu araç karıştıysa

Zincirleme kazalarda olduğu gibi zarara birden çok aracın sürücüsü birlikte sebep olmuşsa, KTK m. 88 ve TBK m. 61 uyarınca dış ilişkide yine müteselsil sorumluluk geçerlidir. Zarar gören malik, kusurlu taraflar arasındaki iç paylaştırmayı beklemek zorunda değildir; zararın tamamını dilediği sorumludan veya hepsinden birlikte isteyebilir. Kusur oranlarının kim tarafından nasıl paylaşılacağı, sorumluların kendi aralarındaki rücu meselesidir.

2. Araç ne zaman pert sayılır, pert bedeli nasıl hesaplanır?

Onarım masrafı aracın kaza tarihindeki değerine göre ekonomik olmaktan çıktığında araç pert-total kabul edilir. Zorunlu trafik sigortası bakımından kanunda sabit bir yüzde yoktur; değerlendirme aracın yaşı, markası, hasarın yeri ve boyutu birlikte gözetilerek yapılır.

Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 25.06.2024 tarihli, E. 2023/859, K. 2024/669 sayılı kararında, perte ayrılma için onarım masraflarının kaza tarihindeki rayiç değerin %50’sini aşması ve tamirin ekonomik olmaması gerektiği belirtilmiştir. Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi de 12.07.2024 tarihli, E. 2023/797, K. 2024/514 sayılı kararında pert işleminin ekonomik olduğu hâllerde bu esasların uygulanacağını ifade etmiştir. Uygulamada farklı eşikler dile getirilse de belirleyici olan, somut araçta onarımın ekonomik olup olmadığıdır.

Hesaplama formülü: Rayiç değer − sovtaj = gerçek zarar

Pert hâlinde gerçek zarar, aracın kaza tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değerinden kazadan sonraki hurda (sovtaj) değerinin düşülmesiyle bulunur. Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 01.07.2025 tarihli, E. 2023/1177, K. 2025/650 sayılı kararında formül doğrudan “Bakiye Araç (Hasar) Bedeli = Piyasa Rayiç Değeri − Sovtaj Bedeli” şeklinde gösterilmiştir.

Aynı ilke bölge adliye mahkemesi düzeyinde de yerleşiktir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi, 21.02.2025 tarihli, E. 2023/1377, K. 2025/227 sayılı kararında, onarım ekonomik değilse kaza tarihindeki ikinci el satış bedeli ile kazadan sonraki hurda değerinin tespit edilip rayiç değerden hurda bedelinin indirilmesi gerektiğini belirtmiştir. İzmir BAM 11. Hukuk Dairesi’nin 12.10.2023 tarihli, E. 2021/125, K. 2023/1412 sayılı kararı ve Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 09.09.2025 tarihli, E. 2024/1506, K. 2025/904 sayılı kararı da aynı yöntemi benimsemiştir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin E. 2013/5126, K. 2013/8212 sayılı kararında ise bu tespitin ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık bir bilirkişi raporuyla yapılması gerektiği vurgulanmıştır.

Sovtajda iki seçenek: Araç sizde mi kalacak, sigortaya mı devredilecek?

Uygulamada iki model vardır. Birincisinde hasarlı araç malikte kalır ve rayiç değerden sovtaj bedeli düşülerek ödeme yapılır. İkincisinde araç sigortacıya veya onun gösterdiği alıcıya devredilir ve rayiç değerin tamamı ödenir. Hangi modelin seçileceği, sovtaj bedelinin gerçekçi belirlenip belirlenmediğine bağlıdır: Sigorta tarafının rayici düşük, sovtajı yüksek göstermesi bakiye uyuşmazlıklarının en sık rastlanan sebebidir. Sovtaj teklifini yazılı olarak almak, gerekirse hurda alıcılarından karşı teklif toplamak bu nedenle önemlidir.

Pert araçta ayrıca değer kaybı istenebilir mi?

Hayır. Değer kaybı, onarılan aracın piyasa değerindeki düşüşü ifade eder; araç pert sayılmışsa zarar zaten rayiç değer üzerinden tazmin edildiği için ayrıca değer kaybı doğmaz. Ankara BAM 35. Hukuk Dairesi’nin yukarıda anılan 2025/227 K. sayılı kararında ve İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 16.12.2019 tarihli, E. 2019/1045, K. 2019/856 sayılı kararında bu sonuç açıkça kabul edilmiştir.

2026 yılı teminat limiti ve sigortacının sorumluluk sınırı

Pert bedelinden sürücü, işleten ve trafik sigortacısı müteselsilen sorumludur; ancak sigortacının sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlıdır (Konya 4. ATM, 06.04.2023, E. 2022/122, K. 2023/197; Bursa 3. ATM, 15.02.2024, E. 2022/1254, K. 2024/177). 27.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tarife değişikliğiyle otomobil grubunda 2026 yılı maddi zarar teminatı araç başına 400.000 TL olarak belirlenmiştir. Hangi limitin uygulanacağı kaza tarihine değil poliçenin düzenlendiği döneme göre belirlendiğinden, rakamı mutlaka karşı aracın poliçesinden teyit etmek gerekir. Limiti aşan zarar, sürücü ve işletenden istenir; varsa ihtiyari mali sorumluluk (İMM) poliçesi de devreye girer.

3. İkame araç ve araç mahrumiyet bedeli kimden istenir?

Pert olan araç yerine emsal bir araç alınıncaya kadar geçen makul sürede malik aracından yoksun kalır. Bu yoksunluğun karşılığı araç mahrumiyet (ikame araç) bedelidir. Sorun, bu kalemin zorunlu trafik sigortasının teminatına girmemesidir.

Sigortacı neden sorumlu değil?

Mahrumiyet zararı yerleşik uygulamada dolaylı zarar kabul edilir ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın teminat dışı hâlleri düzenleyen A.6 maddesi kapsamında değerlendirilir. Ankara Batı ATM’nin 2024/669 K. sayılı kararında sigortacının yalnızca doğrudan zararlardan sorumlu olduğu gerekçesiyle bu talep sigorta şirketi yönünden dışlanmış; Konya 4. ATM’nin 2023/197 K. sayılı kararında aracın kullanılamadığı süreye ilişkin talebin trafik sigortacısı yönünden reddine karar verilmiş; Ankara BAM 35. HD’nin 2025/227 K. sayılı kararında da aynı gerekçeyle sigorta şirketi aleyhine açılan dava reddedilmiştir.

Yargıtay uygulaması da bu yöndedir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 07.06.2017 tarihli, E. 2016/13972, K. 2017/6476 sayılı kararında sigortacı aleyhine hükmedilen mahrumiyet bedeli bozma sebebi yapılmış; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 24.10.2023 tarihli, E. 2023/8085, K. 2023/11250 sayılı kararında ise Sigorta Tahkim Komisyonu’nda ileri sürülen mahrumiyet talebinin teminat dışılık nedeniyle reddi onanmıştır. Bu kalemi sigortacıya veya tahkime yöneltmek, talebin reddi yanında karşı taraf lehine vekâlet ücreti riskini de doğurur.

Kimden ve nasıl istenir?

Mahrumiyet bedeli yalnızca kusurlu sürücü ve araç işleteninden müştereken ve müteselsilen istenebilir (İzmir 6. ATM, 30.04.2024, E. 2023/310, K. 2024/336; Antalya 1. ATM, 2025/280 K.). Yol, genel mahkemelerde açılacak tazminat davasıdır; sigortacı davalı olmadığından tahkim yolu bu kalem için kapalıdır.

Pert hâlinde makul süre nasıl belirlenir?

Pert araçta süre, onarım süresine göre değil, aynı nitelikte bir aracın temini için objektif olarak gereken makul süreye göre belirlenir. Ankara BAM 35. Hukuk Dairesi, 22.01.2026 tarihli, E. 2025/141, K. 2026/75 sayılı kararında, bilirkişinin süreyi sigortacının ödeme tarihine göre belirlemesini yerinde bulmamış ve kararı kaldırmıştır; Yargıtay 4. HD’nin 15.02.2023 tarihli, E. 2022/15682, K. 2023/1865 sayılı kararı da pert hâlinde yeni araç alımı için gereken makul sürenin esas alınmasını aramaktadır. Bu yaklaşımın pratik sonucu şudur: Sigortacı pert bedelini geç öderse, uzayan araçsızlık süresi kural olarak sürücü ve işletene yüklenememektedir.

Kiralama faturası sunulamaması talebi tek başına düşürmez; bu durumda bedel TBK m. 50/2 uyarınca olayların olağan akışı gözetilerek mahkemece takdir edilir (Sakarya BAM 3. HD, 18.06.2026, E. 2025/1730, K. 2026/1330). Kasko şirketinin ikame araç tahsis ettiği günler ise zarardan düşülür (Ankara BAM 26. HD, 26.06.2026, E. 2025/317, K. 2026/1213).

4. Çekici, otopark ve ekspertiz giderleri ödenir mi?

Çekici ve otopark

Kaza nedeniyle yapılan çekici ve otopark masrafları doğrudan zarar niteliğindedir; ancak hüküm altına alınabilmeleri için fatura ve makbuzla kesin olarak ispatlanmaları gerekir. İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 10.02.2025 tarihli, E. 2023/711, K. 2025/98 sayılı kararında, aracın hangi vasıta ve hangi otoparkla çekildiği ve ücret ödenip ödenmediği tam olarak ispat edilemediğinden bu talep reddedilmiştir. Çekici fişini, otopark makbuzunu ve ödeme dekontunu ilk günden saklamak bu nedenle önemlidir.

Ekspertiz ücreti

Malikin kendi yaptırdığı ekspertizin ücreti çoğu kararda bağımsız bir tazminat kalemi olarak değil, yargılama gideri olarak değerlendirilir. Antalya 2. ATM’nin 19.11.2025 tarihli, E. 2024/710, K. 2025/903 sayılı kararında ekspertiz gideri dava masraflarından sayılmış; Ankara Batı ATM’nin 2024/669 K. sayılı kararında kabul-ret oranına göre yargılama giderine eklenmiştir. Buna karşılık Bursa 3. ATM’nin 2024/177 K. sayılı kararında ekspertiz ücreti yargılama giderleri hesabında dikkate alınmamıştır. Uygulama yeknesak olmadığından ekspertiz ücretinin faturası ve ödeme belgesi dosyaya mutlaka konulmalıdır.

5. Sigortaya yazılı başvuru neden zorunludur?

KTK m. 97 uyarınca zarar gören, zorunlu trafik sigortası limitleri içinde dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmak zorundadır. Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir. İzmir 3. ATM’nin 25.04.2024 tarihli, E. 2023/342, K. 2024/308 sayılı kararı bu düzenlemeyi aynen tekrar etmektedir; Konya 3. ATM’nin 2025/363 K. sayılı kararında da dava öncesi yazılı başvurunun gerekliliği vurgulanmıştır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu başvuruyu bir dava şartı olarak görmekle birlikte tamamlanabilir nitelikte kabul etmektedir: Başvuru hiç yapılmadan veya eksik belgeyle yapılmışsa mahkeme davayı doğrudan reddetmez, HMK m. 115/2 uyarınca eksikliğin giderilmesi için süre verir (Yargıtay 4. HD, 13.10.2021, E. 2021/3989, K. 2021/6796; Yargıtay 4. HD, 11.02.2026, E. 2024/11649, K. 2026/1463). Daire ayrıca, dava öncesinde ihtiyari arabuluculuğa başvurulmuş olmasını KTK m. 97’nin amacına ulaşılması olarak değerlendirmiştir (Yargıtay 4. HD, 08.05.2024, E. 2023/12689, K. 2024/4378). Ancak aynı esneklik Sigorta Tahkim Komisyonu önünde beklenmemelidir; bu konu 12. başlıkta ele alınmıştır.

Başvuru dilekçesinde neler bulunmalı?

• Kaza tespit tutanağı veya polis/jandarma raporu, varsa kamera kaydı ve fotoğraflar,
• Araç ruhsatı, sürücü belgesi, malikin kimlik bilgileri ve banka hesap (IBAN) bilgisi,
• Kusurlu araç veya araçların plakaları ve her birinin poliçe numarası,
• Talebin açıkça belirtilmesi: pert bedeli (rayiç değer − sovtaj), varsa belgeli çekici/otopark gideri,
• Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa vekâletname.

Başvurunun gönderildiğini ve tarihini ispatlayabilmek için KEP, noter veya iadeli taahhütlü posta tercih edilmelidir. Temerrüt tarihi ve tahkim başvurusunun şartları bu gönderi belgesine bağlanır.

2026 yeniliği: Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi

SEDDK’nın 22.07.2026 tarihli 2026/22 sayılı Genelgesi ile kurulan Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi (OHİM), 1 Eylül 2026’dan itibaren trafik ve kasko hasar ihbarlarını tüm sigorta şirketlerine tek kanaldan iletmektedir. Bu kanal, karşı aracın sigortacısının bilinmediği durumlarda özellikle pratiktir ve ihbar tarihini kayıt altına alır.

Bununla birlikte telefonla yapılan bir ihbarın KTK m. 97’deki “yazılı başvuru” yerine tek başına geçip geçmeyeceği ve tahkimdeki ön başvuru şartını karşılayıp karşılamayacağı henüz yerleşmiş değildir. İhbardan alınan referans numarası not edilmeli, ardından belgeleri içeren yazılı başvuru ayrıca yapılmalıdır.

Sigorta şirketine karşı davada arabuluculuk dava şartı mı?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 29.09.2021 tarihli, E. 2021/14429, K. 2021/5729 sayılı kararında; özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif çözüm yolunun öngörüldüğü hâllerde dava şartı arabuluculuk hükümlerinin uygulanmayacağını düzenleyen 6325 sayılı Kanun m. 18/A-18 karşısında, KTK m. 97 başvurusu yapılmış bir trafik sigortası uyuşmazlığında ayrıca zorunlu arabuluculuk aranamayacağını kabul etmiştir. Antalya 2. ATM’nin 2025/903 K. sayılı kararında da sigortacıya başvuruyla dava şartının yerine getirildiği, haksız fiil sorumlusu gerçek kişi davalı yönünden ise dava öncesi arabuluculuğun dava şartı olmadığı kabul edilmiştir. Davalılar arasında tacir sıfatlı bir işleten bulunuyorsa, görevli mahkeme ve arabuluculuk şartı somut olaya göre ayrıca değerlendirilmelidir.

6. Faiz hangi tarihten işler, temerrüt ne zaman oluşur?

Faiz başlangıcı, davalının sıfatına göre farklıdır:

• Sürücü ve işleten bakımından: Haksız fiil sorumluları kaza tarihinde temerrüde düşmüş sayılır; faiz kaza tarihinden işler.
• Trafik sigortacısı bakımından: KTK m. 99 uyarınca sigortacı, gerekli belgelerin kendisine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmakla yükümlüdür; temerrüt bu sürenin sonunda veya kısmi ödeme tarihinde oluşur.

Ankara 13. ATM’nin 10.12.2024 tarihli, E. 2024/220, K. 2024/873 sayılı kararında pert bedeli, KTK m. 99’a göre başvurudan hareketle belirlenen temerrüt tarihinden itibaren yasal faiziyle hüküm altına alınmıştır. Konya 4. ATM (2023/197 K.) ve Antalya 2. ATM (2025/903 K.) kararlarında da haksız fiil sorumluları yönünden kaza tarihinden, sigortacı yönünden temerrüt tarihinden faize hükmedilmiştir.

Burada çoğu zaman karıştırılan bir ayrım vardır: KTK m. 97’deki başvuru dava şartıdır ve belgeye bağlı değildir; m. 99’daki sekiz iş günlük ödeme süresi ise gerekli belgelerin iletilmesine bağlıdır. Ankara BAM 35. Hukuk Dairesi, 16.10.2025 tarihli, E. 2024/1076, K. 2025/1262 sayılı kararında bu farkı açıkça ortaya koymuş; dava öncesi başvuru hiç yoksa dava tarihinin temerrüt tarihi sayılacağını belirtmiştir. Belgeleri eksiksiz göndermek, faizin erken başlaması bakımından doğrudan para demektir.

Faiz türü (yasal faiz ya da avans faizi) aracın ticari veya hususi kullanımına ve tarafların sıfatına göre değişebileceğinden talep dilekçesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

7. Karşılaştırmalı tablo: Hangi kalem kimden istenir?

8. Kasko varsa ne olur? Halefiyet ve pert farkı

Aracınızın kasko poliçesi varsa pert bedelini önce kendi kasko şirketinizden talep etme imkânınız bulunur. Kasko şirketi rayiç değeri belirleyerek, sovtaj konusunda mutabakat sağlanmasına göre pert tazminatını öder. Ödediği tutar oranında hukuken sizin yerinize geçer (halefiyet) ve kusurlu sürücü, işleten ile onların trafik sigortacısına rücu eder.

Kasko eksik öderse pert farkı kimden istenir?

Kasko şirketinin rayiç değerin altında ödeme yapması, muafiyet veya kesinti uygulaması ya da kasko bulunmaması hâlinde kalan bakiye pert zararı için iki muhatap vardır:

• Kusurlu araçların trafik sigortacısı — kasko veya sigortaca yapılan ödemeler mahsup edildikten sonra kalan bakiye için, poliçe limiti içinde,
• Kusurlu sürücüler ve işletenler — müştereken ve müteselsilen; trafik poliçesi limitini aşan kısım için doğrudan bunlara gidilir.

Kasko yoksa veya kaskoya başvurulmak istenmiyorsa, rayiç değerden sovtaj düşülerek bulunacak pert bedelinin tamamı doğrudan karşı tarafın trafik sigortacısından ve kusurlu sürücü/işletenlerden istenebilir. Hangi yolun seçileceği; kasko poliçesindeki muafiyetlere, hasarsızlık indirimi kaybına ve kaskonun ödeme hızına göre değerlendirilmelidir.

9. Zincirleme kazada kusur dağılımı nasıl yapılır?

Kusur dağılımı, pert dosyasının sonucunu doğrudan belirler; çünkü kusursuz malikin zararından müterafik kusur indirimi yapılamaz. Asli kusur sayılan hâller KTK m. 84’te sınırlı olarak sayılmıştır; aralarında arkadan çarpma (m. 84/d) ve doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma (m. 84/f) de bulunur.

Örnek senaryo

Sağ şeritte kurallara uygun seyreden A aracının önüne, sol şeritten akaryakıt istasyonuna girmek isteyen B aracı aniden kırıyor. A aracının sürücüsü çarpmamak için fren yapıyor; arkasından gelen C aracı ise güvenli takip mesafesini korumadığı için A aracına arkadan çarpıyor ve A aracı ağır hasar görüyor.

• A aracı sürücüsü: Önündeki tehlikeye karşı fren yapmak zorunlu ve kurallara uygun bir reflekstir. Kendisine atfedilebilecek bir kural ihlali yoksa kusursuz kabul edilmesi beklenir.
• B aracı sürücüsü: Dönüşten önce uygun şeride geçmeden (KTK m. 53) ve trafiği tehlikeye düşürecek şekilde doğrultu değiştirdiği için m. 84/f kapsamında asli kusurludur; kazanın ilk halkasını o oluşturmuştur.
• C aracı sürücüsü: Öndeki aracı güvenli mesafeden izleme yükümlülüğünü (KTK m. 56/1-c) ihlal ederek arkadan çarptığı için m. 84/d kapsamında asli kusurludur.

Böyle bir olayda B ve C arasında %50–%50 veya %60–%40 gibi bir dağılım bilirkişi raporuyla belirlenir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin zincirleme kaza yaklaşımında her çarpma ayrı değerlendirilir; arkadan çarpmada öndeki aracın sebepsiz ve ani fren yapması kusur dengesini değiştirebilir. Bu nedenle fren yapılmasını zorunlu kılan dış etkenin — örneğimizde B aracının manevrasının — kamera kaydı, tanık veya tutanak beyanıyla dosyaya konulması belirleyicidir.

Malik bakımından asıl önemli sonuç şudur: B ve C’nin kusurları toplamı %100 olduğundan, A aracının maliki zararının tamamını her iki kusurlu sürücüden, işletenlerden ve bunların trafik sigortacılarından müteselsilen isteyebilir. B ile C arasındaki oran, onların kendi aralarındaki rücu ilişkisini ilgilendirir.

10. İki kusurlu araç aynı şirkette sigortalıysa ne yapılmalı?

İki kusurlu aracın trafik sigortasının aynı şirkette olması sık rastlanan bir durumdur ve usul bakımından kolaylık sağlar: Tek bir tüzel kişiye, tek dilekçeyle başvurulur. Yine de iki noktaya dikkat edilmelidir:

• Her iki poliçe numarası da yazılmalıdır. Aynı şirkette olsalar bile poliçeler ayrı sözleşmelerdir ve her biri kendi sigortalısının sorumluluğunu kendi limiti içinde karşılar.
• Talep müteselsil sorumluluk esasıyla kurulmalıdır. Dilekçede, zararın tamamının her iki poliçe kapsamında müştereken ve müteselsilen ödenmesinin istendiği açıkça yazılmalıdır. Zararın bir poliçenin araç başı limitini aştığı durumlarda diğer poliçenin teminatının da gündeme gelmesi bu sayede sağlanır; iki poliçe arasındaki paylaştırma ise uygulamada tartışma konusu olabilir.

Sürücü ile malikin aynı kişi olduğu durumda (örneğin C aracını sahibinin kendisinin kullanması) bu kişi hem TBK m. 49 hem KTK m. 85 kapsamında, iki sıfatla sorumludur.

11. Dava mı, icra takibi mi, tahkim mi?

Neden doğrudan dava açılmamalı?

Sigortacıya yazılı başvuru yapılmadan dava açılması, Yargıtay’ın tamamlanabilir dava şartı yaklaşımı nedeniyle davayı hemen düşürmese bile süre kaybına, ek masrafa ve temerrüdün dava tarihine kaymasına yol açar. Sağlıklı sıra, önce başvuru ve 15 günlük sürenin beklenmesidir.

Neden ilamsız icra takibi önerilmez?

Pert bedeli ve mahrumiyet tazminatı, miktarı bilirkişi incelemesiyle belirlenen ve likit olmayan haksız fiil alacaklarıdır. Borçlu ödeme emrine kolaylıkla itiraz eder, takip durur ve alacaklı yine mahkemede itirazın iptali davası açmak zorunda kalır. Likit olmayan alacakta icra inkâr tazminatı da kural olarak istenemeyeceğinden, bu yol çoğu dosyada yalnızca zaman kaybettirir.

Doğru sıra nedir?

1. Sigortacıya belgeli yazılı başvuru → 15 gün → anlaşma yoksa Sigorta Tahkim Komisyonu veya asliye ticaret mahkemesi (pert bedeli ve teminat içindeki kalemler için),
2. Sürücü ve işletene ihtarname → ödenmezse genel mahkemede tazminat davası (mahrumiyet bedeli ve limiti aşan zarar için).

Dava yolu tercih edilirse sigortacı ile sürücü/işleten aynı davada birlikte davalı gösterilebilir; tahkim yolu ise yalnızca sigorta kuruluşuna karşı işler. Hangi tercihin daha avantajlı olduğu, talep tutarına ve mahrumiyet kaleminin büyüklüğüne göre değişir.

12. Sigorta Tahkim Komisyonu yolu nasıl işler?

Sigorta şirketi tahkime üye değilse başvurulabilir mi?

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30 uyarınca zorunlu sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilgili sigorta kuruluşu tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahipleri tahkim usulünden yararlanabilir. Trafik sigortası zorunlu sigorta olduğundan, karşı tarafın sigortacısının üyelik durumu başvuruya engel değildir. Tahkim, karşı taraf için değil başvuru sahibi için ihtiyaridir; mahkeme yolu da her zaman açıktır.

Ön başvuru şartı tahkimde daha katı uygulanır

Kanunun 30. maddesinin 13. fıkrası, Komisyona gidebilmek için sigortacıya gerekli başvuruların yapılmış ve talebin kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olmasını arar; sigortacının başvurudan itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de yeterlidir. KTK m. 97’deki süre 15 gün, m. 30/13’teki süre ise 15 iş günü olduğundan, tahkim başvurusunu her iki süre de dolduktan sonra yapmak en güvenli yoldur.

Tahkimde ileri sürülemeyecek kalemler

Tahkime yalnızca sigorta teminatı içindeki kalemler (pert bedeli, belgelenmiş doğrudan masraflar) taşınabilir. İkame araç ve mahrumiyet bedeli teminat dışı olduğundan tahkimde talep edilmemelidir; aksi hâlde ret ve sigorta kuruluşu lehine vekâlet ücreti söz konusu olur.

13. Eksper raporunu beklemeli misiniz? Adım adım yol haritası

Elinizde yalnızca kaza tespit tutanağı, ruhsat, sürücü belgesi ve eksperin iletişim bilgisi olsa bile süreci başlatmak için yeterli malzeme vardır. Eksper raporunu pasif biçimde beklemek yerine süreci aktif yürütmek, hem temerrüt hem tahkim süreleri bakımından lehinizedir.

1. Adım: Hasar dosyasını ve eksper sürecini netleştirin

Eksperle iletişime geçerek sigorta şirketi nezdindeki hasar dosya numarasını, incelemenin tamamlanıp tamamlanmadığını ve raporun ne zaman sisteme yükleneceğini öğrenin. Dosya henüz açılmamışsa, Alo 193 üzerinden veya doğrudan şirkete ihbarda bulunun. 1 Temmuz 2026’dan itibaren eksper atamaları SEDDK’nın belirlediği sistem üzerinden yapıldığından, eksperin kimin tarafından ve hangi tarihte atandığını da kayda geçirin. Yaşlı ve düşük değerli araçlarda onarımın ekonomik olmaması nedeniyle pert sonucu kuvvetle muhtemeldir; bu durumda eksperin rayiç ve sovtaj tespitine esas aldığı emsalleri sorun.

2. Adım: Rapor beklenmeden belgeli yazılı başvuruyu yapın

Rapor çıkmadan başvuru yapmanın amacı, KTK m. 97’deki 15 günlük ve 5684 s. Kanun m. 30/13’teki 15 iş günlük sürelerin işlemeye başlamasını sağlamaktır. Dilekçede kusurlu araçların plaka ve poliçe numaraları, müteselsil sorumluluk esası ve pert bedeli talebi açıkça yer almalı; ekler eksiksiz gönderilmelidir. Gönderim KEP, noter veya iadeli taahhütlü posta ile yapılmalıdır.

3. Adım: Pert teklifini emsallerle sınayın

Sigorta şirketi rapordan sonra rayiç değer ve sovtaj bedelini içeren bir teklif iletecektir. Bu teklifi; aynı marka, model, yıl ve donanımdaki araçların ilan fiyatları, gerekiyorsa bağımsız ekspertiz veya galericiler odasından alınacak değer tespitiyle karşılaştırın. Teklif uygunsa mutabakat imzalanabilir; düşükse itirazınızı yazılı yapın.

4. Adım: Anlaşma yoksa tahkim veya dava

Süreler dolduğunda ve ekspertiz tamamlandığında, rapor ve teklif belgeleriyle Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya asliye ticaret mahkemesine başvurulur. Tahkim, uygulamada mahkemeye göre daha kısa sürede sonuçlanmaktadır.

5. Adım: Mahrumiyet bedeli için sürücü ve işletene ihtarname

İkame araç bedeli için sigortayı beklemeye gerek yoktur. Kusurlu sürücülere ve araç işletenlerine noter ihtarnamesi gönderilerek makul süreye ilişkin mahrumiyet bedeli istenir; ödeme yapılmazsa tazminat davası açılır. Bu kalemde zamanaşımı ve ispat açısından kira faturaları, toplu taşıma veya taksi harcamaları gibi belgeleri baştan toplamak yararlıdır.

14. Sigorta ibraname imzalatmak isterse ne yapmalısınız?

Sigorta şirketleri pert ödemesini çoğu zaman “tüm haklarımdan feragat ettim, sigortacıyı ve sigortalıyı ibra ettim” ifadeleri taşıyan bir mutabakatnameye veya ibranameye bağlar. Bu belgeye karşı kanunun sağladığı güvence şudur:

KTK m. 111: Sorumluluğu daraltan anlaşma geçersiz, yetersiz anlaşma iptal edilebilir

• KTK m. 111/1 uyarınca kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir.
• KTK m. 111/2 uyarınca tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmalar, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir.

Yargıtay uygulamasına göre bu hak için ayrı bir iptal davası açılması şart değildir; ibranamenin tarihinden itibaren iki yıl içinde bakiye tazminat davası açılması, ibranameyle bağlı kalınmadığının açıklanması sayılır ve ödenen tutar mahsup edilerek gerçek zararın kalanı hüküm altına alınabilir (Yargıtay 17. HD, 08.09.2004, E. 2004/8361, K. 2004/9117). Ödenen tutar ile gerçek zarar arasındaki fark açıkça oransızsa ibraname, ödenen miktarla sınırlı bir makbuz hükmünde kalır.

Uygulamada üç seçenek

1. İhtirazi kayıtla imzalamak: İmzanın üstüne el yazısıyla, belgenin yalnızca hesaba yatırılacak tutar için makbuz niteliğinde imzalandığını, feragat ve ibra beyanlarının kabul edilmediğini, rayiç farkı, mahrumiyet zararı ve fazlaya ilişkin tüm hakların saklı tutulduğunu yazmak. Ödeme alınır, bakiye için tahkim veya dava yolu açık kalır.
2. Şirket şerhli metni kabul etmezse imzalayıp KTK m. 111/2’ye dayanmak: Teklif edilen tutar tahsil edilir; ödenen bedel gerçek rayici açıkça karşılamıyorsa iki yıl içinde bakiye talebiyle tahkime veya mahkemeye başvurulur. Bu yolda, farkın “açıkça” yetersiz olduğunu gösterecek emsal ve rapor hazırlığı önemlidir.
3. Hiç imzalamadan yargı yoluna gitmek: Teklifin yetersiz bulunduğu ve şartsız kabul edilmediği yazılı bildirilir; süreler dolunca gerçek zararın tamamı bilirkişi incelemesiyle tek seferde istenir.

İbra diğer sorumluları kurtarmaz

Sigortacıya verilen ibra, yalnızca ödenen tutar ve poliçe limiti ölçüsünde sonuç doğurur. Teminat dışında kalan mahrumiyet bedeli ve limiti aşan zarar yönünden kusurlu sürücüler ile işletenlere karşı talepler saklı kalır; sigortacıya verilen ibraname bu kişileri kendiliğinden borçtan kurtarmaz.

15. Süreler ve zamanaşımı: Hangi hak ne zaman düşer?

Süre hesabında tarih tartışması çıkmaması için başvuru, cevap, teklif ve ödeme belgelerinin tarihli kopyaları bir arada tutulmalıdır.

16. Sık sorulan sorular

Pert olan aracım için sigorta şirketi ne kadar öder?

Kural olarak aracın kaza tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değerinden hurda (sovtaj) değeri düşülerek bulunan tutarı öder. Araç sigortacıya devredilirse rayiç değerin tamamı ödenir. Ödeme, karşı aracın trafik sigortası poliçesindeki araç başı maddi teminat limitiyle sınırlıdır.

Araç pert olduysa ayrıca değer kaybı alabilir miyim?

Hayır. Değer kaybı onarılan araçlar için söz konusudur. Pert hâlinde zarar rayiç değer üzerinden tazmin edildiğinden mahkemeler ayrıca değer kaybı doğmadığını kabul etmektedir.

İkame araç parasını karşı tarafın trafik sigortasından isteyebilir miyim?

Hayır. Araç mahrumiyet bedeli dolaylı zarar kabul edildiğinden trafik sigortası teminatı dışındadır. Bu bedel yalnızca kusurlu sürücü ve araç işleteninden, genel mahkemede açılacak tazminat davasıyla istenebilir.

Kira faturam yoksa mahrumiyet bedeli alamaz mıyım?

Alabilirsiniz. Belge sunulamaması talebi tek başına düşürmez; mahkeme olayların olağan akışına göre makul süre ve emsal kira bedeli üzerinden takdir yapar. Yine de belge sunmak ispatı kolaylaştırır.

Sigorta şirketi tahkime üye değilse ne olur?

Trafik sigortası zorunlu sigorta olduğundan, sigorta kuruluşu tahkim sistemine üye olmasa da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir. Ancak önce sigortacıya belgeli yazılı başvuru yapılmış olması gerekir.

Eksper raporunu beklemeden sigortaya başvurabilir miyim?

Evet ve çoğu durumda bu tavsiye edilir; böylece yasal cevap süreleri işlemeye başlar. Yalnız tahkim başvurusu için ekspertiz sürecinin, sigortacıya yüklenemeyecek bir sebeple uzadığı belgelenmişse başvurunun ön incelemede reddedilebileceğini unutmayın.

Kaza tespit tutanağındaki kusur oranına itiraz edebilir miyim?

Tutanak tek başına bağlayıcı değildir. Tahkimde veya davada bilirkişi kusur raporu alınır; kamera kaydı, tanık ve fotoğraflar tutanaktaki tespitin aksini ispat için kullanılabilir.

Sigortanın imzalattığı ibraname tüm haklarımı ortadan kaldırır mı?

Kaldırmaz. Yetersiz olduğu açıkça belli olan ibraname, KTK m. 111/2 uyarınca iki yıl içinde iptal edilebilir ve ödenen tutar makbuz hükmünde sayılarak bakiye istenebilir. İmza sırasında ihtirazi kayıt düşmek ispatı kolaylaştırır.

Kazaya iki kusurlu araç karıştı; ikisinden de isteyebilir miyim?

Evet. Kusurlu sürücüler, işletenler ve trafik sigortacıları size karşı müteselsilen sorumludur. Zararın tamamını dilediğinizden veya hepsinden isteyebilirsiniz; aralarındaki kusur paylaşımı sizi bağlamaz.

İcra takibiyle daha hızlı sonuç alınmaz mı?

Pert bedeli ve mahrumiyet zararı bilirkişi incelemesi gerektiren, likit olmayan alacaklardır. Borçlunun itirazıyla takip durur ve yine itirazın iptali davası açmak gerekir. Bu nedenle başvuru, ardından tahkim veya dava yolu genellikle daha verimlidir.

Kaskom varsa karşı tarafa hiç başvurmam gerekir mi?

Kaskodan ödeme alabilirsiniz; kasko ödediği tutar kadar karşı tarafa rücu eder. Kaskonun karşılamadığı fark (muafiyet, düşük rayiç gibi) için karşı tarafın trafik sigortacısına ve kusurlu sürücü/işletene ayrıca başvurmanız gerekir.

17. Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Pert dosyası ilk bakışta tek kalemli bir alacak gibi görünse de içinde en az üç ayrı hukuki rejim barındırır: Sigorta teminatına giren gerçek zarar, teminat dışında kalan mahrumiyet zararı ve ibraname ya da arabuluculuk anlaşmasının geçerliliği. Bu kalemlerin yanlış muhataba veya yanlış merciye yöneltilmesi; başvurunun ön incelemede reddine, karşı taraf lehine vekâlet ücretine ve iki yıllık sürelerin kaçırılmasına yol açabilir. Rayiç değerin emsallerle desteklenmesi, sovtaj teklifinin sınanması, kusur dağılımının kamera ve tutanak verileriyle savunulması ve başvurunun tahkim şartlarını karşılayacak biçimde belgelenmesi, dosyanın sonucunu çoğu zaman ödenecek tutardan daha fazla belirler.

2M Hukuk Avukatlık Bürosu olarak trafik kazası, sigorta tazminatı ve Sigorta Tahkim Komisyonu uyuşmazlıklarını faaliyet alanlarımız arasında yürütüyoruz. Merkezimiz İstanbul Anadolu Yakası’nda, Tuzla’dadır; Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir, Ümraniye, Üsküdar, Sancaktepe ve Sultanbeyli ile Gebze, Çayırova, Darıca, Dilovası ve İzmit başta olmak üzere bölgede sık yaşanan otoyol ve D-100 kazalarına ilişkin dosyaları yakından takip ediyoruz. İstanbul’daki asliye ticaret mahkemeleri ve Sigorta Tahkim Komisyonu nezdindeki uygulamanın yanı sıra, Türkiye’nin farklı illerinde meydana gelen kazalarda ve yurt dışında yaşayan araç sahiplerinin Türkiye’deki tazminat taleplerinde de vekâlet ve danışmanlık hizmeti sunuyoruz.

Sigortaya başvuru aşamasından itibaren sürecin planlı yürütülmesi; temerrüdün erken başlatılmasını, tahkim şartlarının eksiksiz sağlanmasını ve teminat dışı kalemlerin doğru sorumlulara yöneltilmesini mümkün kılar. Büromuz hakkında ayrıntılı bilgi için kurumsal sayfamızı inceleyebilirsiniz.