IMO Numarası, Bayrak, Bağlama Limanı ve Sicil Kaydı Rehberi
Gemi ihtiyati haczi taleplerinde en sık yapılan hatalardan biri, gemiye ait kimlik bilgilerinin eksik veya hatalı sunulmasıdır. Oysa mahkemeler açısından en kritik nokta, hacze konu geminin tereddüde yer vermeyecek şekilde teşhis edilmesidir. Bu yazıda, ihtiyati haciz dilekçesinde yer alması gereken gemi adı, IMO numarası, bağlama limanı, bayrak ve sicil bilgilerine nereden ve nasıl ulaşılacağını pratik ve uygulamaya dönük şekilde ele alıyoruz.
Gemi Adı ve IMO Numarası Nereden Bulunur?
Gemi ihtiyati haczinde en kritik kimlik bilgisi IMO numarasıdır. Çünkü gemi adı değişebilir; ancak IMO numarası geminin ömrü boyunca değişmez ve tekil bir tanımlayıcıdır. Bu nedenle mahkemeler, IMO numarasını geminin kesin teşhisi açısından vazgeçilmez kabul eder.
En güvenilir kaynaklar:
Uluslararası gemi sorgu sistemler
Equasis
IHS / Sea-Web
MarineTraffic
Konşimento (Bill of Lading)
Çarter parti veya taşıma sözleşmeleri
Gemi kaptanı imzalı belgeler (yakıt teslim fişi, iş emri, servis formları)
Dilekçede gemi adıyla birlikte IMO numarasına mutlaka yer verilmelidir. IMO numarasının yazılmadığı dosyalarda, haciz taleplerinin reddedildiği çok sayıda örnek bulunmaktadır.
Bağlama Limanı Nasıl Tespit Edilir?
Bağlama limanı, uygulamada en çok karıştırılan kavramlardan biridir. Bağlama limanı, geminin fiilen bulunduğu liman değil; siciline kayıtlı olduğu limandır.
Bağlama limanı şu kaynaklardan öğrenilir:
Gemi sicil kayıtları (Türk veya yabancı)
Liman başkanlığı kayıtları
Equasis / MarineTraffic sistemlerinde yer alan “Port of Registry” bilgisi
Gemi sertifikaları (Certificate of Registry)
Bağlama limanı yanlış yazıldığında, mahkeme yetki değerlendirmesinde sorun yaşayabilir. Bu nedenle fiili liman ile bağlama limanı mutlaka ayırt edilmelidir.
Geminin Bayrağı Nereden Öğrenilir?
Geminin bayrağı, özellikle yabancı bayraklı gemilerin ihtiyati haczinde büyük önem taşır. Çünkü yabancı gemiler bakımından da Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanmakta, ancak bayrak bilgisi hukuki değerlendirmede belirleyici rol oynamaktadır.
Bayrak bilgisi şu belgelerde yer alır:
Gemi sicil belgesi (Certificate of Registry)
Equasis, IHS, MarineTraffic kayıtları
Konşimento ve navlun sözleşmeleri
Bayrak bilgisinin eksik olduğu dilekçelerde, haczin yabancı gemiye uygulanabilirliği konusunda tereddüt doğabilmektedir.
Tescil Limanı ve Sicil Numarası Nereden Bulunur?
Türk Bayraklı Gemiler İçin:
Gemi Sicil Müdürlükleri
Bağlama Kütüğü kayıtları
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı sistemleri
Yabancı Bayraklı Gemiler İçin:
Yabancı gemi sicilleri (flag state registry)
Equasis / Sea-Web raporları
Certificate of Registry
Register extract (sicil özeti)
Yabancı gemilerde sicil numarasına her zaman ulaşmak mümkün olmayabilir. Bu durumda dilekçede “varsa sicil numarası” ibaresi kullanılarak IMO numarası + gemi adı + bayrak bilgisi birlikte yazılmalı ve bu durum açıkça açıklanmalıdır.
Eksik Bilgiler İcra ve Liman Başkanlığı Aşamasında Tamamlanabilir mi?
Uygulamada sıkça karşılaşılan durum şudur: Haciz talebi yapılırken tüm sicil bilgileri mevcut değildir, ancak gemi fiilen Türk limanındadır. Bu halde:
IMO numarası + gemi adı + bayrak bilgisi ile ihtiyati haciz talep edilebilir
İnfaz aşamasında, liman başkanlığı ve icra müdürlüğü üzerinden eksik bilgiler tamamlanır
Mahkemeler, geminin IMO numarası ile tereddütsüz teşhis edilebildiği dosyalarda aşırı şekilcilikten kaçınmaktadır
Sonuç: Gemi Bilgilerinde Esas Olan Nedir?
Gemi ihtiyati haczinde esas olan, hacze konu geminin tereddüde yer vermeyecek şekilde teşhis edilmesidir.
Bu nedenle:
IMO numarası mutlaka yazılmalı
Gemi adı, bayrak ve bağlama limanı birlikte belirtilmeli
Eksik bilgiler gerekçelendirilmelidir
Bu yaklaşım, uygulamada haciz taleplerinin kabul edilme ihtimalini ciddi şekilde artırmaktadır.
Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?
Gemi ihtiyati haczi talepleri, yüksek meblağlar, çok kısa süreler ve teknik deniz ticareti kuralları içeren, hata kabul etmeyen süreçlerdir. Geminin adı, IMO numarası, bayrak ve sicil bilgilerindeki tek bir eksiklik veya yanlışlık, haciz talebinin usulden reddine ya da haczin kısa sürede kaldırılmasına yol açabilir. Özellikle deniz alacağının doğru nitelendirilmesi, TTK m. 1352 kapsamına girip girmediğinin doğru tespiti, yaklaşık ispat eşiğini karşılayan delillerin seçilmesi ve mahkeme–icra–liman başkanlığı koordinasyonunun eş zamanlı yürütülmesi uzmanlık gerektirir.
Uygulamada geminin limandan ayrılması saatler içinde mümkün olabildiğinden, yanlış mahkeme seçimi, eksik teminat hesabı veya hatalı dilekçe kurgusu, alacağın fiilen tahsil edilememesine neden olabilir. Bu nedenle gemi haczi süreçlerinde, deniz ticareti hukuku pratiğine hâkim, liman uygulamalarını bilen ve acil haciz dosyalarında tecrübeli bir uzman avukatla çalışmak, hem haczin alınması hem de haczin korunması açısından belirleyici rol oynar.
Sık Sorulan Sorular
Gemi ihtiyati haczi dilekçesinde IMO numarası mutlaka yazılmalı mı?
Evet. IMO numarası, geminin en güvenilir ve değişmez kimlik bilgisidir. Gemi adı zaman içinde değişebilse de IMO numarası geminin ömrü boyunca sabit kalır. Mahkemeler, hacze konu geminin tereddütsüz şekilde teşhis edilebilmesi için IMO numarasının dilekçede yer almasını kritik görmektedir. IMO numarasının bulunmadığı veya eksik yazıldığı dosyalarda ihtiyati haciz taleplerinin reddedildiği uygulamada sıkça görülmektedir.
Bağlama limanı ile geminin fiilen bulunduğu liman aynı şey midir?
Hayır. Bağlama limanı, geminin siciline kayıtlı olduğu limanı ifade eder; geminin fiilen bulunduğu veya haczin uygulandığı limanla karıştırılmamalıdır. Bu ayrım, hem mahkemenin yetkisinin belirlenmesi hem de gemi bilgilerinin doğru sunulması açısından önemlidir. Dilekçede bağlama limanı yanlış yazıldığında, yetki itirazları ve usulden ret riskleri ortaya çıkabilmektedir.
Yabancı bayraklı gemilerde sicil numarası bulunamazsa haciz talebi reddedilir mi?
Hayır. Yabancı bayraklı gemilerde sicil numarasına her zaman ulaşmak mümkün olmayabilir. Bu durumda, dilekçede IMO numarası, gemi adı ve bayrak bilgisi birlikte yazılır ve sicil numarasına neden ulaşılamadığı kısaca açıklanır. Uygulamada mahkemeler, IMO numarası ile geminin tereddütsüz şekilde teşhis edilebildiği dosyalarda şekilci davranmamakta ve haciz taleplerini kabul etmektedir.
