1. İş Kazasının Bildirimi ve İdari Tahkikat Süreci

 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesi uyarınca, bir olayın iş kazası olarak kabul edilebilmesi ve SGK’dan tazminat/gelir talep edilebilmesi için öncelikle bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmesi gerekmektedir. İşveren, iş kazasını kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür. Kazanın işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmesi halinde, bu süre kazanın öğrenildiği tarihten itibaren başlar.

Bildirim üzerine SGK, olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağına dair bir inceleme başlatır. Kurum, gerektiğinde denetim memurları veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yaparak varılan sonucu en geç üç ay içinde ilgililere bildirir. Kurumun bu kararına karşı yetkili mahkemede itiraz edilmesi mümkündür.

2. İş Kazasının Tespiti ve Yargısal Süreç 

Olayın SGK’ya bildirilmediği veya Kurum tarafından iş kazası olarak kabul edilmediği durumlarda, hak sahiplerinin tazminat alabilmesi için “iş kazasının tespiti” davası açması bir ön sorundur. Yargıtay kararlarına göre, tazminat davası devam ederken olayın iş kazası olduğu henüz netleşmemişse, mahkeme davacıya SGK’ya başvurması ve sonuç alamazsa işveren ile SGK’yı hasım göstererek tespit davası açması için “önel” (süre) vermelidir. Bu tespit davası, tazminat davası için bekletici mesele yapılır.

3. SGK Tarafından Sağlanan Ödemeler ve Gelir Bağlanması

 İş kazası neticesinde sigortalıya veya hak sahiplerine sağlanan temel haklar şunlardır:

Geçici İş Göremezlik Ödeneği: Tedavi süresince çalışılamayan günler için ödenir.

Sürekli İş Göremezlik Geliri: Kurum Sağlık Kurulu tarafından meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında azaldığı tespit edilen sigortalıya bağlanır. Maluliyet oranı, Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü hükümlerine göre belirlenir.

Ölüm Geliri: İş kazası sonucu vefat eden sigortalının eşine, çocuklarına ve belirli şartlar altında (gelir şartı, yaş şartı vb.) anne ve babasına bağlanır. 5510 sayılı Kanun’un 20. ve 34. maddeleri uyarınca, anne ve babaya gelir bağlanabilmesi için eş ve çocuklardan artan hisse bulunması veya anne-babanın 65 yaş üstü olması gibi kriterler aranır.

Diğer Yardımlar: Cenaze yardımı ve tedavi giderleri de Kurum tarafından karşılanan kalemler arasındadır.

4. Tazminat Davalarında Mahsup İşlemi (Mükerrer Ödemenin Önlenmesi) 

İş kazası nedeniyle açılan maddi tazminat davaları, nitelikçe SGK tarafından karşılanmayan zararların giderilmesine ilişkindir. Haksız zenginleşmeyi ve mükerrer ödemeyi önlemek amacıyla, SGK tarafından bağlanan gelirin “ilk peşin sermaye değeri” (PSD), hesaplanan toplam tazminat miktarından tenzil edilir (düşülür). Bu hesaplamada, rücu edilebilir miktar dikkate alınır ve hüküm tarihine en yakın veriler esas alınır. Eğer Kurum henüz bir gelir bağlamamışsa, bu durum tazminat hakkını doğrudan etkileyeceğinden, gelirin bağlanması süreci beklenmelidir.

5. SGK’nın İşverene Rücu Hakkı 

SGK, sigortalıya veya hak sahiplerine yaptığı ödemeleri ve bağladığı gelirlerin peşin sermaye değerini, işverenin veya kusurlu üçüncü kişilerin kusuru oranında rücuen tahsil eder. 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesi uyarınca; iş kazası işverenin kastı, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi veya sigortalı bildiriminin süresinde yapılmaması (23. madde) nedeniyle meydana gelmişse, Kurum zararı işverenden tahsil edilir. Üçüncü kişilerin kusuru halinde ise gelirin peşin sermaye değerinin yarısı oranında rücu işlemi uygulanır.

6. İkincil Kaynaklardan Edinilen Bilgiler 

İkincil kaynak niteliğindeki yargı kararlarında şu ek hususlar vurgulanmıştır:

Zamanaşımı: SGK’ya yapılacak müracaatlarda 5 yıllık zamanaşımı süresinin bulunduğu, ancak mahkemece iş kazası tespiti yapılması halinde ilgili işlemlerin başlatılabileceği belirtilmiştir.

Trafik Kazası-İş Kazası İlişkisi: Trafik kazası şeklinde gerçekleşen olaylarda da işveren bildiriminin ve sigortalı müracaatının kritik olduğu, SGK’nın tahkikat yapabilmesi için sigortalının bizzat müracaatının gerekebileceği ifade edilmiştir.

İşçi Lehine Yorum: İş kazası tespitinde çelişkili raporlar bulunması halinde “işçi lehine yorum” ilkesinin gözetilmesi ve tüm hastane kayıtlarının incelenmesi gerektiği hatırlatılmıştır.

Sigorta Şirketlerinin Sorumluluğu: İşverenin yaptırdığı işyeri veya sorumluluk sigortası poliçeleri kapsamında, SGK’nın rücu ettiği tutarların poliçe limitleri dahilinde sigorta şirketlerinden talep edilebileceği görülmektedir. Bir yazı önerisi.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli? | 2M Hukuk Avukatlık Ofisi – İstanbul Anadolu Yakası

İş kazası dosyaları; SGK bildirimi, idari tahkikat, iş kazası tespiti, kusur ve maluliyet raporları, zamanaşımı süreleri ve tazminat hesaplamaları gibi birçok teknik aşamadan oluşur. Bu süreçlerden herhangi birinin eksik veya hatalı yürütülmesi, işçinin ya da hak sahiplerinin ciddi maddi kayıplar yaşamasına neden olabilir.

Özellikle İstanbul, Anadolu Yakası, Tuzla, Pendik, Kartal, Aydınlı, Bayramoğlu ve Gebze bölgelerinde görülen iş kazalarında; SGK işlemleri ile işverene karşı açılacak davaların eş zamanlı ve koordineli yürütülmesi hayati önem taşır.

Uzman Avukat Desteği Neden Önemlidir?

İş kazasının SGK nezdinde doğru şekilde tescilinin sağlanması,

Gerekli hâllerde iş kazasının tespiti davasının açılması,

Maluliyet oranı ve kusur raporlarına etkin itiraz edilmesi,

SGK gelirleri ile tazminat arasındaki mahsup hesabının doğru yapılması,

İşveren ve üçüncü kişilere karşı tam ve eksiksiz tazminat talep edilmesi,

ancak iş ve sosyal güvenlik hukuku alanında uzman bir avukatın takibi ile mümkündür.

2M Hukuk Avukatlık Ofisi ile Güvenli İş Kazası Süreci

2M Hukuk Avukatlık Ofisi, İstanbul merkezli olarak Anadolu Yakası, Tuzla, Pendik, Kartal, Aydınlı, Bayramoğlu ve Gebze bölgelerinde; iş kazası tespiti, SGK işlemleri, maddi–manevi tazminat davaları ve rücu süreçlerinde etkin ve profesyonel hukuki destek sunmaktadır. İş kazası sonrası haklarınızın eksiksiz korunması için uzman avukat desteği hayati önem taşımaktadır.