1. Boşanma Davasının Açılma Usulü ve Genel Prosedür

 Yargı kararları uyarınca boşanma davaları, Aile Mahkemelerinde (bulunmayan yerlerde Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemelerinde) bir dava dilekçesi ile açılmaktadır. Dava süreci, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 184. maddesinde düzenlenen özel yargılama usullerine tabidir.

Dava Dilekçesinin Verilmesi: Dava, dilekçenin mahkemeye sunulması ve kaydedilmesiyle açılmış sayılır (HMK m. 118/1). Dilekçede davacının ve davalının T.C. kimlik numaraları ile adres bilgilerinin bulunması zorunludur. Eksiklik durumunda mahkemece bir haftalık kesin süre verilir.

Harç ve Gider Avansı: Boşanma davası açılırken gerekli harçların yatırılması zorunludur. Harç yatırılmaması durumunda mahkemece eksikliğin giderilmesi için süre verilir; aksi halde dava usulden reddedilebilir.

Tebligat ve Dilekçeler Aşaması: Dava dilekçesi ve tensip zaptı davalıya usulüne uygun şekilde tebliğ edilmelidir. Tebligatın usulsüz olması (örneğin tebliğ memurunun adının bulunmaması) savunma hakkını kısıtladığı için bozma nedenidir. Dilekçeler aşaması tamamlanmadan ön inceleme ve tahkikat aşamasına geçilemez.

Vakıaların Somutlaştırılması: Davacı, davanın dayanağı olan tüm vakıaları ve bu vakıaların hangi delillerle ispat edileceğini dilekçesinde açıkça belirtmelidir (HMK m. 119/1-e, f). Usulüne uygun bildirilmeyen vakıalar mahkemece kendiliğinden dikkate alınamaz.

2. Gerekli Belgeler ve Deliller 

Boşanma davası açılırken veya yargılama sürecinde sunulması gereken temel belgeler şunlardır:

Dava Dilekçesi: HMK 119. maddesindeki unsurları taşıyan, iddia ve vakıaları içeren temel belge.

Vekaletname: Davanın avukat aracılığıyla açılması durumunda, boşanma davası açma yetkisini içeren özel vekaletname.

Nüfus Kayıt Örneği: Aile nüfus kayıt tablosu, tarafların evlilik birliğini ve çocukların durumunu tevsik etmek için kullanılır.

Boşanma Protokolü: Anlaşmalı boşanma davalarında (TMK m. 166/3), tarafların mali sonuçlar (nafaka, tazminat) ve çocukların durumu (velayet) üzerinde uzlaştıklarını gösteren imzalı belge.

Delil Listesi ve Belgeler: Tanık isim ve adresleri, tarafların elindeki belgelerin asılları veya örnekleri (tapu kayıtları, araç ruhsatları, fotoğraflar vb.) dilekçeye eklenmelidir. Başka yerlerden getirtilecek belgeler için gerekli açıklamalar dilekçede yer almalıdır.

3. Anlaşmalı Boşanma Davalarına İlişkin Özel Şartlar

 TMK m. 166/3 uyarınca açılan anlaşmalı boşanma davalarında şu hususlar kritik önemdedir:

Süre Şartı: Evliliğin dava tarihi itibarıyla en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Bir yıl dolmadan açılan davalarda taraflar anlaşsa dahi anlaşmalı boşanma kararı verilemez; davanın çekişmeli usulde görülmesi gerekir.

İrade Beyanı ve Protokol: Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi gerekir. Hakim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.

Kapsam: Protokolün boşanmanın tüm fer’ilerini (maddi-manevi tazminat, nafaka, velayet) eksiksiz içermesi şarttır. Taraflardan birinin duruşmada protokolden rücu etmesi durumunda dava çekişmeli hale gelir.

4. Yabancı Unsurlu Boşanma Davaları ve Tenfiz

Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması/Tenfizi: Yabancı bir ülkede verilen boşanma kararının Türkiye’de geçerli olması için açılan davalarda; yabancı mahkeme kararının aslı, tasdikli tercümesi ve nüfus kayıt örneği gereklidir.

Yabancı Uyruklu Taraflar: Tarafların yabancı olması durumunda, mahkemece vatandaşlık belgeleri ve uygulanacak yabancı hukukun ilgili maddelerinin tasdikli tercümeleri talep edilebilir.

5. İkincil Kaynaklara Dayalı Bilgiler 

Aşağıdaki hususlar sunulan karar metinlerinde sınırlı bilgi veya dolaylı atıf içermesi nedeniyle ikincil kaynak bilgisi olarak değerlendirilmiştir:

İkincil Kaynak Notu: Boşanma davası açılırken mal varlığına ilişkin talepler varsa, avukatlar tarafından taşınmazlara ait tapu kayıtları ve araç ruhsat örneklerinin ön hazırlık aşamasında talep edildiği görülmektedir.

İkincil Kaynak Notu: Çekişmeli boşanma davalarında, velayet düzenlemesi yapılabilmesi için mahkemece uzman raporlarının (pedagog, psikolog veya sosyal hizmet uzmanı) alınması zorunlu bir prosedürel adım olarak vurgulanmaktadır.

İkincil Kaynak Notu: Anlaşmalı boşanma talebiyle açılan davalarda, başlangıçta HMK m. 119 anlamında detaylı vakıa ve delil bildirme zorunluluğu aranmasa da, davanın çekişmeliye dönmesi halinde mahkemece bu eksikliklerin giderilmesi için ek süre verilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Sonuç: Boşanma davası, HMK standartlarına uygun bir dilekçe, gerekli harçların yatırılması ve nüfus kayıtları, varsa protokol ve delil listesi gibi belgelerin mahkemeye sunulmasıyla Aile Mahkemesi’nde açılır. Anlaşmalı boşanma için bir yıllık evlilik süresi ve tam mutabakat içeren bir protokol şarttır. Eksik belgeler veya usulsüz tebligatlar yargılamanın bozulmasına neden olmaktadır. Bir yazı önerisi.

Boşanma Davasında Neden Uzman Avukat Desteği Hayati Önem Taşır?

Boşanma davaları yalnızca evlilik birliğinin sona erdirilmesiyle sınırlı olmayıp; nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki, mal rejimi ve yabancı unsurlar gibi çok sayıda hukuki sonucu beraberinde getirmektedir. Uygulamada yapılan usul hataları, eksik dilekçeler veya yanlış stratejiler, telafisi mümkün olmayan hak kayıplarına yol açabilmektedir.

Özellikle dilekçede vakıaların somutlaştırılmaması, delillerin süresinde bildirilmemesi, tebligat hataları veya anlaşmalı boşanma protokolünün eksik düzenlenmesi; davanın reddine, çekişmeliye dönüşmesine ya da Yargıtay’dan bozulmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle boşanma davasının daha ilk aşamada hukuka uygun ve stratejik biçimde hazırlanması kritik önemdedir.

Uzman Avukat Desteği Neden Fark Yaratır?

Boşanma dilekçesinin HMK ve TMK’ya uygun şekilde hazırlanması,

Anlaşmalı boşanma protokolünün ileride sorun doğurmayacak şekilde eksiksiz düzenlenmesi,

Nafaka, tazminat ve velayet taleplerinin doğru hukuki zemine oturtulması,

Usulsüz tebligat ve süre kayıplarının önlenmesi,

Yabancı unsurlu boşanmalarda tanıma–tenfiz risklerinin doğru yönetilmesi,

ancak alanında uzman bir avukatın hukuki takibi ile mümkündür.

2M Hukuk Avukatlık Ofisi ile Güvenli Boşanma Süreci

2M Hukuk Avukatlık Ofisi, İstanbul merkezli olarak Anadolu Yakası, Tuzla, Pendik, Kartal, Aydınlı, Bayramoğlu ve Gebze bölgelerinde; anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları, velayet ve nafaka uyuşmazlıkları ile yabancı unsurlu boşanmalarda etkin ve profesyonel hukuki destek sunmaktadır. Boşanma davasında atılacak tek bir yanlış adım, yıllar sürecek yeni uyuşmazlıklara yol açabilir. Haklarınızı korumak ve süreci doğru yönetmek için uzman avukat desteği hayati önem taşımaktadır.