Özel Hukuk arşivleri - Sayfa 2 / 21 - 2M Hukuk Avukatlık Bürosu

26 Ocak 2026in Genel Konular, Özel Hukuk

Anlaşmalı Boşanma İçin 1 Yıl Şart mı?Evlilik Süresi Dolmadan Boşanma Mümkün mü? (Yargıtay ve AYM Kararları)

Anlaşmalı boşanma, Türk hukukunda en hızlı sonuçlanan boşanma türü olsa da, her evlilik için uygulanabilir değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi uyarınca, anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması zorunludur. Bu şart, yalnızca şekli bir süre koşulu değil; evlilik birliğinin tarafların birlikte iradesiyle “temelinden sarsılmış sayılabilmesi” için aranan yasal bir karine niteliğindedir.

1. Temel Yasal Şart ve Evlilik Süresi

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166/3. maddesi uyarınca, anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması zorunludur. Yargı kararlarında bu süre, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davanın diğeri tarafından kabul edilmesi halinde “evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılacağına” dair yasal karinenin temel unsuru olarak kabul edilmektedir. 1 yıldan kısa süren evliliklerde, tarafların boşanma hususunda tam mutabakata varmış olmaları ve hakimin bu anlaşmayı uygun bulması dahi anlaşmalı boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir.

2. Sürenin Tespit Zamanı ve Usulü

Yargıtay kararlarında, bir yıllık sürenin hesaplanmasına ilişkin şu teknik detaylar vurgulanmıştır:

Dava Tarihi Esastır: Bir yıllık sürenin davanın açıldığı tarihte dolmuş olması gerekir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre (Örn: 2011/19978 E. , 2013/6610 E.k), dava açıldıktan sonra yargılama aşamasında bir yıllık sürenin dolması, yasal karinenin oluşması için yeterli kabul edilmemektedir.

Dava Şartı Niteliği: Bir yıllık süre şartı teknik anlamda bir “dava şartı” değil, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının kabulü için aranan bir “yasal karine unsuru”dur. Bu süre dolmadan açılan davalarda, TMK 166/3 maddesi uyarınca boşanma kararı verilemez.

3. Süre Şartının Gerçekleşmemesinin Sonuçları

Evlilik süresinin bir yılı doldurmadığı durumlarda mahkemelerin izlemesi gereken usul yargı kararlarında şu şekilde belirlenmiştir:

Çekişmeli Boşanmaya Dönüşme: Eğer evlilik bir yılı doldurmamışsa, dava TMK 166/3 (anlaşmalı boşanma) kapsamında görülemez. Bu durumda mahkemenin, davayı TMK 166/1-2 maddeleri uyarınca “çekişmeli boşanma” davası olarak sürdürmesi, taraflara delillerini sunma imkanı tanıması ve toplanan deliller ışığında evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını araştırması gerekir.

Bozma Sebebi: Bir yıllık süre dolmadan tarafların kabulüne dayanarak verilen boşanma kararları, Yargıtay tarafından usul ve yasaya aykırı bulunarak bozulmaktadır.

4. Anayasa Mahkemesi’nin Değerlendirmesi

Anayasa Mahkemesi (2023/109 E., 2024/113 K K.), anlaşmalı boşanma için öngörülen “en az bir yıl sürmüş olma” şartının Anayasa’nın 13. ve 20. maddelerine aykırı olmadığına karar vermiştir. Mahkeme, bu kuralın eşlerin birlikte başvurusu halinde evlilik birliğinin sarsıldığının kabulü için bir ön şart olduğunu ve mülkiyet hakkı veya özel hayata saygı hakkını ihlal etmediğini belirterek itirazları reddetmiştir.

5. İkincil Kaynaklar ve Ek Bağlam

İkincil bilgi sağlayan yanıtlar çerçevesinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Çekişmeli Boşanma İstisnası: Çekişmeli boşanma davalarında (TMK 166/1), evliliğin bir yıl sürmüş olması şartı aranmaz. Evlilik bir yılını doldurmamış olsa dahi, ortak hayatın sürdürülmesinin eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsıldığının ispatlanması durumunda boşanma kararı verilebilir

Uygulamadaki Algı: Bazı dava dilekçelerinde tarafların, “resmi evliliğin üzerinden henüz bir yıl geçmediği için anlaşmalı boşanma davası açamadıklarını” bizzat belirterek doğrudan çekişmeli dava yoluna gittikleri görülmektedir.

Kısıtlılık Durumu: Evlilik süresi bir yılı aşmış olsa dahi, eşlerden birinin akıl hastalığı nedeniyle kısıtlı olması durumunda, iradesi sağlıklı kabul edilmediği için anlaşmalı boşanma prosedürünün uygulanamayacağı ve davanın çekişmeliye dönüştürüleceği belirtilmiştir.

Ayrılık Süresi Karşılaştırması: Anlaşmalı boşanmadaki 1 yıllık süre şartı ile çekişmeli boşanma sonrası reddedilen davalarda aranan 3 yıllık fiili ayrılık süresi (TMK 166/4) farklı hukuki kurumlardır ve birbirine karıştırılmamalıdır. Bir yazı önerisi.

Sık Sorulan Sorular

Evliliğimiz 1 yıl dolmadan anlaşmalı boşanma davası açabilir miyiz?

Hayır. Evlilik süresi 1 yılı doldurmadan anlaşmalı boşanma davası açılamaz. Tarafların tamamen anlaşmış olması ve protokol hazırlamış olması bu sonucu değiştirmez.

Dava açıldıktan sonra 1 yıl dolarsa anlaşmalı boşanmaya döner mi?

Hayır. Bir yıllık sürenin, dava açıldığı tarihte dolmuş olması gerekir. Yargılama sırasında sürenin dolması, anlaşmalı boşanma için yeterli kabul edilmez.

1 yıl dolmadan boşanmak istiyorsak ne yapmalıyız?

Bu durumda tek yol çekişmeli boşanma davası açmaktır. Evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının ispatlanması halinde, 1 yıl şartı aranmaksızın boşanma kararı verilebilir.

Anlaşmalı Boşanmada 1 Yıl Şartı Neden Uzman Avukat Desteği Gerektirir?

Anlaşmalı boşanmada 1 yıl şartı, uygulamada en sık hata yapılan ve telafisi zor sonuçlar doğuran konuların başında gelir. Bir İstanbul avukat veya Tuzla avukat desteği olmadan açılan davalarda; Yanlış dava türü seçilmesi, Süre şartının hatalı hesaplanması, Anlaşmalı boşanma umuduyla çekişmeli sürecin uzaması, Zaman ve hak kaybı yaşanması, çok sık görülmektedir. Özellikle Tuzla anlaşmalı boşanma avukatı veya Tuzla boşanma avukatı ile çalışmak; Dosyanın baştan doğru hukuki zeminde açılmasını, 1 yıl dolmamışsa en doğru çekişmeli stratejinin belirlenmesini, Dava süresinin gereksiz yere uzamamasını, Yargıtay içtihatlarına uygun hareket edilmesini sağlar.

Ayrıca Pendik boşanma avukatı arayışında olanlar için de bölgesel uygulamalara hâkim bir avukatla çalışmak ciddi avantaj yaratır. Bu noktada 2M Hukuk Avukatlık Ofisi, anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma davalarında, özellikle 1 yıl şartı, yanlış dava türü riski, bozma ihtimali gibi teknik konularda önleyici hukuki danışmanlık sunmaktadır.

Anlaşmalı boşanma hızlıdır; ancak her evlilik için uygun değildir. 1 yıl şartı, görmezden gelindiğinde davayı baştan kaybettirebilecek kadar kritik bir unsurdur. Bu nedenle sürecin başında uzman bir boşanma avukatı ile hareket etmek, hem zaman hem de hak kaybını önler.

25 Ocak 2026in Genel Konular, Özel Hukuk

Anlaşmalı Boşanmada Mahkemeye Gitmek Zorunlu mu?Taraflar Duruşmaya Katılmadan Boşanabilir mi? (Yargıtay Kararlarıyla)

1. Genel Hukuki Çerçeve ve Temel Zorunluluk

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166/3. maddesi uyarınca, anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için tarafların mahkemeye gitmesi ve hâkim huzurunda bizzat bulunması yasal bir zorunluluktur. Yargıtay kararlarında istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere, evlilik en az bir yıl sürmüş olsa ve taraflar her konuda anlaşmış olsa dahi, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır (2014/6016 E. K, 2012/10613 E., 2010/20339 E. K).

2. Tarafların Bizzat Hazır Bulunma Şartı

Anlaşmalı boşanma davalarında tarafların duruşmada hazır bulunması ve boşanma iradelerini hâkim huzurunda sözlü olarak beyan etmeleri gerekmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin birçok kararında (örneğin 2014/20562 E., 2018/5527 E. belirtildiği üzere:

Tarafların ikisi de duruşmada hazır bulunmalıdır.

Vekaletnamede özel yetki bulunsa dahi, vekilin beyanı asilin yerine geçmez ve tek başına yeterli değildir.

Taraflar yerine sadece vekillerin beyanda bulunması veya imzalı protokol sunulması, “bizzat dinleme” şartını karşılamaz.

3. Protokolün Sunulması ve Hâkimin Onayı

Duruşma dışında hazırlanan ve mahkemeye sunulan boşanma protokolleri, taraflar duruşmada hazır bulunup bu protokolü onayladıklarını bizzat beyan etmedikleri sürece hükme esas alınamaz (2012/22825 E. K). Hâkim, tarafları dinledikten sonra boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumuyla ilgili düzenlemeleri uygun bulmalıdır. Eğer taraflar hazır bulunmaz veya hâkim huzurunda anlaşmalarını teyit etmezlerse, dava anlaşmalı boşanma niteliğini kaybeder ve çekişmeli boşanma prosedürüne (TMK 166/1-2) göre delil toplanarak yürütülür (2012/23821 E. K, 2011/7013 E.k, 2014/9614 E.).

4. İstisnai Durumlar ve Usulü Ayrıntılar

Sonraki Oturumlar: Eğer taraflar ilk oturumda bizzat hazır bulunup beyanlarını vermiş, imzalarını atmış ve hâkimde serbest irade kanaati oluşmuşsa; ancak teknik bir nedenle karar bir sonraki oturuma bırakılmışsa, tarafların sonraki oturumlarda bizzat hazır bulunma zorunluluğu yoktur (2010/9743 E).

Görüntülü Bağlantı: Yargıtay, davacı tarafın duruşmada hazır bulunmayıp görüntülü bağlantı ile beyanının alınmasını, kanunun aradığı “bizzat dinleme” ve “hâkim huzurunda hazır bulunma” şartına aykırı bularak bozma sebebi saymıştır (2021/7601 E.

Vesayet Durumu: Eşlerden birinin cezaevinde olması ve vasisi aracılığıyla temsil edilmesi durumunda, tarafların mahkeme huzurunda birlikte dinlenmesi şartı gerçekleşemeyeceği için anlaşmalı boşanma kararı verilemez (2015/9033 E.).

5. İkincil Kaynak Değerlendirmeleri

İkincil kaynak niteliğindeki yargı kararları ve incelemeler, yukarıdaki temel prensipleri destekleyen uygulama örnekleri sunmaktadır:

Anayasa Mahkemesi (8/9/2021): Bir başvuruda, tarafların duruşmada birlikte söz alarak “özgür irademiz ile hiçbir zorlama altında kalmaksızın boşanmak istiyoruz” şeklindeki sözlü beyanlarının hâkim tarafından tutanağa geçirilmesi, sürecin standart bir parçası olarak gözlemlenmiştir.

Yargıtay Uygulama Örnekleri: Bazı kararlarda (2014/16466 E. 2014/20177 E. tarafların adli tatilde dahi bizzat mahkemeye giderek aynı gün içinde duruşma açılmasını sağladıkları ve kimlik tespiti yapılarak beyanlarının alındığı görülmektedir. Bu durum, mahkemeye gitme ve bizzat beyanda bulunma zorunluluğunun fiili uygulamadaki yansıması olarak vurgulanmaktadır.

Gecikmeli Tebligat ve İrade: Bir başka örnekte (2022/10833 E.), taraflar bizzat dinlenmiş olsa dahi, kararın çok uzun süre sonra tebliğ edilmesinin dürüstlük kuralına aykırı bulunması, sürecin her aşamasında iradenin samimiyetinin ve mahkeme denetiminin önemini göstermektedir.

Sonuç olarak; anlaşmalı boşanma davasında tarafların mahkemeye gitmesi ve hâkim huzurunda bizzat beyanda bulunması, davanın kabulü için vazgeçilemez bir usul şartıdır. Vekil aracılığıyla veya sadece yazılı protokol sunularak mahkemeye gitmeden boşanmak mümkün değildir. Bir yazı önerisi.

Anlaşmalı boşanmada mahkemeye gitmeden boşanmak mümkün mü?

Hayır. Anlaşmalı boşanmada tarafların mahkemeye gitmesi ve hâkim huzurunda bizzat boşanma iradelerini açıklaması zorunludur. Taraflar her konuda anlaşmış olsa, protokol imzalamış olsa ve avukatları bulunsa dahi; hâkim, eşleri yüz yüze dinlemeden anlaşmalı boşanma kararı veremez. Yazılı belgeler veya vekil beyanı tek başına yeterli kabul edilmez. Mahkemeye gitmeden anlaşmalı boşanma hukuken mümkün değildir.

Anlaşmalı boşanmada avukat gider ama eşler gitmezse dava kabul edilir mi?

Hayır. Anlaşmalı boşanma davalarında vekilin duruşmaya katılması, eşlerin bizzat duruşmada bulunması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Vekaletnamede özel yetki olsa dahi, avukatın beyanı eşlerin yerine geçmez. Tarafların her ikisi de duruşmada hazır bulunmalı ve hâkim huzurunda serbest iradeleriyle boşanmak istediklerini sözlü olarak ifade etmelidir. Aksi durumda dava anlaşmalı boşanma niteliğini kaybeder.

Anlaşmalı boşanma duruşmasına görüntülü bağlantı ile katılabilir miyim?

Hayır. Görüntülü bağlantı, telefon veya benzeri uzaktan yöntemlerle duruşmaya katılım anlaşmalı boşanma için yeterli değildir. Hâkimin tarafları “bizzat” dinlemesi ve mahkeme huzurunda iradelerini tespit etmesi gerekir. Uzaktan bağlantı ile alınan beyanlar, yasal şartları karşılamadığı için bozma sebebi sayılmaktadır. Bu nedenle eşlerin fiilen duruşma salonunda bulunması zorunludur.

Anlaşmalı Boşanmada Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Anlaşmalı boşanma davaları çoğu zaman “kolay ve hızlı” olarak algılansa da, usul kurallarına aykırı en küçük hata davanın reddine veya çekişmeli boşanmaya dönüşmesine neden olabilir. Özellikle mahkemeye gitme zorunluluğu, tarafların bizzat dinlenmesi, protokolün hâkim tarafından uygun bulunması ve tutanağa doğru şekilde geçirilmesi, uygulamada en sık sorun yaşanan alanlardır.

İstanbul başta olmak üzere Tuzla, Kartal, Pendik ve Gebze gibi yoğun adliye trafiğine sahip bölgelerde aile mahkemeleri, usule ilişkin şartları çok sıkı denetlemektedir. Bu nedenle bir boşanma avukatı veya anlaşmalı boşanma avukatı desteği olmadan yürütülen dosyalarda, eksik beyan, yanlış protokol veya usul hataları nedeniyle davalar uzayabilmekte ya da tamamen başarısız olabilmektedir.

Uzman bir avukat;

Tarafların duruşmada nasıl beyanda bulunması gerektiğini,

Protokolde hangi ifadelerin bağlayıcı sonuç doğurduğunu,

Hâkimin hangi noktalarda müdahale edebileceğini,

Davanın tek celsede ve sorunsuz şekilde sonuçlanması için gerekli usul adımlarını
başından itibaren doğru şekilde planlar. Bu noktada 2M Hukuk Avukatlık Ofisi, anlaşmalı boşanma davalarında yalnızca dosya hazırlığıyla yetinmeyip, duruşma sürecini ve hâkim önündeki beyan aşamasını da stratejik olarak yöneten bir yaklaşım benimsemektedir. Anlaşmalı boşanmanın gerçekten “anlaşmalı” şekilde ve tek celsede sonuçlanabilmesi, ancak doğru hukuki yönlendirme ile mümkündür.

25 Ocak 2026in Genel Konular, Özel Hukuk

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Zorunlu mu?Nafakadan Feragat Sonradan Talep Hakkını Bitirir mi?

Anlaşmalı boşanma davalarında nafaka ödenmesi kural olarak zorunlu değildir. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 166/3 çerçevesinde gerçekleşen boşanmalarda taraflar, nafaka konusunu serbest iradeleriyle düzenleyebilir veya nafakadan tamamen feragat edebilirler. Ancak yargı kararları, nafakanın türüne (yoksulluk veya iştirak nafakası) göre bu serbestinin sınırlarını ve sonuçlarını farklılaştırmaktadır.

1. Yoksulluk Nafakası ve Feragat

Yargıtay kararlarına göre, yoksulluk nafakası tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği bir haktır. Anlaşmalı boşanma protokolünde tarafların birbirlerinden nafaka talep etmeyeceklerini kararlaştırmaları veya duruşma sırasında bu taleplerinden vazgeçtiklerini beyan etmeleri bağlayıcıdır.

Bağlayıcılık: Anlaşmalı boşanma davasında nafaka istemediğini beyan eden veya bu haktan feragat eden taraf, boşanma kesinleştikten sonra yoksulluğa düşse dahi yeniden yoksulluk nafakası talep edemez (YHGK-2012/836 K, 3. HD-2015/10651 ).

Açık Beyan Şartı: Nafakadan feragatin geçerli olabilmesi için bu iradenin protokolde veya mahkeme tutanağında “açıkça” yer alması gerekir. “Nafaka ve tazminat talebi bulunmamaktadır” şeklindeki genel ifadeler bazı durumlarda feragat olarak kabul edilirken, ifadenin muğlak olması halinde mahkemenin delilleri toplayarak yoksulluk nafakası miktarını belirlemesi gerektiği de hüküm altına alınmıştır (3. HD-2011/136493. HD-2012/22724 K).

Kesinleşme Sonrası Talep Yasağı: Anlaşmalı boşanma kararı kesinleştikten sonra, boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin yeni bir istekte bulunulamaz (2. HD-2019/3351).

2. İştirak Nafakası ve Kamu Düzeni

Çocuklar lehine hükmedilen iştirak nafakası, yoksulluk nafakasından farklı olarak kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle, tarafların protokolde iştirak nafakası istememiş olmaları, bu hakkın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Sonradan Talep Edilebilirlik: Protokolde iştirak nafakası talep edilmemiş olsa veya bu haktan feragat edilmiş olsa dahi; çocuğun üstün yararı, değişen koşullar ve artan ihtiyaçlar gözetilerek her zaman iştirak nafakası davası açılabilir (YHGK-2017/2613 K, 3. HD-2010/12845 K).

Hâkimin Denetim Yetkisi: TMK m. 182/2 uyarınca velayeti kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Bu yükümlülük tarafların iradesine tam olarak bırakılmamıştır; hâkim, protokoldeki iştirak nafakası düzenlemesini çocuğun menfaatine uygun bulmazsa müdahale edebilir (3. HD-2014/6752 K).

Toplu Ödeme Durumu: Protokol ile çocuk için toplu bir tazminat veya ödeme yapılmış olması, babayı/anneyi ileride doğabilecek iştirak nafakası yükümlülüğünden tamamen kurtarmaz (YHGK-2017/2613 K

3. Protokolde Kararlaştırılan Nafakanın Uyarlanması

Taraflar protokolde bir nafaka miktarı belirlemiş ve bu mahkemece onaylanmışsa, bu düzenleme genel sözleşme hükümlerine tabidir. Ancak bu durum, nafakanın değiştirilemez olduğu anlamına gelmez.

Artırım ve Azaltım: TMK m. 176/4 ve m. 331 uyarınca, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde, protokolde kararlaştırılan nafaka miktarı hâkim tarafından artırılabilir, azaltılabilir veya tamamen kaldırılabilir (3. HD-2016/4646 K, 3. HD-2013/18856 K).

Hakkın Kötüye Kullanılması: Yasada aranan şartlar (olağanüstü ekonomik değişiklikler vb.) gerçekleşmeden, sırf protokolden dönmek amacıyla nafakanın indirilmesini istemek hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilir (BAM İstanbul 10. HD-2017/25 K).

4. İkincil Kaynaklardan Elde Edilen Ek Bağlam

İkincil kaynak niteliğindeki kararlar, yukarıdaki esasları destekleyici nitelikte ek bilgiler sunmaktadır:

Feragat ve Usul: Dava dilekçesinde nafaka talebinin bulunmadığının beyan edilmesi, feragat niteliğinde kabul edilerek mahkemenin resen nafaka hükmetmesinin önüne geçer (2. HD-2008/2079 ).

Protokolün Netliği: Protokolde nafakanın türünün (yoksulluk/iştirak) net belirtilmemesi karmaşaya yol açabilir; ancak mahkemeler genellikle protokolün lafzına sadık kalarak hüküm kurmaktadır (3. HD-2015/18556 K).

Hâkimin Müdahalesi: Bazı yerel mahkeme uygulamalarında, taraflar nafaka istemediklerini beyan etseler dahi, hâkimin sosyal ve ekonomik durum araştırması yaparak yoksulluk nafakasına hükmedebildiği, ancak bu durumun tarafların açık feragati ile çelişebildiği görülmektedir (Silivri Aile Mahkemesi-2020/619 K).

Tedbir Nafakası: Anlaşmalı boşanma davası kesinleşinceye kadar, tarafların barınma ve geçimine yönelik tedbir nafakasının hâkim tarafından değerlendirilmesi gerektiği, protokolde yer almasa dahi dava tarihinden kesinleşme tarihine kadar olan süreç için talep edilebileceği vurgulanmaktadır (2. HD-2014/14277 , 3. HD-2011/18354

Anlaşmalı boşanmada nafaka istemezsem sonradan talep edebilir miyim?

Anlaşmalı boşanma protokolünde yoksulluk nafakasından açıkça feragat edilmesi veya duruşmada nafaka talep edilmediğinin beyan edilmesi halinde, boşanma kesinleştikten sonra sonradan yoksulluk nafakası talep edilmesi mümkün değildir. Yargıtay uygulamasında bu feragat, tarafların serbest iradesiyle kullandığı ve bağlayıcı sonuç doğuran bir hak olarak kabul edilir. Sonradan yoksulluğa düşülmesi dahi bu sonucu değiştirmez. Bu nedenle protokolde yer alan her ifade ileride geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabilir.

Anlaşmalı boşanmada çocuk için nafaka yazılmadıysa tamamen ortadan kalkar mı?

Hayır. Çocuk lehine hükmedilen iştirak nafakası, yoksulluk nafakasından farklı olarak kamu düzenine ilişkindir. Protokolde iştirak nafakasına yer verilmemiş veya taraflar bu haktan feragat etmiş olsa bile, çocuğun ihtiyaçları ve üstün yararı gözetilerek her zaman iştirak nafakası davası açılabilir. Hâkim, çocuğun bakım ve eğitim giderlerini dikkate alarak protokoldeki düzenlemeye müdahale edebilir. Bu nedenle çocukla ilgili nafaka hükümleri kesin ve değiştirilemez nitelikte değildir.

Anlaşmalı boşanmada belirlenen nafaka sonradan değiştirilebilir mi?

Evet. Anlaşmalı boşanma protokolünde belirlenen nafaka miktarı mahkemece onaylanmış olsa bile, tarafların ekonomik durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması mümkündür. Ancak sırf protokolden dönmek amacıyla, şartlar oluşmadan yapılan değişiklik talepleri hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle nafaka uyarlama davaları ciddi hukuki gerekçelere dayanmalıdır.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Konusunda Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Anlaşmalı boşanma davaları pratikte hızlı sonuçlanıyor gibi görünse de, özellikle nafaka hükümleri bakımından telafisi mümkün olmayan hak kayıplarına yol açabilir. İstanbul, Tuzla, Kartal, Pendik ve Gebze gibi yoğun dosya yükü olan bölgelerde aile mahkemeleri, protokoldeki ifadeleri birebir bağlayıcı kabul edebilmekte; tek bir cümleyle yoksulluk nafakasından kalıcı olarak feragat edilmiş sayılabilmektedir.

Bir boşanma avukatı veya anlaşmalı boşanma avukatı desteği olmadan hazırlanan protokollerde, “nafaka talebi yoktur” gibi genel ifadeler ileride ciddi mağduriyetlere neden olabilir. Özellikle yoksulluk nafakası ile iştirak nafakasının birbirine karıştırılması, hâkimin müdahale alanı ve kesinleşme sonrası talep yasağı gibi teknik konular, uygulamada en sık hata yapılan alanlardır. Bir yazı önerisi.

İstanbul ve çevresinde, özellikle Tuzla, Kartal, Pendik ve Gebze hattında faaliyet gösteren uzman bir aile hukuku avukatı;

Protokolün açık, net ve geri dönülemez sonuçlar doğurmayacak şekilde hazırlanmasını,

Nafaka türlerinin doğru ayrılmasını,

Hâkimin müdahale edebileceği ve edemeyeceği alanların doğru belirlenmesini,

İleride açılabilecek uyarlama veya iştirak nafakası davalarına zemin bırakılmasını
sağlar. Bu noktada 2M Hukuk Avukatlık Ofisi, anlaşmalı boşanma ve nafaka düzenlemelerinde yalnızca davayı sonuçlandırmaya değil, müvekkilin ileride karşılaşabileceği riskleri önceden bertaraf etmeye odaklanan bir yaklaşım benimsemektedir. Anlaşmalı boşanma, doğru hukuki stratejiyle yönetilmediğinde en hızlı görünen davanın bile en ağır sonuçlar doğuran dava haline gelmesi mümkündür.

24 Ocak 2026in Genel Konular, Kat Mülkiyeti Hukuku, Özel Hukuk

Şarta Bağlı Tahliye Taahhüdü Geçerli midir?

Yargıtay Kararları Işığında Şartlı Tahliye Taahhüdünün Hukuki Sonuçları

1. Genel Hukuki Çerçeve ve Geçerlilik Şartları

Yargıtay içtihatları uyarınca, şarta bağlanmış tahliye taahhütleri mülga Borçlar Kanunu’nun 149. maddesi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 170. maddesi kapsamında prensip olarak geçerli kabul edilmektedir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin yerleşik görüşüne göre (Örn: 2015/11188 E., 2010/11371 E.), tahliye taahhüdü bir şartın gerçekleşmesine bağlanabilir ve bu durumda taahhüt, şartın gerçekleşmesiyle birlikte “güncellik” kazanır. Ancak bir tahliye taahhüdünün geçerli olabilmesi için şu temel unsurları taşıması zorunludur:

Yazılı Olma: Taahhüdün yazılı şekilde yapılması kanuni bir şarttır.

Serbest İrade ve Zamanlama: Taahhüt, kira sözleşmesinin yapılmasından sonra, kiracı kiralananda otururken serbest irade ile verilmiş olmalıdır. Kira sözleşmesi ile aynı tarihte veya henüz kiralanan teslim edilmeden verilen taahhütler, kiracının müzayakası (darda kalması) altında verildiği kabul edilerek geçersiz sayılmaktadır (8. HD 2017/5598 E., HGK 2017/975 E. ).

Belirli veya Belirlenebilir Tarih: Taahhüdün açık, net ve muayyen bir tarihi içermesi gerekir. Belirli bir tarihi içermeyen veya “kira süresinin sonunda” gibi muğlak ifadeler barındıran taahhütler TBK m. 352 kapsamında geçerli bir tahliye taahhüdü olarak kabul edilmemektedir (12. HD 2020/1175 E. Kaynak, 6. HD 2007/6086 E. Kaynak).

2. Şarta Bağlı Tahliye Taahhüdü Örnekleri ve Yargıtay Analizi

A. Kira Borcunun Ödenmemesi Şartı

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (2015/11188 E., 2016/839 K.), kiracının birikmiş kira borcunu belirli bir tarihte ödeyeceğini, ödemediği takdirde ise taşınmazı tahliye edeceğini beyan ettiği taahhütleri geçerli bulmuştur. Bu durumda, kiracı ödeme yaptığını belgeleyemezse şart gerçekleşmiş sayılır ve taahhüt geçerli hale gelir. Ancak, sadece “ödeme yapılmaması halinde sözleşmenin feshedilmiş sayılacağı” yönündeki genel ibareler, açık bir tahliye iradesi içermediği sürece tahliye taahhüdü olarak nitelendirilmez (6. HD 2009/10286 E.).

B. İmar Planı Değişikliği ve İdari Şartlar

Taşınmazın kullanım amacının değişmesine yönelik idari şartlar da geçerli bir tahliye nedeni oluşturabilir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (2010/11371 E. ), taşınmazın imar planı değişikliği ile akaryakıt istasyonuna uygun hale gelmesi şartına bağlı tahliye taahhüdünü geçerli saymıştır. Burada şartın gerçekleşmesiyle birlikte taahhüt edilen tarih belirgin hale gelmiş kabul edilir.

C. Kamu Projeleri ve İhtiyaç Şartı

Marmaray gibi kamu projeleri kapsamında “ihtiyaç duyulduğunda” tahliye edileceğine dair taahhütler, serbest irade ile yapılmışsa tarafları bağlar (6. HD 2010/4392 E.. Ancak bu tür taahhütlerde, şartın gerçekleştiğini bildiren ihtarnameden itibaren bir aylık yasal süre içinde davanın açılması veya icra takibinin başlatılması zorunludur.

D. Karşılıklı Edim Şartı (Ödeme Şartı)

Kiralayanın kiracıya belirli bir miktar ödeme yapması şartına bağlı taahhütlerde, kiralayan üzerine düşen ödeme yükümlülüğünü yerine getirmezse taahhüt hükümsüz hale gelir (6. HD 2009/10107 E. Kaynak).

3. Geçersizlik Nedenleri ve Sınırlamalar

Belirsizlik: “Kurum tarafından ihtiyaç duyulduğunda” veya “10 yıllık süre dolduğunda ihaleye çıkılacağı” gibi ifadeler, belirli ve muayyen bir tarih içermediği sürece tek başına tahliye hakkı vermez (6. HD 2013/13665 E. , 3. HD 2025/283 E. K).

Süre Aşımı: Şart gerçekleşse dahi, tahliye tarihinden (veya şartın gerçekleştiği tarihten) itibaren bir ay içinde icra takibi veya dava yoluna başvurulmaması taahhüdü kullanılamaz hale getirir (8. HD 2017/4711 E. K).

Sözleşme İçi Cezai Şartlar: Geçersiz bir tahliye taahhüdüne (örneğin kira sözleşmesiyle aynı anda verilen) dayalı olarak kararlaştırılan cezai şartlar da geçersizdir (8. HD 2017/5598 E. Kaynak).

4. İkincil Kaynaklar ve Ek Bağlam

İkincil kaynak niteliğindeki kararlar, şarta bağlılık iddiasının ötesinde tahliye taahhütlerinin usuli geçerliliğine dair şu ek bilgileri sağlamaktadır:

Noter Onayı ve İspat: Noterlikçe resen düzenlenen veya imzası onaylanan taahhütler, İİK m. 275/2 uyarınca güçlü bir ispat vasıtasıdır. Kiracı, bu taahhüdün aksini ancak aynı kuvvette bir belge ile ispat edebilir (6. HD 2012/4203 E.).

Yeni Sözleşme ile Etkileşim: Tahliye taahhüdü verildikten sonra, taahhüt edilen tarihi de kapsayacak şekilde yeni bir kira sözleşmesi imzalanırsa, önceki tahliye taahhüdü geçersiz hale gelir (6. HD 2012/9893 E. ). Ancak yenilenen sözleşmenin içine (özel şartlar kısmına) açık bir tahliye tarihi yazılması durumunda bu madde geçerli bir tahliye taahhüdü olarak kabul edilebilir (6. HD 2015/5771 E.).

İrade Beyanı: Kiracının taahhütnamede “halen kiracısı olduğum” şeklindeki beyanı, taahhüdün kira ilişkisi devam ederken ve özgür iradeyle verildiğine dair karine teşkil eder (6. HD 2013/12792 E. ).

İcra Mahkemesinin Yetkisi: Şarta bağlılık iddiası veya şartın gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin karmaşık hukuki tartışmaların dar yetkili icra mahkemelerinde değil, genel mahkemelerde görülmesi gerektiği vurgulanmaktadır (12. HD 2023/459 E.).

Sonuç: Yargıtay uygulamasına göre şarta bağlı tahliye taahhütleri; yazılı olması, kira ilişkisi kurulduktan sonra verilmesi ve şartın gerçekleşmesiyle birlikte tarihin belirli/belirlenebilir olması kaydıyla geçerlidir. Şartın gerçekleşmemesi veya taahhüdün belirli bir tarih içermemesi durumunda tahliye talebi reddedilmektedir.

Tahliye taahhüdü bir şarta bağlanabilir mi?

Evet. Yargıtay’a göre tahliye taahhüdü bir şartın gerçekleşmesine bağlanabilir. Ancak bu durumda: Şart objektif ve ispatlanabilir olmalı,
Şart gerçekleştiğinde tahliye tarihi belirli veya belirlenebilir hale gelmelidir. Aksi hâlde taahhüt, TBK 352 kapsamında geçerli sayılmaz.

“Kira borcu ödenmezse tahliye ederim” şeklindeki taahhüt geçerli midir?

Evet, açık bir tahliye iradesi içeriyorsa geçerlidir. Kiracı belirlenen tarihte borcu ödemezse şart gerçekleşmiş sayılır ve tahliye taahhüdü güncellik kazanır. Ancak yalnızca “Ödeme yapılmazsa sözleşme feshedilmiş sayılır” şeklindeki ifadeler tahliye taahhüdü olarak kabul edilmez.

Şart gerçekleşti ama dava geç açıldıysa ne olur?

Tahliye hakkı tamamen düşer. Şart gerçekleştiği anda: Tahliye tarihi oluşmuş kabul edilir. Bu tarihten itibaren 1 ay içinde icra takibi veya tahliye davası açılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür ve hiçbir şekilde uzatılamaz.

“İhtiyaç olursa tahliye edilecektir” şeklindeki taahhüt geçerli mi?

Genellikle hayır. “İhtiyaç duyulduğunda”, “ileride gerekirse”, “ihaleye çıkılması halinde” gibi ifadeler; Belirsiz, Muğlak, Takdiri unsurlara bağlı
olduğu için tek başına tahliye hakkı vermez.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Şarta bağlı tahliye taahhütleri, klasik tahliye taahhütlerinden çok daha risklidir. Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:

Şartın hukuken geçerli sayılmaması

Şartın gerçekleştiğinin ispat edilememesi

Tahliye tarihinin belirsiz kabul edilmesi

1 aylık hak düşürücü sürenin kaçırılması

Yanlış merci (icra mahkemesi / genel mahkeme) seçilmesi

Yargıtay uygulamasında, şartlı taahhütlerde yapılan küçük bir ifade hatası, tahliyeyi yıllarca imkânsız hâle getirebilmektedir. Bu nedenle; İstanbul – Tuzla – Kartal – Pendik – Tepeören – Gebze – Çayırova bölgelerinde şarta bağlı tahliye taahhüdüne dayanılarak icra takibi veya dava açılmadan önce, belgenin uzman bir avukat tarafından denetlenmesi hayati öneme sahiptir. 2M Hukuk Avukatlık Ofisi, tahliye taahhütleri ve kira hukuku alanında Yargıtay içtihatlarına uygun stratejiyle süreci yöneterek hak kaybı riskini ortadan kaldırmayı hedefler.

24 Ocak 2026in Genel Konular, Kat Mülkiyeti Hukuku, Özel Hukuk

Tahliye Taahhüdü Ne Zaman Geçerlidir?

(TBK 352’ye Göre Tahliye Taahhüdü Şartları, Yargıtay Kararlarıyla)

1. Tahliye Taahhüdünün Temel Geçerlilik Şartları

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 352/1. maddesi ve yerleşik yargı içtihatları uyarınca, bir tahliye taahhüdünün geçerli kabul edilebilmesi için aşağıdaki şartların bir arada bulunması zorunludur:

Yazılı Şekil Şartı: Tahliye taahhüdünün mutlaka yazılı şekilde yapılması gerekir (Yargıtay 3. HD, 2024/4396 E., 2025/3416 K K.). Adi yazılı şekilde yapılabileceği gibi noterlikçe düzenleme veya onaylama şeklinde de yapılabilir.

Kiralananın Tesliminden Sonra Verilmesi: Taahhüdün geçerliliği için en kritik şart, kiralananın kiracıya teslim edilmesinden sonra verilmiş olmasıdır. Kira sözleşmesiyle aynı tarihte veya sözleşme kurulmadan önce alınan taahhütler, kiracının serbest iradesine dayanmadığı gerekçesiyle batıldır (Yargıtay 8. HD, 2017/4711 E.; Yargıtay 6. HD, 2015/7505 E. K).

Belirli Bir Tahliye Tarihi İçermesi: Taahhütnamede taşınmazın boşaltılacağı tarihin açık ve net bir şekilde belirtilmesi gerekir. Tahliye tarihi belli olmayan belgeler TBK 352 anlamında geçerli bir taahhüt sayılmaz (Yargıtay 12. HD, 2020/1175 E., 2020/2309 K.).

Serbest İrade ile Verilmesi: Taahhüdün, kiracı kiralananda otururken ve herhangi bir baskı (müzayaka) altında kalmadan, serbest iradesiyle verilmiş olması şarttır (Yargıtay 6. HD, 2010/1162 E.

2. Somut Yargı Kararları Işığında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

A. Tanzim ve Tahliye Tarihi İlişkisi

Tahliye taahhüdünde tanzim tarihinin boş bırakılması veya sonradan doldurulması tek başına geçersizlik nedeni değildir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’ne göre (2009/11095 E. K), boş kağıda imza atan kişi bunun sonucuna katlanmak zorundadır; bu nedenle tarihlerin sonradan doldurulduğu iddiası, aynı kuvvette yazılı bir belge ile ispatlanmadıkça geçerli kabul edilir. Ancak tanzim tarihinin (özellikle yıl hanesinin) tamamen belirsiz olması, belgeyi icra takibine konu edilemez hale getirir (Bakırköy 4. Sulh Hukuk Mahkemesi, 2019/1559 E. K).

B. Yeni Kira Sözleşmesinin Etkisi

Tahliye taahhüdü verildikten sonra, taahhüt edilen tarihi de kapsayacak şekilde taraflar arasında yeni bir kira sözleşmesi düzenlenirse, önceki tahliye taahhüdü hükümsüz hale gelir (Yargıtay 6. HD, 2012/9893 E. k; Yargıtay 8. HD, 2017/1615 E.

C. Şartlı Tahliye Taahhütleri

Tahliye taahhüdü belirli bir şarta bağlanabilir. Bu durumda taahhüt, şartın gerçekleşmesiyle güncellik kazanır. Örneğin, imar planı değişikliği yapılması şartına bağlı bir taahhüt, şart gerçekleştiğinde geçerli hale gelir (Yargıtay 6. HD, 2010/11371 E. K).

D. Dava Açma Süresi ve Yetki

Tahliye taahhüdüne dayalı tahliye davası veya icra takibi, taahhüt edilen tarihi izleyen bir ay içinde başlatılmalıdır (TBK 352/1). Bu süre hak düşürücüdür. Ayrıca dava hakkı kural olarak kiralayana aittir; ancak yeni malik, eski malikin halefi olarak bu taahhüde dayanabilir (Yargıtay 6. HD, 2011/1107 E.).

3. İspat Yükü ve İtirazlar

İmza ve Tarih İtirazı: Adi yazılı taahhütnamede imzaya veya tarihe itiraz edilmesi durumunda, uyuşmazlık yargılamayı gerektirir ve icra mahkemesinde itirazın kaldırılması istenemez (Yargıtay 8. HD, 2017/4070 E. K; Yargıtay 6. HD, 2012/18349 E. K).

Baskı ve Müzayaka İddiası: Kiracı, taahhüdü baskı altında verdiğini iddia ediyorsa, TBK 39. maddesi uyarınca bir yıl içinde iptal davası açmalıdır. Bu süre içinde iptal edilmeyen taahhütler geçerli sayılır (Yargıtay 6. HD, 2015/792 E. ; BAM Adana 10. HD, 2019/3147 E.).

4. İkincil Kaynaklar ve Ek Bağlam

Aşağıdaki hususlar karar metinlerinde sınırlı bilgi bulunması nedeniyle ikincil kaynak olarak değerlendirilmiştir:

Aile Konutu İddiası: Kiralananın aile konutu olması durumunda, sözleşmenin tarafı olmayan eşin kiralayana bildirimde bulunmamış olması halinde, tahliye taahhüdü için eş rızasının aranmayabileceği belirtilmiştir (BAM İstanbul 36. HD, 2022/2861 E. K).

Özelleştirme ve Protokoller: Kamu iktisadi teşebbüsleri ile yapılan protokollerde yer alan “özelleşme halinde tahliye” gibi hükümlerin de tahliye taahhüdü benzeri sonuçlar doğurabileceği, ancak bu tür belgelerin asıllarının ve Yargıtay içtihatlarına uyumunun titizlikle incelenmesi gerektiği ifade edilmiştir (İstanbul 7. ATM, 2018/402 E. K).

Sonuç: Tahliye taahhüdünün geçerliliği; yazılılık, teslim sonrası verilme, belirli tarih ve serbest irade unsurlarının kümülatif olarak varlığına bağlıdır. Özellikle tanzim tarihinin kira sözleşmesinden sonraki bir günü göstermesi ve bir aylık yasal sürede takibe geçilmesi hak kaybını önlemek adına kritiktir.

Kira sözleşmesiyle aynı gün alınan tahliye taahhüdü geçerli midir?

Hayır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, kira sözleşmesiyle aynı tarihte veya teslimden önce alınan tahliye taahhütleri kesin olarak geçersizdir. Gerekçe; kiracının henüz taşınmazı fiilen kullanmıyor olması nedeniyle serbest iradesinin bulunmamasıdır.

Tahliye taahhüdünde tarih sonradan doldurulmuşsa geçersiz olur mu?

Hayır, her durumda geçersiz olmaz. Kiracı boş bir belgeyi imzaladığını kabul ediyorsa, sonradan doldurulan tarihe katlanmak zorundadır. Ancak: Tarih tamamen belirsizse, yıl hanesi yoksa, çelişkili tarihler varsa
bu durumda belge icra takibine konu edilemez ve tahliye talebi reddedilir.

Tahliye taahhüdünden sonra yeni kira sözleşmesi yapılırsa ne olur?

Tahliye taahhüdü hükümsüz hale gelir. Yargıtay’a göre, taahhüt edilen tahliye tarihini de kapsayan yeni bir kira sözleşmesi, önceki tahliye iradesini ortadan kaldırır. Bu durum, kiraya verenler açısından en sık yapılan ve geri dönülmez hatalardan biridir.

Tahliye taahhüdüne dayanarak ne kadar sürede dava açılmalıdır?

Tahliye taahhüdünde belirtilen tarihten itibaren 1 ay içinde:
Tahliye davası açılmalı veya İcra takibi başlatılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir. Bir gün dahi geçilmesi, tahliye hakkını tamamen ortadan kaldırır.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Tahliye taahhüdü davaları, görünüşte basit; uygulamada ise en çok reddedilen dava türlerinden biridir. Bunun temel nedenleri şunlardır:

Taahhüdün teslimden önce alınıp alınmadığının ispatı

Tanzim tarihi – tahliye tarihi çelişkileri

Yeni kira sözleşmesinin taahhüdü hükümsüz kılması

1 aylık hak düşürücü sürenin kaçırılması

İmza, tarih ve baskı (müzayaka) itirazlarının yanlış usulde ileri sürülmesi Yargıtay uygulamasında, küçük bir şekil hatası nedeniyle yıllarca süren kira ilişkisinin devam ettiği çok sayıda karar bulunmaktadır.

Bu nedenle; İstanbul – Tuzla – Kartal – Pendik – Tepeören – Gebze – Çayırova bölgesinde Tahliye taahhüdüne dayalı dava veya icra takibi planlanıyorsa, sürecin en baştan uzman bir avukat tarafından yürütülmesi hak kaybını önler. Özellikle 2M Hukuk Avukatlık Ofisi, tahliye taahhütleri, kira hukuku ve icra süreçlerinde Yargıtay içtihatlarına dayalı stratejik dosya yönetimiyle süreci güvenli şekilde yürütmektedir.

24 Ocak 2026in Genel Konular, Özel Hukuk, Tüm Makaleler

Katkı Payı, Değer Artış Payı ve Katılma Alacağı Nedir? Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Hesaplanır? (Yargıtay Kararlarıyla)

Katkı payı alacağı ile katılma alacağı arasındaki fark nedir?

Katkı payı alacağı, 01.01.2002 öncesi mal ayrılığı rejiminde somut katkıya dayanır.
Katılma alacağı ise 01.01.2002 sonrası edinilmiş mallara katılma rejiminde, katkı şartı aranmaksızın kanundan doğar.

Ziynet eşyaları hangi alacak türüne girer?

Ziynet eşyaları kişisel maldır. Taşınmaz veya araç alımında kullanılmışsa değer artış payı alacağı doğurur.

Hiç çalışmayan veya ev hanımı olan eş katılma alacağı talep edebilir mi?

Evet. Katılma alacağı için çalışmak, gelir elde etmek veya mala katkı sağlamak şart değildir. Bu hak, 4721 sayılı TMK’dan doğan yasal bir haktır. Evlilik süresince ev işleri, çocuk bakımı ve aile düzeninin sağlanması da dolaylı katkı kabul edilir. Yargıtay’a göre, ev hanımı olan eşin katılma alacağı talebi tam ve eksiksiz olarak korunur.

Eşimin tüm malları kendi maaşıyla alınmışsa yine de katılma alacağı isteyebilir miyim?

Evet. Malların kimin maaşıyla alındığı önemli değildir. 01.01.2002 sonrası edinilen mallar, aksi ispat edilmedikçe edinilmiş mal sayılır ve diğer eş bu malların artık değerinin yarısını talep edebilir. “Ben aldım, ben ödedim” savunması, katılma alacağını ortadan kaldırmaz.

1. Katkı Payı Alacağı

Katkı payı alacağı, eşler arasında mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu 01.01.2002 tarihinden önceki dönemde edinilen mallar için söz konusudur. 743 Sayılı Türk Kanunu Medenisi’nin (TKM) 170. maddesi uyarınca, bu dönemde bir eşin diğerinin edindiği malvarlığına para veya para ile ölçülebilen maddi bir değerle (veya hizmetle) katkıda bulunması durumunda doğan haktır.

Hesaplama Yöntemi: Eşlerin çalışma süreleri ve gelirlerine ilişkin belgeler getirtilerek her birinin tasarruf oranı belirlenir. Bu oran, tasfiyeye konu malın dava tarihindeki sürüm (rayiç) değeri ile çarpılarak alacak miktarı hesaplanır.

Somut Örnekler:

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (2016/21531 E. : Kooperatif ödemelerinin 01.01.2002 öncesinde tamamlanması durumunda eş lehine katkı payı alacağı doğacağı belirtilmiştir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (2014/10728 E. K): 12.12.2001 tarihinde (mal ayrılığı döneminde) alınan bir araç için, davacının gelir belgeleri üzerinden yapılacak hesaplama ile katkı payı alacağına hükmedilebileceği vurgulanmıştır.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (2016/6747 E. K): Kafe işletmesi kazancıyla edinilen taşınmazlarda, kadının ev işleri dışındaki sürekli çalışması sabit görülerek katkı payı alacağına hükmedilmiştir.

2. Değer Artış Payı Alacağı

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 227. maddesinde düzenlenen bu alacak türü; bir eşin, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına, hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunması halinde doğar.

Hesaplama Yöntemi: Katkının yapıldığı tarihteki değerin, malın o tarihteki toplam değerine oranı belirlenir. Bu oran, malın tasfiye (karar) tarihindeki sürüm değeri ile çarpılır. Değer kaybı varsa, katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.

Somut Örnekler:

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (2014/5161 E. K): Davacının annesinden aldığı ve kendi biriktirdiği ziynet eşyalarını (toplam 78.000 TL değerinde) vererek bir taşınmazın edinilmesine katkı sağlaması, değer artış payı alacağı olarak kabul edilmiştir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (2017/11393 E. ): Kadının kişisel malı olan taşınmaza erkeğin yaptırdığı esaslı tadilatlar (mutfak/banyo yenileme, kombi, PVC, parke döşeme) değer artış payı alacağına konu edilmiştir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (2012/4285 E. K): Taşınmazın alımında ziynet eşyalarının bozdurulması ve iyileştirme giderleri yapılması durumunda, bu kişisel katkıların değer artış payı olarak hesaplanması gerektiği belirtilmiştir.

3. Katılma Alacağı (Artık Değere Katılma)

TMK’nın 231. ve 236/1. maddeleri uyarınca, 01.01.2002 tarihinden sonra geçerli olan “edinilmiş mallara katılma rejimi” kapsamında doğan bir haktır. Eşin, diğer eşe ait edinilmiş malların tasfiye tarihindeki toplam değerinden, bu mallara ilişkin borçlar çıktıktan sonra kalan “artık değerin” yarısı üzerindeki alacak hakkıdır.

Temel Özellik: Katılma alacağı yasadan kaynaklanır. Bu hakkı talep eden eşin bir gelirinin olmasına veya malın edinilmesine somut bir katkıda bulunmasına gerek yoktur.

Hesaplama Yöntemi: (Edinilmiş Mallar + Eklenecek Değerler + Denkleştirme Miktarları) – Borçlar = Artık Değer. Katılma alacağı bu miktarın yarısıdır.

Somut Örnekler:

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (2022/7816 E.): 2012 yılında davalı adına tescil edilen ve edinilmiş mal olduğu tespit edilen taşınmazın keşif tarihindeki değerinin (340.000 TL) yarısı olan 170.000 TL’nin katılma alacağı olarak ödenmesine karar verilmiştir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (2012/10180 E. K): Evlilik içinde alınan bir aracın, mal rejimi sona erdikten sonra pert olması durumunda dahi, sigorta bedeli üzerinden hesaplanan artık değerin yarısının katılma alacağı olarak verilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi (2013/18697 E. K): 2002 sonrası ödenen banka kredileri ve kooperatif taksitleri üzerinden hesaplanan artık değerin yarısı oranında katılma alacağına hükmedilmiştir.

İkincil Kaynaklardan Edinilen Ek Bilgiler

Aşağıdaki hususlar, karar metinlerinde sınırlı bilgi olduğu durumlarda ek bağlam sağlaması amacıyla ikincil kaynaklardan derlenmiştir:

Kredili Malvarlıkları: Taşınmazın krediyle alınması durumunda, mal rejiminin sona erdiği tarihte henüz vadesi gelmemiş borçların toplam krediye oranı bulunur; bu oran taşınmazın tasfiye tarihindeki değeriyle çarpılarak borç miktarı düşülür ve kalan üzerinden alacak hesaplanır (Yargıtay 8. HD 2015/3720 K).

Eklenecek Değerler (TMK 229): Mal rejimi sona ermeden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar veya katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler, mal hala mevcutmuş gibi tasfiyeye dahil edilir (Yargıtay 8. HD 2015/22114).

Usul Kuralları: Mal paylaşımı davalarında her bir malvarlığı unsuru (taşınmaz, araç vb.) için talep edilen miktarın dava dilekçesinde veya yargılama aşamasında net bir şekilde açıklatılması zorunludur; aksi halde hakim talebe bağlılık ilkesi gereği karar veremez (Yargıtay 8. HD 2015/7852 K).

Faiz Başlangıcı: Aksine bir anlaşma yoksa, katılma alacağı ve değer artış payına tasfiyenin sona erdiği (karar) tarihinden itibaren faiz yürütülür (Yargıtay 8. HD 2020/2692 ).

NEDEN UZMAN AVUKAT DESTEĞİ GEREKLİ?

Mal paylaşımı davaları, en teknik ve en fazla hak kaybı yaşanan boşanma davalarıdır.
Özellikle katkı payı, değer artış payı ve katılma alacağı taleplerinde:

Yanlış alacak türüne dayanılması

01.01.2002 ayrımının hatalı yapılması

Talep kalemlerinin netleştirilmemesi

Yanlış hesaplama yöntemi kullanılması

Faiz başlangıç tarihinin hatalı belirlenmesi telafisi mümkün olmayan hak kayıplarına yol açabilir. İstanbul Anadolu Yakası başta olmak üzere Tuzla, Kartal, Pendik, Tepeören, Gebze ve Çayırova bölgelerinde
boşanma ve mal paylaşımı davalarında uzman aile hukuku avukatı ile yürütülen dosyalar, Yargıtay içtihatlarına uygun ve sürdürülebilir sonuçlar doğurur. 2M Hukuk Avukatlık Ofisi,
boşanma sonrası mal rejimi tasfiyesi, katkı payı ve katılma alacağı davalarında stratejik ve teknik dava yönetimi sunmaktadır.

24 Ocak 2026in Genel Konular, Özel Hukuk, Tüm Makaleler

Hakim Anlaşmalı Boşanma Protokolünü Neden Onaylamaz? TMK 166/3 Kapsamında Ret Sebepleri ve Yargıtay Kararları

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166/3. maddesi kapsamında düzenlenen anlaşmalı boşanma davalarında, tarafların hazırladığı protokolün hakim tarafından onaylanması boşanma kararının tesisi için zorunlu bir unsurdur. Yargıtay kararları ışığında, hakimin protokolü onaylamadığı veya onaylamaktan kaçındığı durumlar aşağıda kategorize edilmiştir:

Hakim anlaşmalı boşanma protokolünü hangi durumlarda onaylamaz?

Hakim; protokolün kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması halinde protokolü onaylamaz. Ayrıca imkânsız edimler içeren, medeni haklardan peşinen vazgeçmeyi öngören veya infazda tereddüt yaratacak belirsiz hükümler barındıran protokoller de TMK 166/3 kapsamında geçerli kabul edilmez.

Taraflar protokolü imzalasa bile hakim reddedebilir mi?

Evet. Anlaşmalı boşanmanın temel şartı, eşlerin hür ve serbest iradeleriyle boşanmayı kabul etmeleridir. Hakim; baskı, tehdit, hata, hile veya çelişkili beyan şüphesi oluşması halinde protokolü onaylamaz. Tarafların duruşmada bizzat dinlenmemesi veya beyanların tutarsız olması da ret sebebidir.

Çocuklarla ilgili düzenlemeler protokolü geçersiz kılar mı?

Evet, kılabilir. Hakim, çocukların velayeti, kişisel ilişki ve iştirak nafakası düzenlemelerini çocuğun üstün yararı açısından denetler. Bu düzenlemelerin çocuğun menfaatine aykırı bulunması halinde, taraflar anlaşmış olsa bile protokol onaylanmaz ve anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

1. Kanuni ve Ahlaki Aykırılıklar

Hakim, protokol içeriğinde yer alan hükümlerin aşağıdaki nitelikleri taşıması durumunda protokolü tasdik edemez:

Emredici Hükümlere Aykırılık: Protokol şartlarının kanunun emredici hükümlerine aykırı olması (Yargıtay 2. HD., 2015/5687 ; 2020/3774

Kamu Düzeni ve Ahlaka Aykırılık: Protokolün kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı hükümler içermesi (Yargıtay 2. HD., 2013/11644 K; 2014/17142

Kişilik Haklarının İhlali: Protokolün taraflardan birinin kişilik haklarını zedeleyici nitelikte olması (Yargıtay 2. HD., 2014/13363 K).

Konusu İmkansız Hükümler: Protokolde yerine getirilmesi imkansız olan edimlerin kararlaştırılmış olması (Yargıtay 2. HD., 2020/3774 K).

Haklardan Feragat: “Velayetin kaldırılması veya kişisel ilişkinin genişletilmesi davası açılamayacağına” dair taahhütler gibi, medeni hakları kullanma ehliyetinden önceden vazgeçme niteliğindeki hükümler Medeni Kanun’un 23. maddesine aykırı kabul edilerek protokolün tamamını hükümsüz kılar (Yargıtay 2. HD., 2013/11644 K).

2. İrade Beyanına İlişkin Eksiklikler ve Sakatlıklar

Anlaşmalı boşanmanın temel şartı, tarafların hür iradeleriyle boşanmaya karar vermiş olmalarıdır. Hakim şu hallerde protokolü onaylamaz:

Bizzat Dinleme Şartının Gerçekleşmemesi: Eşlerin bizzat duruşmaya katılarak iradelerini hakim önünde açıklamamaları durumunda protokol onaylanmaz. Sadece protokolün sunulması yeterli değildir (Yargıtay 2. HD., 2012/22825 K; 2018/5548).

İrade Sakatlığı (Hata, Hile, İkrah): Karara esas alınan irade beyanında hata, hile veya korkutma (ikrah) gibi sakatlık hallerinin varlığına dair ciddi delillerin bulunması (Yargıtay 2. HD., 2014/17142 ; 2014/19608 K).

Serbest İrade Kanaatinin Oluşmaması: Hakimin, tarafların beyanlarını baskı veya tehdit altında verdiklerine dair bir kuşku duyması veya iradelerin serbestçe açıklandığına dair kanaate ulaşamaması (Yargıtay HGK, 2017/1941 K).

Çelişkili Beyanlar: Tarafların duruşmadaki beyanlarının kendi içinde veya birbirleriyle çelişkili olması, anlaşma koşulunun oluşmadığını gösterir (Yargıtay 2. HD., 2009/2794

3. Çocukların ve Tarafların Menfaatine Aykırılık

Hakim, özellikle çocukların durumu ve boşanmanın mali sonuçları üzerinde denetim yetkisine sahiptir:

Çocukların Yüksek Yararı: Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası gibi konularda yapılan düzenlemelerin çocukların menfaatine uygun bulunmaması (Yargıtay 2. HD., 2020/3774 HGK, 2017/2650 K).

Mali Sonuçların Uygunsuzluğu: Maddi-manevi tazminat ve yoksulluk nafakası gibi mali konularda yapılan düzenlemelerin tarafların durumuna uygun bulunmaması (Yargıtay 2. HD., 2010/6315,2014/20003 K).

Belirsiz Hükümler: Protokolde yer alan yükümlülüklerin (örneğin taşınmaz devri) yerine getirilmesi için belirsiz bir zaman verilmesi veya infazda tereddüt yaratacak muğlak ifadeler kullanılması (Yargıtay 2. HD., 2020/3774

4. Usuli ve Şekli Engeller

Evlilik Süresi: Evliliğin en az bir yıl sürmemiş olması durumunda hakim protokolü incelemeden reddetmelidir (Yargıtay HGK, 2017/1941

Protokolün Dosyada Bulunmaması: Protokolün fiziki olarak dosyaya sunulmadığı, içeriğinin saptanmadığı veya kimlik tespiti yapılmamış dilekçelere dayandığı hallerde onay verilmez (Yargıtay HGK, 2005/367 K; 2. HD., 2023/3111

Hakim Değişikliklerinin Kabul Edilmemesi: Hakim, gerekli gördüğü değişiklikleri taraflara önerir; taraflar bu değişiklikleri kabul etmezse protokol onaylanmaz ve boşanmaya hükmedilmez (Yargıtay 2. HD., 2011/11577 K; HGK, 2017/2650

5. İkincil Kaynaklardan Edinilen Bilgiler

İkincil kaynak niteliğindeki kararlarda, protokolün onaylanma sürecine ilişkin şu ek bağlamlar sunulmuştur:

Hüküm Fıkrasına Geçirilmeme: Hakimin protokolü uygun bulmasına rağmen, protokol hükümlerini infazda tereddüt yaratmayacak şekilde ayrı ayrı hüküm fıkrasına geçirmemesi bir usul hatasıdır ve protokolün etkinliğini zedeler (Yargıtay 2. HD., 2010/18413k; 2014/15186

Onaylanmayan İrade Değişiklikleri: Protokol sunulduktan sonra tarafların mahkemeye açıkça bildirmediği veya hakimin onayından geçmeyen irade değişiklikleri boşanma hükmüne esas alınamaz (Yargıtay 2. HD., 2024/6876 .

Beyanların Tasdik Edilmemesi: Aile mahkemesindeki yargılama sırasında tarafların protokol içeriğini tekrar ederek imzalarıyla tasdik etmemeleri durumunda, protokolün boşanma davasında hükme esas alınmayabileceği belirtilmiştir (Yargıtay 14. HD., 2015/12039

Genel İfadelerin Belirsizliği: “Herhangi bir mal talebim yoktur” gibi genel ifadelerin mal rejimi tasfiyesini kapsayıp kapsamadığı hususundaki belirsizliklerin, hak kaybına yol açabileceği durumlarda protokolün dar yoruma tabi tutulabileceği veya onay sürecinde tartışma yaratabileceği ima edilmiştir (Yargıtay 8. HD., 2012/5107

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Anlaşmalı boşanma davalarında en sık yapılan hata, protokolün sadece taraf iradesiyle yeterli olacağı düşüncesidir. Oysa uygulamada, protokolün geçerliliği hakimin denetiminden geçmesine bağlıdır.

İmzalanmış Protokol, Onaylanmazsa Hükümsüzdür

Yargıtay uygulamasında;

Belirsiz nafaka düzenlemeleri

Çocuklar için yetersiz kişisel ilişki planları

“Bir daha dava açılamaz” gibi hukuka aykırı feragat hükümleri

Taşınmaz veya para ödemesi için süresi belli olmayan taahhütler nedeniyle çok sayıda protokol hakim tarafından reddedilmekte ve dava çekişmeli boşanmaya dönüşmektedir.

Hakim Müdahalesi Öngörülebilir Olmalıdır

Hakim, protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir. Bu değişikliklerin hukuka uygun şekilde yönetilmemesi, tarafların kabul etmemesi halinde boşanma kararı hiç verilmeyebilir. Uzman olmayan hazırlıklar, davanın uzamasına ve ciddi hak kayıplarına yol açar.

Yerel Mahkeme Pratiği Büyük Fark Yaratır

Özellikle İstanbul, Tuzla, Kartal, Pendik, Tepeören, Gebze ve Çayırova Aile Mahkemelerinde;

Protokol denetimi

Çocuk düzenlemelerine yaklaşım

Mali hükümlerin yeterliliği konularında yerleşik uygulama farkları bulunmaktadır. Bu nedenle Tuzla boşanma avukatı veya İstanbul boşanma avukatı tecrübesi sürecin kaderini belirler.

2M Hukuk Avukatlık Ofisi, anlaşmalı boşanma protokollerini;

Hakim denetimini öngören

Yargıtay içtihatlarına birebir uyumlu

Reddedilme riskini minimize eden şekilde hazırlayarak müvekkillerinin süreci tek duruşmada ve güvenle tamamlamasını hedefler. Anlaşmalı boşanma, taraflar arasında değil; hakim huzurunda geçerli olur.
Bu nedenle uzman avukat desteği bir tercih değil, zorunluluktur.

24 Ocak 2026in Genel Konular, Özel Hukuk, Tüm Makaleler

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır? Zorunlu Maddeler, Geçerlilik Şartları ve Yargıtay Uygulaması

Anlaşmalı boşanma protokolünde hangi hususlar zorunlu olarak yer almalıdır?

Türk Medeni Kanunu m.166/3 ve Yargıtay kararlarına göre; protokolde boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat) ile çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası) mutlaka açık ve net şekilde düzenlenmelidir. Bu unsurlardan biri eksikse veya “saklı tutulmuşsa”, anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Mal paylaşımı anlaşmalı boşanma protokolünde yazılmak zorunda mı?

Hayır. Mal rejiminin tasfiyesi, boşanmanın zorunlu fer’î sonucu değildir. Taraflar isterse mal paylaşımını protokole koyabilir, isterse boşanmadan sonra ayrı bir dava açabilir. Ancak mal paylaşımı protokole yazılacaksa; taşınır ve taşınmazların tek tek, ismen ve açık şekilde belirtilmesi zorunludur. “Tüm malları paylaştık” gibi genel ifadeler geçerli sayılmaz.

Anlaşmalı boşanma protokolü icra edilebilir mi?

Evet, ancak şartları vardır. Protokol hükümlerinin hakim tarafından uygun bulunması, mahkeme kararının hüküm fıkrasına açıkça geçirilmesi ve taraflarca imzalanması gerekir. Sadece “not edilmesine” karar verilen protokoller, tek başına ilamlı icra kabiliyeti kazanmaz.

1. Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Yasal Dayanağı ve Temel Şartları

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166/3. maddesi uyarınca, anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için protokolün belirli asgari unsurları taşıması ve davanın belirli usulü şartlara uygun olması zorunludur. Yargıtay kararları ışığında bu temel şartlar şunlardır:

Evlilik Süresi: Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması gerekir.

İrade Beyanı: Eşlerin boşanma iradelerini hakim önünde bizzat açıklamaları ve hakimin bu iradenin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır.

Kapsam: Protokolün, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilmiş tam bir mutabakatı içermesi ve bu düzenlemenin hakim tarafından uygun bulunması zorunludur.

2. Protokolde Yer Alması Zorunlu Olan “Boşanmanın Fer’i Sonuçları”

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre, bir protokolün “anlaşmalı boşanmaya elverişli” kabul edilebilmesi için şu hususlarda açık düzenleme içermesi gerekir:

Mali Sonuçlar:

Maddi ve Manevi Tazminat: TMK 174/1-2 maddeleri kapsamında tazminat miktarları veya tazminat talebi olmadığına dair açık beyan.

Yoksulluk Nafakası: TMK 175. maddesi uyarınca eş için ödenecek nafaka düzenlemesi.

Çocukların Durumu:

Velayet: Ortak çocukların velayetinin kime verileceği.

Kişisel İlişki: Velayet kendisine verilmeyen eş ile çocuk arasında kurulacak kişisel ilişkinin zaman ve süresine dair düzenleme.

İştirak Nafakası: TMK 182. maddesi uyarınca çocukların bakım ve eğitim giderlerine katılım (iştirak nafakası) miktarı.

Yargıtay, bu unsurlardan herhangi biri (örneğin iştirak nafakası veya tazminat hakları) hakkında düzenleme içermeyen veya bu hakları “saklı tutan” protokollerin, TMK 166/3 anlamında geçerli bir anlaşma teşkil etmediğini ve bu durumda anlaşmalı boşanma kararı verilemeyeceğini vurgulamaktadır.

3. Protokolde Yer Alabilecek İhtiyari Unsurlar (Mal Rejimi ve Diğerleri)

Mal rejiminin tasfiyesi, boşanmanın doğrudan bir fer’i (eki) niteliğinde değildir. Bu nedenle, protokolde mal rejimine dair bir düzenleme bulunması zorunlu değildir; taraflar bu konudaki haklarını boşanmadan sonra zamanaşımı süresi içinde ayrıca dava edebilirler. Ancak taraflar isterlerse şu hususları da protokole ekleyebilirler:

Mal Rejimi Tasfiyesi: Katkı payı, değer artış payı veya artık değere ilişkin alacaklar.

Eşya Paylaşımı: Ziynet eşyaları ve ev eşyalarının paylaşımı.

Ayni Hak Devirleri: Gayrimenkul tapu tescili, araç mülkiyeti devri, hisse devri veya belirli bir miktar paranın ödenmesi taahhüdü.

Önemli Uyarı: Mal rejimine ilişkin hükümlerin protokolde yer alması durumunda, bu hükümlerin “hiçbir duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta” olması gerekir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, “tüm malları paylaştık, alacağımız yoktur” şeklindeki genel ve muğlak ifadelerin mal rejimini tasfiye etmeyeceğini; taşınır ve taşınmazların tek tek, ismen ve bentler halinde belirtilmesi gerektiğini karara bağlamıştır.

4. Protokolün Geçerlilik ve İnfaz Koşulları

Hakimin Onayı ve Müdahalesi: Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi halinde boşanmaya hükmolunur.

Hüküm Fıkrasına Geçirme: Protokolün ilam niteliği kazanabilmesi ve infaz edilebilmesi için sadece “protokolün tasdikine” denilmesi yeterli değildir; protokol hükümlerinin ayrı ayrı mahkeme kararının hüküm fıkrasına geçirilmesi gerekir.

İmza Şartı: Sözlü beyanların zapta geçirilip taraflarca imzalanması veya yazılı protokolün bizzat mahkemede doğrulanması zorunludur.

5. İkincil Kaynaklardan Edinilen Bilgiler

İkincil kaynak niteliğindeki yargı kararları, protokol içeriğine dair şu ek bağlamları sunmaktadır:

Protokolde yer alan “ileride hak talep edilmeyeceğine” dair geniş kapsamlı ibra beyanlarının, tarafları bağlayıcı olduğu ve sonradan açılacak mal rejimi davalarının dürüstlük kuralına aykırılık teşkil edebileceği belirtilmiştir.

Taşınmaz devri öngörülen protokollerde, tapu harç ve masraflarının kime ait olacağının açıkça yazılması, infaz aşamasındaki uyuşmazlıkları önlemektedir.

Çocukların eğitim giderlerinin (servis, yemek, özel ders vb.) kapsamının detaylandırılması, velayet değişikliği olsa dahi sözleşmeye bağlılık ilkesi gereği ödeme yükümlülüğünü devam ettirebilmektedir.

Anlaşmalı boşanma kararının verilmesinden sonra hükmün çok uzun süre (örneğin 9-10 yıl) tebliğe çıkarılmamasının, boşanma iradesinin samimiyetini sakatladığı ve hakkın kötüye kullanımı olarak değerlendirilebileceği vurgulanmıştır. Bir yazı önerisi.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Anlaşmalı boşanma, en hızlı boşanma yolu olmakla birlikte en çok hata yapılan boşanma türüdür.
Özellikle anlaşmalı boşanma protokolü, sıradan bir belge değil; mahkeme kararıyla kesin ve bağlayıcı hale gelen hukuki bir metindir.

Eksik veya Hatalı Protokol = Geçersiz Anlaşmalı Boşanma

Yargıtay uygulamasında;

İştirak nafakası düzenlenmeyen

Tazminat hakkı “saklı tutulan”

Çocuklarla kişisel ilişki saatleri net yazılmayan

Mal paylaşımı belirsiz bırakılan protokoller anlaşmalı boşanmaya elverişli sayılmamakta ve davalar çekişmeliye dönmektedir.

Protokol Hukuku Teknik Bir Alandır

Katılma alacağı, iştirak nafakası, kişisel ilişki, tapu devri, araç devri, hisse payı gibi konular birbirinden bağımsız teknik düzenleme gerektirir. Yanlış yazılmış tek bir cümle, yıllar sonra yeni davalara ve ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

Yerel Uygulama Bilgisi Kritik Önemdedir

Özellikle İstanbul, Tuzla, Kartal, Pendik, Tepeören, Gebze ve Çayırova bölgelerinde Aile Mahkemelerinin;

Protokol denetimi

Hakim müdahalesi

Duruşma beyanlarının bağlayıcılığı konusunda farklı uygulamaları bulunmaktadır. Bu nedenle sürecin Tuzla boşanma avukatı / İstanbul boşanma avukatı tecrübesi olan bir hukukçu ile yürütülmesi büyük avantaj sağlar.

2M Hukuk Avukatlık Ofisi ile Güvenli Protokol

2M Hukuk Avukatlık Ofisi, anlaşmalı boşanma protokollerini;

Yargıtay içtihatlarına uygun

İnfaz edilebilir

Sonradan dava riskini minimize eden şekilde hazırlayarak müvekkillerinin haklarını güvence altına alır. Anlaşmalı boşanma hız ister, ama protokol uzmanlık ister.

24 Ocak 2026in Genel Konular, Özel Hukuk, Tüm Makaleler

Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır? Protokolde Yazılanlar Bağlar mı, Mali Haklardan Vazgeçme Geçerli midir? (Yargıtay Kararlarıyla)

Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı yapmak zorunlu mu?

Hayır. Yargıtay’a göre mal rejiminin tasfiyesi, anlaşmalı boşanmanın zorunlu unsuru değildir. Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca tarafların sadece nafaka, tazminat ve çocukların durumu konusunda anlaşmaları yeterlidir. Mal paylaşımı, boşanma sırasında protokolle yapılabileceği gibi, boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava konusu da yapılabilir.

Protokolde “başkaca maddi talebim yoktur” yazıyorsa mal paylaşımı davası açılamaz mı?

Her zaman hayır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre bu tür genel ve soyut ifadeler, kural olarak katılma alacağı, katkı payı ve değer artış payı alacaklarını kapsamaz. Mal paylaşımının geçerli sayılabilmesi için protokolde malvarlıklarının tek tek sayılması veya bu alacaklardan açıkça ve teknik ifadelerle feragat edilmesi gerekir.

Anlaşmalı boşanma duruşmasında mali taleplerden vazgeçmek bağlayıcı olur mu?

Evet, ancak belirli şartlarla. Duruşma tutanağına geçen ve imzayla doğrulanan açık beyanlar mahkeme içi ikrar niteliğindedir ve bağlayıcıdır. Eğer taraf “katılma alacağı, katkı payı ve mal rejiminden doğan taleplerim yoktur” şeklinde açık beyanda bulunmuşsa, sonradan açılacak davalar dürüstlük kuralına aykırı kabul edilerek reddedilebilir.

1. Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımının Hukuki Niteliği ve Usulü

Yargıtay kararlarına göre, anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı (mal rejiminin tasfiyesi), boşanmanın fer’î (eki) niteliğinde bir konu değildir. Bu nedenle, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166/3. maddesi uyarınca anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için tarafların mal rejimi konusunda anlaşmış olmaları zorunlu bir unsur değildir. Eşler, mal rejiminin tasfiyesini boşanma süreciyle birlikte yapabilecekleri gibi, bu haklarını zamanaşımı süresi içinde ayrı bir dava konusu da yapabilirler (Yargıtay HGK-2019/335, 8. HD-2016/16216 ).

Ancak taraflar mal paylaşımı konusunda bir mutabakata varmışlarsa, bu anlaşmanın geçerli olabilmesi için şu usuli şartlar aranmaktadır:

Protokol ve Onay: Mal paylaşımına ilişkin hükümlerin boşanma protokolünde yer alması veya duruşma tutanağına imzalı beyan olarak geçirilmesi gerekir. Bu anlaşmanın hakim tarafından uygun bulunarak onaylanması ve hüküm fıkrasına geçirilmesi bağlayıcılık için esastır (Yargıtay 2. HD-2023/1061 K, 8. HD-2014/9610 K).

Hakim Müdahalesi: Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişikliklerin taraflarca kabulü halinde boşanmaya ve tasfiyeye hükmedilir (Yargıtay 2. HD-2013/26214 K).

2. Mal Paylaşımında Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Hususlar

Yargıtay, mal paylaşımı anlaşmalarının geçerliliği ve sonradan dava açılmasını engellemesi için belirli kriterler aramaktadır:

Açıklık ve Belirlilik İlkesi: Anlaşma metni “hiçbir duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta” olmalıdır. Soyut, muğlak, her anlama gelebilen veya müphem ifadeler (örneğin; “başkaca maddi talebim yoktur”) mal rejiminin tasfiyesini kapsamaz. Tasfiyeye konu olan taşınmaz, araç, şirket hissesi veya ziynet eşyası gibi unsurların “tek tek ve ismen” sayılması gerekmektedir (Yargıtay HGK-2019/335 K, 8. HD-2012/3587, 8. HD-2013/827 ).

Şarta Bağlı Olmama: Mal paylaşımına ilişkin feragat veya kabuller koşula bağlı yapılamaz. Örneğin, bir taşınmazın bedelinin ödenmesinin emeklilik gibi bir şarta bağlanması, uyuşmazlığı nihai olarak sona erdirmediği için geçersiz kabul edilmektedir (Yargıtay 2. HD-2013/26214 ).

İrade Sakatlığı ve Hile: Protokolün serbest iradeyle imzalanmış olması gerekir. Aldatma (hile), korkutma veya yanılma gibi irade fesadı hallerinin ispatlanması durumunda protokol geçersiz sayılabilir. Ancak ağır depresyon tedavisi gibi durumlar tek başına irade fesadı için yeterli görülmemiştir (Yargıtay 2. HD-2023/1061 , 2. HD-2022/10165 K).

Dürüstlük Kuralı: Protokolde mal rejimini tasfiye ettiğini beyan eden ve bu beyanı mahkemece onaylanan tarafın, sonradan aynı konuda dava açması “dürüstlük kuralına aykırılık” ve “hakkın kötüye kullanılması” olarak değerlendirilmektedir (Yargıtay 2. HD-2023/2541, 2. HD-2022/10165.

3. Mali Taleplerden Vazgeçmenin (Feragat) Geçerliliği

Mali taleplerden vazgeçme, belirli şartlar altında kesin hüküm teşkil eder ve bağlayıcıdır:

Mahkeme İçi İkrar: Tarafların duruşmada “katkı payı, katılma alacağı ve mal paylaşımı talebimiz yoktur” şeklindeki imzalı beyanları mahkeme içi ikrar niteliğindedir ve tarafları bağlar (Yargıtay 2. HD-2022/10165, 2. HD-2023/4621).

Kapsam Sınırlaması: “Maddi ve manevi tazminat talebim yoktur” şeklindeki genel ifadeler kural olarak sadece boşanmanın fer’îlerini kapsar; mal rejiminden kaynaklanan (katılma alacağı, değer artış payı) hakları kapsamaz. Mal rejiminden feragat için “katkı payı, katılma alacağı veya mal rejiminden kaynaklı haklar” ibarelerinin açıkça geçmesi şarttır (Yargıtay 8. HD-2013/827, 2. HD-2023/1441).

Doğmayan Haktan Feragat: Bazı kararlarda “doğmayan haktan feragat olmaz” ilkesi uyarınca, boşanma kesinleşmeden önce henüz doğmamış olan katılma alacağından peşinen vazgeçilemeyeceği belirtilse de; protokolün mahkemece onaylanması ve kesinleşmesi durumunda bu feragatlerin geçerli olduğu ve dava hakkını sona erdirdiği baskın görüş olarak uygulanmaktadır (Yargıtay 8. HD-2013/9389 K, 2. HD-2022/9474 K).

Ziynet Eşyaları: Protokolde ziynet eşyalarına ilişkin açık bir düzenleme bulunmaması veya “ziynet konusunda karar verilmesine yer olmadığına” dair muğlak hükümler kurulması, sonradan ziynet alacağı davası açılmasına engel teşkil etmeyebilir (Yargıtay 2. HD-2024/8560

4. İkincil Kaynaklar ve Ek Bağlam

Aşağıdaki hususlar karar metinlerinde sınırlı bilgi veya özel durumlar olarak yer almakta olup ikincil kaynak niteliğindedir:

Boşanma Sonrası Mutabakatlar: Boşanma kesinleştikten sonra noter huzurunda yapılan “Boşanma Sonrası Mutabakatı” gibi sözleşmeler, mal rejimi tasfiyesi açısından bağlayıcı kabul edilmektedir. Ancak bu tür belgelerde yer alan genel feragatlerin, çeyiz senedi gibi özel alacakları kapsayıp kapsamadığı mahkemece detaylıca incelenmelidir (Yargıtay 2. HD-2021/5390).

Ticari Varlıklar ve Şirket Hisseleri: Boşanma protokolündeki genel mal rejimi feragatleri, şirket hisselerinin devri veya ticari kâr payı alacaklarını her zaman otomatik olarak kapsamayabilir. Özellikle hisse devirlerinin noter onaylı yazılı sözleşme (TTK m.520) gibi şekil şartlarına uygun yapılması gerektiği, aksi halde protokolün bu kısımlarının geçersiz sayılabileceği vurgulanmaktadır (İstanbul 10. ATM-2022/47, İstanbul Anadolu 4. ATM-2023/219).

Sonuç olarak; anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı yapılacaksa, tüm taşınır ve taşınmaz varlıkların protokolde tek tek belirtilmesi, “mal rejimi tasfiyesi, katkı payı ve katılma alacağı” kavramlarının açıkça kullanılarak feragat edilmesi ve bu protokolün mahkeme hükmüne esas alınması, tarafların hukuki güvenliği açısından elzemdir.

Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Anlaşmalı boşanma, uygulamada en çok hak kaybı yaşanan boşanma türlerinden biridir. Özellikle anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken yapılan küçük bir hata, yıllar sonra geri dönülmesi mümkün olmayan mal paylaşımı kayıplarına yol açabilmektedir.

Bir Cümlelik Hata, Yıllarca Sürecek Davalara Yol Açabilir

Yargıtay kararları incelendiğinde, tarafların “anlaştıklarını” düşündükleri birçok dosyada, protokolün belirsiz, eksik veya teknik olarak hatalı olması nedeniyle mal rejimi davalarının ya reddedildiği ya da yıllar sonra yeniden açıldığı görülmektedir. “Birbirimizden mal talebimiz yoktur”, “Maddi haklardan feragat edilmiştir” gibi ifadeler, sanıldığı gibi her zaman koruyucu değildir.

Mal Paylaşımı Teknik Bir Hukuk Alanıdır

Mal paylaşımı;

katılma alacağı,

katkı payı,

değer artış payı,

şirket hisseleri,

ziynet eşyaları gibi teknik ve ayrı ayrı düzenlenmesi gereken hakları içerir. Bu kavramlar protokolde açıkça yer almadığında, ciddi hak kayıpları ortaya çıkabilir.

Yerel Mahkeme Uygulaması Büyük Önem Taşır

Özellikle İstanbul, Tuzla, Kartal, Pendik, Tepeören, Gebze ve Çayırova bölgelerinde görülen anlaşmalı boşanma dosyalarında;

Hakimlerin protokol denetim hassasiyeti,

Duruşma beyanlarının bağlayıcılığı,

Mal paylaşımı feragatlerinin yorumu uygulamada farklılık gösterebilmektedir. Bu nedenle Tuzla boşanma avukatı ve İstanbul boşanma avukatı olarak bölge pratiğine hâkim bir hukukçuyla sürecin yürütülmesi kritik önem taşır.

2M Hukuk Avukatlık Ofisi ile Güvenli Süreç

2M Hukuk Avukatlık Ofisi, anlaşmalı boşanma ve mal paylaşımı alanında;

Yargıtay içtihatlarına uygun

Belirsizlik içermeyen,

Sonradan dava riskini en aza indiren hukuken sağlam anlaşmalı boşanma protokolleri hazırlayarak müvekkillerinin hak kaybı yaşamasının önüne geçmektedir. Anlaşmalı boşanma hızlı olabilir;
ancak yanlış hazırlanmış bir protokol, yıllar sürecek yeni davaların başlangıcı olabilir.

24 Ocak 2026in Genel Konular, Özel Hukuk

Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır? Protokolde Yazmayan Haklar Kaybedilir mi? (Yargıtay Kararlarıyla)

1. Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımının Hukuki Niteliği

Yargıtay kararlarına göre, anlaşmalı boşanmada mal rejiminin tasfiyesi (mal paylaşımı), boşanmanın fer’î (eki) niteliğinde bir sonuç değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi uyarınca, tarafların boşanmanın mali sonuçları (tazminat ve nafaka) ile çocukların durumu hususunda anlaşmaları zorunlu iken, mal rejiminin tasfiyesi konusunda anlaşma yapmaları zorunlu bir unsur değildir. Eşler, mal rejimine ilişkin haklarını boşanma davası ile birlikte tasfiye edebilecekleri gibi, bu haklarını zamanaşımı süresi içerisinde ayrı bir dava konusu da yapabilirler. Ancak taraflar isterlerse mal rejiminin tasfiyesini de protokol kapsamına alabilirler; bu durumda ayrı bir geçerlilik şartı aranmaz.

2. Protokolde Açıklık ve Belirlilik İlkesi

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, bir boşanma protokolünün mal rejiminin tasfiyesini de kapsadığının kabul edilebilmesi için metnin hiçbir duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta olması gerekir.

Genel İfadelerin Yetersizliği: “Tarafların birbirlerinden mal talebi yoktur”, “başkaca maddi-manevi talebi yoktur” veya “taraflar eşyaları paylaştı” gibi soyut ve muğlak ifadeler, kural olarak mal rejiminden kaynaklanan “katılma alacağı”, “değer artış payı” veya “katkı payı” alacaklarını kapsamaz. Bu tür genel ifadeler, boşanmanın fer’îsi olan eşya talepleriyle sınırlı yorumlanabilir.

Spesifik Belirleme Gerekliliği: Tasfiyenin gerçekleşmiş sayılması için protokolde; taşınır ve taşınmaz malların tek tek, bentler halinde sayılması veya “katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı alacağı haklarımdan feragat ediyorum” şeklinde teknik terimlerle açıkça beyanda bulunulması gerekmektedir.

3. Mahkeme İçi İkrar ve Bağlayıcılık

Anlaşmalı boşanma davası sırasında tarafların duruşma tutanağına geçen ve imzalarıyla onayladıkları beyanlar “mahkeme içi ikrar” niteliğindedir.

Eğer taraflar duruşmada “mal rejiminden kaynaklanan alacak talebimiz yoktur” veya “malları protokoldeki gibi paylaştık” şeklinde açık ve somut beyanda bulunmuşlarsa, bu beyanlar kendilerini bağlar.

Mahkemece onaylanan ve kesinleşen protokol hükümlerine rağmen sonradan mal rejimi davası açılması, Yargıtay tarafından “dürüstlük kuralına aykırılık” ve “hakkın kötüye kullanılması” olarak değerlendirilmekte ve davalar reddedilmektedir.

Ancak duruşmadaki beyanlar sadece “eşya paylaşımına” yönelikse, bu durum mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan alacak haklarından feragat edildiği anlamına gelmez.

4. Feragat Kavramı ve Şartları

Mal rejiminden kaynaklanan haklardan feragat edilebilmesi için feragatin; somutlaştırılmış bir hakla ilgili, kayıtsız, şartsız ve herhangi bir kuşkuya yer vermeyecek biçimde açık olması gerekir. “Doğmayan haktan feragat olmaz” ilkesi uyarınca, henüz tasfiye edilmemiş veya protokolde açıkça belirtilmemiş alacaklar için genel feragat ifadeleri her zaman bağlayıcı kabul edilmeyebilir. Özellikle “katkı payı”ndan feragat edilmiş olması, “artık değere katılma alacağı”ndan da feragat edildiği anlamına gelmemektedir.

5. Protokolün Onaylanması ve Hüküm Kurulması

Anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan mal rejimine ilişkin maddelerin geçerli ve icra edilebilir olması için mahkemece uygun bulunması ve hüküm fıkrasına geçirilmesi veya protokolün kararın eki sayılması gerekir. Hakim, tarafların protokolde veya sözlü beyanlarında yer almayan bir hususta (örneğin mal rejiminin tasfiye edildiğine dair) kendiliğinden tespit hükmü kuramaz; bu durum “taleple bağlılık ilkesine” aykırılık teşkil eder.

6. İkincil Kaynaklar ve Ek Bağlam

İkincil kaynak niteliğindeki kararlarda şu hususlar vurgulanmıştır:

Anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşlerin protokoldeki irade beyanlarından dönmelerini engelleyen yasal bir hüküm bulunmamaktadır. Eğer bir taraf duruşmada protokolü kabul etmediğini ve mal paylaşımı istediğini beyan ederse, anlaşma bozulur ve dava çekişmeli boşanmaya dönüşür.

Boşanma sonrası yurt dışında yapılan “Mal Paylaşımı Uzlaşma Sözleşmesi” gibi belgeler, içeriği net ve ihtilafsız ise mal rejimini tasfiye edebilir ve sonradan açılan alacak davalarının reddine gerekçe oluşturabilir.

Protokolde yer alan belirsiz ifadelerin (örneğin “genel maddeler”) ziynet veya kişisel eşya feragatini kapsayıp kapsamadığı hususunda mahkemelerin detaylı araştırma yapması zorunludur. Bir yazı önerisi.

Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı yapmak zorunlu mu?

Hayır. Yargıtay’a göre mal rejiminin tasfiyesi, anlaşmalı boşanmanın zorunlu unsuru değildir. Taraflar isterlerse mal paylaşımını protokole koyabilir, isterlerse boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir mal rejimi davası açabilirler. Türk Medeni Kanunu m.166/3 yalnızca nafaka, tazminat ve çocukların durumunda anlaşmayı zorunlu kılar.

Protokolde “birbirimizden mal talebimiz yoktur” yazıyorsa sonradan dava açılamaz mı?

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre bu tür genel ve soyut ifadeler, kural olarak mal rejiminden doğan katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı alacaklarını kapsamaz. Mal paylaşımının geçerli sayılabilmesi için protokolde malların tek tek sayılması veya bu teknik alacaklardan açıkça feragat edildiğinin belirtilmesi gerekir.

Anlaşmalı boşanma duruşmasında söylenen beyanlar sonradan bağlayıcı olur mu?

Evet, belirli şartlarla. Duruşma tutanağına geçen ve taraflarca imzalanan açık beyanlar mahkeme içi ikrar niteliğindedir ve bağlayıcıdır. Eğer taraflar duruşmada açıkça “mal rejiminden kaynaklanan alacak talebimiz yoktur” demişse, sonradan açılan davalar hakkın kötüye kullanılması gerekçesiyle reddedilebilir. Ancak beyan yalnızca eşya paylaşımına ilişkinse, bu durum mal rejimi alacaklarından feragat anlamına gelmez.

Anlaşmalı Boşanmada Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?

Anlaşmalı boşanma, uygulamada en sık hak kaybı yaşanan boşanma türlerinden biridir. Özellikle anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken yapılan küçük bir hata, yıllar sonra telafisi mümkün olmayan mal paylaşımı kayıplarına yol açabilmektedir. Yargıtay kararları incelendiğinde, tarafların “anlaştıklarını” düşündükleri birçok dosyada, protokolün yetersiz, belirsiz veya teknik olarak hatalı olduğu gerekçesiyle ciddi uyuşmazlıkların doğduğu görülmektedir.

Protokolde Yapılan Hatalar Geri Dönülmez Sonuçlar Doğurabilir

Anlaşmalı boşanma protokolü, sıradan bir belge değildir. Mahkemece onaylandığı anda bağlayıcı ve icra edilebilir hale gelir. Protokolde yer alan;

“Birbirimizden mal talebimiz yoktur”

“Tüm maddi haklardan feragat edilmiştir”

“Taraflar malları kendi aralarında paylaşmıştır” gibi genel ifadeler, çoğu zaman tarafların zannettiği gibi koruyucu olmaz. Yanlış veya eksik düzenlenmiş bir protokol, sonradan açılacak mal rejimi davalarının reddedilmesine neden olabilir.

Mal Paylaşımı Teknik ve Uzmanlık Gerektiren Bir Alandır

Mal paylaşımı, sadece “kim neyi aldı” meselesi değildir. Katılma alacağı, değer artış payı, katkı payı alacağı gibi teknik kavramların protokolde açıkça düzenlenmesi gerekir. Uzman bir İstanbul boşanma avukatı desteği olmadan hazırlanan protokollerde bu haklar çoğu zaman fark edilmeden kaybedilmektedir.

Yerel Uygulama ve Mahkeme Pratiği Çok Önemlidir

Her Aile Mahkemesinin protokol değerlendirme hassasiyeti farklıdır.bÖzellikle Tuzla, Kartal, Pendik, Tepeören, Gebze ve Çayırova bölgelerinde görülen anlaşmalı boşanma dosyalarında;

Hakimin protokole müdahale sınırları

Duruşmada alınan beyanların bağlayıcılığı

Mal paylaşımı beyanlarının kapsamı yerel uygulamaya göre değişkenlik gösterebilmektedir. Bu nedenle Tuzla İstanbul bölgesine hâkim bir Tuzla boşanma avukatı ile sürecin yürütülmesi büyük avantaj sağlar.

2M Hukuk Avukatlık Ofisi ile Güvenli Protokol

2M Hukuk Avukatlık Ofisi, anlaşmalı boşanma ve mal paylaşımı alanında;

Yargıtay içtihatlarına uygun

Belirsizlik içermeyen

Sonradan dava riskini minimize eden sağlam anlaşmalı boşanma protokolleri hazırlayarak müvekkillerinin hak kaybı yaşamasının önüne geçmektedir. Unutulmamalıdır ki anlaşmalı boşanma hızlı olabilir;
ancak yanlış hazırlanmış bir protokol, yıllarca sürecek yeni davaların başlangıcı olabilir.