1. SGK Çıkış Kodu 49’un Tanımı ve Hukuki Niteliği
Yargıtay kararlarında yer alan bilgilere göre SGK çıkış kodu 49; “İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı hâlde yapmamakta ısrar etmesi” anlamına gelmektedir. Bu kod, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II-(h) bendi uyarınca işverene tanınan “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller” kapsamında haklı nedenle fesih sebebine karşılık gelmektedir. Yargı kararlarında, işverenin bu kodu kullanabilmesi için işçinin görevini yapmaması konusunda uyarılmış olması ve bu durumun süreklilik (ısrar) arz etmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
2. Kod 49 ile İşten Çıkarılan İşçinin İşsizlik Maaşı Hakkı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin güncel kararlarında (Örn: 2024/13450 E., 2025/700 K.)K, ilgili mevzuat uyarınca fesih kodunun (49) olarak bildirilmesi durumunda işçinin işsizlik ödeneği alamayacağı açıkça belirtilmiştir. Bu kod, işverenin haklı nedenine dayalı bir fesih türü olduğu için 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu kapsamında öngörülen işsizlik maaşı hak etme koşullarını kural olarak karşılamamaktadır.
3. Kodun Düzeltilmesi ve Yargı Süreçleri Yargı kararlarına yansıyan uyuşmazlıklarda, işçilerin Kod 49 nedeniyle işsizlik maaşı alamadıkları için bu kodun “04-Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi” olarak düzeltilmesi talebiyle davalar açtığı görülmektedir.
Hukuki Yarar: Yargıtay, işten çıkış kodunun düzeltilmesi talepli davalarda işçinin güncel bir hukuki yararının bulunduğunu kabul etmektedir. Zira hatalı bildirilen kod, işçinin sadece işsizlik maaşı almasını engellemekle kalmamakta, aynı zamanda yeni iş başvurularında “kötü referans” oluşturarak çalışma hürriyetini olumsuz etkileyebilmektedir.
İspat Yükü: Mahkemeler, işverenin “görevleri yapmamakta ısrar” iddiasını somut delillerle (uyarı yazıları, tutanaklar vb.) kanıtlayamaması durumunda, feshin haksız olduğuna ve kodun düzeltilmesi gerektiğine hükmetmektedir.
4. İkincil Kaynaklardan Elde Edilen Ek Bilgiler Raporun bu bölümünde yer alan hususlar, sunulan yanıtlardaki ikincil kaynaklardan derlenmiştir:
Alternatif Başvuru Yolları: Bazı Yargıtay karşı oy yazılarında ve İŞKUR genelgelerine yapılan atıflarda; işçinin mahkeme kararı veya arabuluculuk belgesi ile kıdem ve ihbar tazminatı aldığını kanıtlaması durumunda, SGK çıkış kodu 49 olsa dahi doğrudan İŞKUR’a başvurarak işsizlik ödeneği alabileceği ifade edilmektedir. İŞKUR’un 2020/1 sayılı Pasif İşgücü Hizmetleri Genelgesi uyarınca, mahkemece feshin haksız olduğunun tespiti, kod düzeltilmesine gerek kalmaksızın işsizlik ödeneğine hak kazandırabilmektedir.
İdari Görüş: İkincil kaynaklarda yer alan Danıştay kararlarındaki idari savunmalara göre, SGK ve Çalışma Bakanlığı, çıkış kodlarının tek başına yeniden istihdamı engellemediğini savunsa da, uygulamada disiplin temelli kodların (Kod 49 gibi) işsizlik maaşı başvurularında reddine gerekçe gösterildiği mahkeme kayıtlarına yansımıştır.
Prim Şartı: İşe iade kararı verilmiş olsa dahi, işsizlik maaşı ödemesi için son dört aylık primlerin yatırılmış olması şartı aranmaktadır. Ancak feshin geçersizliğine dair kesinleşmiş bir yargı kararı varsa, primler yatırılmamış olsa bile işçinin hak sahipliği tanınabilmektedir. Bir yazı önerisi.
SGK Çıkış Kodu 49’da Neden Uzman Avukat Desteği Gereklidir?
SGK çıkış kodu 49, işçinin “görevini yapmamakta ısrar ettiği” iddiasına dayanan ve haklı nedenle fesih sonucu doğuran ağır bir koddur. Bu kodla yapılan bildirimler; işsizlik maaşının reddi, yeni iş başvurularında olumsuz sicil algısı ve ileride açılacak işçilik alacakları davalarında aleyhe değerlendirme gibi ciddi sonuçlara yol açabilmektedir.
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun; işverenin uyarı, tutanak ve süreklilik unsurlarını ispatlayamamasına rağmen Kod 49 bildiriminde bulunmasıdır. Yargıtay kararlarına göre, “görevleri yapmamakta ısrar” olgusunun somut, yazılı ve süreklilik gösteren delillerle kanıtlanamaması halinde fesih haksız sayılmakta ve kodun 04 gibi işçi lehine bir koda dönüştürülmesi mümkün olmaktadır. Bu süreç, teknik ispat kuralları ve doğru dava stratejisi gerektirir.
Ayrıca, mahkeme kararı veya arabuluculuk belgesiyle feshin haksızlığının tespiti halinde, kod düzeltilmese bile İŞKUR nezdinde işsizlik ödeneğine hak kazanılabilmektedir. Ancak bu yolun etkin işletilebilmesi için başvuruların usulüne uygun, süresinde ve doğru hukuki gerekçelerle yapılması şarttır.
Bu nedenle özellikle İstanbul, Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Gebze gibi iş uyuşmazlıklarının yoğun olduğu bölgelerde, SGK çıkış kodu 49’a karşı hak kaybı yaşamamak adına uzman iş hukuku avukatı desteği büyük önem taşır. İstanbul Tuzla merkezli 2M Hukuk Avukatlık Bürosu, Kod 49 kaynaklı uyuşmazlıklarda; kod düzeltme davaları, işsizlik maaşı başvuruları ve fesih denetimi süreçlerinde Yargıtay içtihatlarına uygun, sonuç odaklı hukuki destek sunmaktadır.
