
Daire sonunda bitti, anahtar teslim günü belli oldu; ama sözleşmede yazan tarihin üzerinden bir buçuk yıl geçmiş. Bu sürede alıcı başka bir evde kira ödemeye devam etti, belki konut kredisinin taksitlerini de aynı anda ödedi. Müteahhit ise gecikmenin pandemiden, malzeme fiyatlarından, belediyeden ya da arsa sahiplerinden kaynaklandığını söylüyor ve teslim tutanağını imzalatmak için acele ediyor.
Gecikmeli teslim, müteahhitten daire alanların yaşadığı en yaygın sorundur ve en çok hak kaybı da bu aşamada yaşanır. Çünkü alıcının elindeki en değerli haklardan bazıları, teslim tutanağına atılan tek bir imzayla kaybedilebilir. Bu yazıda konut geç teslim edildiğinde alıcının kira kaybını, sözleşmedeki gecikme cezasını ve diğer zararlarını hangi koşullarda isteyebileceğini, Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatıyoruz.
Kısaca
1. Sözleşmedeki teslim tarihi (varsa ek süre ve uzatma hükümleriyle birlikte) geçtiği hâlde konut teslim edilmezse alıcı, ifayı isteyip gecikme süresi için tazminat (çoğunlukla kira kaybı) talep edebilir.
2. Sözleşmede aylık gecikme cezası öngörülmüşse bu, ifaya ekli cezai şarttır; teslim alınırken ihtirazi kayıt konulmazsa bu ceza istenemez.
3. Sözleşmeden dönmeyi seçen alıcı kira kaybını isteyemez; kira kaybı ifayı isteyen alıcının talebidir.
4. Müteahhit gecikmede kusursuz olduğunu ispat etmedikçe sorumludur; idari mühürleme gibi durumlar her zaman mücbir sebep sayılmaz.
İçindekiler
- 1. Konutun teslim tarihi nasıl belirlenir?
- 2. Müteahhit ne zaman temerrüde düşer?
- 3. Geç teslimde alıcının hangi seçimlik hakları vardır?
- 4. Kira kaybı tazminatı nasıl hesaplanır?
- 5. Sözleşmede gecikme cezası varsa ne istenebilir?
- 6. Teslim alırken ihtirazi kayıt nasıl konulur?
- 7. Geç teslim edilen konutta eksik ve ayıplar da varsa ne olur?
- 8. Konut kredisi kullanan alıcı bankadan kira kaybı isteyebilir mi?
- 9. Ön ödemeli konutta geç teslim hâlinde alıcının ek hakları nelerdir?
- 10. Alacağa hangi faiz uygulanır?
- 11. Hangi mahkemede dava açılır, arabuluculuk gerekli mi?
- 12. Zamanaşımı süresine dikkat edilmeli mi?
- 13. Geç teslimde adım adım yol haritası
- 14. Sık Sorulan Sorular
- 15. Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?
1. Konutun teslim tarihi nasıl belirlenir?
Gecikmenin olup olmadığını ve ne kadar sürdüğünü tespit etmek için önce doğru teslim tarihini bulmak gerekir. Bu, sözleşmeye yazılı tarihe bakmaktan daha karmaşıktır.
- Sözleşmede kesin tarih yazılıysa: Esas alınacak tarih budur; ancak sözleşmede müteahhide tanınan ek süre veya uzatma hakkı varsa gecikme bu sürenin bitiminden itibaren hesaplanır.
- Ek süre hükümleri: Pek çok sözleşmede teslim tarihine altı aylık ek süre eklenir. Yargıtay bu tür hükümleri geçerli kabul eder ve gecikme tazminatının ek sürenin bitiminden başlatılmasını arar.
- Mücbir sebep hükümleri: Sözleşmede sayılan mücbir sebeplerin gerçekleştiği ve gecikmeye yol açtığı ispatlanırsa bu süre teslim tarihine eklenebilir.
- Tarih hiç yazılmamışsa: Mahkeme, benzer projeler için kabul edilen makul süreyi esas alır.
- Ön ödemeli konut satışında: 6502 sayılı Kanun m.44 uyarınca teslim süresi sözleşme tarihinden itibaren hiçbir hâlde 48 ayı geçemez. Kat irtifakının tüketici adına tescili ile birlikte zilyetliğin devri hâlinde de teslim yapılmış sayılır.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 19.04.2018 tarihli, E. 2016/21601, K. 2018/4728
Sözleşmede konut süresinde teslim edilmezse altı aylık ek sürenin bitiminden başlamak üzere her ay için sözleşme bedelinin binde beşi oranında gecikme tazminatı ödeneceği kararlaştırılmış; Daire, gecikme cezasının teslim tarihinden değil ek sürenin bitiminden itibaren hesaplanması gerektiğini belirterek altı aylık ek süreyi hesaba katmadan hüküm kuran kararı bozmuştur.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 23.09.2025 tarihli, E. 2024/3291, K. 2025/4253
Sözleşmede teslim tarihinin bulunmadığı savunulan bir dosyada Daire, inşaatın makul sürede tamamlanamaması nedeniyle teslimin gecikmeli yapıldığını, teslim için makul süre olarak kabul edilen tarih ile fiilî teslim tarihi arasındaki dönem için hesaplanan kira alacağının; taşınmazın bulunduğu semt, merkezlere uzaklığı ve bölgedeki arz ve talep durumu dikkate alınarak belirlenmesinin yerinde olduğunu kabul eden kararı onamıştır.
2. Müteahhit ne zaman temerrüde düşer?
Türk Borçlar Kanunu m.117 uyarınca muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; borcun ifa edileceği gün birlikte belirlenmişse, bu günün geçmesiyle ihtara gerek kalmaksızın temerrüt gerçekleşir. Teslim tarihi kesin bir gün olarak yazılmış sözleşmelerde müteahhit, bu tarihin (ve varsa ek sürenin) dolmasıyla kendiliğinden temerrüde düşer.
Yine de uygulamada ihtarname çekmek, ek süre ve mücbir sebep tartışmalarını erkenden netleştirdiği ve alıcının ifayı istediğini açıkça ortaya koyduğu için tavsiye edilir. Gecikme süresinin başlangıcı, istenecek kira kaybının miktarını doğrudan belirlediği için ihtarnamede sözleşmedeki ek süre ve uzatma hükümlerinin nasıl hesaplandığı da açıkça yazılmalıdır.
Mücbir sebep savunması ne zaman kabul edilir?
TBK m.112 uyarınca borcunu hiç veya gereği gibi ifa etmeyen borçlu, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür. İspat yükü müteahhittedir. Ekonomik dalgalanma, malzeme maliyetindeki artış, işçi bulamama gibi gerekçeler kural olarak müteahhidin kendi risk alanında kalır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 28.04.2025 tarihli, E. 2024/3079, K. 2025/2417
Satıcının, inşaatın idare tarafından mühürlenmesini mücbir sebep olarak ileri sürerek gecikme bedelinden kurtulmak istediği dosyada Daire, alıcının ihtarname ile ayıp ihbarında bulunduğunu, inşaatın idarece mühürlenerek durdurulmasının mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceğini ve buna bağlı olarak alıcının gecikme bedeli isteyebileceğini belirtmiştir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 22.11.2023 tarihli, E. 2023/1475, K. 2023/3295
Bağımsız bölümün belirli tarihte teslim edilmemesi hâlinde her ay için avro cinsinden belirlenen cezai şartın ödeneceğinin kararlaştırıldığı sözleşmede Daire, bu hükmün ifaya ekli cezai şart olarak geçerli olduğunu ve davalının geç teslim nedeniyle kusursuz olduğunu ispatlayamadığını tespit eden kararı onamıştır.
Gecikme Süresinin Doğru Hesaplanması Talebi Belirler
Ek süre, uzatma ve mücbir sebep hükümleri gecikme süresini kısaltabilir ya da uzatabilir. Sözleşmenizin ve teslim sürecinizin değerlendirilmesi için görüşme talep edebilirsiniz.
3. Geç teslimde alıcının hangi seçimlik hakları vardır?
TBK m.125 uyarınca temerrüde düşen müteahhide karşı alıcının üç yolu vardır. Konut sonunda teslim edilecekse veya edildiyse alıcıların büyük çoğunluğu birinci yolu seçer: ifayı ve gecikme tazminatını ister.
| Seçimlik hak | Ne istenebilir | Kira kaybı istenir mi? |
|---|---|---|
| İfa ve gecikme tazminatı | Konutun teslimi ve tapu devri ile gecikme süresince uğranılan zarar | Evet, temel talep budur |
| İfadan vazgeçip müspet zarar | Sözleşme ifa edilseydi elde edilecek menfaat (genellikle rayiç değer) | Ayrıca istenemez; menfaat hesabına dâhildir |
| Sözleşmeden dönme | Ödenen bedelin iadesi ve menfi zarar | Hayır |
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 05.06.2023 tarihli, E. 2022/8103, K. 2023/1760
Onanan ilk derece kararında, alıcının seçimlik haklarından yalnızca birini kullanabileceği, bedel iadesinin sözleşmeden dönmenin, geç teslim nedeniyle kira tazminatı talebinin ise ifanın devamını istemenin sonucu olduğu; sözleşmeden dönen alıcının yalnızca menfi zarar niteliğindeki masraflarla birlikte ödediği bedelin iadesini isteyebileceği ve kira kaybına dayalı müspet zararını talep edemeyeceği kabul edilmiştir. Aynı dosyada, sözleşmede açık kayıt bulunmadığından bağlı kredi veren bankanın kira kaybından sorumlu tutulamayacağı da belirtilmiştir.
Bu karar, alıcıların sık yaptığı bir hatayı gösterir: Hem ödenen parayı geri isteyip hem de yıllarca ödenen kirayı talep etmek. Bu iki talep aynı anda kabul edilmez. Hangisinin daha avantajlı olduğu, dairenin güncel değeri, gecikme süresi ve tahsil imkânı birlikte hesaplanarak belirlenmelidir.
4. Kira kaybı tazminatı nasıl hesaplanır?
Gecikme tazminatının uygulamadaki karşılığı kira kaybıdır. Mahkeme, teslim edilmesi gereken tarih ile fiilî teslim tarihi arasındaki her ay için, dava konusu konutun o dönemdeki emsal kira bedelini bilirkişiye hesaplatır.
| Hesap unsuru | Uygulamada nasıl belirlenir |
|---|---|
| Başlangıç tarihi | Sözleşmedeki teslim tarihi; varsa ek süre veya uzatma süresinin bitimi; tarih yoksa makul süre |
| Bitiş tarihi | Konutun fiilen teslim edildiği tarih; teslim edilmemişse dava tarihi ve sonrası için ıslah |
| Aylık bedel | Konutun konumu, büyüklüğü, kat ve cephe özellikleri, site imkânları ve bölgedeki emsal kiralara göre bilirkişi tespiti |
| Dönemsel artış | Uzun gecikmelerde her yıl için ayrı emsal kira belirlenir; yüksek enflasyon dönemlerinde bu ayrım tutarı ciddi biçimde etkiler |
| Faiz | Dava tarihinden, ıslah edilen kısım için ıslah tarihinden itibaren; dava öncesi temerrüt varsa temerrüt tarihinden |
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 01.04.2026 tarihli, E. 2025/4894, K. 2026/1795
Sözleşmede teslim tarihi 30.04.2018 olarak belirlenmiş ve satıcıya altı ay uzatma hakkı tanınmış; buna rağmen konut teslim edilmemiş ve gecikme bir yıl yedi ayı aşmıştır. Bakırköy Tüketici Mahkemesince kira kaybı tazminatına hükmedilmiş, satıcının taahhüt edilmeyen ek imalatlar yaparak gecikme bedelini ayni olarak ödediği ve konutu daha önce teslim ettiği savunmaları ispatlanamamış; Yargıtay, bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğunu belirterek kararı onamıştır.
Bu karardaki bir ayrıntı pratikte önemlidir: Müteahhitler gecikmeyi telafi etmek için bazen projede olmayan ek imalatlar yapar ve sonra bunu gecikme tazminatının yerine geçtiğini savunur. Bu tür bir mahsup, ancak tarafların açık ve yazılı anlaşmasıyla mümkündür; tek taraflı ek imalat, kira kaybı alacağını ortadan kaldırmaz.
Alıcının kirada oturması şart mı?
Kira kaybı, alıcının konutu zamanında teslim alsaydı ondan elde edeceği kullanım değerini karşılar. Uygulamada alıcının bu dönemde başka bir evde kirada oturduğunu gösteren kira sözleşmesi ve ödeme belgeleri, talebi güçlendiren delillerdir; ancak mahkemeler hesabı esas olarak teslim edilmeyen konutun emsal kira değeri üzerinden yapar. Bu nedenle kira sözleşmesi bulunmayan alıcılar da talebin dayanağını bilirkişi incelemesiyle kurabilir.
5. Sözleşmede gecikme cezası varsa ne istenebilir?
Pek çok satış vaadi sözleşmesinde “teslim gecikirse her ay için satış bedelinin binde beşi” veya “aylık şu kadar tutar” gibi hükümler bulunur. Bu hükümler hukuken ifaya ekli cezai şart niteliğindedir (TBK m.179/2). Alıcı hem ifayı hem de bu cezayı isteyebilir; ancak bunun çok önemli bir koşulu vardır.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 21.04.2025 tarihli, E. 2024/2452, K. 2025/1585
“…alacaklının ifayı kabul ederken (cezai şartı talep etme hakkını kullanacağı konusunda) herhangi bir çekince ileri sürmemesi halinde cezai şartı talep etme hakkı ortadan kalkacaktır.”
Daire, gecikme hâlinde kira ödemesi yanında ayrıca cezai şart kararlaştırılan sözleşmede, teslim sırasında ihtirazi kayıt bulunmadığı hâlde ifaya ekli cezai şart talebinin kabul edilmesini hatalı bularak kararı bozmuştur.
- İhtirazi kayıt şartı: Teslim tutanağı imzalanırken ya da tesliminden hemen önce yazılı olarak cezai şart hakkının saklı tutulduğu belirtilmezse ceza istenemez.
- Fazla zarar: Cezai şarttan daha fazla zarar uğranıldıysa (kira kaybı cezadan yüksekse), müteahhit kusursuzluğunu ispat etmedikçe aşan zarar da istenebilir (TBK m.180/2).
- İndirim: Hâkim fahiş gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirebilir (TBK m.182/3); bu indirim tacir olan borçlu bakımından sınırlıdır.
- Ön ödemeli konut satışı: Tüketici aleyhine olan ve satıcının gecikme sorumluluğunu ölçüsüz biçimde sınırlayan hükümler, haksız şart denetimine tabidir.
Anahtarı Almadan Önce Haklarınızı Koruyun
Teslim tutanağına ihtirazi kayıt konulmadan atılan imza, sözleşmedeki gecikme cezasının kaybına yol açabilir. Teslim öncesinde tutanağın ve çekince metninin incelenmesi için görüşme talep edebilirsiniz.
6. Teslim alırken ihtirazi kayıt nasıl konulur?
İhtirazi kayıt, teslimi kabul ettiğiniz ama gecikmeden doğan haklarınızdan vazgeçmediğiniz anlamına gelen yazılı çekincedir. Müteahhitler çoğu zaman “eksiksiz teslim aldım, hiçbir talebim yoktur” ibareli matbu tutanaklar hazırlar; bu tutanağı olduğu gibi imzalamak, birçok hakkın kaybı demektir.
- Tutanağın üzerine el yazısıyla ve imzanızın hemen üstüne çekince notu düşün.
- Örnek ifade: Konutu sözleşmede kararlaştırılan teslim tarihinden sonra teslim aldığımı, sözleşmeden doğan gecikme cezası, kira kaybı ve diğer tüm tazminat haklarımı ve tespit edilecek eksik ve ayıplara ilişkin haklarımı saklı tuttuğumu beyan ederim.
- Müteahhit çekinceli tutanağı kabul etmezse, teslimden önce noter ihtarnamesiyle haklarınızı saklı tuttuğunuzu bildirin ve tesellüm sonrasında da bu bildirimi tekrarlayın.
- Tutanağın bir suretini mutlaka alın; çekincenin fotoğrafını çekip tarihli olarak saklayın.
İhtirazi kaydın en geç teslim anında yapılması gerekir. Teslimden aylar sonra çekilen ihtarname, ifaya ekli cezai şart bakımından kural olarak sonuç doğurmaz; ancak kira kaybı gibi genel tazminat talepleri bu sınırlamaya tabi değildir.
7. Geç teslim edilen konutta eksik ve ayıplar da varsa ne olur?
Gecikmeli teslim edilen konutlarda çoğu zaman eksik metrekare, projeye aykırı imalat, tamamlanmamış ortak alanlar veya iskân alınmamış olması gibi sorunlar da bulunur. Alıcı bu durumda kira kaybının yanında ayıptan doğan haklarını da kullanabilir. 6502 sayılı Kanun m.11 uyarınca tüketici; sözleşmeden dönme, bedelden indirim, onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme seçimlik haklarından birini, ayrıca tazminat talebini ileri sürebilir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 28.01.2025 tarihli, E. 2024/1291, K. 2025/537
Projeden çatı piyesli daire alan alıcının, vaat edilen ile mevcut metrekare farkından doğan değer kaybını, tamamlanmayan imalatları ve geç teslim nedeniyle kira kaybını birlikte talep ettiği dosyada ilk derece mahkemesi, nispi metotla belirlenen değer kaybı ile birlikte geç teslimden kaynaklanan kira kaybı tazminatına da hükmetmiştir. Yargıtay; teslim tarihinin ve metrekare eksikliğinin alıcının sunduğu satış kataloğundaki bilgiler esas alınarak hesaplanmasını, ortak alanda vaat edilen işlerin yapılmadığının tespitini yerinde bulmuş ve kararı onamıştır. Karar, aynı davada ayıp ve gecikme taleplerinin birlikte ileri sürülebildiğini, satış broşürü ve kataloğun da delil değeri taşıdığını göstermektedir.
Metrekare eksikliğinin nasıl hesaplandığı ve hangi tazminatın istenebileceği konusunda Kentsel Dönüşümde Metrekare Azalırsa Tazminat başlıklı yazımızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz. Tapu ve iskân sürecindeki gecikmeler için ise Tapu ve İskân İşlemleri yazımız yol gösterici olacaktır.
İskân alınmadan yapılan teslim gerçek teslim midir?
Yapı kullanma izni (iskân) alınmamış bir konuta elektrik, su ve doğalgaz bağlanması sorunlu olabilir ve konut fiilen kullanılamayabilir. Sözleşmede teslimin iskânlı yapılacağı kararlaştırılmışsa, iskânsız teslim borcun gereği gibi ifası sayılmayabilir ve gecikme süresi iskânın alındığı tarihe kadar uzatılarak tartışılabilir. Bu değerlendirme sözleşme metnine sıkı sıkıya bağlıdır.
8. Konut kredisi kullanan alıcı bankadan kira kaybı isteyebilir mi?
Bağlı kredi kullanılmışsa banka, 6502 m.35/2 uyarınca konutun hiç ya da gereği gibi teslim edilmemesi nedeniyle tüketici seçimlik haklarından birini kullandığında satıcıyla birlikte, kredi tutarıyla sınırlı ve bir yıllık süre içinde sorumludur. Ancak bu sorumluluk, kira kaybı gibi gecikme zararlarını kendiliğinden kapsamaz. Yukarıda değinilen Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 05.06.2023 tarihli kararında, sözleşmede açık kayıt bulunmadığından bankanın kira kaybından sorumlu tutulamayacağı kabul edilmiştir. Bu nedenle gecikme tazminatı davası kural olarak satıcıya yöneltilir.
9. Ön ödemeli konutta geç teslim hâlinde alıcının ek hakları nelerdir?
- Teslim süresi hiçbir hâlde sözleşme tarihinden itibaren 48 ayı geçemez (m.44).
- Sözleşme tarihinden itibaren 24 aya kadar gerekçe göstermeden dönme hakkı vardır; satıcı yükümlülüğünü yerine getirmemişse dönmede tüketiciden hiçbir bedel istenemez (m.45/1-2).
- Dönme hâlinde iade, bildirimin satıcıya ulaşmasından itibaren en geç 180 gün içinde yapılmalıdır (m.45/3).
- Satıcının sözleşmedeki fesih cezasını keserek iade yapması, kendi yükümlülüğünü yerine getirmediği durumda hukuka aykırıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 13.12.2023 tarihli, E. 2023/1972, K. 2023/3711 sayılı kararında, 36 ayı aşan gecikme nedeniyle dönen tüketiciden kesilen yüzde 2 fesih cezasının iadesine ilişkin karar onanmıştır.
10. Alacağa hangi faiz uygulanır?
Kira kaybı ve gecikme tazminatı alacaklarında faiz, kural olarak temerrüt tarihinden işler. Dava öncesinde bu alacak için ayrıca ihtarname çekilmişse ihtarnamede verilen sürenin bitimi, çekilmemişse dava tarihi esas alınır; belirsiz alacak davası olarak açılıp sonradan artırılan kısım için ıslah veya artırım tarihinden faiz istenir. Taraflardan birinin tacir olup olmadığı ve işin ticari iş niteliği, yasal faiz mi avans faizi mi uygulanacağını belirler. Tüketici dosyalarında mahkemeler çoğunlukla yasal faize hükmetmektedir.
Yabancı para üzerinden kararlaştırılan cezai şartlarda, 3095 sayılı Kanun m.4/a uyarınca o para birimiyle açılmış bir yıl vadeli mevduata devlet bankalarınca ödenen en yüksek faiz uygulanabilir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 13.12.2023 tarihli kararına konu dosyada bu faiz türüne hükmedilmiş ve karar onanmıştır.
11. Hangi mahkemede dava açılır, arabuluculuk gerekli mi?
- Konut kişisel kullanım amacıyla alındıysa görevli mahkeme tüketici mahkemesidir.
- Kira kaybı ve gecikme cezası gibi para alacaklarında, tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (6502 m.73/A). Arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanamazsa son tutanakla dava açılır.
- Yatırım amaçlı alımlarda veya ticari amaçla hareket eden alıcılarda genel mahkemeler ya da asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir; ticari davalarda TTK m.5/A arabuluculuk şartı ayrıca değerlendirilir.
- Yetkili mahkeme, tüketici işlemlerinde tüketicinin yerleşim yeri mahkemesi de olabilir; İstanbul’da yaşayan ve başka ilde konut alan bir alıcı, kendi yerleşim yerinde dava açma imkânını değerlendirmelidir.
Gecikme Alacağınızın Hesabını Birlikte Yapalım
Kira kaybı, cezai şart, eksik ve ayıplı işler ile faiz başlangıcı birlikte hesaplandığında talep edilebilecek tutar netleşir. Dosyanızın incelenmesi için görüşme talep edebilirsiniz.
12. Zamanaşımı süresine dikkat edilmeli mi?
Satış vaadi sözleşmesinden doğan alacaklarda özel bir süre bulunmadığı sürece TBK m.146’daki genel on yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Ancak bazı taleplerin nitelendirilmesi, uygulanacak süreyi değiştirebilir; ayıplara ilişkin bildirim süreleri ve bağlı kredide bankaya karşı bir yıllık süre gibi kısa süreler ayrıca işler. Gecikme ne kadar uzunsa, delillerin (emsal kira bilgileri, tanıklar, yazışmalar) toplanması da o kadar zorlaşır. Bu nedenle teslimden sonra uzun süre beklemek alıcının yararına değildir.
13. Geç teslimde adım adım yol haritası
- Sözleşmedeki teslim tarihini, ek süre, uzatma ve mücbir sebep hükümlerini birlikte okuyarak gerçek teslim tarihini belirleyin.
- Teslim tarihi geçtiğinde müteahhide noter ihtarnamesi çekin; ifayı istediğinizi ve gecikme tazminatı ile cezai şart haklarınızı saklı tuttuğunuzu açıkça yazın.
- Bu dönemde ödediğiniz kira bedellerinin belgelerini, emsal kira ilanlarını ve yazışmaları düzenli olarak saklayın.
- Teslim günü tutanağı imzalamadan önce okuyun, imzanızın üzerine ihtirazi kayıt düşün ve bir suret alın.
- Teslim sonrasında eksik ve ayıpları tespit ettirin; gerekirse mahkeme aracılığıyla delil tespiti isteyin.
- Arabuluculuk başvurusunu yapın; anlaşma sağlanamazsa kira kaybı, cezai şart, ayıp ve eksik iş taleplerini tek davada, doğru seçimlik hakla birlikte ileri sürün.
14. Sık Sorulan Sorular
Konut bir yıl geç teslim edildi; kira kaybını isteyebilir miyim?
Evet. Konutu teslim alarak ifayı kabul eden alıcı, sözleşmedeki teslim tarihinden (ek süre varsa onun bitiminden) fiilî teslime kadar geçen süre için emsal kira bedeli üzerinden kira kaybı isteyebilir. Müteahhit kusursuzluğunu ispat etmedikçe bu zarardan sorumludur.
Teslim tutanağını ihtirazi kayıt koymadan imzaladım; hakkım kalmadı mı?
Sözleşmedeki ifaya ekli cezai şart bakımından hak kaybı yaşanmış olabilir. Ancak genel hükümlere dayanan kira kaybı tazminatı talebi, ihtirazi kayıt şartına bağlı değildir; dosya bu yönden ayrıca değerlendirilmelidir.
Hem gecikme cezası hem kira kaybı isteyebilir miyim?
İfaya ekli cezai şart ile gecikme tazminatı birbirini tamamlayabilir; ancak aynı zararın iki kez tazmini istenemez. Kira kaybı cezai şarttan fazlaysa aşan kısım TBK m.180/2 uyarınca talep edilebilir.
Sözleşmeden dönersem kira kaybını da alabilir miyim?
Hayır. Yargıtay, kira kaybını ifayı isteyen alıcının talebi olarak görür. Sözleşmeden dönen alıcı ödediği bedelin iadesi ile menfi zararını isteyebilir.
Müteahhit pandemiyi veya malzeme fiyatlarını gerekçe gösteriyor; haklı mı?
Bu tür gerekçeler kendiliğinden mücbir sebep sayılmaz. Müteahhidin, gecikmeye yol açan olayın öngörülemez ve önlenemez olduğunu, sözleşmede düzenlenen mücbir sebep kapsamına girdiğini ve gecikmeyle illiyet bağını ispatlaması gerekir.
Teslim tarihi sözleşmede yoksa ne olacak?
Mahkeme, benzer projeler için kabul edilen makul süreyi esas alır ve bu sürenin bitiminden fiilî teslime kadar geçen dönem için kira kaybını hesaplatır.
Müteahhit gecikme yerine ekstra imalat yaptı; bu tazminat sayılır mı?
Taraflar açıkça ve yazılı olarak anlaşmadıkça hayır. Yargıtay, taahhüt edilmeyen imalatlarla gecikme bedelinin ayni olarak ödendiği savunmasının ispatlanamadığı dosyada kira kaybı tazminatını onamıştır.
Kredi veren bankadan kira kaybı isteyebilir miyim?
Kural olarak hayır. Bankanın bağlı kredideki sorumluluğu, sözleşmede açık bir hüküm yoksa gecikmeden doğan kira kaybını kapsamaz; bu talep satıcıya yöneltilir.
İskânsız teslim edilen konut için gecikme devam eder mi?
Sözleşmede teslimin iskânlı yapılacağı kararlaştırılmışsa, iskânsız teslimin borcun gereği gibi ifası olup olmadığı tartışılabilir. Bu durum sözleşme hükmüne ve konutun fiilen kullanılabilir olup olmadığına göre değerlendirilir.
Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Tüketici mahkemesinde görülecek kira kaybı ve gecikme cezası gibi para alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır. Arabuluculuğa başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.
15. Neden Uzman Avukat Desteği Gerekli?
Gecikmeli teslim dosyaları dışarıdan basit görünür: Konut geç geldi, kira kaybı istenir. Oysa gecikme süresinin başlangıcı ek süre ve mücbir sebep hükümleriyle değişir, ifaya ekli cezai şart teslim anındaki tek bir imzayla kaybedilebilir, seçimlik hakkın yanlış kullanılması kira kaybını tamamen ortadan kaldırabilir, bilirkişinin emsal kira tespitindeki küçük bir hata da yıllara yayılan gecikmede çok büyük bir farka dönüşür. Bu dosyalarda teslimden önceki birkaç gün, davanın sonucunu çoğu zaman belirler.
2M Hukuk Avukatlık Bürosu, Tuzla merkezli olarak Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir, Ümraniye, Üsküdar, Sancaktepe ve Sultanbeyli’de; Avrupa Yakasında yoğun konut projelerinin bulunduğu ilçelerde ve Gebze, Çayırova, Darıca, Dilovası ile İzmit’te geç teslim, eksik ve ayıplı teslim ile ön ödemeli konut uyuşmazlıklarında alıcıların vekilliğini üstlenmektedir. Gayrimenkul ve inşaat hukuku çalışma alanımızda, Türkiye’nin farklı illerindeki projelerden konut alan ve yurt dışında yaşayan alıcıların dosyaları da takip edilmektedir.
Dosyada izlenecek yol; sözleşmenin ve teslim sürecinin incelenmesi, teslim öncesinde çekince metninin hazırlanması, ihtarname, arabuluculuk ve kira kaybı ile cezai şart, eksik ve ayıp taleplerinin tek bir davada doğru seçimlik hakla birleştirilmesi şeklinde planlanır.
Mevzuat ve Kaynaklar
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.112, 117, 123-125, 146, 179-182
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — m.11, 35, 44, 45, 73/A
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.400 vd. (delil tespiti)
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m.706
Ticaret Bakanlığı — Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik duyurusu
İlgili yazımız: Arsa Payı Karşılığı İnşaat ve Satış Sözleşmesi


