
Kentsel dönüşümde en sert sonuç, çoğunluk kararına katılmayan malikin arsa payının açık artırmayla satılmasıdır. Ancak bu sonuca ulaşmanın bir ön şartı vardır: karara katılmayan malike, ne vereceğini ve ne alacağını açıkça gösteren, dengeli ve adil bir teklif sunulmuş olmalıdır. İzmir 8. İdare Mahkemesi 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla tam olarak bu şartın yerine getirilmediği bir dosyada, riskli yapı nedeniyle yapılan arsa payı satışını oybirliğiyle iptal etti.
Bu yazıda kararı tarafların ve taşınmazın kimliğini açığa çıkarmadan inceliyor, kararın dayandığı 6306 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği hükümlerini, Anayasa Mahkemesi ile Danıştay’ın bu konudaki çizgisini ve iptal kararından sonra malikin önünde hangi yolların bulunduğunu ele alıyoruz. Kararın kamuoyunda paylaşılmasının ardından hukukçular ve değerleme sektörü temsilcileri arasında yürüyen tartışmaya da ayrı bir başlık ayırdık.
Kısa cevap
Riskli yapılarda salt çoğunluk kararına katılmayan malikin arsa payı ancak kendisine anlaşma şartlarını içeren, usule uygun bir teklif bildirildikten ve 15 günlük süre sonuçsuz geçtikten sonra satılabilir. Teklif hiç yoksa, belirsizse ya da çelişkiliyse, özellikle karara katılmayan malike yeni binada hangi bağımsız bölümün verileceği sözleşmede gösterilmemişse, satış işlemi hukuka aykırıdır ve iptal edilebilir. Bu kararla yeniden teyit edilen ilke budur.
İçindekiler
- 1. Karar ne söylüyor? Kısa özet
- 2. Olay: Riskli yapı tespitinden açık artırmaya
- 3. Davacının iddiaları, idarenin savunması ve husumet itirazı
- 4. Yasal çerçeve: 6306 sayılı Kanun madde 6
- 5. Uygulama Yönetmeliği m.15/A: Satış için hangi belgeler gerekir?
- 6. Usule uygun teklif nedir? Mahkemenin ölçütleri
- 7. Somut olayda teklifte ne eksikti?
- 8. Kanunun amacı: Dönüşüm öncelikle maliklerin elinde
- 9. Anayasa Mahkemesi ve Danıştay bu konuda ne diyor?
- 10. İptal kararından sonra tapu ne olur?
- 11. Süreç tam yargı davasında mı tıkanır? Tartışmaya bir cevap
- 12. Yeni binada arsa payı değer esaslı belirlenmeli mi?
- 13. Karara katılmayan malik ne yapmalı?
- 14. Çoğunluk ve müteahhit tarafı için dersler
- 15. Sıkça sorulan sorular
- 16. Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?
- 17. Mevzuat ve kaynaklar
1. Karar ne söylüyor? Kısa özet
| Başlık | Kararın içeriği |
|---|---|
| Mahkeme ve tarih | İzmir 8. İdare Mahkemesi, duruşmalı inceleme, 17.09.2026, oybirliği |
| Davalı | İzmir Valiliği |
| Dava konusu işlem | Riskli yapı olarak tespit edilen binada salt çoğunluk kararına katılmayan davacının taşınmaz hissesinin 26.03.2026 tarihinde açık artırma usulüyle satışı |
| Usul itirazı | Davanın Kentsel Dönüşüm Başkanlığı husumetiyle görülmesi gerektiği yönündeki itiraz yerinde görülmedi |
| İptal gerekçesi | Çoğunluğun imzaladığı sözleşmelerde ve eki krokide karara katılmayanlara verilecek bağımsız bölümlere yer verilmemesi; bu nedenle anlaşma şartlarını içeren, usule uygun bir teklifin davacıya sunulmamış olması |
| Hüküm | Dava konusu işlemin iptali; davalı idare aleyhine yargılama giderleri ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre duruşmalı işler için 40.000 TL vekâlet ücreti |
| Kanun yolu | Tebliğden itibaren 30 gün içinde İzmir Bölge İdare Mahkemesine istinaf; karar henüz kesin değil |
Kararın önemi, mahkemenin satış işlemini bedel tartışmasına girmeden, doğrudan teklifin içeriği üzerinden iptal etmesidir. Davacı ayrıca payının rayiç değerin çok altında satıldığını da ileri sürmüştü; ancak mahkeme, teklif şartı gerçekleşmediği için satışa geçilemeyeceğini tespit ettiğinden bedel konusunu ayrıca tartışmaya gerek görmemiştir. Bu ayrım, aşağıda açıklayacağımız gibi iptal kararının uygulanması bakımından da önemli sonuçlar doğurur.
2. Olay: Riskli yapı tespitinden açık artırmaya
Kararda yer alan bilgilere göre süreç şu sırayla ilerlemiştir:
- İzmir’de bir parsel üzerindeki yapı 6306 sayılı Kanun uyarınca riskli yapı olarak tespit edilmiş ve tespit kesinleşmiştir.
- Hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu, bir yüklenici şirketle 31.01.2025 tarihli düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalamıştır.
- Aynı süreçte 14.11.2025 tarihli ikinci bir sözleşme düzenlenmiştir.
- Davacı malik bu sözleşmeleri imzalamamış, yani salt çoğunluk kararına katılmamıştır.
- Salt çoğunluğu temsil eden dava dışı bir paydaşın talebi üzerine idare, davacının hissesinin satışına karar vermiş ve hisse 26.03.2026 tarihinde açık artırma usulüyle satılmıştır.
- Davacı, satış işleminin iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açmış; mahkeme 17.09.2026 tarihli duruşmanın ardından aynı gün işlemi iptal etmiştir.
3. Davacının iddiaları, idarenin savunması ve husumet itirazı
Davacı ne ileri sürdü?
- Riskli yapı tespitinden sonra çoğunluk tarafından imzalanan kat karşılığı inşaat sözleşmesinden haberdar edilmediğini,
- Taşınmaz hissesi için rayiç bedelin çok altında bir bedel belirlendiğini,
- Bu nedenlerle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ve satış işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğunu.
İdare nasıl savundu?
- Usul yönünden, davanın Kentsel Dönüşüm Başkanlığı husumetiyle incelenmesi gerektiğini,
- Esas yönünden, riskli yapı tespitinin kesinleştiğini, salt çoğunluğu temsil eden paydaşın talebi üzerine satış işleminin tesis edildiğini ve işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını.
Mahkeme usul itirazını nasıl karşıladı?
Mahkeme, davalı idarenin usule ilişkin itirazını yerinde görmeyerek işin esasına girmiştir. Uygulamada satış işlemi Bakanlık taşra teşkilatı veya yetki devri yapılmış idare eliyle yürütüldüğünden, davanın hangi idareye yöneltileceği sıkça tartışılır. Dava açarken işlemi fiilen tesis eden ve tebliğ eden makamın doğru belirlenmesi, sürenin kaçırılmaması bakımından da hayati önemdedir.
4. Yasal çerçeve: 6306 sayılı Kanun madde 6
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun‘un 6. maddesinin birinci fıkrası, 7471 sayılı Kanunla 7.11.2023 tarihinde yapılan değişikliklerden sonra şu sistemi kurar:
- Riskli yapıların bulunduğu parsellerde yeniden yapım, kat karşılığı inşaat ve benzeri uygulamalara hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar verilir. Değişiklikten önce bu oran üçte ikiydi.
- Karara katılmayanların arsa payları, Başkanlıkça rayiç değeri tespit ettirilerek ve bu değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulüyle satılır.
- Salt çoğunlukla karar alan malikler, alınan karar ve anlaşma şartlarını ihtiva eden teklifi veya teklifin görülüp incelenebileceği yeri, karara katılmayan maliklere noter vasıtasıyla ya da ilgili muhtarlıkta 15 gün süreyle ilan ederek bildirir.
- Muhtarlık ilanında ilanın son günü bildirim tarihi sayılır. Bildirimde, 15 gün içinde teklif incelenmez veya kabul edilmezse arsa paylarının Kanun kapsamında satılacağı da belirtilir.
Mahkeme kararında, işlem tarihinde yürürlükte bulunan bu düzenleme ayrıntılı biçimde aktarılmıştır. Kanun metninde teklifin hangi unsurları içereceği tek tek sayılmamıştır; ancak anlaşma şartlarını ihtiva eden teklif ifadesi, karara katılmayan malikin neyi kabul edip etmeyeceğine karar verebileceği ölçüde somut bir teklif anlamına gelir. Mahkemenin kararı da bu ifadenin içini doldurmaktadır.
Bildirim yöntemine dikkat
7471 sayılı Kanunla getirilen muhtarlıkta ilan yöntemi, özellikle başka şehirde veya yurt dışında yaşayan malikler için ciddi bir risk oluşturur. Malik, ilan muhtarlık panosunda asılıyken haberi olmadan süreyi kaçırabilir. Tapuya elektronik tebligat adresi bildirmiş maliklere ise tebligat bu adres üzerinden yapılır. Riskli yapı süreci başlamış bir binada malikin tapu kaydındaki iletişim bilgilerini güncel tutması ve elektronik tebligat adresi bildirmesi yararlıdır.
5. Uygulama Yönetmeliği m.15/A: Satış için hangi belgeler gerekir?
6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği‘nin 15 ve 15/A maddeleri, riskli yapıların bulunduğu parsellerde yapılacak uygulamaları ve açık artırma usulüyle satışı düzenler. Mahkemenin aktardığı m.15/A’nın birinci fıkrasına göre, karara katılmayan maliklerin arsa paylarının satışı için aşağıdaki belgelerle birlikte idareye yazılı başvuru yapılır:
| Bent | İstenen belge | Uygulamadaki anlamı |
|---|---|---|
| a | Maliklerin hisseleri oranında salt çoğunlukla anlaştıklarına dair imzalı karar tutanağı veya anlaşan maliklere ait sözleşme ya da vekâletname örnekleri | Çoğunluğun gerçekten oluştuğunun ispatı |
| b | Salt çoğunlukla karar alındığının ve anlaşma şartlarını ihtiva eden teklifin elektronik tebligat adresi, noter veya muhtarlıkta 15 gün ilan yoluyla karara katılmayan malike bildirilerek kabulü için 15 gün süre verildiğine dair belgeler | Somut olayda eksik kalan şart budur |
| c | Karara katılmayan maliklere ait taşınmazların Sermaye Piyasası Kurulunca yetkilendirilmiş gayrimenkul değerleme kuruluşlarına tespit ettirilen değerine ilişkin belgeler | Rayiç değerin denetlenebilir biçimde belirlenmesi |
Aynı fıkranın son cümlesine göre satış işleminin yapılabilmesi için yapıların yıktırılmış olması gerekmez. Yani malikin payı, bina henüz ayaktayken de satışa çıkarılabilir. Bu nedenle teklif aşamasındaki eksikliklerin erken fark edilmesi büyük önem taşır.
Payınız satışa mı çıkarıldı?
Satış ilanı veya ihale bildirimi aldıysanız, teklifin içeriği, bildirim yöntemi ve değerleme raporu dava süresi dolmadan birlikte incelenmelidir. Dosyanızı değerlendirmek için görüşme talebi oluşturabilirsiniz.
6. Usule uygun teklif nedir? Mahkemenin ölçütleri
Kararın en çok alıntılanacak bölümü, mahkemenin teklif şartını nasıl yorumladığıdır. Mahkeme, Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında, karara katılmayan maliklerin arsa paylarının satışı için gereken şartlardan birinin şu olduğunu belirtmiştir:
“…anlaşma şartlarını ihtiva eden, dengeli ve adil, eşitsizlik/orantısızlık bulunmayan, makul ve kabul edilebilir bir teklifin karara katılmayanlara sunulmasıdır.”
Mahkeme devamında teklifin yokluğunu ve kusurlu teklifi aynı sonuca bağlamıştır:
“Dolayısıyla karara katılmayanlara sunulan bir teklifin bulunmaması veyahut sunulan teklifin belirsiz olması, çelişkiler içermesi halinde usule uygun bir teklif sunulmadığından, hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile alınan karara katılmayan maliklerin arsa paylarının satışı için gerekli olan şartlardan biri gerçekleşmediğinden, hukuka uygun bir satış işleminden söz edilemeyecektir.”
Bu yaklaşımdan çıkan ölçütler şöyle özetlenebilir:
| Ölçüt | Teklif bu ölçütü ne zaman karşılar? |
|---|---|
| Somutluk | Malike yeni binada hangi bağımsız bölümün (kat, numara, cephe, büyüklük) verileceği açıkça gösterilmişse |
| Dengelilik ve adalet | Malikin eski konumu, arsa payı ve bağımsız bölüm niteliği ile yeni bölüm arasında makul bir karşılık ilişkisi kurulmuşsa |
| Eşitlik | Karara katılan maliklerle karara katılmayan malik arasında, aynı durumda olanlara farklı muamele yapılmamışsa |
| Açıklık | Teklif belirsiz değilse; malik neyi kabul edeceğini bilebiliyorsa |
| Tutarlılık | Sözleşme, ekleri ve kroki birbiriyle çelişmiyorsa |
Mahkemenin dili, teklifin yalnızca bir “bildirim formalitesi” olmadığını gösterir. Karara katılmayan malikin itirazı, ancak önüne konmuş somut bir teklif üzerinden ölçülebilir. Teklif yoksa, malikin teklifi reddetmesinden de söz edilemez.
7. Somut olayda teklifte ne eksikti?
Mahkeme, salt çoğunlukla imzalanmış düzenleme şeklindeki taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerini ve eklerini incelemiş ve aşağıdaki tabloyu tespit etmiştir:
| Sözleşme | Kime ne verildi? | Karara katılmayan malik |
|---|---|---|
| 31.01.2025 tarihli sözleşme | Zemin kat 1 no. ve 1. kat 3 no. bağımsız bölümler karara katılan kişiye; zemin kat 2 no. ve 1. kat 4 no. bağımsız bölümler yüklenici şirkete | Yer verilmemiş |
| 14.11.2025 tarihli sözleşme | 2. kat 6 no. bağımsız bölüm karara katılan kişiye | Yer verilmemiş |
| Sözleşme eki kroki | Bağımsız bölüm dağılımı | Karara katılmayanlara yönelik bağımsız bölüm teklifi yok |
Sonuç olarak mahkeme şu değerlendirmeyi yapmıştır: sözleşmelerde ve ekindeki krokide karara katılmayanlara yönelik bağımsız bölüm teklifine yer verilmediğinden, anlaşma şartlarını içeren usule uygun bir teklif davacıya sunulmamıştır. Satış için gereken şartlardan biri gerçekleşmediğinden, arsa payı satışına ilişkin işlemde hukuka uyarlık yoktur.
Pratik ders
Çoğunluk tarafı kendi aralarında ve müteahhitle bağımsız bölümleri bölüştürüp, karara katılmayan malike ayrılan bölümü belirsiz bırakırsa, sonradan yapılacak satış en temel noktadan sakat kalır. Karara katılmayan malik açısından ise ilk kontrol edilecek belge, sözleşmenin paylaşım maddesi ve eki krokidir: “Bana hangi daire veriliyor?” sorusunun yazılı cevabı yoksa ciddi bir iptal sebebi vardır.
8. Kanunun amacı: Dönüşüm öncelikle maliklerin elinde
Mahkeme gerekçesinde 6306 sayılı Kanun’daki kısıtlamaların temel amacının, riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevreleri oluşturmak üzere iyileştirme, tasfiye ve yenileme faaliyetlerinin yapılması olduğunu hatırlatmıştır. Kanunun 6. maddesi bu uygulamaların öncelikle malikler tarafından yapılmasını öngörür; parsellerin maliklerince değerlendirilmesi esastır.
Bu çerçevede malikler hisseleri oranında salt çoğunlukla karar verecek, karara katılmayanların arsa payları Başkanlıkça belirlenen rayiç değerden az olmamak üzere anlaşan paydaşlara satılacak, paydaşlara satış gerçekleşmezse Kanunda öngörülen diğer yollara başvurulacaktır. Mahkemenin vurgusu açıktır: çoğunluk ilkesi, azınlıkta kalan malikin mülkiyetini elinden almanın kolay bir aracı değildir; çoğunluğun kararı, adil bir teklifle desteklendiği ölçüde azınlığı bağlar.
9. Anayasa Mahkemesi ve Danıştay bu konuda ne diyor?
İzmir 8. İdare Mahkemesinin kararı tek başına bir yorum değildir. Yüksek mahkemeler, son yıllarda arsa payı satışlarının yalnızca şekli yönden değil, paylaşımın adilliği yönünden de denetlenmesi gerektiğini açıkça ortaya koymuştur.
Anayasa Mahkemesi: Salt şekli denetim yeterli değildir
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Hanife Yıldız Torum ve Nimet Filiz Seven Başvurusu, B. No: 2018/1567, 10.02.2022 (R.G. 09.03.2022-31773) kararında, riskli yapı nedeniyle yıkılan bir binada üçte iki çoğunluğun kabul ettiği paylaşıma rıza göstermeyen hissedarların paylarının satılmasını incelemiştir. Başvurucular eski binada dört iş yeri ve bir daireye sahipken yeni paylaşımda kot seviyesinde iki daire önerilmişti. Mahkeme; malikler kurulu kararı davanın konusunu oluşturmasa bile, teklif edilen yeni paylaşımın kabul edilmemesinin satış kararının temel sebebi olduğunu, yeni paylaşım şeklinin dengeli ve adil olup olmadığı incelenmeden yapılan denetimin gerçek bir yargısal denetim sayılamayacağını ve gerekirse bilirkişi incelemesiyle ekonomik dengenin araştırılması gerektiğini belirterek mülkiyet hakkının ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Kararda ayrıca, azınlığın açık dengesizlikler içeren bir projeyi kabul etmeye zorlayan karara katılmamasının, hisselerin satışı gibi ağır bir müdahaleyi haklı kılmayacağı vurgulanmıştır.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu: Açık dengesizlik satışı hukuka aykırı kılar
Danıştay İDDK, E. 2023/3171, K. 2025/746, T. 27.03.2025 kararında, işlek ana caddeye cepheli zemin kattaki dükkânlar karşılığında arka cephede ve üçüncü katta dükkânlar önerilen paydaşların arsa payı satışını konu almıştır. Kurul, Anayasa Mahkemesinin yukarıdaki kararına doğrudan atıf yaparak, şekli yönden bir eksiklik bulunmasa bile paylaşımın adil olmadığının paylaşım krokisi ve fotoğraflardan açıkça anlaşıldığını, bu değer farkının hisse oranındaki arsa bedeliyle bile giderilemeyeceğini belirtmiş ve mülkiyet hakkını açıkça ihlal eden paylaşıma dayalı satış işleminin iptali yönündeki ısrar kararını onamıştır. Kararın oyçokluğuyla verildiğini ve karşı oylarda idarenin sözleşme içeriğini denetleme yetkisi olmadığı görüşünün savunulduğunu da not etmek gerekir.
Diğer Danıştay kararları
| Karar | Kısa içerik |
|---|---|
| Danıştay 4. D., E. 2024/2020, K. 2025/1915, T. 24.03.2025 | Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı üzerine yapılan yeniden yargılamada ilk derece mahkemesi, caddeye cepheli zemin kattaki dört dükkân ve bir daire karşılığında bodrum ve yan cephede iki ofis teklif edilmesini adil, dengeli ve hakkaniyetli bulmayarak satış işlemini iptal etmiş, istinaf başvuruları reddedilmiştir; dosya bu kararla temyiz incelemesinden geçmiştir. |
| Danıştay 4. D., E. 2025/2231, K. 2025/3121, T. 16.05.2025 | Sözleşmeye sonradan katılmak isteyen malikten, inşaat maliyetindeki artış gerekçesiyle fahiş ek bedel istenmesini “ilave bir yükümlendirme” olarak gören ve satış işlemini iptal eden ilk derece kararını, istinaf aşamasından sonra oyçokluğuyla onamıştır. |
| Danıştay 6. D., E. 2022/5696, K. 2023/4725, T. 17.05.2023 | Kat malikleri toplantılarına davet edilmeyen ve usulüne uygun karar alınmayan dosyada, riskli yapı sonrası işlemlerin zincirleme işlem olduğunu, önceki safha sakat olduğunda satış aşamasına geçilemeyeceğini belirtmiştir. |
| Danıştay 6. D., E. 2021/504, K. 2023/4004, T. 25.04.2023 | Karşı örnek: malikler kurulu kararı, değer tespiti ve anlaşma şartlarını içeren teklifin tebliği tamamlandığı için satışa davet işlemini hukuka uygun bulmuştur. |
| Danıştay 4. D., E. 2023/11571, K. 2024/2018, T. 21.03.2024 | Karşı örnek: satış usule uygun yürütülmüşse, malike tebligat yapılamaması veya izleyici olarak katılmamasının gıyapta yapılan satışın geçerliliğini etkilemeyeceğini kabul etmiştir. |
Bu tablo, idari yargının iki yönlü denetim yaptığını gösterir. Usul adımları eksiksiz ve paylaşım dengeliyse satış ayakta kalır; teklif yoksa, belirsizse veya açıkça dengesizse satış iptal edilir. İzmir kararı, “teklif hiç yoksa” halinin en açık örneklerinden biridir.
Kentsel dönüşüm sözleşmenizde size hangi daire veriliyor?
Sözleşmenin paylaşım maddesi, eki kroki ve teklif bildirimi birlikte okunmadan imza veya ret kararı vermek ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Belgelerinizin hukuki değerlendirmesi için görüşme talebi oluşturabilirsiniz.
10. İptal kararından sonra tapu ne olur?
Uygulamada en çok sorulan soru budur: Satış iptal edildi, peki tapu kendiliğinden geri gelir mi? 6306 sayılı Kanun’un 6. maddesinin birinci fıkrasına 2022 ve 2023 yıllarında eklenen cümleler bu soruya doğrudan cevap verir:
| İptal gerekçesi | Kanunun öngördüğü sonuç |
|---|---|
| Bedelin eksik hesaplanması dışındaki bir sebep (ör. usule uygun teklifin bulunmaması) | Başkanlığın tapu müdürlüğüne bildirmesi üzerine, satışı yapılan pay üçüncü bir kişiye devredilmemiş ve eski malik adına tescilini hukuken veya fiilen imkânsız kılan bir uygulamaya tabi tutulmamışsa resen eski malik adına tescil edilir. Satış bedeli iade edilinceye kadar alıcı lehine bedel tutarında kanuni ipotek kurulur. |
| Satış bedelinin eksik hesaplanması | Tapu iade edilmez; yargı kararında belirtilen şekilde hesaplanan bedel ile satış bedeli arasındaki fark, hisseyi satın alan malik tarafından eski malike ödenir. |
| İdare aleyhine tazminata hükmedilmesi (eksik bedel) | Hükmedilen bedel, idarenin bildiriminden itibaren en geç 15 gün içinde hisseyi satın alan malik tarafından ödenir; ödenmezse idare öder ve alıcıya rücu eder. |
İzmir kararındaki iptal gerekçesi teklif eksikliği olduğundan, karar kesinleştiğinde ilk akla gelmesi gereken yol payın eski malik adına resen tescilidir. Ancak bu yolun iki ön koşulu vardır: pay bu arada üçüncü bir kişiye devredilmemiş olmalı ve eski malik adına tescili imkânsız kılan bir uygulama yapılmamış olmalıdır. Bu nedenle iptal davası süresince payın el değiştirmesinin veya tescili imkânsız kılan işlemlerin önüne geçilmesi, davanın kazanılması kadar önemlidir.
Karar henüz kesin değil
Kararda istinaf yolu açık bırakılmıştır. Davalı idare veya davalı yanında katılan çoğunluk paydaşı İzmir Bölge İdare Mahkemesine başvurabilir. Resen tescil gibi sonuçların doğması için iptal kararının kesinleşme sürecinin ve idarenin bildiriminin takip edilmesi gerekir.
11. Süreç tam yargı davasında mı tıkanır? Tartışmaya bir cevap
Kararın paylaşılmasının ardından yapılan yorumlardan birinde, satış iptalinin kâğıt üzerinde bir kazanım olarak kalabileceği, sürecin tam yargı davası ve Danıştay aşamasıyla 8-10 yıla yayılabileceği, bilirkişinin bulduğu güncel değerin endekslerle geçmiş tarihe çekilmesi ve ödenen satış bedelinin düşülmesi sonucunda tazminatın çok küçük kalabileceği, hatta dosyanın sonunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine taşınabileceği görüşü dile getirildi.
Bu kaygı, uygulamadaki tecrübeler bakımından anlaşılırdır; ancak her dosya için genelleştirilmemelidir. Değerlendirilmesi gereken noktalar şunlardır:
- İptal gerekçesi sonucu belirler. Yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi, bedel dışındaki bir sebeple iptal edilen satışta Kanunun öngördüğü ilk sonuç tazminat değil, payın eski malik adına resen tescilidir. Tazminat tartışması esas olarak bu yolun kapandığı durumlarda gündeme gelir.
- Tam yargı davası idari yargıda görülür. Uyuşmazlık Mahkemesi, riskli yapı nedeniyle yapılan pay satışında değer tespiti ve ihale işlemlerinden kaynaklanan zararın tazmini istemli davaların 2577 sayılı Kanun’un 2. maddesi ve 6306 sayılı Kanun’un 6/9 maddesi gereğince idari yargıda görülmesi gerektiğine karar vermiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, E. 2018/768, K. 2019/24, T. 28.01.2019; E. 2019/585, K. 2019/739, T. 25.11.2019). Yanlış yargı yerinde dava açılması da zaman kaybettiren hatalardandır.
- Zaman kaybını sınırlamanın yolu ilk davadadır. Satış işlemine karşı açılan davada yürütmenin durdurulması talebinin ileri sürülmesi, payın üçüncü kişilere devrinin veya tescili imkânsız kılan işlemlerin önüne geçilmesine yönelik önlemlerin erken alınması, sonradan tazminata mahkûm kalma riskini azaltır.
- Tazminat hesabı dosyaya göre değişir. Hangi tarihin esas alınacağı, hangi endeksle güncelleme yapılacağı ve faizin başlangıcı, davanın türüne, talebin kurgulanma biçimine ve bilirkişi raporuna göre farklılık gösterir. Bu nedenle tek bir hesaplama modelinin her dosyada uygulanacağını söylemek mümkün değildir.
- Anayasa Mahkemesi yolu gerçek bir güvencedir. Yukarıda anılan 2018/1567 sayılı başvuruda olduğu gibi, paylaşımın adilliğinin hiç incelenmediği dosyalarda ihlal kararı ve yeniden yargılama ile sonuç alınmıştır.
Kısacası, kararın sevindirici yanı ile ileriye dönük riskleri birlikte görülmelidir. İptal kararını gerçek bir kazanıma dönüştüren şey, davanın en başından itibaren tapunun akıbeti düşünülerek yürütülmesidir.
12. Yeni binada arsa payı değer esaslı belirlenmeli mi?
Değerleme sektöründen gelen bir başka yorumda, yeni yapılacak binada kurulacak kat irtifakına esas arsa paylarının da lisanslı değerleme raporuyla belirlenmesinin, yıllardır süren arsa payı uyuşmazlıklarını büyük ölçüde azaltacağı ve bunun bir standarda bağlanması gerektiği belirtildi.
Bu öneri, mevcut hukukla da uyumludur. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu‘nun 3. maddesinin ikinci fıkrasına göre kat mülkiyeti ve kat irtifakı, bağımsız bölümlerden her birinin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleri ile oranlı olarak tahsis edilen arsa payının gösterilmesiyle kurulur; arsa payları bu orana uygun değilse her malik yeniden düzenleme için mahkemeye başvurabilir. 6306 sayılı Kanun’un 6. maddesinin beşinci fıkrası da Başkanlığa, Kanun kapsamındaki uygulamalarda arsa paylarını belirleme yetkisi tanır.
Ne var ki yeni bina için arsa paylarının mutlaka bir değerleme kuruluşu raporuna dayanması yönünde genel bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu nedenle bugün için en etkili yol, sözleşmeye bu yönde bir hüküm konulmasıdır: kat irtifakı tablosunun lisanslı değerleme raporuna dayanacağı, cephe, kat, manzara ve kullanım niteliğinin değere yansıtılacağı ve tablonun tüm maliklere önceden bildirileceği kararlaştırılabilir. Bu, hem karara katılmayan malike sunulan teklifin adilliğinin ölçülmesini kolaylaştırır hem de ileride açılabilecek arsa payı düzeltme davalarının önünü keser.
13. Karara katılmayan malik ne yapmalı?
Salt çoğunluk kararına katılmamış veya katılmayı düşünmeyen bir malik için yol haritası şu şekilde özetlenebilir:
- Bildirimi kaçırmayın. Noter ihtarnamesi, elektronik tebligat ve muhtarlık ilanlarını takip edin. 15 günlük süre bildirimle başlar.
- Teklifin içeriğini isteyin ve inceleyin. Karar tutanağı, sözleşme, ekleri, kroki ve değerleme raporu olmadan bir değerlendirme yapılamaz. Size verilecek bağımsız bölüm açıkça gösterilmiyorsa bunu yazılı olarak bildirin.
- Eski ve yeni konumunuzu karşılaştırın. Cephe, kat, metrekare, nitelik (dükkân/konut) ve kullanım değeri yönünden kayıp varsa bunu belgeleyin; gerekirse bağımsız bir değerleme raporu alın.
- Ret kararını gerekçelendirin. Teklifi neden kabul etmediğinizi yazılı olarak bildirmeniz, ileride “haklı bir temele dayanan ret” olduğunu göstermenizi kolaylaştırır.
- Satış işlemine karşı süresinde dava açın. 6306 sayılı Kanun’un 6. maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca Kanun kapsamındaki işlemlere karşı dava açma süresi tebliğden itibaren 30 gündür. Süreyi kaçırmamak için satışa davet ve ihale bildirimlerini ciddiye alın.
- Yürütmenin durdurulmasını talep edin. Payın el değiştirmesi, iptal kararından sonra tapunun size dönmesini zorlaştırabilir.
- Bedel itirazınızı ayrıca ileri sürün. Değerleme raporundaki emsal ve değer tespitleri, teklif itirazından bağımsız bir iptal veya fark bedeli sebebi olabilir.
Kentsel dönüşüme karşı olmak ile size sunulan teklifin adil olmadığını ileri sürmek aynı şey değildir. İdari yargı denetimi, dönüşümün durdurulmasından çok, azınlıkta kalan malikin mülkiyetinin hakkaniyete uygun biçimde korunmasına yöneliktir. Bu ayrımı doğru kurmak, davanın başarı şansını doğrudan etkiler. Konuyla ilgili genel çerçeve için kentsel dönüşüme katılmak istemeyen malikin hakları ve salt çoğunluğun nasıl hesaplandığı yazılarımıza da bakabilirsiniz.
14. Çoğunluk ve müteahhit tarafı için dersler
Karar, yalnızca karara katılmayan malikler için değil, dönüşümü hızla başlatmak isteyen çoğunluk ve müteahhit için de önemli uyarılar içerir. Satış işleminin iptali, inşaat takvimini, ruhsat sürecini ve finansmanı doğrudan etkiler.
| Risk | Önlem |
|---|---|
| Karara katılmayana ayrılan bölümün sözleşmede belirsiz kalması | Sözleşmenin paylaşım maddesinde ve eki krokide karara katılmayan her malik için bağımsız bölümü kat, numara ve büyüklükle göstermek |
| Birden fazla sözleşme veya ek sözleşmede çelişki | Ek sözleşmelerin ana sözleşmeyle uyumunu kontrol etmek; karara katılmayana yönelik teklifi her metinde tutarlı tutmak |
| Dengesiz paylaşım iddiası | Eski ve yeni konum karşılaştırmasını değerleme raporuyla desteklemek; uygun durumlarda noter huzurunda kura yöntemini değerlendirmek |
| Sonradan katılmak isteyen malikten ek bedel istenmesi | Ek yükümlendirme izlenimi veren taleplerden kaçınmak; maliyet artışlarını sözleşmede önceden düzenlemek |
| Bildirim usulündeki eksiklik | Noter, elektronik tebligat ve muhtarlık ilanı belgelerini eksiksiz saklamak; teklifin incelenebileceği yeri açıkça belirtmek |
Sözleşme kurgusuna ilişkin ayrıntılar için arsa payı karşılığı inşaat ve satış vaadi sözleşmesi ve kentsel dönüşümde hangi modelin daha avantajlı olduğu yazılarımız da yol gösterici olacaktır.
Dönüşüm sürecinizi iptal riskine karşı planlayın
Çoğunluk kararından teklif bildirimine, satış başvurusundan kat irtifakına kadar her aşamanın belgeleri doğru hazırlanırsa, aylarca sürebilecek bir iptal davasının önüne geçilebilir. Projenizin hukuki kurgusu için görüşme talebi oluşturabilirsiniz.
15. Sıkça sorulan sorular
Kentsel dönüşüm kararına katılmazsam payım hemen satılabilir mi?
Hayır. Önce hisseleri oranında salt çoğunluk kararı alınmalı, karar ve anlaşma şartlarını içeren teklif size usulüne uygun bildirilmeli ve 15 günlük süre sonuçsuz geçmelidir. Ayrıca payınızın değeri lisanslı bir değerleme kuruluşuna tespit ettirilmelidir. Bu adımlardan biri eksikse satış hukuka aykırı olur.
Teklifte hangi bilgiler bulunmalı?
Yargı kararları ışığında teklif; yeni binada size verilecek bağımsız bölümün kat, numara, büyüklük ve niteliğini, varsa ödeme yükümlülüklerinizi ve sözleşmenin temel şartlarını açıkça göstermelidir. Belirsiz, çelişkili veya size hiçbir bağımsız bölüm göstermeyen bir teklif usule uygun sayılmaz.
Teklif bana hiç ulaşmadı, muhtarlıkta ilan edilmiş. Ne yapabilirim?
Kanun muhtarlıkta 15 gün ilanı geçerli bir bildirim yöntemi olarak kabul eder ve ilanın son günü bildirim tarihi sayılır. Bu nedenle ilan usulüne uygun yapılmışsa süre işlemeye başlamış olabilir. Ancak ilanın içeriği, teklifin incelenebileceği yerin gösterilip gösterilmediği ve teklifin kendisinin yeterli olup olmadığı ayrıca denetlenebilir.
Satış işlemine karşı hangi mahkemede ve ne kadar sürede dava açılır?
Satış işlemi idari işlem olduğundan iptal davası idare mahkemesinde açılır. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlere karşı dava açma süresi tebliğden itibaren 30 gündür. Satışa davet, ihale ve satış sonucuna ilişkin bildirimlerin her biri süre bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Satış iptal edilirse tapum geri gelir mi?
Bedelin eksik hesaplanması dışındaki bir sebeple iptal edilen satışta, pay üçüncü kişiye devredilmemiş ve tescili imkânsız kılan bir uygulama yapılmamışsa, idarenin bildirimi üzerine pay resen eski malik adına tescil edilir; satış bedeli iade edilinceye kadar alıcı lehine kanuni ipotek kurulur.
Payım düşük bedelle satıldıysa ne olur?
Satış yalnızca bedelin eksik hesaplanması gerekçesiyle iptal edilirse tapu iade edilmez; mahkeme kararında belirlenen bedel ile satış bedeli arasındaki fark, payı satın alan malik tarafından size ödenir. Bu nedenle bedel itirazının yanında, varsa teklif ve paylaşım itirazlarının da mutlaka ileri sürülmesi gerekir.
Riskli yapı tespitine itiraz etmedim; satışa itiraz hakkım var mı?
Evet. Riskli yapı tespiti ile arsa payı satışı ayrı işlemlerdir. İzmir kararında da idare riskli yapı tespitinin kesinleştiğini savunmuş, ancak mahkeme satış işlemini teklif eksikliği nedeniyle iptal etmiştir.
İdare mahkemesi çoğunluğun yaptığı sözleşmeyi denetleyebilir mi?
Anayasa Mahkemesi ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, satış işleminin hukukiliği denetlenirken karara katılmayan malike sunulan paylaşımın dengeli ve adil olup olmadığının incelenmesi gerektiğini kabul etmektedir. Bu denetim, sözleşmenin tümünü yeniden yazmak değil, malikin rıza göstermemesinin haklı bir temele dayanıp dayanmadığını tespit etmek içindir.
Kararın kesinleşmesi beklenmeli mi?
İzmir kararı istinaf yolu açık olarak verilmiştir. İptal kararının tapu ve tazminat bakımından tüm sonuçlarını doğurması için kanun yolu sürecinin ve idarenin uygulama işlemlerinin takip edilmesi gerekir.
Çoğunluk tarafındayım; satışın iptal edilmemesi için ne yapmalıyız?
Karara katılmayan her malik için bağımsız bölümü sözleşmede ve krokide açıkça gösterin, sözleşmeler arasında çelişki bırakmayın, eski ve yeni konum karşılaştırmasını değerleme raporuyla destekleyin ve bildirim belgelerini eksiksiz saklayın.
Yeni binada arsa payları nasıl belirlenir?
Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre arsa payları bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle oranlı olmalıdır. Uyuşmazlıkları azaltmak için sözleşmede kat irtifakı tablosunun lisanslı değerleme raporuna dayanacağının kararlaştırılması önerilir.
16. Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?
Arsa payı satışına karşı yürütülen bir dosya, tek bir dilekçeden ibaret değildir. Teklif bildiriminin yöntemi ve tarihi, sözleşme ile eklerindeki paylaşım, değerleme raporunun emsal analizi, satışa davet ve ihale işlemlerinin tebliğ tarihleri ayrı ayrı incelenmeli; dava süresi, yürütmenin durdurulması talebi ve tapunun eski malik adına dönmesini sağlayacak önlemler aynı anda planlanmalıdır. Çoğunluk ve müteahhit tarafında ise sözleşmenin, satış başvurusu aşamasında iptal riskini ortadan kaldıracak şekilde kurulması gerekir.
2M Hukuk, Tuzla merkezli olarak İstanbul Anadolu Yakası’nda kentsel dönüşümün yoğun yaşandığı Kadıköy, Üsküdar, Ataşehir, Maltepe, Kartal, Pendik, Tuzla, Ümraniye ve Sancaktepe ile Avrupa Yakası’ndaki dönüşüm projelerinde ve Kocaeli’de Gebze, Darıca, Çayırova ve İzmit’te malikler, site yönetimleri ve yüklenicilerle çalışmaktadır. Dosya takibimiz İstanbul ile sınırlı değildir; İzmir, Ankara, Bursa ve diğer illerdeki riskli yapı ve arsa payı satışı uyuşmazlıklarında da idari yargı süreçlerini yürütmekteyiz.
Yurt dışında yaşayan malikler, muhtarlık ilanı ve elektronik tebligat nedeniyle süreleri en kolay kaçıran grup olduğundan, vekâletname ve belge temininden dava aşamasına kadar uzaktan yürütülebilen bir çalışma düzeni kurulması özellikle önemlidir. Kentsel dönüşüm hukukuna ilişkin genel bilgiler için kentsel dönüşüm sayfamızı inceleyebilirsiniz.
17. Mevzuat ve kaynaklar
- 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun (m.6)
- 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği (m.15, m.15/A)
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (m.3)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m.2)
- Anayasa Mahkemesi, Hanife Yıldız Torum ve Nimet Filiz Seven Başvurusu, B. No: 2018/1567, 10.02.2022
- Danıştay İDDK, E. 2023/3171, K. 2025/746, T. 27.03.2025
- Danıştay 4. Daire, E. 2024/2020, K. 2025/1915, T. 24.03.2025 · E. 2025/2231, K. 2025/3121, T. 16.05.2025 · E. 2023/11571, K. 2024/2018, T. 21.03.2024
- Danıştay 6. Daire, E. 2022/5696, K. 2023/4725, T. 17.05.2023 · E. 2021/504, K. 2023/4004, T. 25.04.2023
- Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, E. 2018/768, K. 2019/24 · E. 2019/585, K. 2019/739
- İzmir 8. İdare Mahkemesi, 17.09.2026 tarihli karar (taraf ve taşınmaz bilgileri anonimleştirilmiştir)
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut uyuşmazlıklarda dosyanın belgeleri üzerinden ayrıca değerlendirme yapılması gerekir. Anılan yargı kararlarının güncel durumu kullanılmadan önce resmî kaynaklardan teyit edilmelidir.


