İdari ve Vergi Hukuku arşivleri - 2M Hukuk Avukatlık Bürosu

25 Ocak 2026in Genel Konular, İdari ve Vergi Hukuku, Yabancılar Hukuku

2026 Yılında Kaçak Kalan Yabancılara Af Var mı? Ev Hizmetlerinde Çalışanlar İçin Tüm Şartlar ve Süreç Hakkında Sık Sorulan Sorular

2026 yılında kaçak kalan yabancılara “af” tam olarak ne sağlıyor? Bu bir genel af mı?

2026 yılı itibarıyla Türkiye’de kaçak durumda bulunan tüm yabancıları kapsayan genel ve koşulsuz bir af bulunmamaktadır. Kamuoyunda “af” olarak anılan uygulama, gerçekte yalnızca ev hizmetlerinde (çocuk, yaşlı veya hasta bakımı) çalışan yabancılar için getirilen sınırlı ve istisnai bir yasal geçiş imkânıdır. Bu düzenleme, kaçak statüde bulunan yabancının belirli şartları sağlaması hâlinde ikamet izni alabilmesine, ardından da çalışma iznine başvurabilmesine olanak tanır.

2026 Yılında Kaçak Kalan Yabancılar İçin Başvuruyu Bitiren Engeller Nelerdir?

2026 yılı düzenlemesinde bazı durumlar, başvurunun daha en baştan ciddi risk altına girmesine neden olur. Özellikle yabancının daha önce Geri Gönderme Merkezine alınmış olması, şartlı giriş kaydının bulunması, tahdit kodu veya adli sicil engelinin olması dosyanın reddedilme ihtimalini çok yükseltir. Bu durumlar başvurunun her zaman kesin olarak reddedileceği anlamına gelmez; ancak uygulamada bu tür dosyalar çok daha sık elenir ve detaylı incelemeye takılır. Bu nedenle bu engellerden biri varsa başvuru yapılmadan önce mutlaka ön değerlendirme yapılmalıdır.

Kaçak Kalan Yabancılar İçin Pasaportun En Az 8 Ay Geçerli Olması Neden Zorunlu?

Başvuru sürecinde pasaport süresi, yalnızca başvuru günü için değil; değerlendirme, ikamet kartı basımı ve çalışma iznine geçiş sürecinin tamamı için dikkate alınır. Pasaportun 8 aydan kısa süreli olması halinde dosya çoğu zaman teknik gerekçeyle işleme alınmadan reddedilir. Bu nedenle pasaport süresi, başvurunun en temel ve tartışmasız şartlarından biridir. Süresi yetersiz pasaportla yapılan başvurular genellikle ilk kontrolde elenir.

Kaçak Yabancılara Af Düzenlemesi Hangi İşleri Kapsar, Hangi İşleri Kapsamaz?

Bu düzenleme yalnızca ev hizmetleri kapsamında uygulanır. 12 yaş altı çocuk bakımı, 65 yaş üstü yaşlı bakımı ve hasta bakımı bu kapsama girer. Ev hizmeti dışında kalan işler – dükkânda çalışma, ofiste görev alma veya fiilen başka bir işte çalışmak – kesin olarak kapsam dışındadır. İşveren tarafından imzalanan taahhütnamede de yabancının ev hizmetleri dışında çalıştırılmayacağı açık şekilde belirtilir. Uygulamada, ev hizmeti gibi gösterilip başka işlerde çalıştırılan yabancılar tespit edildiğinde dosyalar reddedilir ve yaptırım uygulanabilir.

Kaçak Kalan Yabancı Erkek Çalışanlar İçin Özel Kurallar Var mı?

Erkek yabancılar için başvurularda özellikle yaşlı bakımı dosyalarında ek hassasiyet vardır. 65 yaş üstü yaşlı bakımı başvurularında erkek çalışan için çoğu zaman sağlık raporu talep edilir. 85 yaş ve üzeri bakımlarda ise bazı dosyalarda rapor istenmeyebilmektedir. Bu durum kesin bir kuraldan ziyade uygulamadaki pratikten kaynaklanır. Bu nedenle erkek çalışanla yapılan başvurularda sağlık raporu mutlaka hazırlık listesine eklenmelidir.

Kaçak Yabancılara Af Düzenlemesinde İşverenin Gelir Şartı Nedir?

Temel kural, işverenin aylık gelirinin asgari ücretin en az 4 katı olmasıdır. Ancak uygulamada yalnızca tek ay yüksek gelir göstermek çoğu zaman yeterli görülmez. Bazı birimler, son 6 ayda yaklaşık 122.000 TL seviyesinde düzenli gelir hareketi talep edebilmektedir. Bu nedenle başvurularda 6 ila 12 aylık banka dökümlerinin düzenli, kaşeli ve imzalı şekilde sunulması büyük önem taşır.

Kaçak Kalan Yabancılardan Hangi Belgeler İstenir?

Başvurunun temelini pasaport ve yasal giriş kaydı oluşturur. Pasaportun en az 8 ay geçerli olması, son giriş kaşesinin net şekilde fotokopilenmesi gerekir. Biyometrik fotoğraf, ikamet başvuru formu, bir yıllık özel sağlık sigortası, yerleşim yeri belgesi ve bazı dosyalarda adli sicil kaydı talep edilir. Avukat aracılığıyla işlem yapılacaksa noter onaylı vekaletname de dosyada yer alır. Bu belgelerin eksiksiz sunulması, sürecin hızlanması açısından kritiktir.

Kaçak Kalan Yabancılara Af Düzenlemesinde İşverenden İstenen En Kritik Belge Hangisidir?

Noter onaylı ev hizmetlerine özel taahhütname, dosyanın en önemli belgesidir. İşveren bu belgeyle yabancının ev hizmetleri kapsamında çalışacağını, SGK işlemlerini yapacağını, bildirim yükümlülüklerini yerine getireceğini ve mevzuata aykırı çalıştırma olmayacağını taahhüt eder. Taahhütnamenin içeriği ve imza düzeni hatalıysa başvuru reddedilebilir.

Kaçak Kalan Yabancılara Af Düzenlemesinde Gelir Belgeleri Nasıl Sunulmalıdır?

Banka dökümleri mutlaka banka şubesinden alınmalı, kaşeli ve imzalı olmalıdır. Ayrıca imza sirküleri eklenmelidir. Sadece internet bankacılığı çıktıları çoğu zaman yeterli görülmez. Gelir belgelerinin resmi ve doğrulanabilir olması gerekir.

Kaçak Kalan Yabancılara Af Düzenlemesinde Manuel Randevu Nedir, Ne Zaman Gerekir?

E-ikamet sistemi üzerinden randevu alınamayan durumlarda manuel randevu talep edilir. Sistemden alınamayan randevuya ait hata ekran görüntüsü hazırlanır ve dilekçeyle Fatih İl Göç İdaresi’ne başvurulur. Bu yöntem, sistemde randevu bulunmadığında sürecin tamamen durmasını engeller.

Kaçak Kalan Yabancılara Af Düzenlemesinde Göç İdaresine Randevu Gününde Kimler Gitmelidir?

İlk müracaat aşamasında yabancının bizzat başvuruda hazır bulunması gerekmektedir. 2025 yılı Haziran ayına kadar, noter onaylı vekâletname bulunan avukat ilk başvuruyu tek başına yapabilmekteydi. Ancak Haziran 2025 itibarıyla uygulama değişmiş; ilk müracaat sırasında, vekil (avukat) bulunsa dahi yabancının şahsen başvuruda bulunması zorunlu hale gelmiştir. Randevu aşamasında ise yabancı çalışan adayı ile işverenin birlikte katılması gerekmektedir. Eksik evrak bulunması hâlinde bazı durumlarda süre tanınabilse de, sürecin uzamaması ve ek işlem talebiyle karşılaşılmaması adına her iki tarafın da birlikte hazır bulunması önerilmektedir.

Kaçak Kalan Yabancılara Af Düzenlemesinde Başvuru Sonrası Süreç Nasıl İlerler?

Önce kısa dönem ikamet izni değerlendirilir. İkamet izni onaylandıktan sonra işveren çalışma izni başvurusunu yapar. İkamet izni olmadan çalışma iznine geçiş mümkün değildir. İkamet kartı PTT aracılığıyla adrese gönderilir; bu nedenle adres bilgilerinin doğru olması çok önemlidir.

Kaçak Kalan Yabancılara Af Düzenlemesinde En Sık Ret Nedenleri Nelerdir?

Pasaport süresinin yetersiz olması, yasal giriş kaşesinin bulunmaması veya okunmaması, Geri Gönderme Merkezi kaydı ya da şartlı giriş kaydı en sık karşılaşılan ret nedenleridir. Gelir belgelerinin eksik sunulması ve taahhütnamenin hatalı düzenlenmesi de dosyayı riske sokar.

Kaçak Kalan Yabancılara Af Düzenlemesi Başvurularında Uzman Avukat Desteği Neden Önemlidir?

Bu süreç yalnızca evrak toplamakla sınırlı değildir. Ön uygunluk değerlendirmesi, taahhütname ve dilekçelerin doğru kurgulanması, gelir ispatının doğru formatta sunulması ve eksik evrak sürelerinin kaçırılmaması başvurunun kaderini belirler. Deneyimli bir avukatla yürütülen dosyalar, uygulamadaki detaylara hâkimiyet sayesinde çok daha yüksek başarı oranına sahiptir.

2026 yılında kaçak kalan yabancılar bu düzenleme ile ne kazanır?

2026 yılında kaçak kalan yabancılar bu düzenleme ile ne kazanır?Kaçak statünün sona erdirilmesini,
Kısa dönem ikamet izni alınmasını,
İkamet izni sonrasında çalışma iznine başvurulmasını,
SGK’lı ve kayıtlı şekilde çalışmayı,
İdari para cezası ve sınır dışı risklerinin azaltılmasını
sağlayan bir hukuki geçiş mekanizmasıdır.

2026 yılında kaçak kalan yabancılardan hangi belgeler istenir?

Başlıca belgeler şunlardır:
En az 8 ay geçerli pasaport ve giriş kaşesi fotokopisi
Biyometrik fotoğraf (dijital + 8 adet baskı)
İkamet başvuru formu ve dilekçe
1 yıllık özel sağlık sigortası
Yerleşim yeri belgesi
Anne ve baba bilgileri
Gerekirse adli sicil kaydı
Avukat aracılığıyla yürütülecekse vekâletname
Belgelerin eksiksiz ve güncel olması sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından kritiktir.

2026 yılında kaçak kalan yabancılar için işverenden hangi belgeler talep edilir?

İşverenden istenen başlıca belgeler şunlardır:
Noter onaylı ev hizmetleri taahhütnamesi
Çalışma görev tanımını içeren dilekçe
Yerleşim yeri belgesi ve adres teyidi faturası
Vukuatlı nüfus kayıt örneği
Son 6–12 aya ait gelir belgeleri
SGK hizmet dökümü
Kimlik fotokopisi
Taahhütname, işverenin tüm yükümlülükleri kabul ettiğini gösteren en önemli belgedir.

2026 yılında kaçak kalan yabancılar için randevu günü hangi işlemler yapılır?

Randevu günü:
Belgeler kontrol edilir,
Gerekirse parmak izi ve biyometrik işlem yapılır,
İkamet harcı, vize harcı ve kart bedelleri bildirilir,
Başvuru sisteme kaydedilir ve başvuru numarası verilir.
Eksik belge varsa tamamlanması için süre tanınabilir.

Kaçak Kalan Yabancılara Af Düzenlemesinde Neden Uzman Avukat Desteği Gerekir?

2025 yılında yürürlüğe giren kaçak kalan yabancılara af düzenlemesi, yüzeyden bakıldığında “belge teslimi” gibi algılansa da uygulamada son derece teknik, hata kaldırmayan ve idarenin takdir yetkisinin yoğun olduğu bir süreçtir. Özellikle İstanbul, başta Fatih Göç İdaresi olmak üzere, dosyaların en sıkı denetlendiği illerin başında gelir. Bu nedenle af düzenlemesi başvurusu, sıradan bir ikamet işlemi gibi ele alındığında ciddi hak kayıplarıyla sonuçlanabilir.

Af Düzenlemesi Herkes İçin Otomatik Bir Hak Değildir

Kaçak kalan yabancıların tamamı bu düzenlemeden otomatik olarak yararlanamaz. Geri Gönderme Merkezi (GGM) kaydı, şartlı giriş, tahdit kodu veya adli sicil gibi unsurlar dosyanın daha ilk aşamada elenmesine yol açabilir. Bu noktada uzman bir yabancı avukatı, dosyanın baştan ön uygunluk analizini yaparak başvurunun gerçekten mümkün olup olmadığını değerlendirir. Aksi halde yapılan hatalı başvurular, yabancı açısından daha ağır yaptırımların önünü açabilir

Fatih Göç İdaresi Uygulamaları Teoriden Farklıdır

Uygulamada Fatih İl Göç İdaresi, mevzuatın lafzından çok dosyanın bütününe bakar. Pasaport süresi, giriş kaşesinin okunabilirliği, gelir belgelerinin düzeni, taahhütnamenin içeriği ve hatta dosyanın sunum şekli bile sonucu etkileyebilir. Deneyimli bir İstanbul avukat veya Tuzla avukat desteği olmadan yapılan başvurularda, eksik evrak yazıları ve teknik retler son derece yaygındır.

Ev Hizmetleri (Çocuk ve Yaşlı Bakımı) Başvuruları Ayrı Bir Uzmanlık Alanıdır

Af düzenlemesi yalnızca çocuk ve yaşlı bakım ile hasta bakımını kapsar. Ev hizmeti dışında fiilen başka işlerde çalışıldığına dair en ufak bir şüphe, dosyanın reddine neden olabilir. İşverenin imzaladığı noter onaylı taahhütname, SGK yükümlülükleri ve adres uyumu bu dosyaların bel kemiğidir. Uzman bir yabancı avukatı, taahhütname ve dilekçeleri uygulamaya birebir uygun şekilde hazırlar; bu da dosyanın kaderini doğrudan etkiler.

Gelir İspatı ve Banka Belgeleri En Sık Yapılan Hataların Başında Gelir

Af düzenlemesi başvurularında işverenin gelir durumu yalnızca rakamsal olarak değil, şekil ve süreklilik açısından da incelenir. Kaşesiz, imzasız banka dökümleri veya tek aylık yüksek gelir beyanları çoğu zaman yeterli kabul edilmez. Uzman avukat desteği, gelir belgelerinin nasıl sunulması gerektiğini doğru biçimde kurgular ve ret riskini minimize eder.

Manuel Randevu ve E-İkamet Sorunları Profesyonel Takip Gerektirir

E-ikamet sisteminden randevu alınamadığı durumlarda manuel randevu süreci devreye girer. Bu süreçte hata ekran görüntüsü, dilekçe içeriği ve teslim paketi eksiksiz hazırlanmazsa başvuru hiç işleme alınmayabilir. Özellikle İstanbul’da bu aşama, süreci bilen bir İstanbul yabancı avukatı tarafından yürütülmediğinde ciddi zaman kaybına neden olur.

Ret Sonrası Hak Kaybı ve Zaman Kaybı Riski Çok Yüksektir

Af düzenlemesi başvurusunun reddedilmesi yalnızca bir “olumsuz cevap” değildir. Ret sonrası yabancının Türkiye’deki hukuki durumu daha da zayıflayabilir. Bu nedenle başvurunun en baştan doğru kurgulanması, eksiksiz sunulması ve sürecin profesyonel şekilde yönetilmesi hayati önemdedir.

İstanbul ve Tuzla Bölgesinde Uzman Avukat Desteğinin Önemi

Özellikle Tuzla, Pendik ve Anadolu Yakası’nda yaşayan yabancılar için, hem İstanbul uygulamalarını bilen hem de Fatih Göç İdaresi pratiğine hâkim bir Tuzla avukat ile çalışmak büyük avantaj sağlar. Dosyanın hazırlanmasından randevu gününe, ikamet izninden çalışma iznine geçiş sürecine kadar her aşama tek elden yönetilir.

24 Ocak 2026in Genel Konular, İdari ve Vergi Hukuku, Yabancılar Hukuku

2026 Yılı Kaçak Kalan Yabancılara Af Düzenlemesi Hakkında Sık Sorulan Sorular (Ev Hizmetlerinde Çalışanlar İçin Rehber)

2026 yılında kaçak kalan yabancılar için Türkiye’de genel bir af var mı?

Hayır. 2026 yılı itibarıyla Türkiye’de kaçak durumda bulunan tüm yabancıları kapsayan genel ve koşulsuz bir af düzenlemesi bulunmamaktadır. Ancak uygulamada “af” olarak adlandırılan bazı sınırlı ve istisnai yasal kolaylıklar mevcuttur. Bu kolaylıklar, özellikle ev hizmetlerinde fiilen çalışan ve belirli şartları taşıyan yabancılar için getirilmiş özel nitelikli düzenlemelerdir. Bu nedenle kamuoyunda “af” olarak anılan uygulama, hukuki anlamda bir genel af değil; kayıt dışı çalışmanın önüne geçmek amacıyla belirli bir gruba tanınan yasal statü kazanma imkânıdır.

2026 yılında kaçak kalan yabancılar açısından söz konusu af benzeri düzenleme kimleri kapsar?

2026 yılında kaçak kalan yabancılar bakımından bu düzenleme yalnızca ev hizmetlerinde çalışan kişiler için öngörülmüştür. Ev hizmetlerinden kastedilen; çocuk bakımı, yaşlı bakımı, hasta bakımı gibi özel hane içinde yürütülen kişisel hizmetlerdir. Ev hizmetleri dışında (restoran, fabrika, inşaat, mağaza vb.) çalışan kaçak yabancılar bu kapsama girmez. Dolayısıyla düzenleme geniş değil, dar kapsamlıdır.

2026 yılında kaçak kalan yabancılar Türkiye’de yasal statü kazanarak çalışma izni alabilir mi?

Normal şartlarda kaçak durumda bulunan bir yabancının doğrudan Türkiye içinden çalışma izni veya ikamet izni alması mümkün değildir. Ancak 2025-2026 yılında kaçak kalan yabancılar için öngörülen bu özel düzenleme kapsamında, ev hizmetlerinde çalıştığı ispatlanan kişiler, belirli şartları sağlamaları halinde çalışma izni başvurusunda bulunma imkânı elde edebilmektedir. Bu süreç otomatik değildir; her başvuru idarenin takdirine tabidir ve belgelerin eksiksiz sunulması büyük önem taşır.

2026 yılında kaçak kalan yabancılar açısından bu düzenlemeden kimler yararlanamaz?

Aşağıdaki kişiler bu imkândan yararlanamaz:
Türkiye’ye kaçak yollarla giriş yapmış olanlar,
Pasaportu olmayan veya geçerliliği yeterli olmayanlar,
Ev hizmetleri dışında bir sektörde çalışanlar,
Hakkında aktif sınır dışı (deport) kararı veya giriş yasağı bulunanlar.
Dolayısıyla düzenleme, yalnızca hukuken belirli asgari şartları sağlayabilen kişiler için geçerlidir.

2026 yılında kaçak kalan yabancılar için bu düzenleme hangi hakları sağlar?

Şartları karşılayan kişiler açısından bu düzenleme; Yasal çalışma izni alınmasını, Çalışma izniyle bağlantılı olarak ikamet izni kazanılmasını,
SGK kaydı yapılmasını ve sosyal güvenlik kapsamına girilmesini,
Kayıt dışı çalışma nedeniyle oluşabilecek idari ve cezai risklerin azaltılmasını sağlar. Bu durum, uzun vadede yabancının Türkiye’deki hukuki statüsünü güçlendiren önemli bir avantajdır.

2026 yılında kaçak kalan yabancılar için başvuru süreci nereye ve nasıl yapılır?

Başvurular, çalışmanın yapılacağı yerin bulunduğu ildeki İl Göç İdaresi Müdürlüğü ve ilgili çalışma izni birimleri üzerinden yürütülür. Süreçte genellikle; geçerli pasaport, işveren konumundaki ev sahibine ait belgeler, çalışma ilişkisinin niteliğini gösteren bilgiler
talep edilir. Başvurunun usule uygun yapılmaması halinde ret riski oldukça yüksektir.

2026 yılında kaçak kalan yabancılar için bu düzenleme sürekli midir?

Hayır. Bu düzenleme süresiz ve kalıcı bir af değildir. İdari uygulamaya dayalıdır ve kapsamı her zaman değiştirilebilir veya sona erdirilebilir. Bu nedenle şartları taşıyan kişilerin beklemeden başvuru yapmaları önerilir.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

2026 yılı kaçak kalan yabancılara af düzenlemesi, uygulamada son derece teknik, istisnalara açık ve idarenin takdir yetkisinin geniş olduğu bir alandır. Her ne kadar kamuoyunda “af” olarak anılsa da, bu düzenleme otomatik hak doğuran genel bir af değildir. Yanlış yapılan veya eksik yürütülen bir başvuru, telafisi güç sonuçlara yol açabilir.

Bu kapsamda uzman bir yabancılar hukuku avukatından destek alınması özellikle şu nedenlerle önem taşır: Kaçak statüde bulunan bir yabancı adına yapılan hatalı başvuru;

mevcut durumun resmen tespit edilmesine,

idari para cezası uygulanmasına,

hatta sınır dışı (deport) kararı verilmesine neden olabilir. Uzman avukat, başvurunun zamanlamasını ve yöntemini doğru belirler.

Her Dosya Aynı Şartlara Sahip Değildir

2026 yılı kaçak kalan yabancılar için öngörülen düzenleme;

ülkeye giriş şekline,

kaçak kalınan süreye,

çalışılan işin niteliğine,

pasaport ve geçmiş kayıtlarına göre farklı değerlendirilir. Standart dilekçeler ve kulaktan dolma bilgilerle hareket edilmesi ciddi risk taşır.

Ev Hizmetleri Kapsamı Dar ve Yoruma Açıktır

Ev hizmetlerinde çalışma kavramı, uygulamada dar yorumlanmakta ve idare tarafından titizlikle incelenmektedir. Uzman avukat desteği olmadan yapılan başvurularda, çalışmanın bu kapsamda kabul edilmemesi sıkça karşılaşılan bir durumdur.

Belgelerin Hukuka Uygun Sunulması Şarttır

Başvuru dosyasında sunulan belgelerin; zamanlama, bakımından hukuka uygun hazırlanması gerekir. Eksik veya hatalı belgeler, başvurunun reddine veya daha ağır idari sonuçlara yol açabilir. Bir yazı önerisi.

7 Ocak 2026in Genel Konular, İdari ve Vergi Hukuku, Özel Hukuk

Yurtdışında Askerlik Ertelemesi Nasıl Yapılır? Öğrenci, Çalışan ve Çifte Vatandaşlar İçin Hukuki Rehber

Aşağıdaki rapor, yurtdışında askerlik erteleme prosedürleri ile öğrenci ve çalışan statüsündeki yükümlülerin uyması gereken kurallara ilişkin yargı kararlarından elde edilen veriler ışığında hazırlanmıştır.

1. Genel Başvuru Prosedürü ve Tebligat Esasları

Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarının askerlik erteleme işlemleri temel olarak yurtdışı temsilcilikleri (Başkonsolosluklar) aracılığıyla yürütülmektedir. İkincil kaynak niteliğindeki yargı kararlarına göre, askerlik celp dönemlerine ilişkin duyurular Milli Savunma Bakanlığı tarafından TRT aracılığıyla ilan edilmekte ve yurtdışı temsilciliklerine bildirilmektedir. Bu ilanlar yükümlülere tebliğ mahiyetindedir.

Başvuru Merci: Erteleme başvuruları, yükümlünün bulunduğu ülkedeki Türk Başkonsolosluklarına yapılmaktadır. Başkonsolosluklar, alınan belgeleri onaylayarak ilgili Askerlik Şubesi’ne iletmekle yükümlüdür.

Belge Onayı: Başvuruda sunulan pasaport ve nüfus cüzdanı fotokopisi gibi belgelerin Başkonsolosluk tarafından onaylanmış olması şarttır; onaylanmamış belgeler nedeniyle işlemlerin gecikmesi veya reddedilmesi söz konusu olabilmektedir.

İdari Sorumluluk: Danıştay kararları, konsoloslukların yurtdışındaki vatandaşların askerlik işlemlerini kolaylaştırmakla yükümlü olduğunu, belge akışındaki makul olmayan gecikmelerin (örneğin 8 aylık bir gecikme) idari hizmet kusuru teşkil edebileceğini vurgulamaktadır.

2. Öğrenci Statüsünde Erteleme Şartları ve Belgeler

Öğrenci statüsündeki yükümlülerin erteleme hakları, eğitim seviyelerine ve yaş sınırlarına göre değişiklik göstermektedir.

Yaş Sınırları ve Süreler:

Lise veya dengi okul mezunlarının askerlikleri 3 yıl süreyle ertelenebilmektedir.

Fakülte veya yüksekokul mezunları ile ilişiği kesilenlerin askerlikleri, 29 yaşını tamamladıkları yılın sonu esas alınarak 2 yıl süreyle ertelenmektedir.

Yüksek lisans (master) eğitimi için yurtiçinde 3 yıllık bir erteleme süresi öngörülmekle birlikte, yurtdışındaki yüksek lisans ve doktora öğrencileri için de benzer statülerin belgelenmesi gerekmektedir.

Gerekli Belgeler: Statünün kanıtlanması için öğrenci belgesi, transkript (not dökümü), pasaport ve emniyetten alınan giriş-çıkış kayıtları gibi belgelerin ibrazı zorunludur.

Özel Durumlar (Burslu Öğrenciler): 1416 sayılı Kanun kapsamında resmi bursla yurtdışına gönderilen öğrencilerin öğrenim süreleri idare tarafından uzatılabilmektedir. Ancak başarısızlık veya eğitimin tamamlanmaması durumunda tazminat yükümlülüğü ve yurda dönüş zorunluluğu doğmaktadır.

3. Çalışan ve İkamet Statüsünde Erteleme

Çalışan statüsündeki yükümlüler ve yurtdışında ikamet edenler için erteleme prosedürleri vatandaşlık durumuna göre farklılık arz etmektedir.

Çifte Vatandaşlık Durumu: Eski 1111 sayılı Kanun ve mevcut 7179 sayılı Askeralma Kanunu çerçevesinde, yurtdışında doğan veya rüşt yaşına kadar yurtdışına giden ve bulunduğu ülke vatandaşlığını da kazanan (çifte vatandaş) Türk vatandaşları, talepleri halinde 38 yaş sonuna kadar askerliklerini erteletebilirler.

Vatandaşlık Şartı: Yalnızca Türk vatandaşlığı bulunan ve yabancı bir ülke vatandaşlığına sahip olmayan kişiler için “otomatik” bir tecil söz konusu değildir; bu kişilerin ikamet veya çalışma durumlarını belgelendirerek başvuru yapmaları gerekmektedir.

İkili Anlaşmalar: Diğer bir ülkede askerlik hizmetini yapmış olan çifte vatandaşların muafiyet veya erteleme işlemleri, Türkiye ile ilgili ülke arasındaki ikili anlaşmalar hükümlerine göre yürütülmektedir.

Emniyet Personeli: Yurtdışı misyon koruma veya eğitim görevinde bulunan emniyet teşkilatı mensuplarının bu süreleri, askerlik muafiyeti için gereken hizmet süresi hesabında dikkate alınmaktadır.

4. Kritik Uyarılar ve Hak Kayıpları

Yargı kararları, erteleme sürecinde ihmal edilen usul işlemlerinin ağır sonuçları olabileceğine dikkat çekmektedir:

Yoklama Kaçağı Riski: Erteleme hakkı bulunmasına rağmen süresi içinde mazeret belgesini askerlik şubesine veya temsilciliğe ibraz etmeyenler “yoklama kaçağı” durumuna düşmektedir. Bu durum, bedelli askerlik başvurularında “ek bedel” ödenmesine veya idari para cezalarına yol açmaktadır.

Vatandaşlık Kaybı: İkincil kaynaklarda belirtilen eski mevzuat hükümlerine göre, yurtdışında bulunup da muvazzaf askerlik görevini yapmak üzere yapılan çağrıya mazeretsiz olarak 3 ay içinde icabet etmeyenlerin vatandaşlıktan çıkarılma riski bulunmaktadır.

Sahte Belge Kullanımı: Erteleme sağlamak amacıyla sahte öğrenci durum belgesi düzenlenmesi veya sunulması, resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturmakta ve hapis cezası ile öğrencilikten çıkarma gibi disiplin cezalarına neden olmaktadır.

Sonuç olarak; yurtdışında askerlik ertelemesi için yükümlülerin statülerini (öğrenci/çalışan/çifte vatandaş) kanıtlayan onaylı belgelerle birlikte bizzat veya resmi kanallar aracılığıyla Başkonsolosluklara başvurmaları, yaş sınırlarını takip etmeleri ve yoklama dönemlerini kaçırmamaları yasal bir zorunluluktur. Bir yazı önerisi.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli? | 2M Hukuk Avukatlık Ofisi – İstanbul Anadolu Yakası

Yurtdışında askerlik erteleme işlemleri; yaş sınırları, statü farklılıkları (öğrenci, çalışan, çifte vatandaş), konsolosluk işlemleri ve idari süreler nedeniyle uygulamada en sık hata yapılan hukuki süreçlerden biridir. Eksik veya hatalı yapılan başvurular, yükümlülerin yoklama kaçağı durumuna düşmesine, bedelli askerlikte ek bedel ödemesine veya idari yaptırımlarla karşılaşmasına neden olabilmektedir.

Özellikle İstanbul Anadolu Yakası, Tuzla, Pendik, Kartal, Aydınlı ve Bayramoğlu bölgelerinde yaşayan; yurtdışında eğitim gören veya çalışan yükümlüler açısından, başvuruların doğru mercie, doğru belgelerle ve süresi içinde yapılması hayati önem taşımaktadır. Gebze ve çevresinde ikamet eden yükümlüler bakımından ise çifte vatandaşlık ve ikili anlaşmalara ilişkin hükümler süreci daha da teknik hâle getirmektedir.

Uzman Avukat Desteği Neden Önemlidir?

Yurtdışında askerlik erteleme hakkının doğru statüye göre belirlenmesi,

Konsolosluk başvurularında sunulacak belgelerin hukuka ve içtihatlara uygun hazırlanması,

Yoklama kaçağı riskinin ve buna bağlı idari para cezalarının önlenmesi,

Bedelli askerlik ve muafiyet haklarının kayba uğramasının engellenmesi,

İdarenin gecikmesi veya hatalı işlemleri nedeniyle doğabilecek hak ihlallerine karşı hukuki başvuru yollarının işletilmesi,

ancak bu alanda uzman bir avukatın hukuki takibi ile mümkündür.

2M Hukuk Avukatlık Ofisi ile Güvenli Hukuki Süreç

2M Hukuk Avukatlık Ofisi, İstanbul merkezli olarak Anadolu Yakası, Tuzla, Pendik, Kartal, Aydınlı, Bayramoğlu ve Gebze bölgelerinde; yurtdışında askerlik ertelemesi, bedelli askerlik ve askerlikten doğan idari uyuşmazlıklarda etkin ve uzman hukuki danışmanlık sunmaktadır. Yurtdışında askerlik erteleme sürecinde hak kaybı yaşamamak ve ileride telafisi güç sonuçlarla karşılaşmamak için uzman avukat desteği büyük önem taşımaktadır.

Yurtdışında yaşayanlar askerlik ertelemesini nasıl yapar?

Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları askerlik erteleme başvurularını bulundukları ülkedeki Türk Başkonsoloslukları aracılığıyla yapar. Öğrenci veya çalışan statüsünü gösteren belgelerin (öğrenci belgesi, çalışma izni, pasaport vb.) konsolosluk tarafından onaylanması ve ilgili askerlik şubesine iletilmesi gerekir. Süresi içinde başvuru yapılmaması yoklama kaçağı riskine yol açabilir.

Yurtdışında öğrenci olanların askerlik erteleme süresi ne kadardır?

Erteleme süresi eğitim seviyesine göre değişir. Lise mezunları için genellikle 3 yıl, fakülte veya yüksekokul mezunları için 29 yaş sonuna kadar erteleme mümkündür. Yurtdışında yüksek lisans veya doktora yapanların da öğrenci statülerini resmi belgelerle kanıtlamaları hâlinde askerlikleri ertelenebilir. Yaş sınırlarının aşılması hâlinde erteleme hakkı sona erer.

Askerlik ertelemesini zamanında yapmazsam ne olur?

Erteleme hakkı olduğu hâlde süresi içinde başvuru yapmayanlar yoklama kaçağı sayılır. Bu durum idari para cezasına, bedelli askerlikte ek bedel ödenmesine ve bazı kamu işlemlerinde kısıtlamalara yol açabilir. Ayrıca sahte belge kullanılması hâlinde ceza soruşturması ve hapis cezası riski de doğabilir.

30 Aralık 2025in Ceza Hukuku, Genel Konular, İdari ve Vergi Hukuku

Yurtdışında Askerlik Ertelemesi Nasıl Yapılır? Öğrenci, Çalışan ve Çifte Vatandaşlar İçin Rehber

1. Genel Hukuki Çerçeve ve Tebligat Usulü

Yurtdışında yaşayan yükümlülerin askerlik işlemlerine ilişkin temel düzenlemeler 1111 sayılı Askerlik Kanunu (ve güncel 7179 sayılı Askeralma Kanunu) çerçevesinde şekillenmektedir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin (2014/5615 E.K) kararına göre, celp ve askerlik işlemlerine ilişkin duyurular Milli Savunma Bakanlığı tarafından TRT aracılığıyla ilan edilir ve yurtdışı temsilciliklerine bildirilir. Bu ilan ve bildirimler, yurtdışındaki yükümlüler için tebliğ mahiyetindedir. Dolayısıyla, yurtdışında bulunan bir yükümlünün celp dönemlerinden haberdar olmadığı iddiası, temsilciliklere bildirim yapılmış olması durumunda hukuken geçerli kabul edilmeyebilir.

2. Askerlik Ertelemesi : Öğrenci Statüsünde Erteleme Şartları

Öğrenci statüsündeki yükümlülerin erteleme hakları, eğitim seviyesine ve yaş sınırına bağlıdır:

Yaş Sınırı ve Süreler: 1111 sayılı Kanun’un 36/1 maddesi uyarınca, lise veya dengi okul mezunlarının askerlikleri 3 yıl; fakülte, yüksekokul mezunları veya ilişiği kesilenlerin askerlikleri ise 29 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ertelenebilmektedir (Yargıtay 7. CD, 2014/5615 E.).

Mezuniyet Sonrası Erteleme: Dört yıl ve daha uzun süreli yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar, mezuniyet tarihinden itibaren iki yıla kadar sevk tehir hakkına sahiptir (Yargıtay 7. CD, 2010/9838 E.; 2010/8903 E.).

Belgelendirme Zorunluluğu: Erteleme hakkının kullanılabilmesi için öğrenci belgesi veya mezuniyet belgesi gibi resmi evrakların ilgili askerlik şubesine veya konsolosluğa ibrazı şarttır. Yargıtay 19. Ceza Dairesi (2019/28011 E.), yüksek lisans öğrencisi olduğunu iddia eden ancak enstitüden belge sunamayan yükümlünün cezai sorumluluğunun doğabileceğine işaret etmiştir.

3. Çalışan ve Yurtdışında İkamet Edenlerin Durumu

İkincil kaynak niteliğindeki yargı kararları, yurtdışında yerleşik olan veya çalışan yükümlüler için ek kriterler sunmaktadır:

38 Yaş Sınırı ve Vatandaşlık Şartı: Danıştay 10. Dairesi’nin (2020/2432 E.) kararına göre; yurtdışında doğan, ikamet eden veya reşit olmadan yurtdışına gidip yabancı ülke vatandaşlığı kazanan Türk vatandaşları, talepleri halinde 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar askerliklerini erteleyebilirler. Bu erteleme otomatik olmayıp, yükümlünün başvurusu ve durumunu belgelendirmesine bağlıdır.

Konsolosluk Aracılığıyla Başvuru: Yurtdışındaki erteleme işlemleri esas olarak Türk Başkonsoloslukları üzerinden yürütülür. Danıştay 10. Dairesi (2005/7545 E.), bir yükümlünün konsolosluğa yaptığı erteleme başvurusunun askerlik şubesine geç iletilmesini veya belgelerin eksik gönderilmesini “hizmet kusuru” olarak nitelendirmiş ve idarenin gecikmelerden sorumlu olduğunu belirtmiştir.

Fiilen Yurtdışında Bulunma Şartı: Danıştay 8. Dairesi (2021/6880 E.), yurtdışı eğitim veya ikamet statüsünün geçerliliği için emniyet giriş-çıkış kayıtlarının incelenebileceğini ve kişinin ilgili ülkede fiilen bulunup bulunmadığının denetlenebileceğini vurgulamıştır.

4. Özel Statüler: Resmi Burslu Öğrenciler (YLSY)

1416 sayılı Kanun kapsamında devlet bursuyla (YLSY) yurtdışına gönderilen öğrencilerin durumu, genel erteleme rejiminden farklılık gösterir. İkincil kaynaklara göre (Danıştay 8. Daire, 2019/9233 E.; 2023/1213 E.):

Bu öğrencilerin statüleri Milli Eğitim Bakanlığı ve ilgili kurumlarca takip edilir.

Eğitimin başarısızlıkla sonuçlanması veya statünün (terör iltisakı vb. nedenlerle) kesilmesi durumunda, askerlik ertelemesine dayanak teşkil eden “resmi burslu öğrenci” sıfatı sona erer (AYM, 2018/83 E.).

5. Yargı Kararlarından Önemli Uyarılar

Eksik İnceleme Bozma Sebebidir: Mahkemeler, bir yükümlüye yoklama kaçağı veya bakaya suçundan ceza vermeden önce, kişinin suç tarihinde erteleme hakkının olup olmadığını (öğrencilik, mezuniyet vb.) Askerlik Şubesi’nden titizlikle araştırmalıdır (Yargıtay 7. CD, 2025/2659 E.).

Tebligatın Önemi: Ertelemenin iptal edilmesi durumunda, bu iptal kararı yükümlüye usulüne uygun tebliğ edilmedikçe, yükümlünün bir sonraki celp dönemine tabi olduğunu bilmesi beklenemez (AYM, 2010/105 E. – İkincil Kaynak).

İdari Para Cezaları: Erteleme hakkı olduğu halde süresinde işlem yaptırmayanlara, erteleme sürelerine denk gelen günler için idari para cezası uygulanmayacağı yönünde hükümler mevcuttur (Uyuşmazlık Mahkemesi, 2023/630 E. – İkincil Kaynak).

Sonuç: Yurtdışında askerlik ertelemesi; öğrenci statüsünde genellikle 29 yaşına, yurtdışında yerleşik çalışan veya çifte vatandaş statüsünde ise 38 yaşına kadar mümkündür. İşlemlerin konsolosluklar aracılığıyla başlatılması, gerekli belgelerin (öğrenci belgesi, çalışma izni, pasaport kayıtları) eksiksiz sunulması ve sürecin takip edilmesi, cezai müeyyidelerle (yoklama kaçağı/bakaya) karşılaşmamak adına kritik önem taşımaktadır.

28 Aralık 2025in Genel Konular, İdari ve Vergi Hukuku, Yabancılar Hukuku

Yabancıların Çalışma İzni ile İlgili En Çok Sorulan Sorular

Yabancılar İçin Güncel ve Kapsamlı Rehber

Türkiye’de çalışan veya çalışmayı planlayan yabancıların en sık karşılaştığı konuların başında çalışma izni ile ikamet izni arasındaki ilişki gelmektedir. Özellikle izin sürelerinin bitimine yaklaşılması, izinlerin iptali veya statü değişiklikleri, ciddi hak kayıplarına yol açabilmektedir.

Bu yazıda; çalışma izni süresi dolmadan yapılabilecek başvurulardan, öğrenci ve mülteci statüsündeki yabancıların çalışma haklarına kadar 2025–2026 dönemi için güncel uygulamaları sade ve anlaşılır şekilde ele alıyoruz.

Çalışma İznim Bitmek Üzereyken İkamet İzni Başvurusu Yapabilir miyim?

Evet. Yabancılar, çalışma izni süresinin sona ermesine 60 gün kala ve her hâlükârda çalışma izni geçerliliği devam ederken, durumlarına uygun bir ikamet izni türü için başvuru yapabilirler. Bu süre kaçırıldığında, yabancı ikamet ihlali durumuna düşebilir.

Çalışma İzni Aldıktan Sonra Ayrıca İkamet İzni Gerekir mi?

Hayır. Türkiye’de geçerli bir çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti, süresi boyunca ikamet izni yerine geçer. Çalışma izninin bitiş tarihi aynı zamanda ikamet hakkının da sona erdiği tarihtir. Ancak önemli bir istisna vardır: Uluslararası koruma başvuru sahipleri, şartlı mülteciler ve geçici koruma kapsamındaki yabancılara verilen çalışma izinleri, ikamet izni yerine geçmez.

Çalışma İznim İptal Edilirse İkamet Hakkım da Biter mi?

Çalışma iznine bağlı olarak Türkiye’de bulunan yabancılar açısından, çalışma izninin geçerliliğini yitirmesi hâlinde ikamet hakkı da sona erer. Buna karşılık, yabancının çalışma izninden bağımsız başka bir ikamet izni (örneğin aile ikameti) varsa, çalışma izninin iptali bu ikamet iznini otomatik olarak geçersiz kılmaz.

Çalışma İznim Varken Türkiye’de Eğitim Alabilir miyim?

Evet. Çalışma iznine sahip bir yabancı, öğrenci ikamet izni alma şartlarını da taşıyorsa; çalışma izninin ve öğrenci ikamet izninin sağladığı haklardan birlikte yararlanabilir.

Türkiye İçinden Çalışma İzni Başvurusu İçin Kaç Ay İkamet Gerekir?

Türkiye’den yapılacak yurt içi çalışma izni başvurularında, yabancının en az 6 ay süreyle geçerli bir ikamet iznine sahip olması gerekir. Başvurular, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın e-İzin sistemi üzerinden yapılmaktadır.

Çalışma İzni Alınca Göç İdaresine Bildirim Yapmak Gerekir mi?

Evet. Çalışma izni ile Türkiye’ye giriş yapan yabancılar, ülkeye giriş tarihinden itibaren 20 iş günü içinde, İl Göç İdaresi Müdürlüğüne başvurarak adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak zorundadır.

Geçici Koruma Kapsamındaysam Çalışma İzni Alabilir miyim?

Geçici koruma altında bulunan yabancılar (örneğin Suriyeliler), geçici koruma kimlik belgesinin düzenlenmesinden 6 ay sonra çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti için başvuruda bulunabilir.

Mülteci veya İkincil Koruma Statüsündeysem Çalışabilir miyim?

Evet. Mülteci veya ikincil koruma statüsü sahibi yabancılar, yasaklı meslekler dışında bağımlı veya bağımsız olarak çalışabilir. Bu kişilere verilen kimlik belgeleri, aynı zamanda çalışma izni yerine geçer.

Öğrenci Olarak Türkiye’deyim, Çalışma İzni Alabilir miyim?

Türkiye’de örgün öğretime kayıtlı yabancı öğrenciler, çalışma izni almak şartıyla çalışabilir.

Ön lisans ve lisans öğrencileri: İlk yıl tamamlandıktan sonra, kısmi süreli çalışma

Lisansüstü öğrenciler: Süre kısıtlaması olmaksızın çalışma hakkı

Öğrenciler için verilen çalışma izinleri, öğrenci ikamet iznini sona erdirmez.

Yabancı Futbolcular İçin Çalışma İzni Gerekir mi?

Profesyonel sporcular ve spor elemanları, Gençlik ve Spor Bakanlığı onayıyla çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilir. Bu muafiyet, yabancıya Türkiye’de çalışma ve ikamet hakkı tanır. Bir yazı önerisi.

Neden Uzman Avukat Desteği Gereklidir?

Çalışma izni ve ikamet izni süreçleri; süreler, istisnalar ve statülere göre son derece teknik bir yapıdadır. Yapılan küçük bir hata; ikamet ihlali, tahdit kodu, sınır dışı edilme, Türkiye’ye giriş yasağı
gibi ağır sonuçlar doğurabilir. Özellikle İstanbul’da Fatih, Esenyurt, Küçükçekmece, Başakşehir, Zeytinburnu, Bağcılar, Avcılar, Pendik ve Tuzla gibi yabancı nüfusun yoğun olduğu ilçelerde bu tür sorunlar çok daha sık yaşanmaktadır. Bu noktada İstanbul Tuzla merkezli olarak faaliyet gösteren 2M Hukuk Avukatlık Bürosu, yabancılar hukuku, çalışma izni, ikamet izni, deport ve tahdit kodları alanlarında müvekkillerine güncel mevzuata uygun ve kişiye özel hukuki danışmanlık sunmaktadır.

28 Aralık 2025in Genel Konular, İdari ve Vergi Hukuku, Yabancılar Hukuku

Türkiye’de Kaçak Yabancılara Af Var mı? 2025–2026’da Af Devam Edecek Mi? Güncel Durum ve Detaylı Açıklama

Türkiye’de ikamet izni süresi dolan, vizesi sona eren ya da herhangi bir nedenle yasal statüsünü kaybeden yabancıların en çok merak ettiği sorulardan biri şudur: “Kaçak yabancılara af var mı, devam ediyor mu? 2026 da devam edecek mi?” Bu yazıda, kamuoyunda “kaçak yabancılara af” olarak bilinen uygulamanın gerçekte ne anlama geldiğini, kimleri kapsadığını ve 2025–2026 döneminde durumun ne olduğunu sade ve anlaşılır bir dille ele alıyoruz

Kaçak Yabancılara Af Ne Demektir?

Öncelikle önemli bir noktayı netleştirmek gerekir: Türkiye’de yürürlükte olan genel bir kaçak yabancılar affı yasası bulunmamaktadır. Ancak buna rağmen, özellikle son yıllarda uygulanan bazı idari düzenlemeler, belirli şartları taşıyan yabancıların ülkeden çıkmadan yeniden yasal statü kazanmasına imkân tanımaktadır. Bu nedenle halk arasında bu uygulamalar “af” olarak adlandırılmaktadır. Yani burada söz konusu olan şey, klasik anlamda bir af değil; yasal statüye dönüş imkânı sağlayan istisnai bir uygulamadır.

2025 Yılında Bu Uygulama Devam Ediyor mu?

Evet. 2025 yılı itibarıyla, özellikle ev hizmetlerinde çalışan yabancılar açısından bu uygulama fiilen devam etmektedir. İkamet izni süresi dolmuş, vize ihlali yapmış ya da daha önce ikamet başvurusu reddedilmiş yabancılar için; doğru koşullar sağlandığında, çalışma izni üzerinden yeniden yasal statü elde etmek mümkündür. Bu uygulama sayesinde: Yabancı kişinin ülkeden çıkması gerekmez, Deport (sınır dışı) riski büyük ölçüde ortadan kalkar, Çalışma izni alındığında ikamet hakkı da kazanılır.

Kimler Bu “Af” Kapsamından Yararlanabilir?

Uygulamanın kapsamı sanıldığı kadar geniş değildir. En kritik nokta, çalışma alanıdır. Bu imkândan genellikle şu kişiler yararlanabilir: Çocuk bakıcısı olarak çalışan yabancılar, Yaşlı veya hasta bakımı yapan yabancılar. Restoran, kafe, fabrika, mağaza, ofis gibi ticari işletmelerde çalışan yabancılar bu kapsamda değerlendirilmez.

Başvuru İçin Ülkeden Çıkmak Gerekir mi?

Hayır. Aksine, çoğu durumda ülkeden çıkış yapmak süreci daha da zorlaştırabilir. Doğru strateji, Türkiye’den ayrılmadan önce başvurunun yapılması ve sürecin hukuka uygun şekilde yürütülmesidir.

Hangi Durumlarda Başvuru Reddedilir?

Her başvuru otomatik olarak kabul edilmez. Özellikle şu durumlar risklidir: Güvenlik veya tahdit kodu bulunması, Gerçekte ev hizmeti olmadığı hâlde bu şekilde başvuru yapılması, İşverenin ekonomik yeterliliğinin olmaması, Yanlış veya eksik beyan. Bu nedenle başvuruların hukuki zemini doğru kurulmadan yapılması ciddi sonuçlara yol açabilir.

2026 Yılında Kaçak Yabancılara Af Devam Eder mi?

Mevcut uygulamalar dikkate alındığında, 2026 yılında da benzer bir sistemin devam etmesi kuvvetle muhtemeldir. Ancak unutulmamalıdır ki bu tür düzenlemeler: Kanundan çok idari uygulamalara dayanır. Şartlar ve kapsam zamanla değişebilir. Bu nedenle her somut olayın güncel mevzuat çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Sonuç olarak Gerçekten Af Var mı?

Özetle: ✔ Genel bir af yasası yok, ✔ Ancak ev hizmetlerinde çalışan yabancılar için fiilî bir yasal statüye dönüş imkânı var, ✔ 2025’te uygulama devam ediyor, ✔ 2026 için beklenti olumlu, ancak dikkatli olunmalı. Bir yazı önerisi.

Kaçak Yabancılara Af Sürecinde Uzman Avukat Desteği Neden Hayati Öneme Sahiptir?

Kamuoyunda “kaçak yabancılara af” olarak bilinen uygulama, her başvuru için otomatik olarak sonuç doğuran bir hak değildir. Aksine bu süreç; idarenin takdir yetkisine, başvurunun içeriğine ve somut olayın özelliklerine göre farklı sonuçlar doğurabilmektedir. Bu nedenle sürecin hukuki açıdan doğru kurgulanması son derece önemlidir.

Özellikle İstanbul gibi yabancı nüfusun yoğun olduğu şehirlerde; ikamet ihlali, vize aşımı, kaçak çalışma ve deport riski iç içe geçmiş durumdadır. Uygulamada en sık karşılaşılan dosyalar; Fatih, Esenyurt, Küçükçekmece, Başakşehir, Zeytinburnu, Bağcılar, Avcılar, Sultanbeyli, Pendik ve Tuzla gibi ilçelerde yaşayan yabancılara ilişkindir. Bu bölgelerde yapılan hatalı başvurular, çoğu zaman doğrudan tahdit kodu tanımlanması ve sınır dışı işlemleriyle sonuçlanabilmektedir.

Bu kapsamda;

Yabancı hakkında G, Ç, N gibi tahdit kodlarının bulunup bulunmadığının önceden tespiti,

Başvurunun gerçekten ev hizmetleri kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin hukuken analiz edilmesi,

İşverenin maddi ve hukuki yeterliliğinin mevzuata uygun şekilde ortaya konulması,

Eksik, çelişkili veya gerçeğe aykırı beyanların deport ve giriş yasağına yol açmaması,

Ret hâlinde itiraz, yeni başvuru veya dava yolunun doğru belirlenmesi

ancak yabancılar hukuku alanında uzman bir avukat tarafından sürecin baştan sona yönetilmesiyle mümkündür.

Bu noktada, İstanbul Tuzla merkezli olarak faaliyet gösteren 2M Hukuk Avukatlık Bürosu, yabancılar hukuku, ikamet ve çalışma izni başvuruları, deport işlemleri ve tahdit kodlarının kaldırılması alanlarında; özellikle İstanbul’un yabancı nüfusunun yoğun olduğu ilçelerde yaşayan müvekkillere etkin ve güncel hukuki danışmanlık sunmaktadır.

Unutulmamalıdır ki; bu süreçte yapılan hatalar yalnızca başvurunun reddiyle sınırlı kalmamakta, aynı zamanda sınır dışı edilme, uzun süreli Türkiye’ye giriş yasağı ve ileride yapılacak tüm ikamet ve çalışma izni başvurularının olumsuz etkilenmesi sonucunu doğurabilmektedir.

Bu nedenle 2025–2026 döneminde “kaçak yabancılara af” kapsamında değerlendirilen her somut olayın, kişiye özel olarak ve güncel mevzuat ışığında, uzman avukat desteğiyle ele alınması hayati önem taşımaktadır.

23 Kasım 2025in Genel Konular, İdari ve Vergi Hukuku, Özel Hukuk

Mobbinge Uğrayan Kamu Çalışanı Ne Yapmalı?

Mobbinge Uğrayan Kamu Çalışanın Ne Yapmalı? İncelenen yargı kararları doğrultusunda, mobbinge (psikolojik taciz) maruz kalan kamu çalışanlarının başvurabileceği idari ve yargısal merciler, eylemin niteliğine, failin statüsüne ve talep edilen hukuki korumanın türüne göre çeşitlilik göstermektedir. Başvuru yolları aşağıda detaylandırılmıştır:

1. Mobbing İdari Başvuru Yolları

Kamu çalışanları, yargı yoluna gitmeden önce veya yargı süreciyle bağlantılı olarak idari makamlara başvuruda bulunabilirler:

Kurum İçi Başvurular: Çalışanlar, mobbing teşkil eden eylemlerin sonlandırılması, çalışma şartlarının düzeltilmesi veya sorumlular hakkında işlem yapılması talebiyle kendi kurumlarına (Örn: Müdürlük, Rektörlük, Bakanlık) dilekçe ile başvurabilirler. Danıştay 12. Dairesi kararlarında, çalışma şartlarının düzeltilmesi istemiyle kuruma yapılan başvurunun reddi üzerine dava açıldığı görülmektedir.

Üst İdari Merciler: Kurum içi hiyerarşide sonuç alınamaması durumunda, Kaymakamlık, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü veya Yükseköğretim Kurulu (YÖK) gibi üst mercilere şikâyet başvurusu yapılabilmektedir.

ALO 170 ve İletişim Merkezleri: Danıştay 5. Dairesi tarafından atıf yapılan 2011/2 sayılı Başbakanlık Genelgesi uyarınca, çalışanlar “Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi, ALO 170” üzerinden psikologlar vasıtasıyla yardım ve destek alabilirler.

Sivil Toplum Kuruluşları: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararında, bir davacının mobbing iddiasıyla ilgili olarak bir derneğe başvurduğu ve bunun sürecin ilk adımı olarak kabul edildiği belirtilmiştir.

2. Mobbing Yargısal Başvuru Yolları

Yargı kararlarında, mobbinge karşı açılacak davalarda görevli mahkemenin belirlenmesinde “hizmet kusuru” ve “kişisel kusur” ayrımı belirleyici olmaktadır.

A. İdari Yargı (İdare Mahkemeleri) Kamu çalışanları (memurlar), mobbingin idari işlem ve eylemlerden kaynaklandığı durumlarda idari yargıya başvurmalıdır.

Başvuru Kapsamı: Hukuka aykırı disiplin cezaları, atama/atamama, nakil, geçici görevlendirme, görevden alma gibi idari işlemler yoluyla uygulanan mobbing hallerinde “görev kusuru” kapsamında doğrudan idare aleyhine dava açılmaktadır.

Dava Türü: İptal davası (işlemin iptali için) ve Tam Yargı Davası (maddi ve manevi tazminat için).

Ön Başvuru Zorunluluğu: Danıştay 2. Dairesi’nin bir kararında, mobbingin idari işlemlerden kaynaklanması halinde, 2577 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca doğrudan tam yargı davası açılabileceği, idareye ön başvuru (ön karar alma) zorunluluğunun bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak Danıştay 8. Dairesi’nin başka bir kararında, tazminat talebiyle önce idareye başvurulduğu, zımni ret üzerine dava açıldığı süreçler de yer almaktadır.

Uyuşmazlık Mahkemesi Görüşü: Memur statüsündeki personelin mobbing iddiasıyla istifa etmesi veya tazminat talep etmesi durumunda, davanın çözüm yerinin İş Mahkemesi değil, İdari Yargı olduğu hükme bağlanmıştır.

B. Adli Yargı (Hukuk Mahkemeleri) Mobbingin idari bir işlemden ziyade, kamu görevlisinin kişisel husumeti, hakareti ve haksız fiili niteliğindeki davranışlarından kaynaklandığı durumlarda adli yargı yolu gündeme gelmektedir.

Kişisel Kusur Ayrımı: Danıştay 8. Dairesi ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararlarına göre; çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin zedelenmesi gibi eylemler doğrudan kamu görevlisinin kişisel davranışlarıyla (kişisel hırs, öfke) gerçekleşiyorsa, bu durum “kişisel kusur” sayılır. Bu hallerde doğrudan fail olan kamu görevlisi aleyhine Adli Yargıda (Asliye Hukuk Mahkemesi) manevi tazminat davası açılabilir.

İş Mahkemeleri: Kamu kurumunda çalışmakla birlikte “işçi” statüsünde olan personel (Örn: İl Özel İdaresi işçisi), mobbing iddiaları için İş Mahkemelerine başvurabilir.

C. Ceza Yargılaması (Cumhuriyet Başsavcılıkları) Mobbing teşkil eden eylemlerin Türk Ceza Kanunu kapsamında suç (eziyet, görevi kötüye kullanma, hakaret vb.) oluşturması halinde, çalışanlar Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunabilirler.

Etkili Başvuru Yolu Uyarısı: Anayasa Mahkemesi kararlarında, mobbing mağdurlarının yalnızca ceza yoluna başvurmasının yeterli olmayabileceği vurgulanmıştır. AYM, hukuk veya idari yargıda açılacak tazminat davalarının, zararın giderimi açısından ceza davasına göre daha etkili bir yol olduğunu ve “başvuru yollarının tüketilmesi” kapsamında bu davaların açılmasının beklendiğini belirtmiştir.

Özetle; Mobbinge uğrayan kamu çalışanı;

Öncelikle kurumuna veya ALO 170 gibi destek hatlarına başvurabilir.

Mobbing idari işlemlerle (atama, ceza vb.) yapılıyorsa İdare Mahkemesi’ne (İdare aleyhine),

Mobbing, amirin hakaret, küfür, aşağılama gibi kişisel eylemlerinden oluşuyorsa Adli Yargı’ya (Şahıs aleyhine),

Eylemler suç teşkil ediyorsa Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurabilir. Bir yazı önerisi.

Uzman Avukat Desteği Neden Gereklidir? (İstanbul, Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Kadıköy, Ataşehir, Ümraniye, Gebze ve çevresi için)

Mobbing vakaları, kamu çalışanları açısından hem idari işlem hem kişisel kusur hem de ceza hukuku boyutu olan çok yönlü ve teknik süreçlerdir. Özellikle;

Hangi yargı yolunun seçileceği (İdari Yargı / Adli Yargı / Ceza),

Mobbingin ispatı için hangi delillerin toplanacağı,

Dava dilekçelerinin hukuki argümanlarının doğru kurulması,

Sürelerin (iptal davası süreleri, tazminat talepleri, suç duyurusu zamanlaması) kaçırılmaması,

Kurum içi ve kurum dışı başvuruların stratejik olarak sıralanması,

profesyonel hukuki destek gerektiren konulardır.

Danıştay, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları incelendiğinde; mobbing iddiasının doğru hukuki zeminde ele alınmaması halinde, çalışanların hak kaybı yaşadığı, davaların zaman aşımı veya yanlış başvuru nedeniyle reddedildiği çok sayıda örnek bulunmaktadır.

Bu nedenle mobbinge uğrayan bir kamu çalışanının;

Ön başvuruların tespiti,

Delil stratejisinin belirlenmesi,

Tazminat talebi ve manevi zarar hesaplaması,

Ceza ve idari süreçlerin eş zamanlı yönetilmesi,

İşlem ve eylemlerin hukuki nitelendirilmesi,

Soruşturma ve savunma sürecinin takip edilmesi,

gibi aşamalarda mutlaka alanında deneyimli bir avukattan danışmanlık alması önem arz eder.

22 Kasım 2025in Genel Konular, İdari ve Vergi Hukuku, İnsan Hakları Hukuku, Yabancılar Hukuku

İdari Gözetim Kararı Nedir, Hangi Şartlarda Verilir, Yasal Süreler ve Usuli Güvenceler Nelerdir?

Giriş

İdari Gözetim Kararı Nedir, Hangi Şartlarda Verilir, Yasal Süreler ve Usuli Güvenceler Nelerdir? Bu çalışma idari gözetim kararının ne olduğu, hangi koşullarda verildiği, karar ve geri gönderme merkezine sevk süreçlerindeki yasal süreler, merkezde kalış süresinin azami sınırları ve bu sürece ilişkin usuli güvenceler hakkında kapsamlı bir inceleme sunmaktadır. Analiz, ağırlıklı olarak Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına dayanmaktadır.

1. İdari Gözetim Kararının Tanımı ve Gerekçeleri

Yargı kararlarında idari gözetim, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) uyarınca, haklarında sınır dışı etme kararı alınan yabancıların, bu kararın uygulanabilmesi amacıyla valilikler tarafından geri gönderme merkezlerinde (GGM) tutulması olarak tanımlanmaktadır. Bu karar, kişinin özgürlüğünü kısıtlayan idari bir tedbirdir.

Kararların verilebilmesi için kanunda sayılan belirli koşulların varlığı aranmaktadır. İncelenen kararlarda en sık tekrar eden gerekçeler şunlardır:

“Kaçma ve kaybolma riski bulunan,”

“Türkiye’ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden,”

“Sahte ya da asılsız belge kullanan,”

“Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar.”

Bu koşullardan bir veya birkaçının varlığı halinde, valilik tarafından sınır dışı etme kararına ek olarak veya bu karardan sonra idari gözetim kararı alınabilmektedir.

2. Karar ve Merkeze Götürme Süreçleri

Yargı kararları, idari gözetim kararının alınması ve kişinin geri gönderme merkezine sevk edilmesi süreçlerine ilişkin net yasal süreler olduğunu ortaya koymaktadır.

Karar Verme Süresi: Kolluk birimleri tarafından yakalanan ve sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilen yabancılar hakkında valiliğe derhal bildirim yapılır. Birçok kararda vurgulandığı üzere, “Değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez.” Bu süre, valiliğin yabancının durumunu değerlendirip idari gözetim kararı alıp almayacağına karar vermesi için tanınan azami süredir.

Merkeze Götürme Süresi: İdari gözetim kararı verildikten sonra kişinin geri gönderme merkezine sevki için de yasal bir süre öngörülmüştür. Kararlarda bu durum, “Hakkında idari gözetim kararı alınan yabancılar, yakalamayı yapan kolluk birimince geri gönderme merkezlerine kırk sekiz saat içinde götürülür.” ifadesiyle netleştirilmiştir. İncelenen somut olaylarda bu sürece riayet edildiği, kararın verildiği gün, ertesi gün veya en geç 48 saat içinde kişinin merkeze teslim edildiği görülmektedir.

3. İdari Gözetim Süresi ve Uzatılması

Geri gönderme merkezlerinde kalış süresi belirsiz değildir ve kanunla sıkı sürelere bağlanmıştır.

Azami Süre: Yargı kararlarında istikrarlı bir şekilde belirtildiği üzere, “Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez.” Bu, idari gözetimin ilk aşamadaki yasal üst sınırıdır.

Sürenin Uzatılması: Belirli istisnai durumlarda bu altı aylık sürenin uzatılması mümkündür. Kararlarda bu durum şu şekilde ifade edilmektedir: “…bu sürenin, sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamaması hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabileceği…” belirtilmiştir.

Bu iki düzenleme bir arada değerlendirildiğinde, idari gözetim altında kalış süresinin toplamda on iki ayı (6+6 ay) geçemeyeceği anlaşılmaktadır. Nitekim bir Anayasa Mahkemesi kararında, “Başvurucu 12 aylık azami idari gözetim süresinin dolması üzerine 31/7/2020 tarihinde salıverilmiştir” ifadesiyle bu azami sürenin sonunda kişinin serbest bırakılması gerektiği teyit edilmiştir.

Yargı kararlarının incelenmesi, idari gözetim sürecine ilişkin önemli usuli güvenceleri ve farklı uygulamaları ortaya koymaktadır:

Aylık Değerlendirme Zorunluluğu: İdari gözetim süresinin keyfi bir şekilde uzatılmasını önlemek amacıyla kanun koyucu önemli bir denetim mekanizması öngörmüştür. Birçok kararda atıf yapılan bu kurala göre, “İdari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı, valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir.” Bu değerlendirme sonucunda gözetimin devamında bir zorunluluk görülmezse, altı aylık sürenin dolması beklenmeksizin karar derhal sonlandırılır. Bu aylık değerlendirmelerin yapılmaması veya sonuçlarının gerekçesiyle birlikte yabancıya tebliğ edilmemesi, kararın hukuka aykırı bulunarak kaldırılmasına neden olabilmektedir.

Yargısal Denetim: İdari gözetim kararı, idari bir işlem olmasına rağmen doğrudan yargı denetimine tabidir. İdari gözetim altına alınan kişi veya avukatı, bu karara karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Yargı kararlarında, hâkimin bu başvuruyu beş gün içinde sonuçlandırması gerektiği belirtilmektedir. Bu, keyfi tutulmalara karşı hızlı ve etkili bir başvuru yolu sağlamaktadır.

Farklı Tutulma Yerleri: Kararlar, idari gözetimin her zaman geri gönderme merkezlerinde başlamadığını göstermektedir. Bir vakada, karar verildikten sonra kişinin yaklaşık 24 gün boyunca bir spor salonunda tutulduğu, daha sonra GGM’ye sevk edildiği görülmüştür. Başka bir kararda ise, resmi bir idari gözetim kararı olmaksızın yabancının havalimanının “kabul edilemez yolcu salonu”nda aylarca tutulması, fiili bir özgürlükten yoksun bırakma olarak değerlendirilmiştir. Bu durumlar, uygulamanın yasal çerçeve dışına çıkabildiğini göstermektedir. Bir makale önerisi.

Sonuç

Yargı kararları ışığında, idari gözetim; hakkında sınır dışı etme kararı bulunan yabancılar için YUKK’ta belirtilen katı gerekçelere, sürelere ve usullere bağlı olarak uygulanan istisnai bir tedbirdir. Süreç, valiliğin 48 saat içinde karar vermesi ve kararı takiben 48 saat içinde kişinin geri gönderme merkezine sevk edilmesiyle başlar. Geri gönderme merkezindeki kalış süresi kural olarak altı ayı geçemez ancak yabancının iş birliği yapmaması gibi nedenlerle en fazla altı ay daha uzatılarak toplamda on iki aya ulaşabilir. Bu süreç, valiliklerin aylık zorunlu değerlendirmeleri ve sulh ceza hâkimliklerinin hızlı yargısal denetimi gibi önemli güvencelerle çevrelenmiştir. Bu yasal çerçeveye uyulmaması, idari gözetim kararının kaldırılmasına ve hak ihlali iddialarına zemin hazırlamaktadır.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli? (Tuzla Geri Gönderme Merkezi – İstanbul Göç İdaresi)

İdari gözetim kararları, kişilerin özgürlüğünü doğrudan kısıtlayan son derece ağır idari tedbirlerdir ve hem süre hem usul yönünden çok sıkı kurallara tabidir. Yargı kararlarında, sürecin tek bir usule aykırılık nedeniyle bile hukuka aykırı sayılabildiği görülmektedir. Bu nedenle idari gözetim altında bulunan yabancılar için uzman bir avukatla süreci yürütmek hayati önem taşımaktadır.

Özellikle Tuzla Geri Gönderme Merkezi, İstanbul Göç İdaresi ve diğer geri gönderme merkezlerinde uygulanan idari gözetim süreçlerinde; karar verme süreleri, 48 saatlik sevk süresi, aylık değerlendirme yükümlülükleri, 6+6 aylık azami süre, tebligat zorunlulukları ve sulh ceza hâkimliğine yapılacak başvurular gibi çok sayıda kritik aşama bulunmaktadır.

Bir avukatın uzman desteği şu nedenlerle gereklidir:

48 saatlik karar ve sevk süresinin ihlali, kararı hukuka aykırı hâle getirebilir.

Aylık değerlendirmelerin yapılmaması veya gerekçesiz yapılması, gözetimin kaldırılması sonucunu doğurabilir.

Sulh ceza hâkimliğine yapılacak başvuruların süresi 5 gün gibi çok kısadır; bu nedenle usul hatası hakkı tamamen ortadan kaldırabilir.

Kamu düzeni – kaçma riski – sahte belge gibi gerekçelerin hukuki denetimi ancak uzman bir avukat tarafından başarıyla yapılabilir.

Fiili gözaltı niteliğindeki durumlar (havaalanı salonu, spor salonu vb.) ancak hukuki uzmanlıkla tespit edilip hak ihlali iddiasına dönüştürülebilir.

Hazırlanacak itiraz dilekçeleri, başvuru formatları ve delillerin sunumu teknik hukuk bilgisi gerektirir.

İstanbul, Tuzla, Pendik, Kartal, Gebze ve çevresinde geri gönderme merkezlerinde yürütülen işlemlerde, idari gözetim kararının kaldırılması, sürenin kısaltılması veya kişinin serbest bırakılması ancak profesyonel hukuki destek ile mümkün olabilmektedir.

20 Kasım 2025in Genel Konular, İdari ve Vergi Hukuku, Tüm Makaleler

Tutuklu öğrencinin üniversiteden kaydı silinebilir mi?

Giriş

Tutuklu öğrencinin üniversiteden kaydı silinebilir mi? Bu çalışma, tutuklu bir üniversite öğrencisinin, tutukluluk hali nedeniyle üniversite tarafından kaydının silinip silinemeyeceği, bu işlemin hukuki şartları, öğrencinin dava açma hakkı ve davanın başarı koşullarını analiz etmek amacıyla hazırlanmıştır. Analiz, sunulan Danıştay ve Bölge İdare Mahkemesi kararlarının incelenmesiyle oluşturulmuştur. İnceleme, öğrencinin Anayasal eğitim hakkı ile üniversite yönetmeliklerinden doğan idari ve akademik yükümlülükleri arasındaki dengeyi ortaya koymaktadır. Çalışma, kayıt silme işlemlerini iki ana kategori altında incelemektedir: disiplin cezası olarak kayıt silme ve akademik/idari yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle kayıt silme.

Tek Başına Tutukluluk Kayıt Silme Nedeni Değildir: Yargı kararları, bir öğrencinin sadece tutuklu olmasının üniversiteden kaydının silinmesi için yeterli bir gerekçe olmadığı konusunda tutarlıdır. Kayıt silme işlemi için ek koşulların varlığı aranmaktadır.

Kayıt Silme Nedenleri İkiye Ayrılmaktadır:

Disiplin Cezası Olarak Kayıt Silme: Bu tür bir kayıt silme (yükseköğretim kurumundan çıkarma) için öğrencinin, Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği’nde sayılan belirli suçlardan (örneğin, terör örgütü üyeliği) dolayı hakkında verilmiş ve kesinleşmiş bir mahkumiyet kararının bulunması zorunludur. Devam eden bir soruşturma veya kovuşturma bu işlem için yeterli değildir.

Akademik/İdari Nedenlerle Kayıt Silme: Öğrencinin tutukluluk hali nedeniyle ders kaydını yenilememesi, azami öğrenim süresi içinde derslerini veya tezini tamamlayamaması gibi akademik yükümlülüklerini yerine getirememesi durumunda kaydı silinebilir.

Öğrencinin Aktif Rolü Kritik Önem Taşır: Tutuklu öğrencinin, durumunu üniversiteye bildirerek kayıt dondurma talebinde bulunması hayati önemdedir. Bu talebi yapmayan öğrenci, akademik yükümlülüklerinden sorumlu tutulmakta ve bu nedenle kaydının silinmesi hukuka uygun bulunmaktadır.

Tutukluluk Haklı ve Geçerli Bir Mazerettir: Birçok yargı kararı, tutukluluk halini kayıt dondurma, kayıt yenileyememe veya sınavlara katılamama için haklı ve geçerli bir mazeret olarak kabul etmektedir. Üniversitenin bu mazereti keyfi olarak reddetmesi hukuka aykırıdır.

Dava Açma Hakkı ve Usuli Şartlar: Kaydı silinen öğrencinin idare mahkemesinde iptal davası açma hakkı vardır. Ancak davanın başarısı, kayıt silme nedenine ve öğrencinin izlediği hukuki yollara bağlıdır. Özellikle, öncelikle kayıt dondurma talebinin reddi gibi ara işlemlere karşı zamanında dava açılmamış olması, nihai kayıt silme işlemine karşı açılan davayı olumsuz etkileyebilmektedir.

1. Disiplin Cezası Olarak Kayıt Silme ve “Kesinleşmiş Mahkumiyet Kararı” Şartı

Yargı kararları, disiplin cezası olarak okuldan çıkarma işleminin en temel şartının, öğrenci hakkında verilmiş kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı olduğu konusunda nettir. Sadece tutuklu olmak, hakkında soruşturma yürütülmesi veya KHK ile kamu görevinden ihraç edilmiş olmak dahi bu işlem için yeterli değildir.

Danıştay 8. Dairesi’nin 2018/5813 E., 2020/3849 K. sayılı kararında bu ilke, “…davacının suç işlemek amacıyla örgüt kurmak… fiillerinden herhangi biri ya da hepsini işlediğine veya bu yönde eylemde/faaliyette bulunduğuna dair adli yargı mahkemelerince verilen kesinleşmiş bir karar bulunmadığı, dolayısıyla ortada Yönetmeliğin 9/1-a maddesi uyarınca verilmiş böyle bir karar olmadan yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır” şeklinde ifade edilmiştir. Benzer şekilde, 2021/3240 E., 2022/114 K. sayılı kararda, sonradan temyiz yolu açıldığı için kesinleşmediği anlaşılan bir mahkumiyet kararına dayalı kayıt silme işlemi de hukuka aykırı bulunmuştur.

Ayrıca, disiplin cezasının uygulanabilmesi için suçun öğrencinin öğrencilik statüsü devam ederken işlenmiş olması gerekmektedir. Danıştay 8. Dairesi’nin 2023/2769 E., 2024/3513 K. sayılı kararında, “…mahkumiyet kararının kesinleştiği tarihte davacının üniversite öğrencisi olmadığı, dolayısıyla öğrencilik dönemi içerisinde gerçekleşmeyen eylem nedeniyle davacının disiplin cezası ile cezalandırılmasının mümkün olmadığı…” belirtilerek, öğrencilik öncesi eylemlerden dolayı kayıt silinemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

2. Akademik ve İdari Gerekçelerle Kayıt Silme

Bu kategori, tutukluluk halinin dolaylı olarak kayıt silmeye yol açtığı durumları kapsar ve yargı kararlarında farklı yaklaşımlar görülmektedir.

Öğrencinin Yükümlülüğü: Kayıt Dondurma Talebi En sık karşılaşılan durum, öğrencinin tutukluluk halini üniversiteye bildirerek kayıt dondurma talebinde bulunmamasıdır. Bu durumda mahkemeler, öğrencinin pasif kalmasını aleyhine yorumlamaktadır. Danıştay 8. Dairesi’nin 2021/5364 E., 2021/3699 K. sayılı kararında, öğrencinin “mazeretli olduğu yönünde davalı idareye dilekçe vermediği” ve “kayıt dondurma gibi haklardan yararlanabilmesinin talebine bağlı olduğu” gerekçeleriyle, akademik başarısızlık nedeniyle yapılan kayıt silme işlemi hukuka uygun bulunmuştur. Benzer şekilde, 2022/2425 E., 2024/2906 K. sayılı kararda da “tutuklu bulunan davacının, doktora programı kaydının dondurulması istemiyle davalı idareye herhangi bir başvurusunun bulunmadığı” vurgulanarak dava reddedilmiştir.

Tutukluluğun “Haklı ve Geçerli Mazeret” Olarak Kabul Edilmesi Buna karşın, birçok karar tutukluluk halini kendiliğinden geçerli bir mazeret olarak kabul etmektedir. Samsun BİM 4. İdari Dava Dairesi’nin 2020/417 E., 2020/733 K. sayılı kararında, “öğrencinin tutukluluk halinin de, kayıt dondurmak için haklı ve geçerli görülen mazeretler arasında sayıldığı açıktır” denilerek, üniversitenin kayıt dondurma talebini kabul etmesi gerektiği belirtilmiştir. Danıştay 8. Dairesi’nin 1996/5242 E., 1999/2738 K. sayılı eski ancak istikrarlı kararında ise “tutukluluk halinin kabul edilir mazeret kapsamında olduğunun tartışmasız olduğu” ifade edilmiştir. Daha güncel olan 2022/124 E., 2023/8141 K. sayılı kararda da öğrencinin kayıt dondurma talebinde bulunmamasının, tutukluluğun geçerli mazeret sayılmasına engel olmayacağı hükme bağlanmıştır.

Farklı Yaklaşımlar: Vekaletle İşlem Yapma ve İdarenin Takdir Hakkı Bazı kararlarda, kayıt yenileme gibi işlemlerin vekaletname ile yapılabileceği, bu nedenle tutukluluğun mutlak bir mazeret olmadığı savunulmuştur. Danıştay 8. Dairesi’nin 2021/247 E., 2023/2910 K. sayılı kararında, “tutukluluk halinin kayıt yenilemeye engel bir mazeret olmadığı, tutukluluk durumunda da kayıt yenileme işlemlerinin vekâletle yapılabileceği” belirtilerek kayıt silme işlemi onanmıştır. Bununla birlikte, 2019/3938 E., 2022/6430 K. sayılı kararda Danıştay, bu yaklaşımı eksik bularak, öğrencinin tutuklanma tarihleriyle kayıt tarihlerinin fiilen çakışıp çakışmadığının araştırılması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Bu durum, mahkemelerin somut olayın koşullarını detaylıca incelediğini göstermektedir.

3. Dava Açma Hakkı ve Dikkat Edilmesi Gereken Usuli Koşullar

Kaydı silinen öğrencinin idare mahkemesinde iptal davası açma hakkı saklıdır. Ancak davanın başarısı için bazı usuli noktalara dikkat edilmelidir:

Doğru İşleme Dava Açılması: Danıştay 8. Dairesi’nin 2022/1178 E., 2024/718 K. sayılı kararında vurgulandığı üzere, öğrencinin öncelikle kayıt dondurma talebinin reddi işlemine karşı dava açması gerekmektedir. Bu ara işleme karşı zamanında dava açılmazsa, sonradan azami süre sonunda yapılan kayıt silme işlemine karşı açılan davada bu husus ileri sürülememekte ve dava reddedilmektedir.

Dava Açma Süresi: İdari işlemlere karşı dava açma süresi, işlemin tebliğini veya öğrenilmesini izleyen günden itibaren 60 gündür. Danıştay 8. Dairesi’nin 2024/107 E., 2024/5975 K. sayılı kararı, e-posta ile yapılan bildirimin ve buna verilen cevabın “öğrenme” (ıttıla) tarihi olarak kabul edilebileceğini ve süreyi başlatacağını göstermektedir.

Mazeretin İspatı: Davanın kazanılmasında, akademik yükümlülüklerin yerine getirilememesinin tutukluluk gibi haklı bir mazerete dayandığının ispatı esastır. Danıştay 8. Dairesi’nin 2021/7515 E., 2024/2947 K. sayılı kararında mahkeme, Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan müzekkere ile öğrencinin tutukluluk tarihlerini teyit etmiş ve bu durumu ispatlanmış bir mazeret olarak kabul ederek kayıt silme işlemini iptal etmiştir. Bir yazı önerisi.

Sonuç

İncelenen yargı kararları ışığında, bir üniversite öğrencisinin sadece tutuklu olması nedeniyle okuldan kaydının silinmesi hukuka aykırıdır. Kayıt silme işlemi, ya Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği’nde belirtilen suçlardan kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı bulunması (disiplin cezası) ya da öğrencinin tutukluluk hali nedeniyle yerine getiremediği akademik yükümlülükleri (azami sürenin dolması, kayıt yenilememe vb.) sonucunda (akademik/idari nedenler) gerçekleşebilir.

Disiplin cezası olarak kayıt silme işlemlerinde “kesinleşmiş mahkumiyet kararı” ve “suçun öğrencilik döneminde işlenmesi” mutlak şartlardır. Akademik nedenlerle kayıt silme durumunda ise en kritik faktör, öğrencinin tutukluluk halini üniversiteye bildirerek proaktif bir şekilde kayıt dondurma talebinde bulunmasıdır. Tutukluluk hali genel olarak geçerli bir mazeret kabul edilse de, bu hakkını kullanmayan öğrencinin açtığı davalar genellikle aleyhine sonuçlanmaktadır. Kaydı silinen bir öğrencinin dava açma hakkı bulunmakla birlikte, davanın başarısı, doğru idari işleme karşı zamanında dava açılmasına ve mazeretin somut delillerle ispatlanmasına bağlıdır.

Neden Uzman Avukat Desteği Gereklidir?

Tutukluluk nedeniyle öğrenci kaydının silinmesi işlemleri; disiplin hükümleri, kesinleşmiş mahkumiyet şartı, azami öğrenim süresi, kayıt yenileme yükümlülükleri, mazeret değerlendirmesi ve dava açma süreleri gibi son derece teknik ve hata kabul etmeyen idari yargı süreçlerinden oluşmaktadır. Yargı kararlarının gösterdiği üzere, yanlış işleme karşı dava açılması, kayıt dondurma talebinin zamanında yapılmaması, tutukluluk tarihleriyle kayıt dönemlerinin örtüşmesinin ispatlanamaması gibi küçük görünen hatalar bile davanın reddine yol açabilmektedir.

Bu nedenle, özellikle İstanbul, Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Kadıköy, Ataşehir, Ümraniye, Gebze, Dilovası, Çayırova gibi yüksek öğrenci nüfusunun ve yoğun üniversite kampüslerinin bulunduğu bölgelerde, kayıt silme işlemleriyle ilgili idari davaların bir uzman avukat tarafından yürütülmesi hayati önem taşır.

2M Hukuk Avukatlık Bürosu, tutukluluk – kayıt dondurma – kayıt silme – disiplin süreci – iptal davası – yürütmenin durdurulması aşamalarının tamamında profesyonel hukuki destek sağlayarak öğrencinin eğitim hakkını korumayı hedefler. Uzman bir avukatın sağlayacağı katkılar:

Tutukluluğun “haklı mazeret” olarak doğru şekilde sunulması

Kayıt dondurma/yenileme süreçlerinin mevzuata uygun takibi

Hangi işleme karşı hangi sürede dava açılacağının tespiti

Üniversitenin işlemlerindeki usul hatalarının ortaya çıkarılması

Tutukluluk tarihleri ve akademik dönemlerin delillendirilmesi

Yürütmenin durdurulması talebiyle öğrencinin kaydının yeniden aktif hale gelmesinin sağlanması

Eğitim hakkı Anayasal bir hak olup, hukuki hatalarla kaybedilmemesi için sürecin başından sonuna kadar uzman bir avukatla ilerlemek öğrencinin lehine en doğru ve güvenli yaklaşımdır.

29 Ekim 2025in Genel Konular, İdari ve Vergi Hukuku, Yabancılar Hukuku

Yabancılar İçin İdari Gözetim Kararına İtiraz Süreci ve Başvuru Usulleri Nelerdir?

Giriş

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) öncesi dönemde, yabancıların idari gözetim altına alınmasına ilişkin yasal bir çerçeve bulunmaması, özellikle bu tedbire karşı etkili bir itiraz yolunun öngörülmemiş olması önemli bir hukuki boşluk yaratmaktaydı. Bu eksiklik, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından da birçok kararda Türkiye aleyhine ihlal kararı verilmesine neden olmuştur. YUKK’un yürürlüğe girmesiyle birlikte idari gözetim kararına karşı bir itiraz mekanizması kurulmuş ve bu hak yasal güvence altına alınmıştır. Bu çalışmada, mevcut literatürdeki paragraflar ışığında idari gözetime karşı itiraz hakkının nasıl kullanılacağını, başvuru mercii, süreleri ve sürecin işleyişini detaylı olarak incelemektedir.

1.İdari Gözetim Kararına İtiraz Hakkı ve Başvuru Mercii

Literatür, idari gözetim kararının niteliği itibarıyla bir idari işlem olduğunu kabul etmekle birlikte, bu karara karşı itiraz merciinin genel idari yargıdan farklı olarak özel olarak belirlendiğini vurgulamaktadır. İdari gözetim kararı, “kamu kurumu olan valiliklerce verilmesi, idarenin bu işlem neticesinde gözetim altına alınacak kişiden bağımsız olarak tek taraflı olarak vermesi, bu işlemin re’sen uygulanması” gibi unsurları taşıması nedeniyle bir idari işlemdir. Ancak bu idari işleme karşı başvuru yolu, idare mahkemeleri değil, sulh ceza hâkimlikleridir.

YUKK m.57/6 ve m.68/7 uyarınca, “idari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir”. Bu düzenlemenin gerekçesi olarak, “denetimin etkili olabilmesi için Türkiye’de sulh ceza mahkemelerinin idare mahkemelerine göre daha yaygın olması gösterilmiştir”. Bu durum, doktrinde eleştirilmekle birlikte, kanun koyucunun etkin bir denetim sağlama amacını yansıtmaktadır.

2. İdari Gözetim Kararına Başvuru Süresi

İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine yapılacak itiraz için kanunda belirli bir süre öngörülmemiştir. Bu durum, literatürde net bir şekilde ifade edilmektedir: “İdarî gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine yapılacak itirazlar, YUKK’ta bir süreye bağlanmamıştır. Dolayısıyla, YUKK’ta belirtilen süreler dâhilinde idarî gözetim altında tutulan her an, idarî gözetim kararına itiraz edebilecektir” . Bu esneklik, kişi özgürlüğünü kısıtlayan bu tedbirin devam ettiği her aşamada yargısal denetime tabi tutulabilmesini sağlamaktadır.

3. İdari Gözetim Kararına İtiraz Sürecinin İşleyişi

İtiraz süreci, yabancının adalete erişimini kolaylaştıracak şekilde düzenlenmiştir:

Başvuru Yapanlar: İtiraz, idari gözetim altına alınan kişi, yasal temsilcisi veya avukatı tarafından yapılabilir

Başvuru Usulü: Dilekçe doğrudan yetkili sulh ceza hâkimliğine verilebileceği gibi, idareye de sunulabilir. “Dilekçenin idareye verilmesi hâlinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır”

İnceleme Süresi: Sulh ceza hâkimi, başvuruyu “beş gün içinde” sonuçlandırmakla yükümlüdür. Ancak bir kaynak, “ilgili valilikten evrakların gönderilmesi gibi işlemler için süre göz önüne alındığında sulh ceza hakiminin 5 gün içerisinde karar vermesi fiilen mümkün olamamaktadır”

İtirazın Etkisi: Yapılan başvuru, idari gözetim tedbirinin uygulanmasını durdurmaz. “Başvurunun yapılmış olması idari gözetim işlemini durdurmaz”

Bilgilendirme Yükümlülüğü: Yabancının avukat tarafından temsil edilmemesi durumunda, “kararın sonucu, itiraz usûlleri ve süreleri hakkında bilgilendirilecektir”. Bu bilgilendirmenin kişinin anladığı dilde yapılması esastır.

4. Sulh Ceza Hâkimliğinin İnceleme Kapsamı

Sulh ceza hâkimliği, itirazı incelerken yalnızca şekli bir denetim yapmaz, kararın esasını da denetler. Hâkimlik, “kararın alınma usulü, idari gözetimin kanunda öngörülen süreyi aşıp aşmadığı, idari gözetimin ölçülü olup olmadığı, idari gözetimin devamında zaruret bulunup bulunmadığı gibi birçok hususu dikkate almaktadır”. İnceleme, idari işlemin unsurları olan yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden de yapılabilir. Örneğin, “idari gözetim kararının gerekçesinin somut sebeplerle ortaya koyulmadığını, idari gözetimin gerektiğine ilişkin herhangi bir delil ve emare bulunmadığı gerekçesiyle idari gözetim kararının hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir” şeklindeki bir mahkeme kararı, bu kapsamlı denetimi göstermektedir.

5. Kararın Niteliği ve Sonraki Hukuki Yollar

Sulh ceza hâkiminin itiraz üzerine verdiği karar YUKK uyarınca kesindir. “Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir”. Bu karara karşı başka bir olağan kanun yoluna başvurulamaz.

Ancak bu kesinlik, tüm hukuki yolların tükendiği anlamına gelmez:

Yeniden Başvuru: İtiraz reddedilse dahi, “idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvuru yapılabilir”

Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru: Sulh ceza hâkimliğinin kararının kesin olması, Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuru yolunu açar. “Sulh ceza hâkimliklerinin idarî gözetim kararına yapılan itirazlara karşı verdiği kararların AYM’ye bireysel başvuru konusu olarak götürülmesi söz konusu olabilecektir”

Tam Yargı Davası: AYM, bireysel başvuruyu incelemeden önce diğer başvuru yollarının tüketilip tüketilmediğini değerlendirmektedir. Hukuka aykırı idari gözetim nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idare mahkemesinde tam yargı davası açılması bir ön koşul olarak görülebilmektedir. “AYM kişi özgürlüğü ve güvenliği ihlali iddialarına ilişkin güncel kararlarında; … idari gözetim kararı kaldırıldıktan sonra tam yargı davası açılmadan AYM’ye bireysel başvuru yapılması hâlinde başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermektedir”

Sonuç

Literatürdeki kaynaklar, YUKK ile birlikte idari gözetime karşı etkili bir itiraz mekanizmasının kurulduğu konusunda hemfikirdir. Bu hak, idari gözetim altında tutulan yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı tarafından, herhangi bir süreye tabi olmaksızın, gözetim devam ettiği sürece kullanılabilir. Başvuru mercii, idari işlemin niteliğine aykırı gibi görünse de kanun koyucunun etkin denetim amacıyla belirlediği sulh ceza hâkimliğidir. Sulh ceza hâkimi, başvuruyu 5 gün içinde esastan inceleyerek karara bağlar ve bu karar kesindir. Başvurunun idari gözetimi durdurmaması önemli bir usuli özelliktir. Sulh ceza hâkimliğinin kesin kararı sonrası, şartların değişmesi halinde yeniden başvuru veya Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yolları açıktır. Ancak AYM’ye başvurudan önce, hukuka aykırılık iddiasına dayalı bir zararın tazmini için idare mahkemesinde tam yargı davası açma yolunun tüketilmesi gerekebileceği unutulmamalıdır. Bir yazı önerisi.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

İdari gözetim kararına karşı başvuru süreci, şekli olarak sade görünse de, özgürlük ve güvenlik hakkı gibi temel insan haklarını doğrudan ilgilendirdiği için son derece karmaşık bir hukuki süreçtir. Özellikle İstanbul, Tuzla Geri Gönderme Merkezi, Kartal, Pendik, Tepeören, Gebze, Çayırova ve Darıca gibi bölgelerde fiilen idari gözetim altında bulunan yabancıların, sürecin teknik detaylarını bilmemesi, dil engeli ve hukuki terminolojiye hâkim olmaması, hak kayıplarına yol açabilmektedir.

Bu nedenle, uzman bir avukatın sürece dâhil olması hem başvurunun şekli ve içeriği açısından hem de Sulh Ceza Hâkimliği nezdinde etkili bir savunma yapılabilmesi açısından büyük önem taşır.

Birçok durumda, avukatlar itiraz dilekçesini yalnızca “gözetime itiraz” şeklinde sunmakla kalmayıp, aynı zamanda şu hususlarda da savunma stratejisi geliştirir:

İdari gözetim kararının dayandığı somut sebeplerin bulunup bulunmadığı,

Gözetim süresinin kanuni sınırları aşıp aşmadığı,

Alternatif tedbirlerin (idari para cezası, yükümlülük kararı, belirli adreste ikamet gibi) uygulanabilir olup olmadığı,

Gözetim altında tutulan kişinin sağlık, aile birliği veya insani durumlarının dikkate alınıp alınmadığı.

Tuzla Geri Gönderme Merkezi başta olmak üzere, Pendik, Kartal, Tepeören, Gebze, Çayırova ve Darıca çevresinde faaliyet gösteren avukatlar, uygulamada idari gözetim kararlarının gerekçelendirilmesindeki eksiklikleri, iletişim sorunlarını ve sulh ceza hâkimlikleri arasındaki uygulama farklılıklarını yakından bilmektedir. Bu bölgesel bilgi birikimi, hem dilekçenin içeriğinin doğru hazırlanmasını hem de sürecin hızla sonuçlanmasını sağlar.

Ayrıca, itirazın reddedilmesi hâlinde yeniden başvuru, tam yargı davası açılması veya Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru gibi aşamalarda yapılacak hukuki değerlendirmeler, yalnızca konuya hâkim bir hukukçu tarafından sağlıklı biçimde yürütülebilir.

Kısacası, idari gözetim kararına itiraz süreci, yalnızca bir dilekçe vermekten ibaret olmayıp, çok katmanlı bir yargısal denetim mekanizmasını içerir. Bu nedenle, özellikle Tuzla Geri Gönderme Merkezi’nde tutulan yabancılar açısından, deneyimli bir idare hukuku veya yabancılar hukuku avukatının desteği, özgürlüğün geri kazanılması için kritik öneme sahiptir.